장음표시 사용
121쪽
puerorum semiser, si tum morbi species, tu si tempora, quibus aegrotarunt inter se comparentur, minus dissoluta, atque attenuata aliis inspicientur, quod utique haud tantae ipsorum corporum resolutionis argumentum etiam esse potest. mobrem probe satisfacere med mos illos, dicendum est, qui missione sanguinis vel in pueris Vtuntur neque ut mittant sanguinem, quartus decimus expectandus est peractus annus. Ridiculum sane videtur, annorum numero missionem sanguinis pr finiri oportere,quando se iste quoque Gai. dixerit: Itaque non numero solummodo ani- D mum aduertes, quod quidam faciunt, sed corporis habitui; nam,i sunt, qui sexagesimo aetatis anno venae sectionem non ferant, cum ,, quidam, qui septuaginta nati sunt annos, perferant. minus quo aetates certis an orum numeris possint a medicis definiri. Galenus,' idem in lib. de sectis dixit, non mittendum esse sanguinem in puero admodum paruo. Atqui haec obiter de sanguinis missionein, pueris a me dicta sint. AL p IN. Admodum hoc tuo doctissimo sermone sum delectatus , praesertim cum ex te multa didicerim, quae in pueris faciendam esse vacuatione sanguinis demonstrant. Agypti j itaque in pueris hanc euacuationem non secus, quam in
aliarum artatum hominibus frequentant, tum venae, arteriaeque sectionem, tum etiam per scarificationem malleolorum', crurum-Ve, atque aurium. Magis vero per scarificationem quam per venae
sectionem in ipsis iansueuerunt id agere: Eodem qiloque modo non minus sanguinis euacuatione in senibus utuntur, in iis tamen, qui non ad ultimum senium perducti sint, sed optimi temperamenti & habitus quique satis validis viribus constent. GUILAND. Cum hactenus dixeris missionem, vel euacuationem sanguinis illorum locorum, medicos in omnibus iis corporibus exercere, non,
minusque in Eunuchis, mulieribus, pueris, senibus, & pinguioribus hominibus, quibus satis AEgyptus abundat; Cupio etiam ex te audire, an per venae, Vel alteriae sectionem,uel perscarificationem alicuius partis corporis, vel per hyrudines, vel cucurbitulas talem vacuationem familiarius praestant, quando his tantum viis quaelibet sanguinis missio peragatur. Haecque nunc eX te audire expecto,
122쪽
nem mittant. Cap. V I. GUILANDINVS,
CV M corpora pinguia, mollia, alba, atque valde humida ibi
in omnibus fere mulieribus, vel saltem in plerisque obseruentur, quibus sanguinis missionem non omnino conuenire his ear rs verbis Gal. in lib. de curat. per sang. miff. docuit; dicensa Deinde considerandum, qtiae sit naturalis hominis temperies. Nam qui- bus amplae sunt venae, quique modice graciles sunt, nec candidi,
neque tenera carne praediti, copiosius euacuabis: contrarios au
tem parcius: quippe qui exiguum habent sanguinis, carnemque facile transpirabilem. Sicque in libro 11. methodi loquitur: d si corpus decimum quartum annum excesserit, existiman- dum est, qualisnam eius natura sit, num gracilis & spissa, & dura, copiosi sanguinis, an contra: atque ita in priori missionem san- ας guinis adhibes)is: in secunda nequaquam. Quinctiam modus Vacuandi sanguinis ex iisdem indicantibus sumetur. Siqnim cui
sanguis mittitur triginta annos natus sit,sed laxus,& mollis,& pin gutS,& albus,& gracilib. venis,huic plane sanguinem non mittes, aut parum detral aes. Haec cum in multis hominibus;pueris Eunu- μchis, senibusq; spectentur, AEgyptios non parum in usitandasanguinis euacuatione errare dicemus. Namque crebra ac copiosa sanguinis eductio, quae .apud eos omnes est, etiam ex leuissima causa familiaris, iis omnibus valde incommoda ac noxia erit , quando quaelibet nuper dictorum corporum, ex paucissima etiam euacuatione multum resoluantur, atque ipsorum moles uniuersa
inde non parum perfrigescat. Sed quoniam nostrorum medicorum quamplurimi existimant, cucurbitulis praestitam sanguinis euacuationem in his corporibus minorem facete spirituum resolutionem vel consumptione, ideo per has potius,quam per sectam venam ipsis sanguinem mitti suadent, cum per sectam venam sanguis euacuatus multu caloris naturalis absumat, ut Gal. in lib. decucurb. hirudinibus scriptum reliquit, itaque nunc quoniam
illorum modorum mittendi sanguinem illipopuli utantur, narres O
123쪽
