장음표시 사용
31쪽
facultatem habent; nisi illos crudis multis humoribus abundarer inod confirmare videntur assiduae ventriculi cruditates,in quas ipsis rum quamplurimi incidunt, frequentissimique articulorum dolores, qui continue sparsim 'per urbem vagantur, ac mulieres, Eunuchos,& omnes absque discrimine inuadunt ac affigunt. Ex his igitur colligo Cayri rarissimas febres ab exquisito humore bi-sioso gigni, plerasque vero a crudo ac pituitoso eXcrementorum genere. ideo arbitror usum refrigerantium mendicamentorum iis febribus non recte conuenire, ob illorum humorum, a quibus generantur, tenuiorem substantiam, ut Arabes medici volunt, crassefaciendam, quando eos potius crassiori substantia constare quam tenui ex nuper allatis optime pateat. Non erit itaque frigidorum medicamentorum usus in febribus putridis ibi vagantibus omnino tutus, sed lape iis noxius. Illi igitur medici quod ad febres compescendas attinet, probandi quidem essent, scilicet, ut illum febris socium calorem extinguant, pessime Veror faciunt quod febrium causas minime auferant. Ac potius ipsos dixerim medicinae adulatores, quando solum aegrotantium, caloribus, doloribus, stiti, occurrere, symptomataque solum demulcere studeant. perfectam vero curationem,quae Galeno docente in lib. 9.meth.med. a causis exorditur,negligant. Accidit tamen aliquando, ubi febres vehementiores ffigunt, in caloribusque hecticis, ut recte frigidorum medicamentorum usus administratus videatur. G VIL A N D. Mendosam satis illos possidere in medendo artem methodicam ex his a te narratis intellexi, quam etiam empiricam esse facile perspicitur , quod ea quae in hac arte nouerunt, potius haereditarie a maioribus tradita acceperint, atque in ipsorum memoria remanserint, vim ullo discursu, vel ratione fuerint ab ipsis cognita.
amobrem hoc tempore AEU ij artem medis habeant vitiosam. Cap. III.
DI xi M v s AEgyptios medicos nostro hoc aeuo non exercere rationalem, vel dogmaticam medendi viam, sed viti .
tam, ac multis mendis plenam. G v I LU D. Quonam modo
32쪽
est ibi vitium istud in medicina contractum A L p 1 v. scito hoc tempore medicos illos finem habere non sanitatem ggrotantium, quem veri medici semper intuentur scopum, sed ut gratiam atque obsequium hominum comparent; ita ut nunc ibi locum ha beat illa sententia: Obsequium amicos, Veritas odium parit. Hos medicos Gai .adulatores appellat,cum haudquaquam id ipso sit cordi quemadmodum aegrotis recte, ac tuto medeatur,sed potius quomodo eorundem delitiis inserviant. Respicit itaque ipso rum medendi methodus aegrotorum gratiam, atque obsequium.& ob hanc causam victum aegrotis gratum instituunt, omnibusque febricitantibus, ac sitientibus permittunt, Vt quantu volunt,
aquae potu se expleant, fructusque invictu quoslibet ab aegrotis
expetitos non negant, assirmantes,nihil a natura appetitum posse aegros offendere, quando naturam ipsam tutius, ac prudentius ad ' corporis tutelam moueri, quam medicos, assirmandum sit. pr inde multi aegrotis febrientibus non verentur invictu concedere angurias,cucumeres, cucurbitas,melones,ficus, atque alios quoia cumque ibi habere possunt fructus,& ut uno verbo dicam omnia concedunt . egrotis, quae grata illis esse cognoscunt. De medicamentis itidem hoc idem obseruant, ut tantum illa medicamenta ad sanitatem parandam adhibeant, quae ab aegris non abhorrentur, eaque tum qualitate,tum copia seligunt quae nullo pacto corpora aegrotantium agitare possint. ob idque maxime in communi sunt usu, ad quoscumque propulsandos morbos, huiusmodi medicamenta, manna scilicet, cassiia, tamarindi, strupus de granatis
