Praxis medica cum theoria. [Tomus primus]

541쪽

Io praxeos Mediea Lib VIII.

Idem profat venenum assumptum, Vel adi tumisy

morsu animalium venenatorum communicatum tDenique suffocant& obriant spiritus vitales singuinis, & spiritus ad cor vehemens refluxus, copi2 lfuliginum prauarum circa cor,& membra vicina eor lgre tio ; nimia sanguinis frigidi & crassi circa ebi letusque venas , & arterias, & membrana vicinx re dundantia. Incopem grauissimam quam mors repentina subsi

quuta est a sanguinis & spirituum subito refluxu ai lcor,nuper vidimus in nobili virgine, quae ab ineunte laetate huic symptomati erat valde obnoxia ; ita ut ei lquouis animi pathemate , etiam leuiori in hpothi liniam aut syncopem incideret. Cum autem egregio adolescenti: qui illam ardenter deperibat matrimonio iungeretur, facto celebri parentum consanguineorii, assinium, & amicorum conuentu, postquam ipsi penna , tabellione tradita fuisset , ut nuptialem contra-

Auiti subscriberet, vix dimidiam syngraphi sui parte

exarauerat , cum illa subito in terram concidit exanianis, & omnino demortu vnde facile fuit coniicere, ex ve menti imi pathemate, maximam & subituneamianguitiis & spirituum retractionem, ad cor syctam fuisse, qdae calorem natiuum, & spiritum infrusus cauerit, unde mors repentina sub1equuta est. A sanguine vero frigido & crasta copios rca coe& in maioribus vasis congregato syncopem oriundὸ vidit Petrus Salius Diuersus, ut ipse refert lik de et Zibm parilauiaribus cap. . in puella quartum decim.

annum agente,quae cum per diem capitis frauitaxem vertigines , dc anxietatem passa esset, dae requenti MBilbextincta est. Secto post morte cadauere in arson magna, & in Vena caua totus sanguis concretus app/ ruit, ut apprehenso illius altero principio,ita iniςῖσ

542쪽

ei vena & arteria educeretur .ac gladius e vagina extat alii solet. Quale iudicatum fuit sebita hanc mortem, sola interceptione Venarum, & pcClus ne a sanguine concreto, causatam fuisse. Casus iste rarus est,. eum juguinis concretio in Venis in cadaueribus quidem eoutingere seleat; tanta enim est venarum sanguini, continendi proprietas , Velut proprium illius conee Otaculum,ut etiam post mortem illum fluidum coli struet,qui in omnibus aliis locis illic0 Concrescit. Hu ius autem traordinariae cocretionis ratipnem Osu mit Salius ex analogia sanguinis extxauasati,qui simul atque refrigeratur,statim cpncrescis,quod magis ei admixti sunt humores frigidiores,crass1ores, , viscidiores pituito si mimirtim & melancholici quorum ratio, ne intemperiem consequutus frigidiorem,ad eqncres cendum maiorem aptitudinem,S pyomptitudinem re cipit. Simile quippiam euenire potest sanguini intra Venas coefcito,qui vitiosis abundas s.ccis crassioribus&frigidioribEs venas maiores ade' replet, ut spiritus intercipiens,& penetrare non permittens,eos in extinctionem ducat;iisque extinctis sanguis refrigeretur ac concrescat, propter humores frigidos Concretioni

idoneos illi admixtos qui si praesto non fuissent, sanguis liquidus & incorruptus permansis tot Spagi

rici hunc effectum referrent ad spiritum quemdam Coagulantem & congelantem , ex peculiari extraordinaria humorum diathesi genitum, quaecum rarissime contingat , rarissimus etiam solet esse iste asse ctus. Et certe simplex refrigeratio concretionem istam ςssicere non potest, alioquin tu defunctorum cadaueribus hyemis tempore praesertim , sanguis in veniSpζrpetuo Concresceret,cum tamen omni tempore fluidus reperiatur. Spiritum autem hunc congelandI Vi Haeditum , existimare possvinus similem esso illi, qui catalepsim

543쪽

3I 2 Praxeos Medica fi VIII. catalepsim inducit in qua membra frigida & constelata redduntur,ut inflecti nullo modo valeant. Spiritus huiusinodi fixantes , & congelantes Chymici multis animalibus, vegetalibus & mineralibus a rno scunt: tales etiam e terra interdum suscitari docent hi storiae quorudam hominum & brutorum, a tetris va poribus in terrae motibus aur etiam e cauernis quibus dam erumpentibus congelatorum,Vt repente corpora

illorum rigida facta fuerint,tales denique spiritus fui minibus misceri docet Cardanus historia octo Hesso rum sub quercu coenantium, qui fulmine percussi, rigidi omnino facti sunt, & in eadem specie permansi

rufit, ut unus comedere , alter manum poculo admouere, alius bibere videretur.

