장음표시 사용
171쪽
terminos Circiamscripto, pro Medicae rei dignitate M exigentia, exactas omnium rationes speculari, nAturas & Completatones, Iympati fias se Contrarietates, abditas denique, ac in ipsa naturae abysib de-1mersas rerum causas definire & rimari, ipsa denique praxi Sc eXperientia' firrnare, quin multa nostrae culturae, studio, & laboribus, succedentibus, & labentibus annis commiserit, quae nos Posteris veluti per traducem transscribemus. Nobis igitur haec Provincia aut Sparta demandata est, ut talentum, & scientiam Medicam, nobis concreditam, pro viribus ampliemus : quod o feliciatigurio hactentis praestitum esse, illi seli patebit, qui in cultum Coi & Galeni Medicum iaculum,
cum sapientissimo aevo nostro aequipararit: ut merito, Pergamensis aetate, sua habuerit medicina incunabula, quae posterorum conatibus felici metamorphosi in virum nunc adolevit. Quis igitur ambigat, & hanc Medicinae partem, quae genuinas medicaminum Dispensationes edocet , sua habuisse incrementa ; cum diem dies, casum casus, Observatio experientiam erudiat, ad perfectum usque si pientiae diem ait proinde nos ioulta debe
musVeterii laudabili inventioni,sedlplura
illi conatibus nostris,& artis incremento. Ut autem ad propositam quaestioncm recurram, unde digressus sum num sicilicet suae semesia e Vipera m ac Serpentqm tenere deligendae sint ad Trochi corum con- fectionem ; non tam curiosa haec quaestio& problema dicenda, quam rudis, & parum sapiens; cum M vulgus non ignoret, in omni genere animantum plus virium
vigoris masculis inesse; quidni M in viperarum 8e serpentum specie 8 vel maxime sisemen Inperae, primo Vere , & quidem mature, non capiantur, illicb Aipa-xae sint, & plurae a Conceptu eXcrementa
in se abdunt concludunt. Teneo igitur, quod ad efformandos Trochiscos HVe- perinos, tam masculi , quam seminae, ex n- peris assumi possint, illud probe attendendo, ne ex locis paludibus, mineralibus ac metallicis exhalationibus infestis,a quibus Viperae & Serpentes pravas qualitates derivare possent, sed e montanis , optimisti selectis vegetabnibus luxuriantibus, reperantur; & quod magis notandum) ne
exercitati Pharmacopini e cessu nimio pa-nu historiri vires Viperarum obtundant lainefficaces Trochiscos nobis dispensent. Quaeritur secundo: Humsutare Ripeta
qua upradictiae interaneis , ad efformandos
Trochiscos deligenda sit i Pro parte A
firmativa stat Galenus : Ego vero Negati ve respondeo, & judico, Viperam cum toto scit. carne, ossibus, hepate,'corde;
salubrius nobis praebere medicamentum,
quod probatur : 8s sunt partes similares, spermaticae, ex pinguiore seminia parte , a facultate formarrice, quae idaeae quaedam ac simulacrum generantis est, producta, teste magno Stagirita, qui ma
teriam primam ossifum περματικον περ--
τωμαι, hQc est, seminale crassamentum,
definit ; ergo ex primigenio de si abstantifico humido & pinguedine multum illis inest. Non ergo simi rejicienda. Cum
firmatur primo. Deducto ad marasmiim,& extremam maciem, animali, juxta tritum adagium ut vix ossibus haereat) reliquis omnibus dissipatis, adhuc Ossium substantia, vigor, Sc oleaginosia portio
perdurat, ab hac convalescentes restaurari incipiunt , hoc vivifico rore vires reas. sumunt, hac quasi efficienter concurrit ad regenerandam musculosam substantiam, carnes,& laudabilem corporis habitum recuperandum ; quae praerogativa in viventibus nulli alteri parti tribuitur. Hoc enim nec fanguis, nec Caro,nec spirituu familia praestare poterit, ut in genere Causae materialis concurrant. Confirmatur secundo sequentibus instantiis: caro sine ossibus elixata, insipida & sine substantia plerumq;juscula praebet ; juncta vero O m, non
parum roboris juri Communicat ergo
substantificu quid poris si um quod cum
communiori Philosephia teneo ) inest, quod in liquorem possint imprimere. Patet hoc ulterius in GelatinaCaponum, quae ingratissima, & plane inessicax,
diu aC multum cum carnibus ad minutias
conquassata, cocta fuerint, ut effcaciamsiam illis communicent: quod ipsum natura brutis animantibus,& specialiter canibus, impressit, quos aeque, imb magis,ad Ossa comminuenda, quam carnes devO-
172쪽