solutivus, atque rosatus . non eXceduntque mannae, cassiae, tamarindorum unciam, saepissimeque aegrotis haec offerunt, alij s1ngulis,alij alternis, & alij pluribus diebus offerentes. pluribus etenim vicibus eam purgationem praestant, quod nos unica vice facere consuescimus. Expurgantibus Vtuntur, myrabolanis, Rha barbaro,agarico,sena,atque aliis huiusce generis multis,quorum drag-mam in singulos haustus non eXcedunt. hic que modus purgandi inter plerosque ciuium ac nobiliu eXercetur, atque in hoc se recte gerere videntur,dum cauent a Validioribus,scamoneatisque pharmacis,in iis purgandis corporibus. Sunt tamen alij qui rusticis medentur, cum iis vero praeualidioribus purgationibus agunt,sed,ut
dixi , non nisi in rusticis. Mirumque non erit hosce med os his
33쪽
medicamentis potius lenientibus,quam purgantibus utentes,ta dissime aegros sanare; id autem ea causa faciunt, ne purganda corpora nimium ab iis agi entur, atque perturbentur: ob quam causam plerique clysteribus medentur, potius quam medicamentis perosa sumptis, ut quam minime corpora agitent. In materia quoque chirurgica eodem modo aegrotoru obsequia sequuntur, hincque multum sanguinis omnibus detrahunt,quod omnes missione sanguinis laetentur. id vero saepe in multis, etiam a cibo, ut multis obseqtiantur,qui aiunt ieiuno stomacho aegrotis non con- . ducere id auditum, quod nimium viret absumat. Et in omnibus denique medicamentis eodem semper spectant, quam maxime aegris obsequantur. GUILAND. Adulatores medicos non solum AEgyptus habet,sed non minus multa Italiae loca in quibus multi ignari homines eos optimis quibusque medicis ea causa prqserui, quod obsequantur sibi, idque tantam vim ad capiendos aegroto - .rum animos habet , ut plurimi saepe ab ignaris atque adulatoribus medicis usque fere ad exitiu perduct i,neque tam grandes illorum in medendo errores agnoscant, neque si etiam agnoscant, ab his discedere velint. Sed quamobrem medici illi olim praestantissimi ad medendi modum hunc vitiatum accesserunt A LPIN . Hic corruptus medendi modus non a priscoru illorum medicorum ignorantia principium duxit, sed vi ex Egyptiis historiarum peritis audiui, a barbara priscorum iEgypto imperantium tyrannideri
tempore enim quo Mamaluchi illiusce regionis obtinebant imperium , omnia ea loca medicis doctissimis florebant,qui dogmatice summaque cum ratione medicinam faciebant, sed tanta erat ea in dominis barbaries, ut optimi illi doctissimique medici , vel rebus bene gestis saepe lucri loco ab iis contumeliis assicerentur. Barbara etenim ea progenies, quae moribus bestiis erat simillima,qubd originem duxerit e Tartaris rusticisque rectam ac rationalem medendi methodum non admittebat. Illorum aliquis dolore aliquo correptus non secus quam furens bestia subito ut sanaretur imperabat, quod cum non semper ita cito eueniret, pessime miseros eos medicos tractabat. Idem obsermabatur in illos
qui sitientibus ipsis plurimam criidam aquam in potu negabant, vel a calore febrili valde detentis frigida balnea prohibebant, in quibus immergi volebant, iis multum refrigerari. si tormina ab assiimpto aliquo pharmaco sentiebant, vel multum eo purgarenturo
34쪽
tturi vel fastidiose vomerent, in medicos iurgia,& contumelias.
