De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

421쪽

ri uri stianos agendi, Ascaloni ct Gaet , quaesunt urbes virorum sacerdoti ignitate exornatori , ct muberum perpetuam virginitatem pro est iram ventres discludunt, inde farciunt hbrdeo, ad extremum eos porci deuorandos obiiciunt. At quod veteres Pagani non nisi volente& iubente Imperatore ausi sunt, id isti no- , ut Pagani in Gallijs inuito& contradicente rege

Galliarum secerunt. Qu'd illi in una vel altera v be, id isti in multis urbibus, & alia his ditiora per

totam sere Galliam patrarunt. Iulianus Apostatas νε--- ii. Ecclesiarum vasa in aerarium regium inferri, oporta seu Gquam Con laurimu aedificarat , obserari mandar, quo aditus ad conuentus ne agendos Chrissiam interci

deretur. Eiusque quaestor Felix qui vasis Ecclesiasti, cis colligendis praeerat, eorum magnificentiam consticatus, neque enim habebant antiqui Christiani eiusmodi vitra & cupas tabernarias quibus Caluin istae coenaturi in suis sinagogis utunt in tume-

, liose, En inquit qua,nsumptu' is vasis ilio Maria mini futuri At isti etiamsi cum Apostata Iuliano Imperatoriam dignitatem non obtinent, vasa tamen sacta in multis Galliae prouincijs constant, nec obserando portas Ecclesiarum Catholicos ab eis adeundis cohibent,sed via magis compendiaria Ecclesias cum portis succendendo, vel suilbilis fundamentis

&immissis puluere tormentario cas funditus diruendo conuentus Christianorum omnes prohibent: hec cum Felice in sacrorum vasorum magnificen' etiam iocantur tantum , sed ca si is sordibus odisse fine contaminant, nec verbis sol iam in-' sultant, sed eum verberibus etiam quoad possunt: cu Iudaeis iniciunt,&asino impositum atq; alliga' uni, foedioribus quam olim Iudaei opprobrijs de- . Chub vexant&crucifigunt. Infini uni est si velim . - hocmodo omnia persequi,&singula horum faci-

422쪽

hora cum veteribus Paganis aut Saracenis componere, nec est uti spero necestarium, quando si ex ungue iconem, multo magis extam uncinatis ham

iisque & unguibiis, S dentibus, & rostris, facile est, istas Harpyias & dracones aestimare. 8 Ex quibus omnibus quoniam si religionem &nomen Christianum respicuisus, istos nihil minusquam Gallos aut Christian velle liquet; quoad o

bedientiam , 5 mores & animum voluntatemque

Gallicanis legibus regibusque parendi, & Gallica nam rempti blicam defendendi, ecquid in istis insit

Gallicani sanguinis & spiritus, proxime iam exami iacinus: toto harum rebellionum & sacrilegiorum rempore, quanquam hoc ex antegressis satis elu- scir. Nam quin Regis & Partamentorum omnisum authoritas cum Ecclesia conspirauerit ad Ecclesiam tuendam vires suas contulerit, nemo si Nae mentis ambigit. Extantque multa& regum , &Partamentorum Parisiensis, Tolosani, Rothoma gensis, Diuionensis, Bur legalensis & reliquorum tum contra haereticos omnes generaliter, tum sip ciatim contra istos Apostatas edicta seucrissima iterum atque iterum repetita. Nec quicquam est clarius quini inuitissimis regibus fortissime contrant' tentibus Partamentis, hos tumultus, hae ses, sed, tiones,vastationes urbium, cruenta Hugonotarum

cum rege & regijs ducibus commilia praelia inrogno Galliae euenisse. Ioab ver6 primo huius Caluinismi iacto in Gallia lapide,omnia acta Caluini starum quid aliud fuerunt quam violationes &Co- temptiones legum,quas suprema in Gallijs auth litas Regia & Pariam etaris sanciuerat Quam multa statuerat Franciscus primus Contra hanc haeresim sitis temporibus in Gallia serpere incipientemi