randas, instigavit ; adeo, ut Stipsi homines ad id descendant, Cum in multiS partibus spectabilis magnitudinis Ossa ex animantibus recondunt, ut belli aut famis tempore ea eliYare possint, a C aliquam inde substantiam praeitolari. Demum ipsa natura nos instituit, quae ossibilargiorem medullam undique pro alimento substituit, substantiam pinguem, ac in inus diffflabilem per calorem,ut unctuosis humido maciem aC marasmos persanet, ipsam denique senectutem fuget, quae, juxta Philosophum , in si imma siccitate peragitur. Quod si jam dictae rationes ad salivam cuidam non sint, mecum ad Pyrotechniam confugiat, mediante qua Vera TCTUm analysis haberi potest, ac manifeste deprehenda , quod Ossa majorem Saω volatitis,acolei e quibus animalia constant, insimul cum aqua foetido copiam exsudent, quam ipsa caro &sanguis,qiuppe quae majore sui pa
te in q; iam quasi elementarem, principio destillationis, resolvuntur, exigui prorsus emolumenti, donec humiditas nimia prolecta, ac caro desiccata fuerit : tunc quoq; , adaucto igne, Sal volutilis ac oleum elicitur; ast minore quantitate, quam CXiplis ossibin, modo ante dicto. Ergo falcim est,quod Ossa Hiperara Trochiscis ejusdem Vires non conferant, & venenata aut
inessicacia sint: quod erat demostrandum. His ita decisis, rationes illae eventilandae si int, ob quas fimperarum Corda, in quibUs Operationum functiones , in animalibus,
vel maxime emicant, αναατωσεως
Officinae, non tantum a Trochiscis pro-lhibentur,sed etiam deleteriae qualitatis a guuntur; cum hoc naturae,rationi & CXperientiae contrarietur, nec ulli parti insit
Virrus alexipharmaca potior, quam hisce Partibus,utpote quς generandis spiritibus, aut recipiendis,a natura destinatae fiant,vitali semper robore vigentes; adeo qui dem, ut multi Viri Principes ac Magnates a quibus sub Rosa haec sum mutuatus)eorda viva, e Serpensibin recenter enecisis ex-gerpta, devoraverint, ut subsequente vitae tempore VenCnortam essent certa antidotus , philtrorum quoque & incantamenti, de quicquid fascant Orcus habet, exper rissimum amuletum: quod nec ipse reprobo,dum a Guas pretio sis,quq e vivis anima
libus, destillationis beneficio eliciuntur,
mecum rumino, utpote quae spiritu&e-'nergia plenissimae sunt, magnaeque eω Caciae. Manet igitur certum, non solum Carneam V erarum subs antiam, sedes, Ossa, ac reliqua in eis contenta, Hepar Cor nia mirUm, apta nata esse, ut Trochiscos Viperinos constituant, virtute alexiteria e
Sed requiret alius . quid de Serpentibus
aliis, quas Italia, Germania, Pannoniae molares, alunt, sit concludendum 3 Respondeo breviter, id dico, rationi SceXperienti nos conformando,haud longe Giperarum Carnibus abesse, modo in locis montanis, aeri salubriori perviis, non vero cloacis,&paludosis regionibus enascantur. Sola illa cavenda sunt Insecta, quae, nimio aestu retorrida, nigricant ; sicut illa seligenda, quae de nigro & albo variegata , aut Viride, cum cineritio maculosa, representant. Probationis loco huc ea referantur, quae de virulentia Viperarum, ac Serpentum, in praemissis nobis Animad mersionibus, adduximus, causam ac rationem reddentes, cur mors is Viperarum reliquis perniciosior sit serpentibus, non ex ratione, & quantitate aut qualitate veneni, quod virulento fomite transplantatur, sed in sola imagine irae, ex qua Venenum, quod dentibus longioribus, quam in reliquis serpentibus , sigillant ac imprimunt, consistit, quod mediantibus venis& arteriis ad habitum corporis, ipsamque cordis substantiam, rapitur, suam ibidem
ludens Catastropheta. Caeterum nullas differentias reperire licuit, quibus Serpentes no i a nperis dissideant, licet primas ac secundas eorum qualitates, modUm aCrationem agendi , Curiosus indagarim. Roborant enim aeque naturam , Veneri ac impotentibus subsidio sunt, turgentes ac luxuriantes in corporibus humores desiccant, malignos corrigunt, lepra Contaminatos mundant, virtutem denique ale-xiteriam sibi vendicant. Quoad medicamenta eX illis apparanda, aeque provisi sumus, ac ex ipsilmet Viperis. Pulveres enim elegantes & durabiles, Trochisi, Sulmolatilis, & quid quid in censim medicumvenire potest, ex Serpentibus confici ac dispensari potest. Ea enim est incomprehensibilis DEI benignitas Mclementia, ut sese a creaturis parti
173쪽
pari sinat, totus in omnibus, & admirabilis in operibus suis, qui terminos mari posuit, abysib repagula, totum denique in
mensura& pondere libravit universum.
