장음표시 사용
541쪽
re cluente feri sanguine. Zapropter fl bilissus fuerit sanguis ,
fusum aut pallidum erit sputum si pituitosius j spumans, eam didum melancholicus, aut nigrum , aut lividum , si nihil ho-nιmsanguinem infecerit , rubrum. Quin etiam in pleuritide saepenumero magis bilissum , in perip fmonia vero magis pituitosum. Versicolora multorum affethuum Galen. auctore) sunt indi- Versic cia, proinde morbum dissicilem praemonstrant. Multa, multitudinem humorum , quae si1 facile excernantur , sintque al- ba, crassa, concoctum esse phlegmonem, ac seperatum si vero purulenta, & in ipsis pus sit album, leve, aequale, non fietens, denotant, phlegmonem suppuratum per PuriS e retionem finitum iri , si liosa, viridia , livida, nigra, mO Biliosa, . bum crudissimum k valde malignum , & vix a natura debel- Virida, Standum. Pauca , Etsi concocta, non pro ratione morbi, in- ν/4ηνφ' utilia sunt: quo merito in peripneumonia ab ipsis timendum,
Auctor Coae. praesagiorum nos docuit. Qualia fuere in uxore
Euxenii ab Hippocr. in . Epidem. M texi, 46. ObserVata. NU quid nomhil vero excerni in pleuriticis ac pialmoniis, summe esst Peri- tant. eulosum, ubi potissimum non principio morbi, sed postea Nulla in quoque i tutum omnino non appareat. Nihil omnino exspue- pleuritire idem in pleuriticis significare, quod in aliis febribus urinae quid n Rqu0sse, quippe sumniam morbi cruditatem, Galen. M I. hbro de Crisbus cap. 18. docvsit. Quo inflammationem seu PhlePm0Hem, concoctu difficilem, ac diuturnam praemonstrari in primo Aphor. 12. meminit: & in libro de contuitus. art. medend. V. I 6. ait, nihil exspuere esse perniciosium , partim quod si-gdificet fluxionem phlegmone quasi devinctam teneri, Partim ,ero , quia ea unica univcrsa interiuS contentu corrusApstatur. Hinc Auctor Coae praesagiorum 6 siccas pleurit, Q. , in quibus nihil exspuitur, merito. fecit periculsissimas; α Galen. in lib. a. de Cri . cap. 1o it: Nam cum pom exqui-
β' si usta fuerit, jueluti alligans ins sum univei jam suxum
'bibuerit, tune facit morbos lenies, qua Aiν iii, id es, me
542쪽
pleuriti. cis mala. Quaenam bona.
hil omnino exspuere cum ingenti dolore dc spirandi dissicultate, esse exitiale, statuit. Non minuS malum esse, sputum in iisdem malis, citra rationem , superimi, Galen. itidem inbb. de Constit. Art. Med. notaVit; hocreeri, aut propter liu moris lentorem, de crassitudinem, aut membranae pulmonem continentis imitatem , aut denique propter facultatis in aegro debilitatem, in a. Prognost. Galen. expressit. De his Auῖ6r Prorrheticorum o in 3. lib. comment. 6. text. S. 'Lateris dolor exsputis bili iss absque ratione evanuerit , in furorem aguntar. GDlen. in comm. ait: boo non perpetuo feri, sed totummodo, tum
bilis humoris ad caput ipsum fuerit transtus. In tabidis & sup puratis nihil pejus, quam sputi suppressio ; in his phthisin,
