장음표시 사용
561쪽
Cap. XX. M PRAESAGIENDA Vira ET MORTE AEGROT. 3 4 quoque Coac.l sq. vi maxime damnasse nuper meminimus.
Uxor Μeandri Caeci, ut scribit Hippoci at. in Epid. b flatim Morum N purulentum exspuit. Filius Amphiphrassis o primo purulentum pallidum , & mox viride. Ermoptolemusque Opullidum e & Hippota in Aphorismis e) ait: Si emnis, qurimeruntur aut secantur, purum se album pus e uat, evadunt e si vero suberumtum f. eculentumque j faetidum, pereunt: & haec sit
ficiant in praedictione purulentorum, de quibus praesentem tris lationem non inutiliter Medicinae studiosi legent. C A P. XX.
Quid in morbis acatis Orchon, vulgo ranticum , fgnificet. Solet saepius in multis acutis morbis, dc in omnibus quidem
moribundis, quidam fervor, seu ebullitio in gutture observari, quod Graeci vel appellarunt, Latini se Ceselibavorem seu ebullitionem in gutture , alii asperitatem rancidam quid. circa asperam arteriam & fauces, vocant, & vulgus Medicorum ranticum , a rancido fortasse, nomine corrupto. Sed mea sententia haec omnia non sunt synonima , siquidem aliud est rancidum, seu asperitas rancida, a gutturis fervore seu ebul- Gutturistitione, quam ranticum dicunt. Hanc enim Galen. in libro 3 Comment. de articulis vocat non , a
Prognost. pag. 4 l. lin. 33. Contra vero, morbum segreferre, spirationeni magnam de densiam esse, dolorem non sedari, spulsim difficulter extussire, valde sitire, corpus a febre inaequaliter detineri, venistrem & latera vehementer calere, irontein vero, manus & pedes frigidos esse , urinas vero & dejectiones, &soin nos, S sudores, singula, uti sin4ptum est, mala esse cognoscere. Si quid enim ex his sputo supervenerit, morietur aeger, antequam ad I . dies perveniat, aut 9. aut II. die. Et paulo post pag. 42. lin. s3. Moriuntur vero , sicit. suppuratipost ruptionem, quos sebris non dimiserit, aut ipsos dimisisse visa, si statim iterum acuenditur, siti quidem vexantur, cibos vero non appetunt, & alvus humida est, &pus elatorum, sive ex viridi pallidum, S lividum, aut pituitosuin, & spumo
sum exspuunt. Si haec omnia contigerint, moriuntur, Erc. lege porro.
562쪽
verbo, quod sonum norat, qui 'et auostia loci, quo spiritu,
redditur , vel humoris multitudine accidit, & plerumque utr6 que concurrente , quem spiritum nonnulli id est, aspe rum appellant: illud rancidum, seu asperitatem rancidam, vocat, qui in arab. de cares. Ompton est exiguus ad tussiendum impetus, quem tamen non Perpetuo tussis sequitur. Nam ea, quae fauceS eXasperando, tussim m6vent, Gal. in 3. Comm. de Grticulis nuperrime citato 'χνωλῖ osa & Vocat. Ceterum utcunque sit , hi duo affectus maxime simi les exsistunt, quippe &-, id est, gutturis fervor, seu ebullitio in gutture, a sono ebullientis ac ferventis aquae dicta, & asperitas rancida: apparet vero intre ipsos differemtia aliqua, quippe quod fervore, seu ebullitione, senus & str, intus mani situs appareat , & in rancida asperitate, obscurius. si stor. HiS pro imus est sterior, qui itidem est sonus similis, sed ambobus major, i manifestior. Plures hos affectus confundunt, differreque tantum loci varietate atque magnitudine putant, strepitum illum vocantes, qui in via subauditur & fit, quae est inter palatum & nares, qualis est d0 mientium in larynge, sive