423쪽

re se, cus IIὶ Quid eius filius Franciscu) II i V viam in

qnio contra edicta Franc si θ Henr i II. nocturo in ciuitate Parisiensii ct alibi audianas ieri conventicula, in qui. IV. co tra ritus Ecclesita Catholicae mihi ra tar,prohibemus ea in pollerum, praeci: nusque i uires eas in quibus deinceps tales caetuso coitiones j ent penitus euere

ti,destrui, O in vastitatuerpetua iacere ut nunquam pο-

sea exaedificentur. Humegis edicto si fuisset obtem Perarum , quemaimodum potitisset Athetimus ii in Gallia radices agcre ἶ Tantum vili babeii vi huicianctioni regiae Caluinistἡ paruerint, Vt postra

multo magisqsMin antea, temporibus nocturnis sua tenebrarum Opera pere rint, concionando, &contra Ecclesiam Catholicam, Pon i ccm,cpi: c pos,&totam Ecclesiasticam Hierarchiam bacchan- . o,quod est ordinarium Caluinianae praedicationis subiectum. Deinccps vero media luce cadem parrare audebant, & praeterea in concionibus suis contrare rem caepertini nominatim inuehi, Sc libros quoque famosi,s passim spargere: uon contra regem mod5, sed contra Deum prim5,tum contra ro

seon, principesque, o qpi regi erant a confii 3s vclin

regis aula vivebant r quibus modis necelle erat malum ingrauescere. Et multa quidem multis in locis proditor id contra regem, seditiosc contra rempub.impi E contra Deum, gerebantur; sed ta- men propter reorum maximam multitudincm, Concilio regis visum est cuin illis indulgenter age re,&meliora ab ijsidem sperare in posterum. Ergo IVenia omnium pr teritorum scelerum Calui nistis V omnibus ficta est: exceptis tamen ab hac indulgen-hb A tia concio natoribus, ministris, & qui sub velo reli- sionis coniurauerant cotra regem, regin*m matrQ, uxorem fratres regis , principes,consiliarios,aut co

424쪽

addidit, & incendium multo vehementiu* auxit. Ministri cnim vere incendiar ij & flabella seditionu, tum demum multo pluribus mendacijs, rithmis, samolis libellis, contra regem principesque regiosen, illis, & regcm principes toti populo, maxime Caluinianis quam odiosissimos reddere satagebat,& donique de rege principibusque uno impetu interficiendis consit a dira machinabantur. Sequuta est mox coniuratio Ambosana, &quum insidijs fraudibusque quod volebant non potuerunt con sequi, in apertas rebelliones eruperunt, praelioque D ceus tortura utrique parti & Catholicis & Caluinistis cruento, sed regi & reipub. cruentilii mo decertarunt .Qu Limque postea incredibi li perfidia,generosiissimu Ducem Guisum Poli rotus Begoec6silio& ingentibus aliorum promissas adductus o truncallet, a rege inuito libertatem religionis sed

certis conditionibus circumscriptam extorserunt.

Ista ego celerius praeteruolo, quia sunt lippis & i5seribus nota, & quando iam de religione quod copere se simulabant obtinui flent, eoru regiae mai statis de legum patriarum conici apriis declarat eos

cile ex natura religionis suae regibus legit, isque rebelles, ut quae deinceps contra ius fas' legesierint , nulla possint excusatione defendi. Libertatem itaque quam desiderabanx rex concedebat, sed ita ut non in urbibus sed suburbijstain una vci pagis quos rex praescribebat,suos impios ritus agerent. Dein cut ciuitas Parisientis ab illis ministrorurn concionibus de reliquis Calui-nismi nugis elici libera. Quiet 3 quidem sine uiolestia& perturbatione qt icunque, rum in urbibus alijs tum ipsa quoque Parisiensi Caluinista degere pollent; at si co2nare vellent vel ministrum Haedicatem audire ex illis urbibus ad loca destinata

bres. -

425쪽

vide edi eium apud la Vritis.