miseros AEgyptiosi qui fato quodam semper Tyrannis subiecti
fuerunt. Illi itaque optimi medici recte medicinam exercentes indigne has contumelias ferentes, modum fine perqu in facilem in medendo inuenerunt, quo barbaris iis hominibus satisfacerent, atque perpessas iniuste obiurgationes ac contumelias vindicarent, ac de illorum tyrannide in ipsos exercita hoc modo poenas sumerent. GuILAND. Piget me tantorum medicorum iniuriarum, sed mirum non erat,eos ita a barbara ac ferina ea gente contumeliose pati, quando virtuti vitium,S sapientiae ignorantia opponatur. Ab illorum enim barbaro dominio illis saeculis non solum medicina, sed etiam omnes alias scientias ab AEgypto in alias
orbis partes commigrasse existimo, atque ideo nunc Turcarum loca studiis scientiarum omnino vacare. Sed perge modum enarrare,quo ad fugiendas S ulciscendas illorum contumelias usi fuerunt. Siquidem haud parum esse iudico, homines illos in tanta calamitate positos,viam inuenisse,qua id periculi effugere potuerint. ALPIN. Tunc hac ratione mederi eis coeperunt, haecque fuit ab his indagata methodus; N amque eis aegroto curando propo'sito, primo, quo ille morbo, vel miti vel magno vexaretur, atque quibus symptomatis corriperetur, eaque mitiane an magna essent, scire operam dabant: quibus recte perspectis ac cognitis,
omnes curationis indicationes praecipue considerabat, hinc morbos tantum atque symptomata respiciebant,causis omnino neglectis, vel leuissime cognitis. morbo enim, si symptomatibus iis vehementibus careret, contrariis mederi omni ratione studebant,
veluti exempli gratia, febre vexato, absque multis grauioribus symptomatis, victum primo frigidorum atque humidorum instituebant, quem penitus morbum extirpare,sis ignaris bestiis facile suadebant, proinde omnes fructus, qui humidi essent ac frigidi
eis collaudabant,ut sunt anguriae,cucurbitae,cucumeres, poma, Mex oleribus beta, malua, bammia,colocastia, lactuca,endiuia, s
cus atque alia huiuscemodi temperameti ac facultatis multa. pro potu frigidissimam quamcunque aquam, largissimeque adaegro tantium libitu, concedebant. In materia vero chirurgica in quacumque febre, quod omnes illos barbaros ad largam sanguinis
euacuationem inclinatos admodum cognoscerent, multum sanguinis detrahebant. Et ex medicamentis alterantibus ea laud
35쪽
bant, quae refrigerarent, atque humectarent, atque de purganti bus , euacuationem per epicrasim, lenientibus medicamen iis ,a quibus nihil Barbarorum corpora turbarentur, moliebantur. Febris vero omnia symptomata demulcere vel omnino abigere studebant, calori enim aestuose isterne frigidis aquis, vel syrupis, vel decoctis, vel fructibus , & frigidis epithematibus occurrere, CO-nabantur, sitientibus quantum vellent aegrotis aquae permittentes,in appetentiis, quoscumq'e cibos ab aegrotis expetitos concedentes,vigiliis,veside somnulla prouocantibus, qualia sunt optata omnia, obsistebant, dolores vehementes tollebant, iis medicamentis quae insigni frigiditate partium sensum adimunt, qualia sunt stupefacientia a nostris appellata, atque sic in siligulis aliis febrium symptomatibus facere coeperunt. hicque fuit modus cui randi quo qgrotos blande curare se aiebant; eosque medici illi suo gladio iugulabant, verique inde facti sunt medicinae adulatores, ut illorum tam importunam effugerent tyrannidem, atque miseriam,quando aegroti obsequij vi arbitrarentur recte a medicis illis tractari. Ortusque est malus is medendi modus ab dogypto impe rantium tyrannide , quem postea omnes alij qui consequuti sunt medici ecth obseruarunt, mortuisque doctissimis iis medicis, simulque cumiis huius artis doctrina, postea paucissimi reperti fuerunt literarum studiis dediti; siquidem dominorum ob barbariem literarum professoribus inimicam, academiae, ac studendi commoditates defecerunt, eaque causa studentium etiam numerus
defecit , omnino pr sertimque in philosophia & medicina, inde-quz mgyptus expers scientiarum, literarumque professorumque tunc facta est. Deindeque ille medendi modus, iam multis aetatibus ibi frequentatus,ac per illas urbes receptus,aliis omnibus medicis , qui postea fuere, communicatus Rit, neque difficulter ab iis perdiscebatur,cum pauca quaedam ten enda essent. Hic igitur modus medendi, quem illi homines assecuti ibi optimi medici
existimantur, tale principium habuisse, a multis dicitur. In eo vero sicuti multa corrupta, atque arte Hippocratica indigna obseruantur, sic multa etiam veram pr larissimorunx medicorum antiquitatem redolantia reperimetur, quae digna sunt ob egregiam quam prestant in medicina utilitatem, ut ab omnibus doctissimis medicis audiantur,atque per discantur. In qua vero parte mediet-
. nae istaec eluceant, nuper dictum est,minferius qualia particulari
36쪽
Liber Primus. Vtim existant, suis locis dicemus. Sed priusquam ad ea accedamus,
multa prius erunt cognoscelida quae ad maiorem clarioremque dicendorum cognitionem facere Videntur. atque in primis, ne tempus frustra conteramus, considerandam tibi viro doctissimo eam propositionem propono, quam illi medici mordicus obseruare medendo creduntur, quae est, contraria contrariis curari.