Signa talus affectus diagnostica', vel respiciunt subiectum.ad illum recipiendum magis idoneym, vel paroxysinum imminentem vel eumdem praesentem, vel denique causas illium producentes. Subiecta magis ad syncopem disposita sunt homines debilitate quadam nativa, vel adscititio morbo, aut alio casu praediti, pusillanimes , foeminae potiusquam mares , Virgines menstrua patientes , mulieres grauidae, tum etiam illi qicti sunt rarae texturae, icterici, splenicies melancholic1. Syncopem imminentem signifieant in illis praeser-rtim qui illi obnoxii sunt, im rouisa anxietas, animi perturbatio , capitis grauitas, vertigo , at seni & varij coloris viridis; & flaui obuersatio, coloris faciei, tum etiam & pulsus frequens ac subita mutatio. In typothymia praesente praedicta etiam signa reperriuntur,sed paulo grauiora;quibus non raro Dador febgidus adiungitur, tum aegrotantes quod praecipuum est i de animi defectione conqueruntur Presente vero syncope dcmostrant, praeceps omisi virium

544쪽

hium virium lapsus, pulsus rarissimus, formicans,obias eurus,randemque abolitusicolor faciei summo pallo triaut liuore suffusuS,totius corporiS praesertim extre

motu frigiditas sudor frigidus,syncopticus ideo dictuqpraecipue in temporibus , collo &thorare Signa causarum maiori eX parte per se inanifesta sunt. Febres enim malignae, acutΨ, syncopasses, synte oecae, syncopem idiopathicam ericientes, per se satis conspicuae limi , Causae etiam externae , repentinanti' syncopem inducentes , sensibus obuiae sunt; ut ira dc gaudium immodicum , teri or subitus & repentinus, odores tetri,haemorrhagia larga,aliaeque euacuationes copiosi , vigiliae pertinaces , inedia longa , effraenata Venus, dolores atrocissimi. Humores tenuiores , & corporis haritatem lignisi

cant,nares acutae;oculi concaui,collapsa tempora. Fla-J

uae bilis abundantiam ostendtant, morsus oris venthi Culi,anxietas,uellicatio,calor & dolor insignis. Humorum crudorum copiam significatit totius corporis moles amplior ι praecordiorum tumor, color faciei albidus, nigricans aut liuesceris, pulsus minor, obscurus &inaequalis. Syncope vero sympathica ex aliarum partium vitio producha,ex earumdem partium affectarum signis innotescit: sic ex affecto ventriculo si proueniat,eiusdempstis affectus praecesserunt ut nausea, VomituS, Ven-x fuli morsus oris amaror , sitis & similis. Idem de aliis partibus esto iudicium. Si vero nullum alicuius partis affectae iudicium appareat , ex primario eordis affectu syncopem exoriri indicio est. Ab aliis affectibus syncope propriis etia signis distinguitur.Ab epilepsia quide quod in ea sit couulfio,non Ruxem in syncope; ab apoplexia, quod in ea insigniteria datur respiratio;etiam ut plurimum Cum steriore,de

545쪽

pulsus non admodum imminuatur, nisi in morti morimis.In syncope vero pulsus fere aboleatur, & respirati

libera permaneat. Ab uteri suffocatione distin tu quδd in ea partes spiritales ut plurimum maximὸ assi

ciantur,aegrotantes strangulari videantur,pulsus tamen

non valde immutetur, neque faciei color, qui statum maturalem seruat, imo stequenter rubicundior paret: in syncope vero respiratio non laeditur , pulsus fere labolitus est, & facies admodum palliet. Aliquando is lmen syncope cum uteri suffocatione coniungitur ,&rum pulsusinterdum non percipitur. Prognosis huius affectus ex Hippocr. primum des mitur sese. 2. sui frequenter ac fortiter sine eam se manifesta deficiunt animo, derepente moriuntur. Quia vi ante dictum est, syncope grauior vires cordis nitus opprimit, vel exoluit , Vnde mors consequitur.

Syncope , qua homo non restituitur post irrorati mem faciei cum aqua rosacea, post vini exhibitionem,

M sternutatoria naribus immissa, lethalis

Cum quis a syncope suscitatur, non statim salus promittenda est. Si enim pulsus non restituitur , & co vividus non redit, aegerque frigidus semper manet, in syncopem citis relabitur, ex qua periculum impen

det.

