Antonii Goueani iureconsulti De iurisdictione libri 2. Aduersus Eguinarium Baronem iureconsultum. ..

81쪽

DE IURISDICT. LIB. II. mire HS. ab imperarare aestimatur intit . de succes . lib. in inst.

Io.autem miste,magnu et sem faciunt quare aureus spestemia idem cle identur. Aurem porro duobus Histanicis ducato , semis pende eoque pondere metera sunt aurea num mala. uus pondere percussus est amis severioribus in Lusitania nostra auremnumus ab inuictismo rege Ioahme iij. domino meo Sanetu Thomam cani madetque mille realibus aeris, minos loquimur.

Reale pex Obuli faciunt, quem paruum sistertium fuisse puto.

Reale autem non a rege dictum puto sed ab aere: mequia nos dicimus patrio sermone, mil reis meteres milli aeris dixi semideantur. uinquaginta igitur aureoria iudicium dabatur in edicti commptores Parnae autem huius pars actori dabatur,pars sco in er batur l. lege cornelia. ad S. C. S lia. Quod populare est. γ Popularia iudicia fiunt ea,ad quae quiuis depopulo accedere potest. Publicae nanque Nilitatis quiuis depopulo mindex esse potest, stu vero debet. um tamen plures agere volebant,magu uoneo actio dabatur quod iud cis genus Divinatio appellabatur. Hoc autem iudicium populare a palsco eo disser quodpublicum iudicium populi sit,st' lege publicorum iudiciorum constitutum, hoc est, lege quae alicuius rei quaestionem ad populum pertinere voluisse quemadmodum 'ibit dM. Tullius in Praetura mi bana,ὸe quo ante iam dia m. Serui quoq; & silijsamilias. quamuis propria nihil habeant. Nam pro filist parentes, o seruis domini, qui defensionem si ceperunt oluunt si nonsi ceperui tum corpusserui torquetur, mimo cribit. S ententia edicti. inde iationes etreiales sicuntur,de quibus scripsimus ad Isi mensior men fatmia.dix quem comentaria de actionita, breui edemus. In seruos autem,si non defendantur a dominis, & eos qui inopia laborant, corpus torquendum est.)m Vlpianus in I. i. g. g nerat tende parn. generaliter placet in legibus publicorum iudicio- . I iij rum,

82쪽

rum, et ei priuatorum criminum, qui extra ordinem cognossunt' in mel praesides. t ei, qui poenam pecuniariam egentes et dis coercitionem extraordinariam indicant.Idem in l. si quis . de inivr.Si quis tauriam atrocem fecerit, qui contemnere iniuriarum

iudicium posit ob infamiam suam O egestatem, praetor acriter

exequi hanc rem debet Q r eos qui iniuriam fecerint,coercere.' uim in I. quodsi minor.sse ferum . de minor.Seruum qui circumscripsit minorem, si in rem domini nihil mertit, si ex sevo peculis

non satisfacit Verberibus castigari ait, aut noxae dedi. In l.igitur, si quis de iniur. 2st l. quod si minor. de minor. praetorem CGd

mus coercore gigrauiter coercere. auomodo igitur in l. et 2. δεμ ius ocan. libertum, qui praetoris iniussu patronum in ius et o- caui inopia laborante a seraefectum a1rbi castigandum remi

fit uod et facere debere etsidetur et iam antea scrip simus, cum morum ipse imperium non habeat.Dicendum igitur est,in seruo aut les ob infamiam η, egestatem personas, cum pecuniariam poenam eludun hoc praetorem posse. Cumento illuas erit, quo i, magistratibus municipalibus coercitio illa grauisi a mitiami supplicij inferuos denegatur,mo ca non denegatur l. magi-D atibus. in nostro fit. In alias mero personas hoc praetori noulicet. Itaque sist in l. et it . de in ius iocan. libertum ad profectum et di remittit praetor, et tutores curatores, qui male in tutela siue cura mersati sunt, in I. i .s .solent. deos. pr. min de quo iam antea scrip simus. In seruos igitur edisti corruptores pro eis non soluant domini, torquendum corpus est. Sed cur noxae etiam non deduntur mi in quod si minor ' Sed et erimest hic dedi noxae non posse. Cui enim damnum dederunt ' uid si fami et inopia pater laboret ' Dpatem ex hoc edicto compus torquendum. fur ergo in quod si minor eruis qui non sati s facit minori dolose circunscripto, et trknbin castigatur: filius

