De iusta reipub. Christianae in reges impios et haereticos authoritate iustissimaque catholicorum ad Henricum Nauarraeum & quemcunque haereticum à regno Galliae repellendum confoederatione. G. Guilelmo Rossaeo authore liber ..

71쪽

sciente & sertasse ulcisci volante patratum, occasio fuit potius exequendi quod prius conceperant,

quam vera & primaria causa, cur rege cum stirpe tota in exilium missis, regium imperium oblitiione aeterna delere proponerent. Atqui dixerit aliquis)hoc temerd iniusteque fael una est non aequitate&iudicio. imo praeter particulares rationes grauissimas, dein vis atque potestas, quae in omnibus li-bcris respub. naturae ipsius digito inscripta occulto linsidet, in una autem magis qu1m in alia illustribus signis enitescit, hoc Romanorum fa, tuin abundo praestat.Semper enim illud retinuerunt Romani ut nemo inter eo regnaret, nisi quem regna e patres. Dcerncrent. populus iuberet. Nec satis erat Lucio

Tarquinio Prisci Tarquinij regis sobolem suisse,

nisi puetereaad regium ei diadema conserendum, expressa Senatus, populique suffragia accederent, de non inaniter Servio Tullio obiectum est, quod non interregno sui antea solebat) inito quo de rege su-

turo deliberari poterat, non noli per-

suffragium populi, non author sus patribus, sta dolo 9fr ade regnum occupasset . quanquam quum annos iam quadraginta quatuor,populo permittente rega nasset,de moderato imperio non mediocrem populi beneuolentia collegissct, tacitum populi cosenosum habutile quispiam non absurde posset interpretari. Quum ergd haec sempiterna populi au' , ,

thoritas ad illud alterum adiunci afuerit, tu M Tarquinius iste pacta couenta quibus ad regnum euectus est violabat, quo senarum contemnebat, quὶ β- telatum armatorum praesidio magis qua ciuium benea lan- μ' .

. ria fidebat, qu d cognitiones rerum capitalium sine consi-itys,per se inis exercebat, qi od sine iusta causa alios occidebat,alios agebat in exilium, ali=s mulctabat bonis,in qua seinua vi et, fraussima ratione concluditur iure

72쪽

regno priuari potuit te, qui tam licenter conditiones quibus regnii acceperat tias edicbatur. Et quul Opillus aduerteret cum occultis cuniculis rcgno egib.allig. ito ad absolutam monarchia & tyranni

dem moliri libi viam nihil ,fecit nisi quod , ratio& natura suggerebat, tuum oportunis remedijs intentatum gladium a capite suo auertit. ae omnia ut in istis Pag. anorum respub. sunt clarissima,sc in ter Christianos multo sunt illustriora, & maxime

perspicuis probata rationibus, &nobiliis ais de-- monstrat omnium eculorum experimentis.

α Est enim ratum & fixum Theologorum axi ma,gratia non tolli naturam,sed potius ea que pri-mb iunt nobis a summo natura conditore naturaliter collata dona eadem superueniente Christi di- ino lumine in s augeri &roborari.Vnde in omnibus naturae ollic ijs, in diligendis liberis,incole-do principe,in ciuilibus mutuo dandi de accipiendi contra stibus, multo rectius se gerit praeter natura, . Christi gratia adiutus Christianus, tu na sola naturae bonita e adductus paganus. Eadem erg6 Christi gratia eundem hominem e pagano Christianiuris incitabit ad generale rcipiab. Donum multo magis quina antea quum paganus esset vehementissim'. Ma bis in studio promouendum.Neque enim ut impius ille

...' Machia tellus sceleratὸ garriebat in Christiana relusio in Christianis indolem virtutis omnem debiliarat,eoiumque frangit spiritus, ct rcbus politicis prudenter & excelso animo suscipiendis retardat; sed contra potius ita exacuit & perpolivit, ut Christiani hac in re, & Graecorum & Romanorum prudentissimos multum superauerint, uti postea ostendetur. Praetere Christi Euangelium debitam ante principibus paganis obedientiam non sustulit quae men aliquam pietati Christianae remoram & impedimen.