. Quae ab immodicis euacuationibus, timore, tristitus ut alia euidenti causa syncope exoritur, minus pericu Iosa est,quam quae ab interna causa procedit. Quod ad curationem spectat; cum syncope ae varii. causis dependeat , illarum ratione diuersem curandi modum desiderat. T A quacunque tamen fiat causa, urgente paroxysmo sequentia conueniunt: Supinus decubitus,iniectio aqv frigidae in faciem, sternutamenti concitatio ; vies gς neros,aquae cinam. imperialis, vitae coelestis, & smi' limn

546쪽

Cap. I. Defucope. lium in os immissio. Admotio prope nares panis e fur no calentis; vociferario & aegri agitatio, narium compressio;& digitorum contorsio, pilorum auulsio , Di Giones , ligaturae , & cucurbitulta. At ratione causarum diuersarum curatio varianda est in sequentem modum. Si ex defecta alimenti ducit Originem 5 vino gene roso assumpto reparetur, & crusta panis in eodem thadefacta & assumpta: tum etiam alimentis sorbilibus,&valde nutrientibus, ut iusculis,& destillatis restaurantibus & similibus. Inter alia plurimum valet ferculum ex ouis, saccha-ro,Vino, & cinamomo sequenti cVite descriptum. Si ab humorum tenuitate, qua spiritus facile exhalant ; odoramenta & cibi boni succi , incras antesque exhibeantur ; cutis pori constringantur ol. rosiaceo; maneat aeger in aere se idiori.

Si ab hysterico assectu; remedia illi appropriata adhibeantur.

Si a maligna qualitate ; cardiaca, & alexipharmacavsurpentur, qualia in febrium malignarum curatione praescribi solent. Si a veneno hausto; venenum illud evacuantia , δίrum manifestis qualitatibus, tum pecu iari propriet xe Oppugnantia propinentur. Ide ue vomitus statim prouocetur, postmodum theriaca exhibeatur. Deinde si 1entiatur ardor, vel erosio ventriculi , lac vel butyrum accipiat, veriuscpla pinguia , aut potiones car

diacas refrigerantes.

Si ab immodica evacuatione 3 aeger odoribus, cibo, potu,somno & quiete reficiendus. Si a nimia profusione sanguinis;ponatur aeger supra lactum,capite decliui,aqua Kigida facies irroretur, de tur parum vini aqua frigida diluti.

547쪽

Si a superpurytione, detur theriaca recens, ves eius defecta antiqua cum opij. gr. ij. in Vino diffoluti vel quod melius est laudant gr. iij. Totus venter olei, lsequentibus inungatur. . Ol.myrtin.& cydon. an.Vnc j. semis o l. sinthii Vnc. j.aceti rosac.parumMisce,fiat inuncti Ofrequenter. Iniiciatur elyster ex lacte chalybeato addendo vites

Ios ovorum n. iij pilonii. romani 3 ij. Fiant frictiones brachiorum, & partium superio

rum.

Mica panis vino madefacta, aut etiam vinum ipsum exhibeatur. Ac denique euacuatio quaevis, siue sanguinis sit per nares,uterum, aliasue partes ; siue aliorum humorum per vomitum, aut Qui fluxum ; remediis, proprii jc pitibus describendis . erit cohibenda. Quae , sudore nimio exoritue syncopes,curatur remediis sed em coercentibus , ut aqua frigida , vel ro- sace1 , sola, aut cum modico aceto , in faciem &manus affatim coniecta. Aer etiam praedictis aquis , &fabellatione refrigeretur. Epithemata frigida cordi adhibeantur ex aqua rosiar. aceto ste , borrag. & pulla.diamarg. frigidi , cum tantillo vini penetrationIS

Iulepi etiam refrigerantes ex sympo acetosi , tot Ceo , de pomis , aut de Iimonibus, cum aquis refrigerantibus , & sale prunellae frequenter exhibendi. Obstruantur pori inunctionibus cutis ex M. rosac. myrti aio mastichino. A vinci aeger abstineat. Nullo pacto fricetur , sed ope locum mutet , & leuiter operiatur. Lectus sequenti puluere sinapisetur. Flor. nymphaeae & rosar. rubri ana iij. ladani puri s. styrac. 3. ij. myrtili. & sumach. ana j. ij. Fiat pulvis.

548쪽

Cap. II. cordis. Si γ si eY su Focatione spirituum λ ad ambitum corporis Sali reuocandi sunt frictionibus, ligat s , cucurbit ii, , & similibus remediis. At si a plehitudine oriatur suffocatio, sangnis copiose, sed per interualla, detrahendus est. Si a terrore &metu ; sanguinis missio etiam Vstiria panda est, ne ex affuxu sanguinis, obstructio aliqua vel inflammatio excitetur.