Hic, inquam, cui de passeribus Cura, qui
lilia ad balomonis invidiam eXOrnat ; Orbem in populos aC gentes dispergens. Sic unicuique Regioni ac Climati provisum
Voluit, ut, dum Epidemicis calamitati bus premeret , domesticis interim auXiliis refocillaret. Q iis igitur ambigat, Germaniae quoque sua innasci alexiteria, neCopus esse ad extera Confugere remedia, quae in'medio nostrum Altissimus collocavit. Ipsa ego Praxi rem ulterius coriirmare possum, qui eo plane modo, quo HyperisCapones faginari Serpentibus substitutis alubrioribus , ad feliciter praestiti, ad
multorum invidaam, Viroruto autem Principum ac Magnatum satisfactionem; quorum senileg artus fovebam, languentem virilitatem eXpergefeci,adeb qui deni, ut non tantum iis in sercula designarim Cupones saginatos , sed etiam Pu eres, Essentio, de Salem ex Serpentibin diversi mode paratum, im , etiam Vin i ipsa, virtutibus eorum artificiose imbuta , felici
succellu epotanda praebuerim ; cujus tibi schema, & exemplar nasii ingratus accidam , L. B. Vini scilicet ex Serpentibin infusis, subjungam : Accipiebam xx. aut complures Serpentes, resectis capitiburi caudis, ct inutilibus, quos, prius mundatos, jura gendo corda se jecinora, vivos adhuc immergebam Vini mensuris X. Circiter, ac in eo sinebam emori; facta postmodum una ebullitione, aut diaria infusione, in vasev colatum se fibratum HM-, in urnam alteram serini boni infundebam ; de quo singulis quibusvis pastibus cyathum unum ebibere licuit, magno emolumento. Et haec de Viperis affatim dicta velim, illud iterato inculcans; satius esse, ad dispensandam rite Theriacam, Trochiscos n.modo parare, aut ipsos, ex Serpentibin dextrὸ confectos, pulveres substituere, quam peregrinos illos prout cos, fuco ac si audibus plenos , Bisco tam potius , quam riperarum
substantiam, redolentes, magnis expensis allicere. Nobis, Cum gratia D Er, ampla est penus in Germania,& Pane abundamus;
suum sibi B, octum vendicent illi, quos
in triremibus fames eXercet. Multas ob- larvant Daudes emendi ata diplomata ,
quibus hos Trochiscos ad nos amandant
Tertium ingrediens est,frperio 'luod
plures Authores Consului, neminem sane hactenus offendere licuit , qui Piper longum virtute cardiaca & alexiteria reliquis eminere dixerit : neC ullius Medici exemplar videre Contigit, qui in morbis naturae malignantis, qUales sebres Purpur tae, Ungaricae&Malignae,quae corpora colliquant,ac Catalapses inducimt,deniq, iis, qui virulento somite in plures transplantantur Sc Epidemici fruit, Aper orium vel ordinasset, vel Cum propinasset. Sint, qui Theriacam quam Omnes tres Piperis species in larga quantitate ingrediuntur cuidam maligno morbo laboranti praescripserint ; hoc tamen raro contingere videbis, & exigua saltem doli,
raro ad drachmam unam, idque, ut mea
quidem fert opinio, haud abs re, non solum propter Piper , Onquam cabaesimum exurentis ingrediens, s ed etiam ob a lia incongrua simplicia Theriacam Constituentia, quae tantum abest, ut profligandis morbis malignis & pestilentibus ullo modo apta sint, ut Obsint potius atque noc ant. Consillat L. B. de re Herbaria multum conspichios& meritos Authores, Dioscor. Matililol. Tabernemorat. Qilercet. RenΟ-daeum,Schroderum,& alios complureis, Mne unum reperie qui Liper alexipharmaca qualitate dotatum asserere ausit; ad Theriacam opplendam,velut i nutilis sarcina,ab aliis suaderi, memorant, nihil interim decidetes, quo nam id modo ac ordine accidat,praepostere ne,an vero rationi Consentaneo, piaculum, aut grande nefas sibi du- CenteS,pro Veritate litare,mundoq; Veteruerrores revelare. At vero delinquunt jam
dicti Authores, sacrae Antiquitati quidvis derogari, aut nos illi in urios esse, dum illis
inventionem,nobis autem elaborationem