73쪽

redimentum obiecit quambersd minus Christianos populos natiirali facultate tui ordinandi priuauit, qua veram pietatem in seipsis magis poterant accendere , & Christi sanctiissimum Euangelium longc seelicius& latius propagarer Et quis

negauerit omnia regna eo esse scelicius & persectius conitituta, quo magis sunt ad rationis,& diuinae obed filiae cultum confirmata r si enim in in eo consistat hominis persectio ut inseriores animae vires rationi ratio summo Deo obtemperet; cti Osis iis

S generales quoque hominum societates sunt id frui. o. est respub. ed sunt magis numeris suis absolutae, quo magis eae a tui Fidine& scelerum foeditate ad virtutem & probitatem diriguntur. Pulcherimo

aut in , principe philosophorum scriptum est.

Qui lege imperare nia: mperare iubet O Devolutiqui ιο nisi sitne lege mandit imperiunt, admouet Oam. Nam cupiditas quadam veluti bestia est , ct ira perserti os quipraesunt, etiam si optimi simi viri. lex rem mens ebl , nullo perturbata asse tu. Christianae e go resbub.quae ita certis legibus imperandi & o diendi sunt astristae, ut reg s nisi secundum pietarem & iustitiam imperare non possint , nec subditi obedire nisi in ijs ouae iusta, pia&Christianae sat ictitati consentanea sunt, i gὸ superant respub. vel paganas, vel haereticas, in quibus principi sinu 'Vllis limitibus tributa x st quidlibet pro arbitratu praecipiendi authoritas. Illae enim quia ab homine

reguntur ad rationis & iustitiae norma imperante, reguntur non ta ab homine quam a Deo; istae quia sectuntur ad nutu hominis, ex legis voluntate sua ominia reipub.iura commutantis , stibijciuntur n5

tam homini qu in belluae , quit hic rceior nullam aliam legem quis cupidinem suam in moderanda pub. sequatur. ODra utriusque nouibile specta-

74쪽

sta & exinanita est,ut unus Henricus ille suo lepore lus ab eis exegerit, quam Ges luperiores post Guli emum Nornianum ducem, annis circiter quinge- tis,quemad; nodum fidelibus publicarum tabulam rationibus constat. uniuersus inquam populus ita ab eo supra modum expilatus cst, ut vel in uicissimi, uno anno in diuersis regni partib. quinquies ada ma magno numero maximo t. regis periculo & regni detrimeto couolauerint. Religio vero quae prς-cipua est re asis & ornamentu, ita turpiter Ch nieleontis saeta est in omnes sormas commu-

tabilis,ut vere liminum subditi illi profiteantur, quum iuramento cogantur profiteri se eam fidem uti sanctissimam suscipere, quam princeps fidei &. religionis caput suo tempore illis credendam impinsuc rit. auo licin modo in Germania principes Protestantes alligant siros subditos ad fidem quae cuiq.erincipi regionatim arridet amplectanda,& in Tra siluania eodem iure fit, ut sub ino Lutherano subest sint Lutherani sub Caluiniano Caluinin q, sub Ariano nitatio vel Samosateniano nam Oes in ea regione publice docetur & viget) Christi Dei A: beatissimae Ti initatis hostes, quod perinde et ac si planifestos Turens & Iudaeos diceres. Et qu meui scias est has ta non esse respub. sed nesa-frias hominum impiorum congregationes: illasque Piorc si clarissimu veritatis Ium sequimur tantu:b istis alijs discrepare, quantum coelum terrae,ata nim ferro,i alio cupiditati,& ut Aristot. ait homo bestiae anteccllit. Non aut litide nascitur haec disseretia, lulim ab una Christi rcligione quae sitis re- gibus neccilaria pietatis & iustitit; vincula circudat ut ea no possint perrupere; tuum illi alij tanqua i domitiiuuenci uti Aquitur propheta ab eilrςn ato metis