in propositionem vel mulieres ipta medicinaedc rerum omnium ignariae perbelle ibi se putant obseruare . .
AEgyrios medicos medicam illam propositionem
urZara, qua est, contraria contrariis curari, atque an ipsi eam recte observent.
GUILANDINUS. CV M ZZgypti j in medendo utantur ea propositione, quae est,
contraria contrariis curari, videntur hac in re non omnino carere rationali medicina, quando ea quoque omnes rationales medici aegrotis medeantur, morbos curantes iis medicamentis, quae eis sunt contraria .ut Gal. in lib.II .meth. cap. I 2. testatum reliquit. Qi amobrem & illos, qui posito hoc principio medicinam
ibi faciunt, ob id inter rationale edicos esse incensendos, aliquis assereret. ALPIN. Huic medicae propositioni non modo eius
loci medicos inniti, sed ipsas etiam mulieres, certum est. quini mo Cayri si volueris tertianam nothamfebrem, agrimonio, apio, vel petroselino, vel chamedrio, vel aliis curare, ut obstructiones, a quibus oritur, atque fouetur ea febris, auferantun;1 non modo medici sed mulieres inclamabunt non esse id faciendum, quan do febris, quae calidis lima est intemperies , solis refrigerantibus remediis curari debeat, quibus medicamentis calida intemperie praeditis potius febris augeretur, me dum tolliposseti hanc igitta ob causam ea vituperant, atqde suspecta habent, quae superius aperientia narraui di quae licet morbo similiavideantur tamen eius causis contraria existunt, quibus sublatis febris tollitat , iisdem que perseuerantibus nunquam febres illae finiuntur, idcirco ducendasunt illa eadem medicamenta. per hunc modNn morbo,
37쪽
contraria. Neque tamen eo quod medendo utantiu ea quam dixi communitate, rationales appellandi sunt medici. Tibi enim doctissimo viro notissimum est , methodicos tantum appellatos medicos, usos fuisse iis communitatibus,qui neque locum patientem ad curationis indicationem aliquid pro desse autumarunt, neque causam, neque qtatem, neque tempus neque coetu, neque virium robur,neque aegrotantis habitum, neque temperamentum, sed a solius affectus indicatione remedij indicatione sumpta, ea communitate febrem, exempli gratia, nuper in medium propositam curant. Sed errant in cognoscendis morbo contrariis remediis. Namque putridae febres quae ab obstructionibus genitae sunt M uentur,ut recte curentur, debemus Vti iis quae tum morbo, tum caussis sint contraria, qualia sunt quae refrigerant, humectant,aperiunt,atque abstergunt, quibus fine si obstructiones cedant, febris proculdubio tollitur, iisdem vero ob humorum lentorem & cras sitiem curationi obsistentibus , atque non cedentibus, contraria valentiora prioribus requiruntur, scilicet quae maiorem vim habeant obstructa aperiendi, ut propterea quod omnia valenter aperientia calida sint, ad calida sit deueniendum: ubi vero causis febrium putridarum4haud admodum curatu sunt difficiles, suffcient ea quae tantum sunt morbo contraria, quae simul aperiendi vim habeant,& ubi causet non facile cedut,morbo similibus, quoad caliditatem, S causis contrariis, quoad aperiendi facultatem uti debemus. Man febribus quae causis coniunctis vacant,ut sunt
hecticae ab ephemeris, vel putridis febribus genitar, medici solis
morbo contrariis uti debent: ambobus vero tum causa tum morbo curationem indicantibus, nos remedia sequimur, quae ambobus sunt opposita. hineque cichoreacea omnibus putridis febribus conuenictia auxilia iudicantur,quia tum febri, ea qua prς dita sunt frigiditate,resst ut, tum causς,ob eam quam adepta sunt obstructa aperiendi,facultatem. Si Vero morbus mitis,ac non Velie, , mens in gruat,iis quq causae contraria sunt magis quam morbo uti oportet,quemadmodum in morbo,tum Vehemente luna magno, medicamenta debent magis morbo esse contraria. Hincque Galenus prudentissime docuit in lib.meth. me di si multa simul curationem indicent, ei medicos attendere oportere, quod magis vrget, aliis tamen non neglectis. AEgyptij vero secus in curandis