3 HVGO NOTAs NEC CHRIsTIAN et egrederentur. Tum in Aula regis, nec coenas nec conciones Calpinianas exercere liceret. Porro in

suis concionibus, a maledictis in Catholicam reli gionem,principes,episcopos,& magistratus iaciem. dis temperarent, sacerdotibus molestiam nullam exhiberent, Ecclesias interceptas hs restitu rent, imagines sacras Christi Jc Sanctoria in ne ulterius frangerent,nihil contra pacem Catholicorum a tentarent,sed eos veteri suo more Deu colere permitterent,& ipsi vicissim Caluiniana ut vellent do-.ctrina sectarios suos instruerent. Denique iub praetextu conventuum aut consistoriolum nullas tuae sectae hominibus pecunias, nulla subsidia peditum equitu niue imperarent,sed quoad eiusmodi omnia regi sua carta tecta manerent authoritas. Atque his conditionibus Rex & Partamentum se nouam reli- gionem toleraturos spoponderunt. Has conditiones quis inficietur & obseruatu fuisse faciles. &Hugonotis valde commodas ξ Qui enim post religionem Christianam in Gallia plantatam, nullum unquam habuerunt pagum, nullum subur una,

nullam domunculam,aut tugurium,in quo corum haeresis vocem suam emitteret , ijs nunc in omni-

luis Galliae prouinciis multa sit burbia, multos parigos,oppida,& plurimoru nobilium villas patere in quibus libcre fide sua docerent, quanta erat gratia,

quanta indulgentia' inam si Catholici qui in Ana

glia nimis barbara tyrannide Opprimuntur, pro Veteri sua Catholica Christiaporum omnium relisione possent multo durioribus conditionibus assequi,qui in secum putarent humaniter agi,&qti m

scrupulose cauerent ne conditiones datas transgrediendo, iustam ullam haereticis vel leuiter expostii Iandi praeberent occasionem l Sed stultissime facio qui lucem cum tenebris, oves cum lupis,Christum

426쪽

cum Satana, Catholicos cum Caluinistis conserc;& eos quorum religio fidem re chalitatem praedi cat, istis quorum totus Euangelismus in sola fide, eaque Graeca,& Punica, Hugonotica,& prQicoa d quod uis flagitium suscipiendam audacia postus est,similes este posse autumo. Nam isti sua Gaulograeca fide ita edictum reῖ s interpret/ti sunt ut, nullam eius particulam qbseruauerint. Neque ve' id aut huic aut alii cuicunque regis edicto aliter obtemperauerunt, nisi quatenus ex eo ad seirim suam stabiliendam maius aliquod incrementiam putabant se acquirere. Ita quod in initio generali -

ter huius Euai gelij inuentores piindicabant sis e sti rud sucis, ct technis, &dissimulationibus, dc periu-isia xijs,re rebellionibus quoque promouere d ita firmi ter in disseipulorum pectoribus haesit, atque adeo G ---.illultribus Aurangij in Flandria, & Colignij in

ancia exemplis probatum est, ut si quis hodierno die haeretico cuiuis de foedere seruando credar, nisi foedus illud sit eius rationibus admodum utile, is i. non minas cuni ratio se infahit, qu in si Satanae fi-dcin & honorem suum de re quapiam praestanda

interponenti credat. Neque sine causis hos duos in iacib. cap

fide seruanda pares pacto, tuos diuinusChristi Apostolus quoad fidem, iam ol in inter se comparauit. Et quam Deus bone licenter isti hoc regis edictum violarunis Acceperunt quidem suburbia, sed sta ut is esset ad v rbes occupandum gradus, & ubi

potuerunt non mi'us effraenare in urbibus quam

suburbijs Catilini sinu hi suum propagarunt. Et si quis eis regium edictum obiecisset, in promptu erat responsio, Deo cuius illi negotium agebant, magis obediendum esse qti m hominibus. Ita post edictum illud Ianuarij, plurimas easque celeberrimas toto regno urbes inuaserui, Aurelias,Turones 'A , Asia' -