ij et impctu huc & illuc r pti omnes reipub.ordines

75쪽

ffusis populentur,& in corpora an imasque & con- icientias in rium' plusquam tyrannicum usurpet,&non solum humana iura sis diuina quoque &aeternam euangelij veritatem,suae inconstantissi- inae libidini subisciant, ut quod truculentus ille momani imperii praedo cum stupore audietium scinct

cuidam supplicanti laetiuit, Me nexio mihiOmnia ct in omnes licere, id isti exleges regnatores, non semel. sed perpetuinii non verbis iactent,certe moribus de actionibus de tota dominandi praxi eurcent. Qua

horribilis poliisae omnis perturba obilitatu Christianam resq; publicas energeiacere debuit

ut dignitatis suae,quam & natura, & Christi di- tuinimma religione assecuti sunt , recordentur, & si quidem antea principibus suis leges non fuissent posue,quibus eorum comprimeretur ad publicum

excidium prorumpens audacia; nunc saltem his ta rauibus incommodis edocta eos ad cert in regeni ex aequo & bono formam deuinciant; ne unius hominis indomita libido,ad innumerabiliu bonit-num vagaretur exitium d insignem diuinae mai statis blasphemiam. At vero quum leges iam olim ei maioribus no . . stris fixae stat, quum omni regna Christianorum eisdem alligata sint, uum nulla sit respub. quae r tibι em alijs conditionibus admittat, quini ut iustὰ de isecundum mores patrios imperet', quum priores christiani patres nostri, obedientiae tuae erga Deia, . e ga repub. & erga reges obseruatores religiosissimi,reges pacta conuenta transgressos, libere ossici j fui admouerint, in errota pertinacibus obedire r

ςusauerint,&vim molientes armata in pu cohibuerint; δ ne sic quidem ad sanitatem redeuntes' regio honore exuerint, aliosque eorum loco rege

seselegerin ha que licerint Christ ano orbe t

76쪽

to consentiente &approbante; serdidi & seruilis nimi est: libellatem tam praeclaia nobis traditam negligere . de paganae impietatis est quum praesente

aliorum ruinam aspicimus nostram imminentem . non praecauere, si tanquam oculis & meae caecos in euides corporis &aeternuinanimae exitium pro- i

3 - Cicumspice enim mihi ullum Christianu Europae principem, regem, Imperatorem, an ullus ad Drancipatum euehitur', quo non prius de recte dc legitime gubernando solenne&accurrtissime prς- scriptum iusiuradum exigitur ab ij quibus respub. vices suas regem admittendi & approbandi com- , misit: imperator. quidem Germaniae qui est summus orbis Christiani magis latus,&cui regesChristiani oes singulare praerogatiua tribuunt, non semel,sed iterum atque iterum, ad rectὸ moderandii per tar iuramentis sacrosanctis astringitur, priusqu in reipub. administi andae plena ei potestas conceditur. Eiecto enim Imperatori statim 2 Principibus Et choribus hae proponuntur coditiones: Tueatur rivu-pus Christianam, Pontificeti , ct rc fiam Romanam,chiae sit aduocatus. ἰω aequa Vter dicat paci considat sibi L ..ges omnes,naa ct priuilegia Imper3 confirmet, facietates m eri neque distrahat nec oppen et, ne innem indicta causa profrint,sed iiuris ordinem in e quatur, quo secus factum erit irritum habeatur. Haec primo Imperatoris nomive lagati eiusiurant,ct de questruanta cautionem in ter ηκnt bterasque ea scripta. en ob gηatas singuli tradunt Accedit postea Imperator ipsEA-quisgranum coronandus. an statim arripit lupre- . .