aut mortem, atque in illis exitium significati Galen. in lib. . boris. 16. ait, tamdiu rabidos eXtenuatos vivere, quamdiu per tussim pulmonem eXpurgare possint, atque ubi intus pus remanet, ob respirationis obstructas vias , subito aegros suis0cari ; quod Hipp. in I. Aphor. 16. ita expressit : Aluris sputopbibi sis, cum vero sputum retinetur, moriuntur. EX creatio iti. dem , quae non repurgatur, nec projicit ipsam pulmo, sed ob nimiam plenitudinem fervet in gutture, multitudinem es letinrorem , atque facultatis imbecillitatem praemonstrat sed de hoc postea accuratius scribemus. In pleuriticis, peripneu'monicis , empyis , atque rabidis, facile aegrotos ae cito evspuere, optimum est , ut docuit Galen. in tib. de Conin Art. Medenae In pleuriticis, & peripneumonicis, naturam cae pisse concoquere, sputaque prava qualitate carere, nobis Osten ditur ; in suppuratis speratur pus posse ita repurgari, ur stillabem aegroti non abducantur. De iis sputis Hippocrat. io a prognost. b) text. dixit: Spreatio in omni dolore, qui obgat circa pulinonem N esas, cito promteque sereeter , nece e o Hoc enim ostendit cum vitalis facultatis robur, tum anim lis in cerebro, &musculos, qui naturae inserviunt, in effutione neque ductus obstructione , aut pressu impediri, neqης materiam, aut ita lentam ex partibus eximi, aut ita crasistin Vel
543쪽
cap. XVI.) DE PRAESAGIENDA UTA ET MORTE A cstor. say vel tenuem, ut rursum attolli non possit. Sincera vero sputi. is a quoque Vocata, pituitusis exceptis, fiunt, teste Galenoisino de Humoribus, quae; nulli aquosae humiditati sitini pedimista, ubi praesertim calor flammeus omnem humiditatem eonsumpserit; quo fit, ut intus incendium caloris esse denotent, atque morbum dissicillimum, quod illa sputa sint inbligna, vixque rejici queant. Hippocr. tua. Prognust. a text. Dua sincera damnavis, sed omnium maxime Comtra milia aquoso humido apparent, ubi hoc ipsum haud calore febrili absumitur, aut plurimum pituitosi humoris a uadaverit. Mista quoque apparent aliis humoribus, quaesuria vocari diximus, atque his multo pejora; quippe quod multiplicem affectum significent. Faetida itidem, quod graviter olent, insignem humoris facientis putredinem denotanti Qua ratione Galen. in libro de totius morbi temporibus cap. 6. sputum impense foetidum in pleuriticis, & peri eumonicis maxime damnavit , dc Hippoc. H ad mortem deducere ait stippuratos. Insipida sputa cruda pituita facit; concocta dulcia. Insipia.
itemque cruenta, & pituita sanguini permista. Salsa redditur unde sub pituita, cum a calore nimium agitata Aassata, tum, ut Arabibbus visum est, aut retorridis vaporibus, aut biliosis humorubus milia. Acria sunt & amara ex flava, ruffa, & aeruginosiabile: acida ex humore melancholico. Quae dolorem loeant, Aeria &0prima censentur, quod probam nolent humorum vacuatio- amara do
βψm, juxta illud Hippocr. 6 squaliapurgari oportet, purgentur, iς- Uert. Qua ratione Hippocr. in Aphori .d dixit: Dmnus delirium solvens, bonum. Contra malum. Idemque in doloribus trieris, ac pulmonum fit, &ubi sputa dolores non allevant, iduritia habentur, pejoraque, ipsum dolorem augescentia. Haesi cum dolore pravam etiam qualitatem habeant, mortem, illa nou.is. qnippe per seipsa non prava, tamen dolorem non alleUantia, valuia. hippurationemptiemonstrant. De his Hippocr. m. Prognost. -. Sa. cun e autem desores ex his sedibus non demunt,
544쪽
mque forentionum purgatioliitiis , neque ventris subductionibus ouisti. incisom iis , o medicomeVtis , victus ratibulbis, y ' in suppurationem septi, scisadum s. De illis quippe dolorem
non sedantibus a Umnes autem exscinsitiones malae sunt, qua nonsedant dolorem; pe ae ver0 nigrae, ut descriptum est; glia, sero se lint dolorem , meliores suHt.' Eodem quoque modo sputara , quae tussim sedant, optima sunt; quoniam humorem,