vendicamus: Se si Majores nostri hoc veluac triste syrmaprius remoujssent perspicaciores fuissent in ampliando talento Medico, remediis exaltandis, Pyrotechnia excolenda. Cum nobis igitur, velut eX asse
haeredibus, quasi per testamentum legitima obvenerit industria Sc labor, ne, Suaeso
174쪽
quaesis stertam, in Musaeis desides, ne vere-
ltum, & a Majoribus aberratum, regiam teneamus semitam, medico honestat1 pa lio Sc lauro, virtutes sapientis aemulemuP. Nam publicae rapinae genus est,eorum gestare insignia, quorum gesta factis non expresseris. At replicabis, minime requiri ut omnia constitutiva Theriaces alexi-teria sint, quaedam etiam desiderari , quae Corac reliquas partes principes restaurentac Conforrent, & tale quid esse omnia g rumgenera: ad quod respondeo illud,quod in Moralibus communiter adi frui solet: non oportet facere mala, ut eveniant bona. Roborantia talia sint, quae spiritus
non accendant, nec inflammationem augeant, aut periculosas phlegmonas suscitent ; apyrerias, cordis exaestuationes,& deliria non accersent , humoreS non CX-
agitent , ne pestilentis contagii semina commota, citato gradu in penitiores aditus rapiantur, suam impune lusiara tragar-diam. Flenchus hic est, ac vitium Mystchymicorum, turmatim omnia Congerere in unam antidotum, nullo habito delectu, prosit ne, num V. Obsit: an non stupenda est Piperum veluti basis, Titeriacam Constituunt; Cum acrimonia fila reliqua omnia constitutiva superent, lingvam & palatum sertant,ac veluti inflamment. Ex quo fonte indicationum calidissimis morbis Pipera medicantur3Taediosum mihi estiam absistia ulterius refellere. Concedam, tibi, eliquis Theriacariis, quod toti Europae ex theatris M abaco millies decantata & promulgata Theriaca non selum alexiterium, sed omnes corporis affectiones quasi Chironis Myrothecium, ac Panacaea, deturbans, amuletum sit, quemadmodum longa se ne inscripti tituli & encomta id testantur ;quo ergo errore ac insania actu est,quod,
cum Theriaca adversus venena, Venen tosque morbos omnes, Unice & praecipue gommendetur, nihilominus tamen ejusmodi simplex ingrediens, quod nulla virtute alexipharmaCapollet,pro fundamento Si basi veluti molis tantae, tantaeque rei constitutu sit 7 Cum de Congruo &per bonas regulas, ejusmodi remedia alexiteria
iis maxime constare debeant, ad quod
natura & arte jussa sunt & ordinata: cum interim Piper, c incunque generis sit, nihil corum praestare aptum sit, ad quod assumptum esse perhibetur ; adeo quidem, ut
tantum absit, quod venenis contrarietur, malignis resistat morbis ; ut etia. contrariisqnalitatibus suis invisum sit, & Conscientioso Medico suspectum, ut in quotidi nos usis sibi deligat. Si quid igitur mea
potest sententia ac suffragium, firmis rationibus fulcitum, judico vel hoc apso. praedicta tria piperum generat in superabundanti nimis dosi & pondere Theriacae ad jecta esse, quibus prohibetur, quo minu in contagiosis morbis calidis, secure liceat uti ipsa, praesertim ea dosi, eoque ponde re & quantitate, qua pareseti diris & ferocibus istiusmodi morbis opponere remedia, spe victoriae, & superioritatis, qua hostem suum debellatura. Transeo ad Opium , quartum ingredi
uti mUna humani ingenii fert lubricitas, in dissentanea abitum est judicia, adeo quidem, ut, si unquam Poeta ad rem cecinit ; MYLe hominum sensus , capitum diserimine misie ; illud in nostram huc postsit detorqueri sententiam. Nonnulli enim in sicco piscantes, ad mensuram limitati ingenii sui, in puris & materiali bus qualitatibus, velut limo, defixi, totam Philosephiam, discursum Sc demonstra
tionein si iam arbitrio externorum sensuum, gustus & palati, definivere, dum