mas Imperij moelerandi hab nas 3 Nihil minus. Primum enim magna pompa in templum deaucitur,&aliquantulum in diuino Christianorum

crificio progressus Archiepiscopus Coloniensis,c5

77쪽

ε DE REIpv3 CHRIsTrΑN et uersus ad Caeserem coram infinita multinidine imagat, an Catholicam seruare, defendere Ec te iam, ad ui,strare iustitiam, tueri viduas ct pupistos, ct an ho-ns rem e intum Romano Ponti ice velit exhiberet ubi spopondit,dum, ad aram conceptis verbis iurat, post ad solium regreditur , nec adhuc Germaniae Imperatoris inomenct honore allecutus. Deinde cnim nomine totiusImperit,principespraesentes coloni . archiepiscopia interrogatain ad O Obsequiam ei prae lare,velint. quo promiso,inungitur,dc mox, Mogunti ius ct Treviret is in sacra ium abducat. rbi diaconi more re ham in cathe dracost aut , post certa precer Cotoniensiis cum archiepsicopi collegis eu gmatum ei glarium tradit, annulumsis erit eius digito acsceptrum porrigit iactina, rer, mulare piscopi tres eius c. ii imponunt. ct inde ad aram η ductas iterum iurat se facturum butuprincipis os cium de tum demum, elin Imper soria sede collocato, MCui i-

mo Imperatoricommendat. Haec verb tam magnifica& illustris actio,an muta tantum est ceremonia ad

stultae plebeculae oculos perstringendos 3 & non potius viva repraesentatio stipulationis fac ae inter Imperatorem & Imperium de eo recte Christianae, α ex legibus procurandoZ Resum vero successo etiamsi quodammodo est haereditaria & perpetuata sere serie a patribus ad fi lios descendit: tamen nec illa adeo libera est atque soluta quin huius ipsius obligationis a repub. cum rege co. itratu ae luculenta praeferat in licia. Quemadmodum enim in Gallia , quemadmodum in Anglia vel Polonia, vel vllo alio regno desultisti i sis nlius in patris. lium assumituri Non quasi sui sundi dominus,quo modo Turcarii princeps mortuo patre repente sine uli' inducente, imperium occu- patvt bianico iurepartum ita tanquam praedit ali

ni curator

78쪽

tui ct irator ab episcopis& proceribus, & plebe, ad xCTOP b. capellendam liberis votis petitus, & in He richi patris locum sutrogatus. Sic enim Galliae xex iri regnum inducitur; qiii post alia quaedam lucriterita in steria a. Muperiotibus illis perparum dis crepantia, ab Archiepis copo Rheniensi, in Ecclesia illa altari sistitur & postulatur,ri Elii copii lectibrorumson eruct printhia canonica, O ct iustitium debi 'ςς. ram, Episcopos omnes O gulos Ecclesias Mquemadmodum os uim eius requirit. quae quum rex facturum se receperit & iureiurando firmauerit, tu deinceps Episcopi duo, interrogant multitudinem ρο- pali circumfusim, ut tam hunc prorue habere relint, quiumque populus consensum sitium praebuerit, tu . cor na Arciepiscopo re iuramento quod dici- , tur prius enim Blos Episcopbs attingitin ad hunc q- Rex modii se obstringit. I inmine Iesu chri u popula Chri

iu vera pace in prasitio perpetuo conseruabiti i . Deinde, quὸ prohibebo rapinas ct iniustitias in omni hominumsolere. Pertis, raecipiam inomini iudicis exerceri aequitatem ct misericordiam, ut Deis clemens ct miseric inrisericordiam uam pertiat. D I Iaborabo o virili meo, ut ex omnibus terris iurisdictioni mea tra litis expellum omnes quos Ecclesia haereticos declaravit,quae omnia iureiurando meo rata facio. inibus absilutis post vati s orationes Arctepit icopus cum inungit,& sceptrii mei tradit &diad ma regale cam eius imponit,& denique in regalis throni po om: collocat :diserte ad ens:

ρ mi Dei iam nunc traduntur,per nos qui hic a sumo irpi o alior Dei famulos meminerisque sacerdotest ni se tibi magis honor an os er sexendos, quanto eos, , cerram e sacris altari us appropinquare.