inflammationem atque tussim facientem , commode purgari Mala. significant : contra , quae multam Iussim concitant; namque aut vitio materiae , quae cunctatur in pulmonibus, aut instrua/ mentorum , aut facultatiS infirmitate , i se humor , adm0dum crassiis, magna difficultate attollitur & in angustiis quibusdam sic intercluditur , ut quosdam suffocet ; & admodum
viscidus a partibus, quibus adhaerescit , eXimi non potest, aci saepe sublatus intra pulmonis fiitulas, glutinis in octo haerens, detinetur; tenuis denique, circa spiritum dissiliens, aegre e spuitur. Atque hisce omnibus multa tussis excitatur, quam
tollunt, atque compescunt, quae mosserate erassa, non 8dm0-
dum viscida, neque tenuia. Hippocr. propterea sputa tussim sputabo inultam concitantia in Progno fisas b) maxime damnavit. C0nna in cocta demum sunt sputa in pleuriticis ac peri syneum0nicis, pleuriti- alba, levia , non admodum, ut Galen. in a. Progn. teat. docet, tenuia, vel crassa, quaeque facile eripuunt, aequalisqd consilientiae. Haec fiunt natura vincente imorbum. 1n sup
in se u , Hin crate Audi0re c), quod e1t, album, puruimatque foetori S expers. In Progno Diois Q quoque sputum, cui sit permitta flava bilis; maxime in pleuriticis commendavisi
uti ore quod denotat, plurimum materiae facientis inflammari0 nem recte purgari. Contra tenue, aut Dimis cratium, Vel vi scidum, Vel tenue, crudum eis, nondum naturam quicqV m Maligna concoXilse eXplicans. Maligna vero sent, sincera flava, rvi quaenam. fa , Vuidia, livida, nigra, versicolora, impenso cerida, dol0 rem augescentia atque tussim, cum dissicillima respirari0ὴς Asque naec Ge divertorum sputoruin causis: nunc sta spuist iis lutaria, quae speciatim salutem denotant, descendimus.
545쪽
cap. XVII. DE PRAESAGIENDA VITA ET MORTE AEGROT. 131C A p. XVII. De sp tis nisi sistem praedicentibus. De bonis sputis, salutem denotantibus, agentes, primo
haec qualia in & absque febre, tussi, respiratione dissic, li, aut dolore vexatis, spectari debeant, dicemus secundo in pleuriticis, -& peripneumonicis: atque itertio in suppuratis. Itaque in affectibus thoracis, absque inflammatione & febre,
optima sunt sputa alba, . leVia , aequalia, modice crassa, Parum viscida, sequalia, nullo dolore pravo infecta, quippe flavo, aut pallido, aut russo, aut viridi, aut livido, aut nigro. Demaclinodum colore tincta, de praesertim flavo, Galen. in lib. q. de Ac. UeH rap. 8. maxime damnavit, de quibus insequenti, capite noS accuratius. Bona itidem stirit, quae facile eXcernuntur, abSque multa tussi, & quae de ipsam, dc dissi cilem respirationem sedant. In pleuriticis Vero, δύ peripneumonicis sputa salutaria exsistunt, , quae recte Valentium non
dissimilia apparent, teste Galeno in primo libro de Crisbus cap. ibi P
7. neque enim fieri . potest, ut pectoris pulmonumque partibbus maxime laesis, sputa recte valentium similia excernantur,
sed quinimo ipsa dissimilia fieri, esst necessarium. At quae similia sunt rei te valentium sputis, non nisi in statu morbi exscreantur, quo tempore morbus perfecte es: concoctus. Hinc Galen. m 1. Aphor. 1 a. di Sit, sputa concocta esse alba, levia, aequalia, non admodum vel tenuia, Vel crassa, quaeque promte facileque excernuntur. Et idem in lib. 6. Didem. text.