autem

83쪽

autem familias duntaxat condemnatur, executio fit , t Accursim si bit, ἀ- aliquid habere incipit' Et dicendum mia detur hic factu poena notari,quae ii diximuου disco in erenda est: illic agi de restituendo eo,in quo filius amiliab dolo minorem circumentirat, cui rei nulla poena est constituta. Vbi autem certa poma pecuniaria maleficio constituitur,qui eam propter egestitem eludi corpore puniendus est, , coercendus. auri , si poena non sit constituta erui autem persona interuemai cuius dolus probetur, mel merberibuae castigatur, mel noxae deditur. Tonamus patrem inopia non laborare,nolle men pro filio soluere. Et puto non interes quomodo poena non soluatur, , ideo filium coercendum, siue inopia pater laboret ,siue proflio nolit soluere. Hoc edicto tenetur & qui tollit, quamuis non corruperit. Octione fit non directa.' autem ex eodem edicto stu multa d, directae actiones oriuntur, ita eodem modo concipiuntur. De quo in commentario nostro de actionibus scripsimus. Vel corruperint, vel mandauerint. V trum interpretis merba haec Funt ' Et illud satis erat. Nam etsiplures fecerint Sed merius est non proprie facere videri,sui mandauit, g. l. si familia. in sine hoc nostro ti- ω .Et haec ad istiui

Ad L. viij.

nam luere.

84쪽

o agatur,ait Vlpianus , caeteri non liberantur. Nam ex lege

Aquilia quod alius praestiti alium non libera cum sit poena. Illud autem,Si invi mno agatur,intelligo ,si ab ino exigatur ex is rquidem,sum siesis ijs qui deiecerimeIest uder. ex l. i.ύlenuit. de exercit. Ll. em erit.de inst. f.gi l. cultu g. mst. depecu. Vbi tamen ad id quod interest agimus quod quidem no parnam, sed tilitatem nostram res icit si ab ino, caeteri liberantur l. i. de

coper que actum est sec.

Paula, Lb. iij.ad edictum familia alicuius album corruperit , non similiter hicio edicitur,ut in furto,ne in reliquos actio detur,s tatum dominus cum defenderet unius nomine praestitit, quantum liber praestaret. sertasse quia hic & contempta praetoris maiestas vindicatur, & plura facta intelliguntur: quemadmodum & cum plures serui iniuriam secerunt, vel damnum dederunt,plura facta sunt, non ut in surto unum . Octauenus hic quoque domino succurrendum ait. Sed hoc potest dici,si dolo malo curauerit, ut ab alio album corrumperetur: quoniam tunc unum consilium st,nec plura iacta. Idem Pomponius lia hro decimo notat

85쪽

DE IURISDICT. LIB. II.

uot delinquentium personae sunt,tot delicta numerantur tot adta intestuntur O a singuli miliam diximus, o da poena exigitur Neque interest semisorqui delinquan an liberi st emi plurium dominorum,an etiam etsi iusiurio quodsi alicuius fumibalacia pi tor, cui semper prae oculis aequitas est , ne dominus, omnes noxae dedens, autpro singulis solidam litis aestimatione soluens, rasus fortuni euertatur illisi e edixit retenturum dominum familiam tantum offerat, quantum si et mus liber furtum sis et,quemadmodumscribit Vlpianus in Li. sami fur re. G c. acit. l. illud. ad i. q. Luius edititi rationem iurecon sibi ad damnum a familia datum traxeris. Vlpianus in Lisebaimi. dirc. iam citata. Si plures serui damnum culpa dederint, aequisiimum est eandem acultatem domino dari. auus in L illud , iam citata. a Iομ qu situm est,an quodprocos in uno obseruat,quod a fami- lia adium si id est. Dinon insingulos detur parnae perseecutio JH Ioificiati praestari, quod olandum foret, si id lurcum K us liber feci sic d beat e, in a tione damni iniuriae obseruari. Sed υmagis misium est idem esse obseruandum, merito. Cum enim 'circasurti adlionem hac ratio sit, ne ex Fno desitito tota familia Ndominus carea eas tio similiter in hac a tione damm iniuriae Minterueniat equitur mi icem debeat existimari prae sertim cum in-

terdum leuior sit haec causa delidit , eluti si culpa , non dolo damnum detur.Haec Lamy.Fodem ergo prorsius iure sunt furtum Vst damnum datum quorum eis, unque si a pluribus Uri a liberi et si rui plura fiatu intelliguntur, j a singulis in stadum par exigitur. Apud Terentium Thormio corranensio Demiphoni peper vim retinentibu Vna iniuria est , T cum c hiaue agito ergo Gaeter stecum Chreme. - ,s,