in capite, seu ostio asperae aridi rise, gutture dicto, fervor & ebullitio dilha; & in arteria ipsa , id est, aspehitas rancida secundum aliqu0S,& secundum alios, stridula ejusdem arteriae asperitas. In m0'. ribundis hic affectus Graecis etiam ρέα dicitur, Vulgo Medicorum ranticum, quasi rancidum spiritum sive sonum dixerint, qui affectus est veluti concertatio humoris spiri Und. . tu Si in asperis arteriis. Fiunt vero hi affectus, vel propter naturae infirmitatem, utpote cum pulmo undique pure, Vζὶ humore Plenus, quod Hippocr. in a. Prognost. M text. 48 QS pressit, dicens: Mala etiam sereatio, suae non expurgatur ναμ icit ipsam palmo, sed ob nimiam plenitudinem fervet inguitμ
re. Non eXPurgatur, nec sputum projicit, aut ob humori excernendi lentorem, quo asperae arteriae adhaerescenS a spi ritu agitatus fervorem seu steriore facit, vel branchiorum obstructionem, aut ob arteriae & gutturis comprestionem im
563쪽
cap. XXJ DE PRAEsAGIENDA VITA ET MORTE A GROT. soterceptione meatuS, in quo refractus δί agitatus humor alia quis in gutture fervet. Hinc pectore angustos sertorosos, is lib. 3. de diser. resp- Galen. vocaVit. Qui duas tantumeausas huic affectui assignavit, quippe loci, quo spiritus redditur, angustiam, Vel humoris multitudinem, vel utrumque simul: sed necesse est, ut Virtutis impotentiam addamus, ob quam fit in moribundis , quippe natura quicquam purgare non Valente. QuibuS colligamus non perpetuo hoc quando symptoma, quippe fervorem seu ebullitionem esse lethalem,
sed ubi, multitudine humoris natura oppressa, non possit si
pulmo exscreare sputum, aut spiritus Via, arteria scilicet, gra-1.ihaia viter oppressa, qua ratione hiantes moribundi multi stertunt.
Cujusmodi fuit observatum in Menone, de quo ait Hippocr. in . Epid. text. 8. Arteriasub siluat, cumsertore: 3c text. 11. de uxore Theodori b): Arteriae ectorisstridula quaedam asperitas, strepitus , fluctuatio puris: Sc cit t. 19. de uxore P0-I oratis: Intus circa arteriam , fauces libitus erat j Certano id esto, asperillis, ut Valesius vertit, rancida. Ermoptolemus Operipneumonicus decimo quarto pallidum exscreabat eae stertebat: δέ Anginosa e fificilem cum steriore, convulsa obiit: dili filis Amphi radis f) pleuritico , in faucibus plerumque rancida as peritas subsibilabat. In quibus omnibus illud symptoma partim ad naturae impotentiam, partim ad multitudinem & lentorem puris seu humoris, fuerat referendum: est Vero perpetuo malum, & non Parum timendum, summe Vero pernuciosum post morbi principium, praelanguidis viribus redditis; quod id praemonstret, prae imbecillitate naturam qui qllam non posse excernere & sitffocari; cumque hoc tymptomate aliquod aliud necessario una aderit exitiale signum. In quando
principio vero saepius fit, ut prae copia nimia in gutture fer- mneaaveat humor, vel prae lentore nimio materia arteriae adhaerescat, quo humore postea concocto, & per sputum purg, i0, ces at Cerchos seu ebullitio. Cognoscitur Vero, quo una
564쪽
adsint alia signa bona, & nullum perniciosum illuxerit, cu iusmodi fuit in Pisistrato visum. De quo Hippocr. a) ait Stertorosum in faucibus , bene autem ferebat m0rbum, mente con stabat , calor remissi, simu Ve excretio , sertor , evast. Asque haec de praedictione ex sputis.