velim , num per venarum, arteriarumJue sectionem, an potius perdita curbitulas, vel simplicem scarificationem , vel hirudines appositas venis. Α L p i N. In omnibus iis nuper dictis corporibus, scilicet pinguioribus, albidioribus, mollissima ac tenerissima carne praeditis, habituque raro, qualia plurimorum, tum virorum, tum mulierum, senum, omniumque Eunuchorum, quorum ibi adest
haud paruus numerus,) ac puerorum multa cernuntur,quamquam
etiam sectis venis saepe ab his sanguinem euacuent, nihilominus familiarius cruribus antiquorum more scarificatis mittere sanguinem consueuerunt, omnium maxime in valde pueris , scilicet infantibus, quibus ibi detrahunt etiam sanguinem Z cruribus, vel auribus scarificatis , ne peracto quidem primo anno. Prouisionis quidem causa in prima aestatis parte aestuosa, inaequali, in qua multi pessimi morbi, vel etiam puerulos ac infantes inuadunt, in pluribus eorum scari ficatis auribus mittunt sanguinem ; itaque Vix inter centenos , tercenos aliquando reperies, quibus aures scarificatae non sint mobrem in infantibus, atque pueris omnibus sanguinem scarificatis auribus, atque cruribus 'aittunt. In Eunuchis , Verd,& mulieribus, pingui, raroque habim pr*ditis, atque demum
in caeteris hominibus, eodem ferme habitu, tum molli, tum raro resertis, per scarificationem moliuntur sanguinis euacuationem.
Gui LAND. Recte sane illi in istis corporibus per cutis scarificationem sanguinem vacuantes, se gerunt, quando haec corpora facile transpirabilia, ex sanguinis euacuatione per sectas venas consectaeap Valde resoluantur: quod ex Galeno didicimus, qui de scarifica, , tione ita scripsit: Eodem namque anno venam frequenter incide-1a re, minime quidem rationi consentaneum arbitramur: quando- quidem cum larga sanguinis copia vitalis quoque spiritus emitti- ain tur : Quo sane absumpto, crebrius quidem molestumuersa fri Ox gescit, tum animales functiones omnes deteriores redduntur.
,, Quamobrem ab ignobilioribus membris, utpoth cruribus, edita, cendus est, sciliceis anfidatione. Sed talem usum mit endi sanguinem per scarificationem optimum ess. , atque artis ratione com-sap. xii probatum, in lib. de curat. 'per sang. misis docuit his verbis: Por- rd quae ex mulieribus albidiores sunt, sanguinem aceruare te-υ nuem solent: quocirca adhibitis malleolorum scarificationibus maxime iuuantur. At quae nigriores sunt, secta vena curator cras siorem enim sanguinem, ac magis melancholicum colligunt, ma-
124쪽
gis vero etiam si magnas habere Venas appareant, quod illis accidit, quae graciliores sunt, ac nigriores: Carnosis vero & candidisparuae insunt venae, quibus malleolos scarificare, quam venam secare praestiterit, quippe cum hae paruas in cruribus venas habeant: itaque etiam s probe secentur, quod iustum tamen sit, non profluat. Comino aior haec per scarificatos. malleolos sanguinis eua cuatio in iis corporibus est, utiliorque non immerito iudicanda, commodior, inquam, quoniam corpora pinguia, candida, mollia, exiles parvasque venas, & sanguinem tenuiorem habent, quarum aliquae recte etiam sectae, iustam sanguinis copiam non dabunt: faciliorque sanguinis haec quantitas scarificata tute crurum siue surarum, multis, neque minimis referς venis. Vtilior, quod ex ea scarificatione celebrata sanguinis missione, non tanta spiri, tuum copia resoluitur. Sed quid i isti hac scarificatione nonne cucurbitulis assixis sanguinem extrahunt i vel non appositis, venis aliquibus, ut nostri faciunt , hirudinibus sanguinem mittunte Α L p I N. Neque usum cucurbitularum pro sanguinis euacuatione facienda, nequeper hirudines evacuationem nobis cognitam, illi norunt. Missionem sanguinis per cucurbitulas,ad tollendam plenitudinem, maxime damnant, neque iis unquam sanguinem euacuationis causa mittunt, sed tantum reuulsohis vel diuersonis gratia, priori loco per sectam venam euacuata copia sanguinis.' uti in opht imiis occipiti assixis cucurbitulis vii solent. Neque
orso, neque lumbis, neque cruribus eas unquam assigunt. Collo tantum, occipiti, ac eius proximis partibus cucurbitulas appone-ete consueuerunt. Hirudinum Vsum prorsus ignorant, dicunt aenim veneficam eas habere naturam . illarumque morsum non minus noxium experiri.