- . dixit, in pleuriticis, & in Peripneumonicis, in principio aegrotos, si salutari morbo laborent, aliquid eXspuere, atque hoc coctionis principium phopterea lassic re, quod si
tenue exspuant, mediocrem concoctionem, dc crassum, Pe
sectam; S . in I. Aphorism. ait: in iis affectibus aegrotos nihil e spuere, morbum significare crudistimum; coitionis prin-ςipium , aliquid exspuere, tenue tamen; quod ubi crastius evaserit, maiorem coctionem; dc ubi crallum, ut dictum est, XXX a al-
546쪽
album, leve, aequale, facile eXscreatur, persectam coitioneri praemonstrare. Quare optimum erit sputum album, uti di
ctum est, leve, aequale, facile eductu. Cujusmodi in Yme Hippoci . Q vidit die vigesima septima. Quod forte n6nvidetur omnino verum, si Hipp. in 7. lilro Pro R. b diaetiso. verum scripsit, dicenS : Permisit appareae si a bilis ad modum screationi oportet : S. paulo posto: Screatis flata non multo permista sanguine, in pulmonis morbo, s in initio exteram tur, salutam ad modum est. Qua etiam ratione auctor Coacor.
pias Dr. Q scripsit, in doloribus pleuriticorum utile esse, Jutum stlorari, & δε in omni pleuritide se peripaeumonia optimum est, Butum faetis cito e excerni, mistum Ravo sputo: ex quo non
modo sputa alba, bona erunt, sed flava, cruenta, pallidaque exscreationi permista. Hoc quidem verissimum est , attamen non in statu, sed in principio vel in augmento; quod nulla alia ratione fit, quam quod haec sputa inflammationem ex bile flava, ac sanguine fieri praemonstrent, quae ceteris illi S, ex aliis humoribus eoncitatis, minus periculosa, ut Galen. ostendit, exsistit, atque etiam, quoniam humoris, inflammationem facientis, aliquid evacuari denotent. Haec itaque sputa in principio , & in augmento morbi educta, haud erunt inutilia. Quae si tardius, ut ait Hippocr. 1D talia excernan tur, minus tuta eXsistunt; quia & morbum tar iis coquen dum denotant, & longitudinem morbi, nunquam pericul0Vacantem, Praesagiunt. Non sunt tamen lethalia, sed l0ingum modo morbum praemonstrantia, non inutilia, uti di esum est, quod aliquid humoris, facientis inflammationem, purgari significent, atque etiam inflammationem non esse malignam, sed faciliorem, ac securiorem, quam quae ex alii fiunt humoribus. Quo fit, ut neque viridia, neque nigrMneque Versicolora, bona sint: siquidem a pravioribus succi inflammationem esse concitatam nolent, ac proinde fiaVis αῆruentis viridia, & nigra *uta sint praviora. Bona itidςm sunt
547쪽
cap. XVIII. DS PRAESAGIENDA VITA ET MORTE A GROT. sunt sputa, si, praeter nuper dictas notas, hoc etiam habu rint, ut facile prompteque educantur. od Hippocr tu a. Prognosticorum H text. s. ita meminit: Screatio in omnibus βο-loribus, qui sum circa pulmoHem j cuias, cito pro teque scro- tur, necesses; cito Vero exspuitur, si intra tertium diem aut quartum appareat, quod si bonum sit, morbum cum bre, vem tum salutarem ostendit, teste Galen. liho A orismoramn tum in I. Lb. de Crisibus comment. text. 18. tum. in 6. Didymiorum commeUt. 3. text. 79. Multum vero de concoctum in die decretorio, optimum est, atque unum ex judicatoriis jm cantibus dicitur, quod si dolorem tollat, tussim, atque febrem, alio opus non habebit signo, ut optimum ac tali cum sputum judicetur. De Anaxione Elidemiorum η, text. 9s. ait: Decimo septimo coepit pauca concocta ea cernere, levatus est. V, ge Ueptimo rediit febris, lusit, multa excresit concocta, tu ur,na multa subsedebant alba, Asit stire, dormisit. Addamus
optima itidem esse, una cum alia bona vacuatione conspecta In stippuratis eodem modo ex Hippocrate in libro secundo In 'πν Prognosticorum H, sputum optimum est, album, leve, conc0Ar, vacans pituita, abstue labore valida tussi eductum. Sed a, dimus copiosiim , quod febrem , sitim, tussim, atque malam respirationem tollat: sed de his paulo post: accuratius agemuri Nunc transeamus ad sputa exitialia.