86쪽

ssas

Si autem a familia fiat, propter eam rationem quam diximus ex iureconsi tu , mnum sadiam intelligitur : quia non

plus nomine familiae dominus 'astat, quam si et nim libir fecisset . Euod secus in iniuria est a familia facita. Plura narius

acta intelliguntur,propterea quod grauius iniuriae, quam damna pecuniariasentiumr. Vnde Laius in isplures.de iniur. Si plures. inquit erui alique simul ceciderint,aut couicium alicuifecerint m-gulorum proprium es maleficiu , tanto maior est iniuria, quitaa ptaribus admissa est,mmo etiam tot iniuriae sunt, quot perso iniuria facientium uuae lex de lamilia intelli da est. Nura enim dubitatio est plures plurium dominorum peruos meliore esse iure, quam plures liberos,no debere. Alsi plures liberi sciant imur amplara lacta intelligi constat. amilia illa ratio esse midebatur, quae aetore mouit Ut in furto a familia lacito, num tactum intelligeret. Sed quoniam ii diximus,omnibus pecuniarys damnis, sis ut omnia constrantur,contumelia ges iniuria grauior est,non potest pratoris ratio ad iniuriam alamilia saetam accommoduri. Idem ergo iniuria alamilia lacta,quod in i . bo a familia corru- ο uru esse statuedum est, i in miros plura lacia intelligantur.

Italait iureco ultus, Et plura facta intelliguntur,quemadmodum & cum plures serui iniuriam fecerunt,plura facta sunt, non, ut in furto,unum. JU quid est quod ait iurecofultus. Quemadmodum cum plures ierui iniuriam secerunt, vel damnum dederunt. - non in damno a siamilia dato, num

saritum intelligi quemadmodu quin uno,ostendimu O in iniuria contra plura uamobrem res diuersas iniuriam η, damnum iureco ultus coniungit damnum autem η, furtum simi simas rei

Asia LIn damo a pluribu, dato,olura facta intelliguntur: in furto a pluribus acto, lura secta in elli untur. In damno a lami- .ludato nam actum iure igitur in urto item, num . Si quis ira

87쪽

DE IURISDICT. Da. II. ys damno plura essesecta non intelligi dicat, idem quoque in furto

dicendum ei sit. Tum mero merba ista iureconfiulti . Plura

iacta sunt.) sic accipienda sunt. Plura ficta intillauntur, alioquin similia non essent, olbum a familia cor raptum, iniuria lucta, O damnum datum: quae ille tamen similia essemust. Nisi ergo disserentiae inter Lamnum a fumilia datum, ense facitum Furtum ratio adferatur, recusare non possumus, quin aut non ita scripsisse, aut male scripssse iureconsultumfateamur Dicendum igitur est, in damno dato a lamilia, non intesigi a prisore inum factum, in furto intelligi, de quo nominatim edixit e prudentumque duntaxas interpretatione factum inum intelligi, cum in paribus causis patra iura qui-

tas desideraret. Itaque in principio legis nostrae non similiter in Albo corrupto, mi in furto, edixisse praetorem ait iureco . Ut quod nunc dicit plura sudia, or in muria a familia data, et in damno dato intelligi, dicat non male. Sic accipipossunt, edicto praetoris non intestigi mnum, qui de furto edixit, de damno non edixit . uod minon in sese iter dici posit, mihi tamen plane nostris acu. uod enim ex edicti rationes ex edicto ferimi e r. sui rei argumento istud uerit lu)dmtilis actio, quae ex eliciti intentia nascitur, nasiis ex edicto dicitur, quemadmodum diximus ad l si quis id quod. Argumento illud quoque fuerit, quod

legitima tutela patronorum dicathi eo filicet, quod ex ratione legis a prudentibus intro ricta,non quod de ea in lege quicquam nominatim caueatur. Ucrisit imperator infit .de legislat t. in ivst.

Quoniam tunc unum consilium si , neque plura facta Succurritur domino,cuius familia colitium corrumpendi inibi δε-dit, et inon pluvi aeste quam unus uer praestaret non Acca turei, uius familia olbum comu LNon igitur pariasiunt mandara fuere. Et hac ad Isbamilia.

88쪽

V ianu, lib.tibad edictum. V I iurisdictioni praeest, neq; sibi ius dicere debet,

. neque uxori,neque liberis suis,neque libertis, nescaeteris,quos secum habet.

In priuatis ciuilibu iue negotjs patrem in causa j, contra filium in causiapatris tua cem sepose scribit Alricanus in l. in priuatis. te iud Id quod ex eo etiam intelligimus, quod lex rn lia.de iniis filium in causa puris, IV in iij contra patrem tu iacare prohibet t. lex ornelia de iniis Atulte nanque lex id frenetia

prohiberet, si iudicare omnino in alterius causa alter non posset, argumento Lex eo. detest.in qua ait iureconseiatus. Ex eo quod prohibet lex Iulia. de adiat.testimonium diaere damnatam muli

rem ,colligi etiῆmulio es testimoni, dicendi tu, in ita ici' habere. iudicist autem M id obim dicam eo adidit iureco, quoniam in testamentis obsignandis adhiberi mulieres testes non possunt s. testes de test.ord. in inst Puto neque in adtibus, in quita, testes lex adhibes Uul emper enim puberes ciues Romanos lex requirit. uod Quem testimonij in iudici s dicendi tu foemina, habuisse scribit iureco ultus tonsatis lique m lib. 6. cap. r. ita scribat jer. Tarraciae aure tuae amplifimi honores a populo Romano habiti. Et macia quidem mirgita et sales se lex Horitia te so est, qua super ea adpo , lata est qua lege ei plurimi honores fui se tin quos ius quoslsimoniy dicendi ei tribuitur testabili, et ona -