125쪽
An Aga j Medici rectestgerant in etsi missonis
sanguinis in dysenteria, diarrbaa bibosa, exanthematibus, punctosis appellatis, pestiferisque bubonibus, ct parotidibus. ,
D Ixi illos medicos, cruribus scarificatis exercere missionem sanguinis in omnibus pinguioribus, albidioribushue corporibus , Eunuchis, mulieribus, puerulis, in quibus recte illos ex Galeni sententia facere dices, sed in dysent ita , biliosa diarrhaea,
exanthematibusque,a nostris periculis, vel puncticulisvocatis,inque pestiferis tumoribus eos sanguinem mittentes, nescit an laudabis , quando multi medici etiam doctissimi exclament in ussere omnibus morbis summopere noxiam , ac exitiosam fere esse illiusce humoris euacuationem: Neque fortasse citra rationem ipsis id persuasum est, quando tum vixes admodum ab ea Vacuatione collabantur , tum etiam ea plures optimi medici in iis , virncti fuerint. G v 11 AN D. Cupio audire ex te rationes,quibus itilis persuasum sit , in illis affectibus inutilem esse sanguinis missionem. Quibus auditis, meam quoque sententiam in medium post ea proferam. A L p I N. 'gillatim tamen de quolibet affectu haedicendae stunt. In primisque recensebo, quae in dysenterua sanguinis missione arceant, mox de aliis loquar. Sed quae illi pro ipsorum sententia dicunt, haec sane sunt. In primis Galeni auctoritate se muniunt, cui omnes medicos addictos esse debere assirmant, atque quod ipse dum de dysenteria loqueretur , missionis sanguinis nusquam meminisse legerint, assirmant idcirco errare omnes pro illo affectu mittentes sanguinem : Multoq; magis,qui obseruauerint , tantum medicum manifestissime in his sanguinis
Eois ix. euacuationem damnasse. Vt in lib. bde Vict. rat. in morb. acu t. le-
h gitur, his profecto Verbis Fluente aluo sanguinem idetrahes. , , Nam si post detractionem perseuerat fluor, virtutuprosternit. Cuius sententiam constat repetitam fuisse in libro r. ad Glaue.