C Α p. XXI De praedictione ab abfessibus. Diximus in sexto libro, quid sit abscessus, differentiasque ac signa quibus Medici futuros abscessiis in morbis praenoscunt. Nunc ab ipsis abscessibus, quomodo in acutis j morbis cum saluS tum exitium praenoscatur, perscrutemur,uhrti' iupposito illos nobis affuturus : quam rem praenosci a morb0, iuri ei. qui non solvatur, dc a urina tenui 3c cruda, quam aegr0ti,gnoscun- ut docet Hippocr. in a. Progn. b text. et . longo tempore mi imgum, atque a signis salutaribus, Galen. in lib. a. de Crisi 1tatuit. At a quibus sane abscessibus nostrum praedicendi imstitutum prosequemur 3 Siquidem ibidem dixerimus, n0mio . , ne abscessuS, multoS affectus ex Hippocrat. doctrina intelligi.' Primo per abscessum intelligimus omnem humorum translationem ab una parte corporis in aliam, in qua translati0ne humores aut efiluunt, aut decumbunt. Unde excretio & hu moris decubitus dicitur abscessus. Hoc ipso etiam nomin abscessius mutationem morbi accepimus, ut quando angina jaPeripneumoniam mutatur, suppurationem, dc quicquid ii cutem erumpit a causa interna. Aut quod magis proprie di citur, per abscessum intelligimus humoris decubitum, qm tumorem facit. Nos vero hic per abscessus omnia intelli mus, quae in cutem erumpunt, atque humoris decubitum cum tumore aut inflammatione. Sed age de bonis abscessi Abseessus bus, salutem denotantibus, agamus. Boni itaque dicu0tur hQni. qui erumpunt cum signis coctionis, in die decretorio, in
565쪽
tibus a visceribus& a morbo longinquis, quique sit te na tura boni sint, & qui perseverant, non diminuuntur, ae au gentur, & demum qui suppurantur, & qui una cum bonis signis apparent, atque aegrotos juvant. Dictumi est a nobis superioribus libris, atque demonstratum ex Hippocr. in Dia iis c concoitiones celeritatem portendere judicii, securi tatemque salubrem, ac proinde coctionis signa minquam male apparere: quo sit, ut nedum abscessus omnes, sed omnes vel etiam excretioneS , concocto morbo apparentes , sint lamdandae. Eo efiicacius abscessus judicium praesagii confirmabunt, s. in aliquo dierum decretoriorum eruperint. Quod eo certius praemonstrabunt suapte natura boni, quippe qui laudabili substantia, figura, loco, colore, magnitudine atque copia erumpunt. Molles bonitate duris ab Hippocr. praeferuntur. De iis, qui suapte natura commendantur, HipPoc. b. 6. Did. b comm. 1. text. 23 ita habet: Tubercula '0rayenumescentia , , acuminata , in turbinem pue gracilescentia , ue biliter maturescentia , nou eircum dura deelisia , , fida, meliora. Contγaria vero, mala, bs Damplurimum c0utraria, pessima: &in Prognosmicis. eὶ Gaec γe exte ius ver-gmt, optima sunt, parva, quam maxime extrorsumspecta tia, bia aciem turbinata: pessina sunt, quae magna , lata , b minim
in aciem turbinata: at quae introrsum rumpuntur, optima quae externas partes minime attingunt. Acuta itidem latis bonitate praetulit. Ex loco itidem, qui ad exteriora feruntur, ab Hippocrat. laudantur; de his in 6. Aphori . a s. ait: Eo wγlas ab interioribus ad exteriora verti, bonum. chia ratione in angina tumorem in collo optimum esse statuit. Q Optimi iti dem sunt, qui in partibus remotis S ignobilibus concitantur. hia ratione Hippocr. 6 3 . dixit, omnes abscessus, qui ad crura fiunt, in pulmoniis vehementibus esse utiles; & Galeno
ait: Si quidem verast sententia Hippoc. a. lib. Epidem. praeseripta
566쪽
seripta de bonis obscMus, ut optimi sint . s maxime deorsum eos quam Angi me ab aegrotati0ηe, ah alit, magis vero s csn
eoctione pariter fiant. Colore etiam boni aut rubro, aut ita vo , aut albo spectantur: magnitudine quidem etiam medio cri, ita ut neque pauciores, quam corpora purgare valeant, neque grandiores, quam sustineri possint. Copia etiana co pilae humoris, morbum facienti8, respondere debent; nam immoderatius apparentes non sunt securi, quod & aliquam internam partem vel principem, Vel vitae necessariam, obfideant. Gi cito maturescunt, ac suppUrantur, laudantur.