79쪽

Anglicani autem regis institutio ita ad hanc satilicanam quam proximξ accedit ut vel una ab altera fuisse expressa,vel utra l. ab ijsdem authoribus consignata videatur. Angliae liquid in rex ad summunias -- :- stmonasteri z5.altare apponens manum sacrosanctis Euangelin religiose iurat. leto a vita e reuerentiam atque honorem omnipotenti Deo, .. .. Fcclesiae Catholicae, oministris eius, sed turum populatus

aequabile, ct abrogaturum omnes tui vi legei ct imis colluetudines. mox Archiepi scopus Can-

, tuariesi. cum vno & altero ex proceribus ad populum colici sus explicat illis regis iusiurandum, qu

admodum iuste se legitime se imperaturum est pros. ηι ' Disu ;otum a populo quirit vitam tali principi se x linisu rere eiusque mandatu obedire quumque illi pa

rere velle concordi acclamatione lignificauerint, ita

demum Archiepiscopus eodem quo prius modo de Gallicanis regibus dicitur, gladium ei porrigit, cidiadema sceptrumque donat, & ad extremum, Sta inquit ct retine amodo locum item o tu urandum

tuum. & simul borribili communicatione ex parte omnipotentis Dei praecipit, hunc regalem locum ne a - cendat hv fidi Bera urbe latuerit plene o sernare, quatae solemni iuramenta besa Iurum recepit. Poloni quo a. regis coronatio codem plane ritu perficitur, nisi quod Archiepiscopus Gnesnensis ad . . A .mo lingula renni insignia quae regi tradit, breui semper oratiuncula explicatius eum ossicij sui & quid ea re

s. αν s. significetur commonefacit.Primo enim regis ad auia tare ut coronetur accessu sc cum affatu r: nihi

di optime princeps,permanus nostra qiu Christi aluat s ius vice hac in re fiunt imur licet indirni, sacram em. i ct regni in lania sis suscepturus, bene est ri te de onere hos ad quod destinam aliquantulum moneamus. Regiam h

80쪽

poτEsTATE svFRA RE Gas. Unisi curam sumis, confidera quod omnispotestas a De - m Deo eo per quem reges regnant ct legum conditores ius a decernunt o c. proxime post viabioncm quum gladium ei polrigit. Accipe inquit gladi desuper atitansumptum pern tras man s licet indignas, vi e rammo authoritate sanctorum Apollo rum consecratus, rega liter tibi concessum, io iraeque benedictioni icio in desensionem sancta Deiecclesia diuinitus ordinatum, ad vindictum male actorum laudem vero bovirum o c. per quenis sanctam Dei ecclesiam eiusque deles propugnes atque protegas. Vbi corona regali caput, dc sceptro manus eius exornat,ad priorem, accipe si quit coronam regnii, qua epis oporum manibu3 capiti tuo imponitur, In no- .

cut xios iu interimibus p ores animarum intelligimur, ita 'ru exterius contra omnes aduersitates, Eccle iae Christi, regnique tibi a Deo dati defensor exi las : ad posterius sceptrum videlice accipe inquit )virgam titutis atque veritatis,qua nitelligab os icium tuum esse mulcere pios, terrere repro bos errantes viam dolere,lapsis manam porrigere di perdere superbos, ctreleuare tantiles. o c.denique

augiistam hanc corationis caeremoniam concludens,quum regem in lio regali constituit, eodem modo Archiepiscopus hic Gnciliensis suum Polonum quo Rheniensis Gallum,& Cantuariensis An-D. H. a trgium regem alloquens, sta sinquit) ct amodὸ retine gilocum tibi delegatum per ambor itatem omnipotentis Dei, o per praebentem traditionem ito tram , omnium scilicet . episcoporum caeternamque Dei si storum ac qua ibrum sacris altum rus pro inquiorem per Dis,tanto ei potentioreui in locis congruis honorem pendere memineris,qu 'i-r r aenus mediator Dei o horninum Christus Iesus, te media