De palpitatione cordis. V Tin synchpe motus cordis imminutus , sc in

palpitatione est depta tus: Male a quibusdam tremor cordis nominatur, cum tremor sit passio ino- tus animalis & voluntarii S & non nisi partibus vos luntario motu praeditis competat. Galenus lib. ae tremore, patri. θω-ui. dicit palpi tationem a solo morbo fieri,nempe a sola causa mor-bifica partem attollente eprimente,sine villo facul tatis concursu; tremorem vero partini a morbo, partim a facultate. Hinc multi palpitationis vocabulum cordi & aliis partibus univoce tribuentes, eodem modo fieri existimant in corde, ac in cute & nausculis in quibus palpitatio contingi a spiritu flatulento, ad eas partes violenter impust . Si enim ab eodem spiritu

impletu , atq;iterum euacuata cor moueatur Vtris in

star, in quo tale aliquid a liquore violeter infulo , vel spiritu inflato & rursum copresso contingit palpita-xionem pati existimant.. Verum dispar admodum est ratio ; cutis enim & musculi non habent naturalem - dilatadi,ac constringendi vim,sed tantum a causIS

549쪽

morbificis motum illum acquirunt. Cox Verδ cum iliaturalem habeat dilatandi sese ac constr gendi faciliti tem ; Pal tatio cordis sine motu ilhus fieri non p6 test. Et frustra I nonnullis multa iaci congeruntur ex Galeno, quibus probare conantur, palpitationem coriadis non fieri a natura,sed I morbo , Vel potius causa morbifica.Galenus enim in omnibus iis locis,agit tam tum de palpitatione quae in cute & aliis partibus ex ternis fit; non vero de palpitatione cordis, quae alterius naturae est: ue ipse Galenus D t. c f. cap. r. palpitationem cordis,& yteriarum ab aliarum partie palpitatione discernit. Est igitur cordis palpitatio, immoeerata & praetemnaturalis illius partis concussio , vehementi diastole, ac systole molesta;quae ianta interdum est , ut docen- in Fernelio) siepe sit animaduersa thoracis vicinas costas effregisse ; Ope & eas,quae sepra mammas sunt,de pruria lade depulisse; sepe etiam arteriam foras dii rasse in ineurilina contracti pugni magnitudine , in quo & tactu , di visu conspicua erat pulsatio. Fit autem immoderata illa cordis concussio , & facultate pulsifica stimulata, & irritata, re molesta, &vsu illius plurimum aucto. Hicnbiici potest , : in febribus haec omnia reperiri. Immoderata enim fit systolei, & diastole , facultata irritat molesta, vel via aucto ob calorem imm0', dicum cordi impressum. Respondemus motum eordistin febribus distin , palpitatione xantum per magis & minus; morum cordis deprauatum dici pespitationς- quando infig

nis , & Vehemens est ue s. vero tantam vehementiam non habeat, pulsus frequens magnus , velox, aut G Ier nominatur, ad aliatque pulsus immutati dc praei naturalis differentias refertur.

550쪽

Ca' I I. De Palpitatione cordis.

Causae 1gitur palpitationem cordis essicientes ad tria tapita reduci postant. Vel enim est res molestans & i titans, vel refrigerationis necessitas; vel spirituum de sectus : quae duae causae posteriores ad usum auctum referri potant. Causa molestans omnium stequentissima est, ita vequamplurimi authores hanc Vnicam agnouerint, reliquae vero rariores. Ista autem causa molestans ut plurimum est vapor, vel flatus qui quantitate, vel quali tate , vel utraque cordi molestiam parit. Qualitas in tem vel manifesta est vel occulta. Vapor manifesta qualitate molestus , vel in ipsi, corde est , & partibus vicinioribus ; vel aliunde ab aliis partibus remotioribus transmittituri; isque subi to in abditos cordis sinus ingressius , expultricem vis. ceris stimulat, quod summo robore naturaliter praeditum , potenter insurgit, & vehementiori nisu hostem expellere nititur. In corde aut partibus vicinis , potissimum pericardio humores frigidi & crassi interdum colli guntur , ἡ quibus vapores eleuantur , & ad cordis Ventriculos transferuntur , ubi palpitationem eΕ-

ciunt.

Ab aliis vero partibus remotioribus vapores & s tus ad cordis ventriculos eleuantur ; pura ventriculo, liene,utero,caeterisque in ventre inferiori contentis. Vapor occulta qualitate molestus cor non raro assi

cit in febribus malignis , pestillentibus , in venenis assumptis, & aliquando vermes putrestentes ; sanguis

menstruus retentas , semenve corruptum , aliaque Putrida materia, vapores malignos ad cor mittunL,Qui facultatem illius vehementer irritant.

Humores vari j cordi molestiam exhibent, quant1--το,vel qualitate peccantes ; sic sanguis nimia quanti-