versi sectas amaritudinem ejus consulen tes, sulphureum calidumque dixere, alii frigidioris genii, & cerebri, considerantes stuporem, dissicultatem anhelandi, ac nonnunquam suffocationes,quas, spiritus densando, invehit; Opium in summo gradu rigidum censuere, ad hoc placitum inducti speciosa illa mutuae actionis & reactionis analogia , quod quasi noxim Opis spiritus insito nostro spiritui commissus, duellent, ac impetum faciant, & ex mi tua illa spirituum collisione & dispendio frigus tale, parum a morte dissidens, sita sponte inducatur Hoc placitum & dogma mordicus sancivit & tuitus est Riolanusiis sua contra diuerce anum invectiva , ubi
ideo inter Narcotica lψcavit, quod quasi
175쪽
quasi cum Cicuta symmetriam habere crediderit, obstuporem,& animalis facultatis omnimodam interceptionem. DO-cuit, substantiae infrigidantis esse tum, Peretra, GMethod. 1 . quem Dolistissimus Hispanorum Petrus Michael de Herediam S lagmate piso, quod Anno Io f. edidit , Comment. in Avicennam cap. O. de intana, acerrime impugnavit : decipitur, inquit utans, Optumst igidum esse, copiore somnum conciliare quod falpum eri . Ese enim virim narcotica a stigore diversiis
ma, quae virtus unica causa eis, ob quamparoxumos abigit, quia sensum molestiae expultricis obtundit: haec de Heredia. Verum pace tantorum Virorum, sive qui frigoris, seu
qui caloris qualitatuminopia partes tutantur, ad secreta& naturae penetralia, abditasque rerum causas, proXimius accedendum. Non enim exoticus hic influendi modus, agendi deleterie saeviendi rabies, inermibus,& pure materialiter concurrentibus qualitatibus imputanda venit. Sunt a niones a tota substantia emanantes, a formis resultorie determinatae,
quibus exinde vel nulla, vel sera, & imbecillis Cura Zc antidotus prostat; quod substantiis contrarium nihil sit, Se remedia a rota substantia resistentia, Sc deleterias causalitates infringentia, aut ignoremus, aut careamuS. Hoc principium operativum, formas sequens, a quibus dimanat, seu modum a tota substantia agendi, in aenigmate praevidit & hariolatus est noster Galenus variis in locis, uti lib. s. s l.
cap. I. cap. Ig. se cap. IX. lib. cf. de Abrotano,
In Epid. Sect. o. Comm. s. Et Avelagoar I. Theis. cap. 1. de Theriaca A Galeno vicinioribus nobis temporibus feliciter hoc expediere Fracastorius, Cornelius Gemma, Tholosanus. Fernelius, Sen nertus, Trophimus, Sorier, de recentish
me Bravo 8t de Heredia, Hispanicae stibii litatis Prototypon, quos consulere L. B. svaserim.Mihi haec,per transennam dicta, excursionis loco si issiciunt. Illud solum exinde cruo ; sit e tum calidissimum sive si igidissimum esse, evincas, multa te manent abstirda selvenda, dum tibi ab exemplo plura in calore Sc frigore Opio aequipol
lentia sistemus; strangulare tamen, nam
cosin inducere, de Morphei Tragardiam
ludere non deprehendemus, ut proinde ad ignorantiae asylum , qualitates nimi-xurn occuldas, aut ad formas a tota sub
stantia, de per se, operantes, de quibus ex profesib in classe XV titulo de Zeneno e gimus, quae altioris scrutinii est necesse erit confugere. Et vero hinc illud indis criminatum Chaos, Sc tenebrae plus quam Cimmeriae in Medicinam invectae sunt quod ea saltem, quae palpavimus, dc sensibbus tractavimus, nud2s ac materiales qualitates nimirum, rudi Minerva, aut ut canis ad Nilum contemplati simus,gustui ac salivae nostrae mysteria naturae 1evelanda 8c decernenda credamus; unde mille errores, sophismi 8c fraudespullularunt. Praecessere Ma)ores nostri; eos aberrantes nos
ad praecipitia comitati sumus, humilia de inefficacia pharmaca tractantes,solas sensibiles qualitates aspectantes : cum t men Se alia possimus terbre vestigia, queis non multi ex Veneranda Antiquitate quoque antecessere, qui non semper calida