C A p. XVIII. De malis sputis, exitium praedicentibus. unc sputa mala, exitium praesagientia in iis, qui nulla
morbo laborant, recenseamus, a pituitosis eXOrdienteS. Quorum quae diu ex capite in pulmonem destillant, sicistantia ' Rdmodum tenui, vel crassa, viscida, copiosa, figura rotum est, sapore salso aut acri, maxime sispecta esse itent. Admodum tenuia tussim molestissimam concitant, & crassa, ob-
548쪽
striuendo vias respirationis, suffocationis periculum inducunt. idem & Vistida, diu pulmo ais branchii S adhaereat 3. Quae, si salsa aut acria sint, arterias eXedendo ad cruentum sputum viam parant, & ab eo ad pHS, atque tandem ad phthisin. Rotundisputa, quae a tenici crassaqde pituita, & a multo calore fiet iostendimus, perpetu0 homineS ad phthitin maxime suspect6; reddunt. Galen. Epidem. scribit, haec in febre etiam va cantibus vidi sis, qui etsi per Valde longum temporis inter vallum quicquam mali pati non Videbantur, tamen istos om nes phthisicos contabuisse & in .. ib. de Ac. assect. cap. 8.quaedam sputa grandinis tranis similia se vidisse scripsit, qui, uitiosa. quin phthisicus fieret, effugere non potuit. Biliosa qu0que sputa maxime in suspectis ad phthisin a Galeno damnantur.
Haec vero colore aut flaVO, aut pallido, aut rugo, sap0re, aut acri , aut arnaro, nobis innotescunt. Coloribus iis haec manifeste deprehendimus, quod hi colores, praesertimque flavus, & pallidus bilem amargin, teste Galeno in lib. a. de locis lectis cap. IO . denotent. Saporibus non ita certe: siquidem ob permistam pituitani sapores iis hebescant, & obscurentur. Unde Mesici, alioquin eruditissimi, aliquando decipiuntur, quod biliosum humorem initis in pulmone delitescentem Π0n agnoscant, quod sputa, etsi flava, Vel pallida, vel rusta appareant , minime acria Vel amara observent. In quibus tamen exesis pulmonibus 'cruenta sputa, yel purulenta, postea red'duntur , atque inde tabes. De his Galeti. in lib. 4. de locis
fect. ita habet: siuiduo humorem repente exspuit liquid.e bili tycolore perquam fmilem,' medium videlicet inter fusum ac polli dum, . at nulla acredine infectum , atque ita quotidie mafforem ViquaHtitatem exspuit, deinde levi suborta febricula tabescere iν ζ pit adeo, ut purulenta screaret, postea tractu temporis, 'quam' videlicet mensum, exiguum cum pure cruorem rejecit, at V oucta febre magis consumebatur, ae iterum atque iterum pas DV biit, adeo, ut magnam sputi quantitatem redderet, quocir qm timcrescente febre, ae resolutis viribus, eorum, qui tabe νιβ' scuUt, exemplo, mortem obiit. Deinde alium fidi eodem se
modos X meobus, ae alium quoque diutius laborantem, litis
549쪽
cap. XVIII. PS PRAESARIξNDA UTA ετ MORTE A GRor. 13s es primus nobis occurrit, initio quidem nihil mali habere , sed
fulvi pe me vici visus est, abierum vero quwn conspiceremus hstatim ab initio cogHira malo, praesenti medicament0 succurrererentavimus, ac mult0 magis etiam terti0. At quamvis multo negotio utrumquediberare conaremur nihilominus neque horum ullus, neque alius seos, servari potuit. Quum enim morti 1 m proximi mi, primonis ipsius patres quasdam partes ea Duebant. Ceterum mirum est, qiuamobrem, cum haec ipsa sputa nullam acredinem habeant, vel amarorem, . possint pulmones inficeret Sed adhuc magis mirum videtur, cur fit, quod apparentibus sputis pituitosis, omni sapore acri , amaro & salso omnino vacantibus, pulmones inficiantur 3 Hoc vero fit, aut quod omnis biliosus humor acris intus delitescat in pulmones, ipsorumque branchiis adhaerescens, ipsoS exedat, aut quod ipsa