427쪽

Η vGO NOTAs N CC Cis RisTi Arix Andegauum, Pictavium, Biturigas, magnam pamiem Guiennae, & alia quae enumerare longum est. Tantum vero abest via ciuitate Parisiensi aut Aulautiam regis suis impietatibus coertaminanda abstinerit, vi non vertente anno in quo edictum illud eximi serunt, Parisiis in oculis Padamenti, in cel berrimo Christianoiu sesto, horrenda illa facinora comis erui quae paulo ante narrauiiuus. Et quo se tius roborari partes suas sciebant si Parisiensem ciuitatem,& regis Aulam,quasi cor & cerebrum,ipsa primaria vitae Catholi cie dotaicilia possent in ore,ed acritis de seditiosi' Ministri ijs in locis fia zizania

serere contenderunt, ut nouis iterum atque iterum

edictis opus fucrit ad eorum petolantiam Coercen dam . De iniurijs autem in Clerunt & contunielijsi ciendis quod opus est loqui, aut ab iis quomodo potuerunt abstinere ministisi praedicatues, quorum ut plurimum conciones maxima ex parte in ijs rebus consumuntur. Et si Caluinista in prohibes ne in Pontificent Rom.missam religionem, S principes Catholicos inueharur perinde est acsios illi obstru- plane iubeas obmutescere. Et ea fere omnia quae modis percurrimus, homicidia, sacrilegia sp lia ioncs & euertiones teniplorum , lacerationes sycerdotum, tragica&Turci ea in Christum, in Sanctos,in reges vitios de defunctos scelera, vel eodem vel proximo post edictum Ianuari j anno saeta sunt. Caeterum quemadmodum inferiores duces , milites, maistri in aliis particularibus quae ipsi potis. simum appetebant,occidendo aduersario&, praedan do aliorum bona; vim inferendo vires& foeminis,deb fcchado in clerti de Pontificem pro libidine sua edictu regis eludebant sic princeps eoru Colignius qui nihil nisi regnum cogitabat,&cui aliorum ommotum desidelia ipsamque religionem deseruire co-

428쪽

Mbat, extremum illud quo regnii suum impedie-βDatur,& creberrime &ati facissime perrumpebat. 9 Proximo itaque post edictum illud'& pacem Aurelianensi obsidione soluta conscistam anno, 9

quum maxime elucere debebat in isto homine pacis studium eiusque erga regem obedientia, quae erant pacificationis antegressae primaria capita; tuo. iso. testatim regni sui fundamenta ponens, distribuit totam Galliam ut alias annotauimus in prouin-ἱias sexdecim, unamquamque rursus prouinciam Ii certas praefecturas, de harun, quamque rursus ' , 'l'. partitus est in Ecclesias quas vocabat, quarum 6-- unaquaeque suum habebat Consistorium quasis s paratum .iudicum consessum, ex ministro & certis

fratribus Euagelij promouendi studiosissimis com- dpositum. In singuJis praefecturis instituit ruisus ali- ud Concilium quod unoquoque mense coibat, de communibus Caluinianae causae rebus consuu tabat. Quod illic fiebat reserebatur ad Consilium: α' prouinciae. Ab hoc rursus ascendebatur ad grandius Consilium prouinciarum omnium, in quo pauci homines ex omnibus prouincijs delecti communia negotia tractabant, & fratribu Qx x Δ, ML Partamenti cuiusdam Parisiensis. Sed quartum adhuc supererat Co illuni reliquorum ocimium supremum dc caput 'uod secretum dicebatur, cui Admiratius non modo tanquam Rex, sed etiam quasi Ponti sex praesidebat: ubi de bello, de pace, de retiagione, de foederibus Principum sine prouocatio- ne statuebatur. Regno Caluiniano ad hunc modum in suos ordines tributo, prox imum erat commune aliquod aerarium stabilire, sine quo nec in pace nec in bello aliquid praeclare poterat adminia