quandoscripsi: Sed neque si fuerit febris cum alui profluuio, alia
126쪽
st opus euacuatione. Quicumque his plus adimere fore necessarium putantes, aut sanguinem mittere, aut Ventrem mouere ten- citarunt, in grauiora pericula duXerunt. An in dysenteria, ac diarrhaea sanguis sit mittendus, utique his verbis' explicauit, Quid dubij igitur est amplius, quin ex eius sententia in eo affectu san guinis aliqua euacuatio non sit faciendat Q d remedium cum
tantus medicus dysentericis, atque diarrthaea correptis interdixe rit, cur quisqv e nostrum tanto a praeceptore perdoctus, idem faciendumnon siiadebitὶ Quam sententiam multi confirmant dicem tes, in dysenteria admodum vires resolui, quando tum sanguinis crebra fiat deiectio, interdumque etiam copiosa, & dolores vehementes sese assidui quos etiam vigiliae sequi solent immodice,quae omnia multum vires labefactare, ac resoluere omnibus est plane cognitum. Quapropter si in iis medici sanguinis i euacuatione utantur, procul dubio erunt in causa, ut in maiores virium lapsus ac resilutiones incidant aegroti , quibus collapsis natura necessario morbo succumbet. Itaque hac ratione confirmari posse Galeiani sententiam statuunt. Cui libenter ego etiam subscriberem, cum dysenteria dico illum affectum, in quo ulcerada intestina ap- . parentὶ fiat excachochymia, siue ex malis humoribus, qui non evacuatione,quo auxilio plethora curatur, sed purgatione, tolluntur. Intestina etenim abraduntur, dc exulcerantur vel a biliosisaarioribus succis,vel a salsa pituita; quae sane non sanguinis Vacuaatione tolluntur, sed ut nunc dixi, purgatione. Maxime itaque hic errare medici AEgyptij dicendi sunt, utentes sanguinis missione vel etiam in dysenteria. GUILAND. Erras smea quidem senteniatia si id credis, quando in iis affectibus sanguinem euacuare ab artis vera methodo alienum esse, non iudicauerim ; quinimo in ea re illi multa sint laude digni , ratque Hippocratice dysentericis mederi mihi videntur. Namque sanguinis in iis euacuatio dolorem vehementem, quo dysenterici cruciantur, mitigare potest, ut ex Galeno colligitur, qui nullum maius remedium in maximis dolo axibus euacuatione, atque purgatione se inuenisse scriptum retia quit. Non minusq; intestinarum partium ulceratarumin flammatationem, atque febrem imminuit, fluXumque humoris abintestinis reuellit somnumque inducit pilaque in dysenteria, viribus, aetate ac aliis consentientibus, circa initia reuulsionis gratia, praesertim ubi magna affuerit humorum copia, aut sanguinis impetus valdo
127쪽
urgeat,vel maxima inflammatio, aut dolor vehemens ob metur, vel iecur male affectum sit, quo acres succi ad intestina confluant, adprime utilem sanguinis euacuationem esis existimo. Atque illi qui exordiuntur L sanguinis missione curationem, eandem rationem sequi videntur, quam medici omnes febres putridas curantes, ab ablatione causarum curationem incipientes: quis enim ignorat tria in iis curationem indicare, scilicet morbum,causam, atque
symptoma ξyt in s .meth. med. Gal. docuit. veramque ac optimam curationem illam esse,quae a causa eXOrditurinunquam enim morbus tolletur, non ablata prius eius causa. Dysenteria vero ex Galeno in . lib. apliorita. & in 3. de sympi caus. atque in de loc. affect . alibique in sexcentis aliis locis icus est intestinoru ex flauabile,vel atra, Galeno in *. lib. aphoris . docente,aut a falsa pituita. pii i , ut in s. lib. aphoris apud ipsum legitur,abrades Vibus, ortum. Q opacto igitur quis dysenteriam, quae est vicin intestinorum, recte Vnquam curabit,nisi causam prius,a qua ortum ducit, adimere studebit 8 Causa vero,ut dictum est, cum sit biliosus sanguis acris, S
mordax ab uniuerso corpore vela iecore ad intestina demandatus, is proculdubio evacuatione tollitur : nam per anguinis euacuationem nonne huius redundantis humoris copia diminuitur
quae diminuta vel nihil , vel minus ad intestina confluit. Amplius cum biliosus ille sanguis ex calore multo iecoris gignatur, eiusque multa copia subministretur, quis est, qui ex missionei anguinis ie-xore refrigerato, minus illius humoris gigni posse, ignoret Medici enim omnes, calidorum humorum redundantiam factam, sanguinis missione prohibere student. Demum cui obscurum, atque