De his forte Hippocr. in a. pro st. a text. 6 . Quibuscunque a celsus fiunt ex pulmoniis morbis circa aures j suppurantur ad
inferiora Aca, se ad fistulam perseniunt, si rea iri Boni
etiam sunt, qui perseverant, quod a facultate robusta fit, ab que augentur, atque, ut diximus, suppurantur, & qui una cum bonis signis apparent, atque aegrotos morbo vel liberant, vel allevant, qui merito ita apparentes sunt ex judic, toriis judicantibus, quique, natura morbo praevalent, fiunt. Abscessus Atque isti iunt abscessus salutares. Malos vero esse omnes abscessus, cum cruditatis signis apparentes, in diebus non decretoriis , suapte natura malos, in partibus proximis m0A0, membrisque principibus, perseverantes, non suppurantes,
PaucioreS, copiosioreS, Parviores, majores, qui statim ex orti recurrunt, seu retrahuntur intus, atque evanescunt, cum
malis signis nihil juvantes, atque laedentes. De iis, qui mor' bo crudo existente apparent, Galen. in 1. Epidem. ita habet iomnium , quae tunc inciderent , incommodoram erat captit, cra
ditas humorum, quod si quando natura per vim ad aliquos eorum excernendos aggressa esset, nihil proficiebat, imo ores ab iis sus rata, aut is profundum recurrere permist, aut propter paucito tem excretionum abscessum moliebatur. Alias a nobis demonstra tum est, nullam excretionem, vel abscessum delem esie, quae c*m Aguis c uritatis apparet, etiam si ad probam maturationem p r veniat. Concoctiones celere judicium ae securitatem promittαν sed M vunc quidem cause febrium, quae iatra venas contismtUr
567쪽
cap. XXI. Dg PRAESAGIENDA VITA AT MORTE AEsellor. I 3Mnt concocta.'At parotides erant tamen maturae , DOdiu se quens esse, b desere memoria teneri dicebam. Nam pube peri uapiam in parte privatim coucoctionem , into Moria non eom. Mali itidem sunt, qui decumbunt in diebus non decretoriis; hi nobis quidem indicio sint , illum decubitum, live excretionem humoris non fieri a natura salubriter agente, sed morbo acta, quippe aut humoris multitudine, aut prava qualitate , ante tempus irruata ad pugnam : quare milum non est, si, perturbato ipsius naturali ordine , in diebus non docretoriis expellat. Eoque apertius mali abscessus dignoscentur, si iubpte quoque natura mali exsistant, cujusmodi sunt, . ex Hippocrat. in I. Pro M. a) text. 3 o. Tubercula Pircum dura , bi mn, inaequalia: & in lib. 6.. Elidemiorum b) foras non extum sentia, non acuminata, neque in turbinem graci tantia , non aequaliter maturescentia, circumdura, non decimis, atque bifida. Qui vero ex ablaestibus malignitatem habent , cum febre comtinua omnes exitiales sunt. Cujusmodi fuerunt in ea pest, lentia, quam Hippo rat. lib. 3. Epidem, o Comm. l. text. I 3. recensitit; scribit enim ignes malignos multos interemisse , t bercula, carbunculos, fluxiones ad pudenda, Herpetes multos malignos in ea pestilenti constitutione grassatos fuisse, pluresque iis fuisse interemtos. Pauri es etiam abscessus, do majores damnantur, de quibus Hippocr. in 1. Epid. do Comm. 3. ait: His sutaedebant abscessius, aut majores, quam ut ferri possent, aut minores, quam ut prodessent quicquam, & paulo post e).