.merbis agunt ό semper a moibo sumpta curationis indicationsi
38쪽
Liber Primus. δutunturiis, qdae morbo Contraria esse arbitrantur, morbi causis omnino neglectis, pro ndeque in omnibus febribus nullo discri mine frequentissimula habent medicamentorum valde resti re-rantiunt usum,qubcs ipsa morbo validissime obsistere arbitrentur. In putri disque decipiuntur, pessimeque, Vt arbitror, se gerut,valde frigidis utentes, quia frigiditate intensa obstructa augentur, Mcruditas humorum crudorum fouetur. GUILAND. Mirari nos non decet, si ij medici etiam ea communitate, quae est, contrariorum contraria esse remedia, pessime,ac Vitiose nunc medendo utantur, cum fere omnia alia, quae a priscis doctissimis illis medicis in ipsorum memoria relicta fuere, corrupte ac pessime nunc etiam sequantur. Neque etiam mirum ipsos ad frigidiorum usum ita praecipites ferri, quoniam omnes ob caeli caliditatem sibi ipsis inanimam induxerunt, a calidis esse cauendum, ne calida corpora calidorum usu oblaedantur; quod N apud Genuenses quoque obseruari licet, ij enim biliosa corpora nacti , ita calidorum usuineffugiunt, ut ad contraria potius, ad frigida scilicet,non secus quam AEgyptij deflectant. secus vero apud Germanos, Boemos, Polo nos Anglos,Flandros, Gallos,atque alios sub frigido caelo viventes,fieri consueuit; Namque illi tantum a frigidis metuentes, in
calidorum usum nimium labuntur. aromatum etenim Vsu, atque generosissimorum vinorum, calidorumque non minus medic mentorum sibiipsis hepar sanguinemque comburunt. ALPIN. Verum profecto dicis, sed de his satis, nunc ad alia transeundum.
pra iri debeant , priusquam ad particularem
de medicina Mutiorum narrationem accedatur. Cap . V. GUILANDINUS.
Q V AE nam isthaec erunt, quae nunc explicanda statuisti, alitaquane prςcipua M propria illorum pr*sidia, quibus ad curandos morbos utuntur Z A L P I N. Nondum eo peruenimus, ut
possimus de iismunc agere ; Etenim multa supersunt audienda, priusquamad illorum narrationem deueniatur. GVIL. Qi nam igitur isthaec, inqua existunt i A L P IN. Multa, quippe ΣZgypti ,
39쪽
illius temperies coeli, anni tempora, ipsorumque naturae, Maeris mutationes ex Nili fuminis incremento, fgyptiorumque corporum habitus, temperamentaque, victus, morbi ibi nascentes, ipsorumque causae, atque alia, quae ad medicinam illorum re- , cte noscendam facere videntur. G v I L A N D. Quamobrem haec ALPIN. Qimniam cum eorum, quibus ad curandos humani corporis affectus illiusce regionis homines utuntur non simplicem historiam tibi sim proditurus, sed una cum ea rerum illarum laudem atque vitium, ut ex horum lectione medicin studiosi iis quae illi in medicina facienda maxime sequuntur, tuto, & ex artis prς-ceptis uti sciant,& ad morborum instituendam curationem,ab illis quae vitiose, minimeque ex artis ratione sunt apud ipsos usitata prςsidia cauere queant. G v I L A N D . Laudo hunc tuum loquendi ordinem, quando praeter eorum, quibus rigyytij utuntur in medendo, utilem notitiam, ista, quae prius exponenda proponis non minorem cognita , nobis afferent, & voluptatem, ic utilitatem. Perge itaque quod vis enarrare, nulla interposita mora, ne haec dies sine longa linea nobis abeat. quando multa supersunt dicenda, quibus huius diei reliquum posse sufficere vix credo.