ignotum est,eorum humorum acrimoniam qua intestina mordentur, atque abraduntur, immodico iecoris calore fieri intensius etenim ac immodicus calor eiuste membri sanguinem effcit calidiorem, ac acutiorem: quis,inquam, ille erit ita artis medicae ignarus,
qui nesciat, iecore prae multo calore gignente sanguinem bi4iosum, acremque, eo euacuatione sanguinis refrigerato, minus aculum atque acrem producturum esse sanguinem ξ Cum igitur sanguinis missio copiam biliosi sanguinis diminuat, eiusque acrimoniam obtundat, talemque sanguinis cursum ab intestinis auertat, id nihil aliud erit, quam causam, qua ulcera fiunt in intestinis,plane adimere,qua sublata facile facta ulcera sanabuntur. Qusso,quis
ille est sanguisugariis enimusque est manifestissimum in cui homo
128쪽
aliquis ob ulcus in quacumque eX rinseca corporis parte, ex bilioso humore confluente ortum, sanandus occurrerit, qui ut illum hominem recte curet, priusquam medicamentis exsiccantibus utatur non in id incumbat, Vt corpus prius, yum evacuetur pρrsanguinis missionem, tum aliquo medicamento purgetur ξ sanguinis enim euacuationes prohibent, quin minus illiusce calidi humori, amplius gignatur, purgationes Vero genitam eiusce humoris co
piam diminuunt ; haec enim magnorum Ulcerum,localibus remediis non cedentium rationalis,ac Vera curatio existit,quam cur non
eandem fieri oportere in iisdem ulceribus internam quampiam
partem occupantibus,praesertimq; intestina, omnes velint aut nolint facere cogentur Z si dicerent hanc euacuationem, quamquam ipsa opportuna sit, non conducere dysentericis, qu1a est in causa, , ut vires multum resoluantur, atque collabantur, qua postea imbecillitate non possent alui profluuium firmare , respondebitur
naturam non ita pati ex modica sanguinis euacuatione, ut ea valde viribus destituatur, ad morbum peruincendum: quod si aeque a , missione sanguinis in omnibus laesis ulceratisque partibus corporis natura debilitari existimandast , cur intestinis laesis tantum patietur, si mittetur sanguist ex aliis Vero corporis partibus nequaquam ξ si dicent, quia ulcerata intestina ex sanguinis euacuatione diminutis viribus, minus poterunt firmari, sisti,& ita protauium aegrotos perdet; nos dicemus, si non mittatur sanguis, atque eo modo statim in principio diuertatur fluxus ab intestinis, multo sane maiorem sanguinis copiam per aluum, perseuerante illo affectu, emanaturam, quae longe plus, quam arte facta, vires resoluet.
Optimum itaque esse remedium dysentericis, modicam sanguinis euacuationem existimo. Cuius sententiae fuere Alexander Trallianus, stius, atque alij multi grauissimi medici: ex recentioribus vero Donatus Antonius ab Attomari paucis his verbis optimum esse auxilium missionem sanguinis in veris dysentericis scriptum reliquit, dicens: At si male admodum affecto iecinore flava biri admixtus sanguis ab eo ad intestina deferatur, ita ut strigmen- cita quoque intestinorum dejiciantur, summa intestinorum tunica humoris acrimonia derasa, quisnam Verebitur internam in dextro iacubito venam secare nedum revulsionis gratia, verum etiam ip- cessus met iecinoris alterationis. Cur plerique medici in hoc casu, qui solam intestinorum exulcerationem , neglecto iecinore curare ce
129쪽
eonsueueriint,in effusa flant, ut aegri moriantur ex Caleni sententian Rursiis ubi vehementissimus insestauerit, ' dolor propter rodentium humorum aerimoniam, dintestina , to-λ' ,seu ab aliqua corporis parte confluentium, dc prqpterea verei da sit phlegmonis goneratio, aut virium defestus, cui absoniam vi-υ debitur venam secari debere cum de idem Galan maximis dolori