Papulae parvae, quae non essent excernendis morbis: S postea de Sileno f): Papulae eum sudore rubentes, rotundae parvae, varis βmiles permanebant, nec abscesum sistebant. Copiosiores etiam
tutae non sunt, nisi ad purulentos abscessus deveniant ; nam nimis copiosum humorem denotant, ex quo timor est, ut ne tantum cutis, sed quin etiam pars aliqua interna, aut ex primcipibus , aut ex necessariis obsideatur. Qua ratione Auctor
. . praesagiorum g)imerito dixit: Quibus in febre continua pust la
568쪽
D toto eorpore excitantur, stibis, nisi supervmiat purulentus a se sius. In his enim, quorum corpora acuta febre VeXata, umdequaque abscessibus, aut parvis aut magnis scatent, pericu tum est, ne retrocedant, principemque Vel vitae necessariam aliquam partem, ut diximus, occupent, quod est exitiosissim. Huiusmodi casum Hippocr. in I moractis puero vidit, de quo in . Epid. M ita habet: Pymonactumero, a id rummensium, exanthemata in cruribus , , in coxis ,Vlt bis, H pMastrio, b tumores valde rubicundi. Sedatis aratem bis eo ut
'nes IV epileptica fiebant sine febre multis iebus, di mortuiss
'πα minoris periculi sint, tumores admodum rubenteS,ae omnium maxime liventes , & nigricantes , quem pravum colorem in exanthematibus nec vel etiam muliercitiae ignorant; iis etenim valdeTubentibus, liventibus, ac maxime nigris, m xito de aegrotorum taute plurimum dubitandum putant. Hi apocclin.Ι. U. M eorum 1. text. 38. in ea pestilenti constitutione ait, grassatos fuisse tumores secundum aures nigricantes qui nihil denuntiatrent: in Critone e) moribundo pustulae nigrae eruperunt: & Papulae, quae in M, ante mortem ap- Paruerunt, fuere rotundae, parvae, varis similes, Valde rubentes. Abscessibus vero sine ratione sublatis nedum fidere non debebimus, sed quinimo ab ipsis plurimum timere. Sine rati0M dico, qui nulla praegressa aut vacuatione, aut purgatione, Vel a
natura, vel ab arte, intus retrahuntur, atque evanescunt. Hur
jusmodi abscessus periculum delirii & mortis inferre, Hip'POcr. tua. Prognost. e) notavit. De his is 6. Epid. 1 scribit: Cum in morbo aliquo judicationis tem re tumores eundum darem exorti, prius quam Iuppurentur , inaniuntur, id est, retrabuntVr,
V πωescunt, exspectare oportet ita lectis recidivam. Gal. Ve in I. Prorrh. Comm. I. ait: Tolium autem lignorum genus deter rimum esse constat, nempe, quae vel tubercula, vel pustulae ex im' au cutem elicta, recurrnrunt, ζωribsima omnium exlassint, γ
569쪽
Cap. XXI. DE PRAEsAGIENDA VITA ET MORTE AE or. niumque maxime, ubi abscebius ne ob humoris xi tenuitatem, aut partis laxitatem, aut aeris caliditatem , aut ad biti medica vi nil discutiendi potestatem habentis , fid ob virium lapsum intus recurrerunt. De his Hippocrat. in I. Epid. a) Gibusdam in amticulos , praesertim in coxenditam decumbebant, paucis de orereris cessabant, statimque superati ad priorem satum redierunt , quod in Anaxenore splenitiso, & mali coloris Hippoc. M animadvertit,