i atque i is eris temperis. Cap. VI
G Y petet regio posita est inter thiopiam, Arabiam, S
L Marmaricam, quae nunc Barbaria dicitur, atque mare me- .diterraneum, habet enim a meridie A thiopiam, a Septentrione mare mediterraneum, veluti ab ortu Arabiam, rubrumque mare
spectat atque ab occasu Marmaricam. Cayrus, olim Babylon, vel B abulis, nunc primaria fgypti ciuitas,ab aequatore triginta gradi busH1stat, & longitudo eius est, graduum circiteri exaginta. sex tantum gradibus cum dimidio hanc ciuitatem ad tropicu Cancri accedere Ptolem us testatur. maximaque dies ibi est quatuordecim likraru ,& minima decem. Civitas haec ad radices montium Arabiae Petreae ab Oriente posita est, Septentrionalibus omnibus ventis exposita, nullo monte ab ea maris parte contecta, tota
meridionalis pars fabulosa est. a quibus omnibus eius aer ad frigu
40쪽
di im& calidum alteratur. Ab Orientalibus vero atque Occidentalibus paruam suscipit ille aer alterationem. Cum itaque haec regio prope tropicum sit, mirum non est, si Sole multum calefiat, presertimque aestate, quo tempore Sol radiis ibi terram rectius se nil copiamque radiorum Vel luminis, maiorem eius terrae accolis . demittit. .m calorem ibi multum esse, ac Vehementem eos populos quandoque perpeti, ostendunt multa ab ipsis refrigerationis causa inuenta, atque Usitata. Eos enim in primis terrena habitatare aediumloca apud omnes ob calorem noxiummanifestum est ,
non minusque in quaque domo frigidarum aquarum in medio aedium posti fontes, eos frigiditate oblectari, significant. His
etenim aquarum fontibus per totam estatemipsum domorum ae rem refrigerant prope etiamillos omnes fere dormiui. Amplius, ciuitas haec altithimis est fabricata aedibus , quae supra vias usque adeo latissimis expanduntur tegumentis , Ut viarum totum pene 'coelum ex superi pri parte occupent,obstruantque, ne Sol quando omnibus horis umbrae vias detinent, atque obtegunt) noxam
inferat viatoribus. Vastissimis etiam fistulis, quae maximis tubis sunt similes,intra omnes domos tactis ad Digidum excipiendum
aerem utuntur. Hae ex mediis domibus meatu decem cubitorum latitudinis fere exurgui, per mediumque rectissime sursum feruntur in aerem, perulaeque multo latiori ore instar campanae expanso, ad summa vestigia desinunt atque pertingui, quo ore Septentrionem versiis aperto, frigidam auram spirantem excipiunt, infernisque ipsum aedium terrenis locis demittunt. δί hoc pacto cuiusque aedis inferna, terrenaque loca refrigerantur. Victus frigidorum ciborum, potuumque apud Omnes nimium obseruatus, eam regione immodico aeris calori expositam proculdubio confirmat. GUILAND. Istaec certe omnia summe calidam aeris illius temperiem coarguunt, nihilominus calorem astatis tempore ibi
talem esse audiui, quem facile quisque perferre possit. Temperari enim calores illius celtemporis a Nili fluminis incremento per id temporis celebrato,atque ab assidua Septentrionalium ventorum spiratione, a multis proditum est. AI P a N: Ni Deus his duabus causis ambientis illius aeris aestiuos calores minuisset, haudquaquam fieri posset, ut animalia ibi umerent. Tanta est Dei optimi Maximi prouidentia, ut in locis sub coelo calidissimo vi radiorum solis instammatis, sit aliqvid PM refrigerentur, sicut in