89쪽

DE IV I I ST ICT. LIB. II. nium Orminaru misi datur.id merbum est ipsius legij Horatiae. Haec se im. Nisi dicamus ea lege rogatu Utin i adbbus in quisu, adhiberi mulieres testis non possunt, Tarracia testis esse posset. Sed hoc nihil ad presens institutu . Ex eo igitur Pod lex Cornelia de iniur. ilium in cause patris in siij contra patrem tu lucare

vetat, posse alterum in alterius causa iudicare intelligimus. uod non ita accipi conuenit , quasi recusari alter in aeterius causia non post:bed quia nisi recusetur, si V in iudice litigatores constentiant, iudex terque in alterius re ac negotio esse post , negotio inquam priuato Ut in l. in priuatis am citata, scribito ricanus. In publicis nanque iudici, aut omnino criminalibus ,neque leges,neque

manulas ipsa fera de capite a ortunis patri filium sidere, aut contra deflij patre. Licet autem iudicem pater filium habeat,nihil tamen de patria potestate , authoritate detrahitur. Non enim filio ,sed publici numeris ministro Abi iturpater. Publicu quippe munusiudicare est l. quippe delud. Iudicare igitur in patris cau

sa butis inflij pater potuit: ius pater filio dicere non potu:

neque Uxor neque liberti neque ise quos pecum habet, multoque minus sibi : adeoque sibi im dicere nemo potest. Ut ne iudicare quidem in sua causea qui quam positi. Unic. nequis in liua causa iud. mel ius dicat C. INI. Valens, Gratiam O Valentinianus. Generali lege decerni , neminem sibi esse iudicem, mel tu, sibi dicere debere. In re enim propria malde iniquum est, alicui licentiam tribuere sententiae. uae constitutio ita in codice Theodosi', et de desumpta es scripta reperitur. Im p. lens, gratia ν malentinianus O O A. Promiscua generalitat ecernimus, neminem sibi esse iudicem debere Cum eram omnibus in re propria dicendi testimonij iura acultatem bubmouerint,iniquum admodues licentiam tribuere sententiae.Titu in autem Fub quo haec ponitur situtio est, Ne inpua causa quis iudicet, aut testimonium dicat. L iij Tribonianus

90쪽

Tribonianin autem η, titulum, s, constitutionem immutauit. Euod non in principum modo constitutionita, Iecit, ed in ipsis quoque iureco ultorum libris, mi hodie pro principibus, pro ii reconsultis Tribonianum legamus. sed de hoc alias. Nemo igitur

sibi ius dicere potest sed ne iudicare , seu ne teshmonium quidem dicere. Cum enim pater in iiij cau a Ursibus contra in patris i dex est ,sibi iudex non est.Nam si est ibi quoque pater ius dicere cum ilio Aceret. quod non ita est o iurecons ulto enim is, s bidicere, 6, liberis dicere eparantur in nostra lege Praeterea cum testis sibi esse nemo posit, nunquam filius in re patris testis esse posset. t imperator in testamentis obsignandis iiij testimonium reprobatum esse ait in fit. de testa. ora. in inst. i merbis, Stasiis bus amilius de castrensii peculio post misionem faciat testame

tum , nec pater ei re te adhibetur testu, neque is qui in potestate ei a patris est.Reprobatum en m est ea in re domesticum t stimonium.V nde cottigi potest, non in re omni reprobatum esse domesticum testimonium.Non ergo per omnia eadem ij patris persona est. Sed Dideamus quamobrem pater, qui iudicare in iiij negotio no prohibetur in dicere prohibetur.Et puto causiam sequia in eius potestate qui ius dicit, siunt omnes fortunae nostrae fit. Ut ne iudex quidem bonus asserre quicquam opispositis: mi in iudicio crimidi de quo antea ex sicerone diximi, diademus a cidisse Tum vero qui tu, dicit udices dat quos mali iudicum siententias exequitur,de appellationibus ab ijs interpositis cognoscit Ut

mulso sit periculosius permittere patre in causa fili, ius dicere,quam

iudicare ian in hominum fortunas 2 famam maior sis ius centi quam iudicantis potestas. Et haec quidem de pententia legis nostrae.Nunc meria iideamin. Qui iurisdictioni praeest. γMagistratu, qui tribunalipraeest uri di tioni ducit prae se l. quin que. delud. vi neque iurisia Elim praeest,neque a principe pol