strari,quum pecuniast neruus rerum gerendarum,

siue quo frigeat de in pace consilium, & in bellis

429쪽

- expeditio. Ergo ibitim ab Ecclesjs exigit quadrilia μή - genta librarum millia, quibus collectis emittit in

omnes partes suos exploratores,eosque in omnium

principum aulis habebat vigiles . cum principibus Germanis coibat foedera, pensiones dabat militar bus quibusdam Praefectis qui semper ad nutum praesto estent, ut si quando de urbe, castello, arce, aut quouis loco magni alicuius momenti capiet do admonerentur, subito iniunctum munus capes serent.Ex his autem Consistorijs & Conciliis & ex ploratoribus,praeter alia commoda id capiebat ut Iitatis. ut quod in rcgno nouo stabiliendo potissimum habetur aduersariorum suorum acta & m litiones, non sollim in magnis Principum Aulis. sed etiam in ciuitatibus, minimisque Galliae pagis

'' intelligerer.Consistoriis pr. eterea hoc ossicium in-o iunctuna erat, non ut disciplinam Ecclesiasticam curarent, non ut verbum Domini Paulique episto' las tractarent. sed ut in disciplinam militarem in cumberent, verba & iussa Admirati j exequerentur. ad eum de incremento fratrum, de numero pedi tum equitumque, & armoria ira, statis temporibus referrent. Si quis ditior esset&imbecillior,is tenuiorem sed robustiorem, & in rebus gerendis acrio- em sitis pecunijs armareti Si quis aetate desecta, is ' iuuenem suo loco susscere omnes semper in procinctu starent, vis qua repentina contra infideles sic appellabant regem & Catholicos) suscipienda el et

expeditio, sine mora essicerent quod a ducibus prae ciperetur. Hoc modo quum ad quatuor annos in M,ἡ- Ecclesijs Caluinianis plene fuisset dominatus iam-ν xθραη que expeditionis illius quam intendebat tempus immineret, destinam misit ad omnia Consistoria,& concionatoribus mandat, ut singuli quoi ies

430쪽

anamento nouo vetus tantia, & veteris eas selum. modo partes interpretaretur, in quibus Deus Moy di & Iosue Iudaeisque terram Palaestinari: ingressulis praecipit,vi sitie ulla misericordia Cananiaeos Moabitas, Philistaeos dereliquos idolesatras interfice tent. regis Colignij edicto ad Ecclesias pellato,Ministri subito opus aggressi deesamabat candocile Catholicorii de Cananaeora, eandc Cainin illa-nim desidelium Hebraeorum, Candem Coligi ij*Moysis, Dandeloiij & Iosue ratione. Iudiciys ct siduerissimis aterni siuncio commin/ii bi , incitabant aadia rores ut alacriter contra regom Carolum liasurge- ,rent. Dei siquidem causam nunc agi, ideoque ad , per nam hominis non esse conuerter os oculost, cos omnes Euangelium prodese & perduelles este, contra diuinam maiestatem, qui quo minus hoc , faciant aliquos conscientiς scri pulos praetenderet. , Haec esse belladomini,& contra infideles & prςpo- , tentis Ieh 6uae iuratos inimicos moueri,eaque tan-- . to debere elle reliquis bellis cruentiora, luanto mi ., nus hostibus Dei quam inimiciti mortalium homi-, mini parcendum est. Denique uniuersis per omnes, Gallicanas Ecclesias iministri, hoc generale concionandi argumentum a Colignio iniunctum est, ut ea tantum e pulpitis senarent quae idonea ellent ad concitandos tumultus, ad irritandos & commoue- Idisse, tidos auditores, & ne verbis edicti discedam ad fo η belli contra regerri gerendicu iditatem atque quem in auditorum mentibis endendum.

Rchus ita dispositis, quuiam huic Caluinillam Moysi opi, uuii Videbatur Carolia Cananaeorum regem E med io tollere,contrahit occulte copias, ct regem M ldis ex inopinato adoritur. 'nta uti- 'rem cum difficultate rex Meldis pauid pia mediam noctem elapsus Lututiam profugerit, quam egre