bus nullum maius inuenerit remedium,quam usque ad deliquium animi sanguinem mittere, aut purgare, Mi patet aptior. 23. lib. I. ' QMmquam venam secanὸam dicimus, ubi cuncta ea admiserint, nec usque adanimi deliquium,sed paulatim,ac sensim,ne vixes im-D becilliores reddant, ipsam probamus, prout AElius S Alexand erra probarunt. Atque haec Altimarus medicus sua tempestate clarissimus, qui omnibus dysentericis feliciori semper euentu sanguinem secta vena mutebat; cuius rei excellens Ascanius Caracciolus a dysenteria sola sanguinis missione absque aliis auxiliis sanatus, atque alter filistrum Joan,Ferdinandi Rocchi dysentericus eo auxilio seruatus; tostes fuere. Cum eodem etiam tempore eodem morbo at ter frater correptus,cui sanguis non suerat missus, mortem obierit. Amatus Lusitanus medicus non spernendus Chiam mulierem dysentericam misso sanguine,axi lios multos curauit,vesn eius centuriis memoriae traditum est. Multi alij medici doctissimi usi sunt hoc auxilio in curandis dysentericis, quos omnes hic recensere nimis molestum foret. A L pa N. Conspicuam hanc veritatem mihi nunc plane ita reddidisti, ut deinceps maxime mihi costitutum sit, missionem sanguinis pro curanda dysenteria opportunissimum fore auxilium, atque absque eo maxima cum dissicultate homines a dysenteria sanari posse. At optimum etiam erit, ut aduersariorum nuper allatis rationibus, quibus hoc auxilium in hoc affectu damnant,nunc etiam satisfacias. GUILAND. Ad ea,quae apud Galenum scripta leguntur,praesertimque in lib. I .ad Glauc. quae illorum opinioni magis fauere creduntur,respondendum est,ibi Gal. locutum
fuisse de alui prost uo,qui febris symptoma existit, febremque sequitur, ut accidens,quod eius morem significare videtur. Nos vero cum de dysenteria loquimur, prout morbus est, cui sit febris coniuncta,eius est symptoma ι itaque verba Galedi nihil nobis obsunt, Ehes. 'Qquimur do dysentori , quae morbus est a febre distinctu, iij. Quod si alibi,ut dictum est, in lib.de Vict. rat. in morb.acui. dixit, Flu nte aluo sensuinem nina detrahes.Nam si fluor post detractio
130쪽
sta rursus distinguo, alui profluuium fieri laesis intestinis primario
affectu, aut stomacho; vel illis communicata laesione ab uniuerso corpore, aut ab aliqua parte, praesertimque a iecinore, quo sine
modo pleraeque diarrhaeae biliosis, & dysenteriae gigni solent. Vbi
igitur profluuium fit laesis intestinis, vel ventriculo, primario affectu, tunc sanguinis missio, atq; purgatio Videtur damnanda, quando quidem ex illa euacuatione partes illae pauco calore natiuo refertae plus aliis debilitentur, & idcirco hoc auxilij genere non iuuantur, sed potius laeduntur. Orta vero fluxione biliosa quae abra- seri intestina, idque vel uniuersi corporis,uel hepatis vitio quo viscere laeso pleraeque fieri solent, proculdubio sanguinis euacuatio utilis erit, quae non intestina labefactabit,etenim ab ipsis diuertendo biliosum sanguinem intestina vicerantem, ipsis potius non parum roboris adjiciet. Hinc vero fit, ut omnes ulcera tantummodo intestinorum curantes, S non hepar, tanquam causam, ex qua id
mali creatur intestinis, pessime curent, ut dicebat Gal. in lib. . de artic. his verbis: Interdum enim quum propter deiectiones acres, principio quidem pinguedo,processu temporis qu dam strigmen-
ta,quae ab intestinis deradantur, una excernantur; plerique medici neglecto iecinore, viceri duntaxat intestinorum medentur, atque idcirco aegrotantes praecipitant; hoc igitur modo responsum sit ad eorum adductas rationes. Superest ut fgyptios in biliosis dysenteriis, atque diarrhaeis, quae n6n intestinorum, sed vel totius cor poris, Vel hepatis vitio oboxtae sunt, sanguinem mittentes laudeiamus. A L p IN. Idem faciunt in omnibus pestilentibus morbis, maximeque in omnibus exanthematibus,non minusque periculis vocatis,atque parotidibus,carbunculis,atq; bubonibus. In iis enim in principio, viribus consistentibus,large sanguinem mittere solent; in omnibusque corporibus cuiusuis statis,Vel temperamenti.Multis vero,puerisque maxime scarificatis cruribus, atque multis secta vena sanguinem euacuant:& haec de missione sanguinis a me dicta sint. Quibus ita cognitis, antequam mihi e memoria estiuat, aliud tibi narrare cupio,id vero est,illorum multos a cibo mittere sangui.
nem. d fortasse tibi doctissimo medico,non parum rationi ad . uersari videbitur , hoc unum scio multos usum hunc in mittiendo sanguine sectari; sed an optimas si is usua, & a nobis recipiendus, te libenter audire