eientia pituita putrescendo acrimoniam acquirat, qua eXedit, ac Putrefacit pulmones. Qua ratione fortasse & aer phthisico contagio infectus, quippe stimine acris reddituS, PulmoneS eorum, qui in eo habitant, inficit. Cur vero fit, quod sputis flavis aut pallidis apparentibus, acri, amaro ac salso sapore vacant bH8, homines ad tabem ducantur 3 Hoc vero fit, quod pitui tosi humoris mulione in ipsis sapor facilius, quam color Occultetur, & acerrimus summeque putridus humor, in pus mones destillatus, eos exedat; vel dicetur, iisdem sputis flavis ut pallidis conspectis, vobis significari intus in pulmones collectum esse multum humorem biliosum, quo pulmoneS Putre- fiunt, eSeduntur, atque homines ad tabem brOVehuntur. αNigra quoque ac melancholica sputa, .Pessima esie, Vel ex e melan.ς0gnoscitur, quod Galen. in kb de Constit. Art. Med. cap. 16. eholica. scripserit, perniciosissimum esse melancholicum humorem prae- pDilentem ; tum quod praeditus ipse sit moribus pessumis,
α maxime erodat, concoquaturque aegre, nec facile eXPu
gQtus ἱ tum quod plurimae sit caliditatis index, a qua assatus & genitus est. Ab iis sputis non raro cruenta succedunt, plu& in Q te valentibus, quam in pleuriticiS timenda. . Quod Hipp. intelligens in A. Aph. et s. dixit: Sanguis quidem just a qualij un-De, malum. In iis sanguis tuiti rejectu S P reetuo timendus,
550쪽
. 336 PROSPER ALPINUS Litavit,
etsi non perpetuo ipsum exitium sequatur; cum praesertim ex capite destillat, in faucesque irruenS, tussi eXcernatur: quo uiodo ego post quartanam febrem sanguinem copiosissimum tussi rejeci, quae excretio fuit crisis, me ab ea febre liberans. Ceterum, ubicunque non ex capite destillans, sed e pectore& pulmonibus promanat, phthoes periculum inducit, etsi Gai n lib. Men. Me cripserita. Ma ronam Romanam, Ny uvenem a sputo sanguinis, atque alios omnes , qui primo se die et eurandos permiserunt, sanitati restituite, verum quotquot post aliquot dies tandem, vel dum phlegm0πe eos sic occupavit, ut urinam febricitantis in star jam babexent , horum nullum in ratum fuissee persanatum. Quare merito dixit Hippoc. in 7. A 0r, IJ. Oguinis sputo puris sputum, malum; & Gal. Aph. . ait, non omne sanguinis sputum esse malignum, sed illud , quod pus subsecutum est. Hoc enim phthoes accersitur. bod merito Hipp. expressit a dicens: Apuris sputo phes I. iniare cruenta sputa e pectore ac pulmonibus educta, a quibus pus sabs o.ὰ hon , QSitialia esse, nobis liquido constabit. Addimus,
iukunt. Perpetuo inutilia esse , ac malum portendere, qualiacumque copiosius eXcreta quicquam aegrotos non juvant, nec d0l0' rem, nec tussim, nec respirationem dissicilem allevantia: ala Quaenam que haec in iis sputa exitialia erunt. In pleuriticis autem dc pe' in pleuri- ripneumonici S, admodum tenuia post principium, aut admo xiς β dum crassa, aut viscida, aut spumosa, aut rotunda, mulisti
tibiis ζ , pauca, & nihil exspuere, & sputa evanescere mala. ac supprimi, & frequentia, alba, flava, pallida, russa, vir,
dia, aeruginosa, porracea, fulva, livida, nigra, varia, stati da, lyncera, aegerrime educta, cum steriore quippe in gdi ture ferventia, tussim, dolorem, malam respirationem non sedantia; atque omnium exitialissima, prava, quae tussim)dolorem & malam respirationem, & febrem concitant, st Admο- que augent. Admodum tenuia, crassa δι viscida, quod s)xj dum i crudum morbum nolent, si principio fiant, haud inutiligs. &Vis qVQd tractu temporis concoqui possint; sed p0 meida. quippe Post multos dies, apparentia, δι si nihil coquRRI