qui tumorem habuit in coxendice, quo evanescente , ipse mortuus est. Ceterum utile erit, distinguere abscessus longo tempore perseverantes , dc postea intus recurrentes, ab li , qui statim oborti recurrunt; hi enim longe majus periculum quam ii minantur, quod Gesem in I. Prorrhet. Omm. I. com firmavit, cum dixerit, tales abscessus esse deterrimos, atque etiam ait, si idores quoque, qui coeperunt quidem, sed protinus cessaverunt, pravi sunt, quod naturam maXime praelamguidam, excretionem quidem aggredientem, sed prae imbecillitate non abselventem, praemonstrent. Hippocri in I. idem. 0 min. text. 28. papulas parvas, quod statim evanescerent, pessimas observavit ; & paulo ante demalis abscessibus dixit u): Sed satim redierunt ij deterius mastrum In Eupbranonis stio e , qui mortuus est, eXanthemata oborta parum durarunt, & absque ratione evanuerunt. . Et haec de abscessibus intro recurrentibus. Ex loco itidem mali abscessus Μedicis innotescunt ; pessimi enim sunt, qui prope ubstera in cute erumpunt. ho fit, ut abscessus post aures, perpetuo sint suspecti; nam forte superveniunt tractis inde Viribus , δι videntur novas causas morbi attexere. Fessus aeger magnos abscessus , qui tempore ac virium robore opus habent, ad concoctionem A suppurationem faciendam, ferre nequit: parvi vero non solvunt. Sunt vero magis, ut dictum
est, suspecti loci ratione, quippe, quod cerebro sint Proximi: non secus & tumores sitb alis loci ratione damnantur, & binbones ipsi in inguinibus, qui tumores solent grassari tempore
570쪽
pestilentiquo tempore interna viscera maxime patiuntur.
Cum malis signis: nulli abscessus boni esse possunt: sunt enim
ex iudicatoriis non judicantibus. Non minus etiam ii, qua nedum febrem non tollunt, aegrotosque quicquam allevant, sed quinimo ipses non parum laedunt. 'Atque haec in univer sum dicta sint de malis abscessibus , mortem praedicentibus Nunc pauca, ut rem hanc exemplis quibusdam illustremus, de his abscessibus, qui secundum aures filint, DOS Parotidas M,
Parotido appellant, sit ungamus Hos abscessus hisce signis prae RDAE'fR noscendos Hipp in Promist docet: is time modum ista comsunt. Si febris detinet neque dolor conquiescit, ne MDatum ex ratione procedit , neque bilisse sunt alvi dejectiones, nee bene solutie ac meera , nee urina admodum malia , multum habens sedimentum, sus agantur vero ad salutem reliqua omnia saluta Agna, tu bis ei modi ab celsus orituros flerare convenit. Ae bioriuntur quΨdem in Deis infernis , quisus eircre Pypochondria ia-
flammationis qui ubest: illi autem iis supernis , quibus hypochom drium molle rit is expers permanet di eum spirandi distere e aliquantu laboraverit , quae citra Ham evidentem occasionem conquiescat. Propria ergo Parotidum futurarum signa seni,. ubi morbus non fuerit valde diuturnus , si subita ditis cultas, arihelitus: laboranti superveniens, mox quiescat, cum
que. gravitas capitis A dolor subsequatur, & gravis somnui aut larditas, huic in glandibus post aures necesse est abscessu
fieri. Galen. in I. Prorrh. comm. s. text. 76. N 7. Qinmin avem, cum dolore capitis & surditatem statim advenientem
. signa esse parotidum statuit Auctor 'bria. 3. b) dixit, ex maenaeni capitis dolore, eomate, si1rditateque praenosci parotidas. Esiis abscessibus boni sunt, qui magnitudine moderati, sine diniore , integris viribus , in aliquo die critico , & ante esse coctionis signis erumpunt.. Cujusmodi fuerunt, quas Hippin Epidemiis meminit, de quibus in libro e) dixit: Tubercu sero multis jecundum alterutram aurem,plurimis seeundum ursim que