frigidis , humida siccis Sec. sed calida calidis quandoque medicati fiunt, ibi scilicet, ubi malignitatem, causam a tota substantia agentem, subodorati sunt, optimo callentes, quod calida calidis resistant. non ut calida sunt, de reduplicative sumpta ,sed ut a tota Cibstantia reagunt. Alexi-terias in t altioris ordinis, quam purae es faetae qualitates, & accidentia pure materialia , calor 8c frigus lec. Quanquam, si scholis sine glossa auscultemus, contraria
essent contrariis curanda : Contra quod
disertissime omnes bus ad aemulationem bvir rari talenti nisii defodisset Helmontius, multus acriter disseruit ; sed spe interim lactatos nos, velut pisces in sicco dereliquit , multa percontatuS, pauca reVelavit, forsan maerore absorptus, quod lagenam ut ait tractatu de Potesate medicaminum semel possessam amiserit, Dpotamen id adscribens, qui, Ut ait ipse . novit Cur caprae caudam tam brevem dederit, fetalenti sui cohaeredes non instituerit. Enimverb ad haereses istas qualitatum M
saporum, ex quibus rerum naturas, substantiam Sc activitates colligere, hactenus aberratum est, multorum Boianicorum rudis speculatio 3r vitiosus palatus induxit. Hi enim Plantam, quam amaram , ponu-
176쪽
ponticam, ac linguam ferire, sensere, si iis assignatis gradibus & statione,calidam dixere : Si quam in odoram , succosam,
acidam, uti lactuca, sempervivum, acetosa, hanc frigidis accensebant: in aliis vero, ubi ratio e)Us vel deficiebat, vel arguebat , verbis nos pascebant, terminis ludentes, quaedam, non formaliter, sed virtualiter vel eminentercalere, frigere, M agere perhibentes, ut et Munt ;
facit virtualiter, o Linon malore. Haec illi. Colores porro, & qualitates etiam aspectabiles,eis ansam, hariolandi multa, dedere Sic nix Camphorae & albedo frigiditate eis depingit; cum tame inflammabilis sit, inter undas eXardescat,& Veterum Naphram aemuletur. HaeC, velut Ideas, propositi, titulucescat divini Senis stabilis distertatio, quando nos non tam calida, frigida, humida, sicca, quam acida, salsa, pontica, amara, substantias & concreta vult contemplari; in iis enim late ni rerum semina Sc formae ; ex his dualitates , syn4pathiae, contrarietateS Cmanant,nobis- qtie lumen communicant, ut cito tuto ac
jucunde, specificis auxiliis morbos profligemus , R de teterii s insultibus, agentia ex
tota substantia opponam US. Cur autem hactenus praestitum non si communis e ror , δἰ primarum qualizatum nudus aspectus, nOS avocavit. Opium igitur, si penitius contempleris narcosin ejus, & virus,
quo animali facultati insidiatur ; non aqua litatibiis primis, quae calore aut frigore aspectabiles, & notae fiunt, non ab amaro etiam sulphureoque miasmate, quod CY-halat , illud sortii i deprehendes, sed a seminali virtute, a forma simstantiam induta , ejusque influxu, ad quem a Patre luminum jussa fuit, ut sic ageret, Ut sic noceret volentit, duxta illud sacri textus. Germinet terra herbam virentem, facientem semen jux-ra genus δ' se ciem suam. Sed haec adTheoriam magis conformantur.
Qtiaeramus nunc in praxi: num tum, inter reliquas suas specificas dotes, praeditum sit virtute alexiteria 3 Si aliorum placita , M sanctiones, meis praeferam, reperio ex Dioscoride, nusiam ei virtutem alexipharmacam inesse, qui pro se Diagoram, Erasistratum, Andream Mnesid mum allegat, qui & ipsi pariter sitffragan
tiosum esse, decidit. Sequutus Tabernae- montanus ait: Opium a Diagora repudiarum esse, quod apertum venenumsit in suam authoritatem Fernelii locum, lib. o Me- hod. Med. c. I. trahens, quo ait: si in compus assumatur, septum enecare hominem quoquo modo in usium trahatur, membro. um si sumulgere, extingere calidum inna-ὶ tum ac in luens, hommemi dormientem vita frivare. Haec ille ex Fe1 nelio. Quamobrem, nunquam exhibendum Opium, suadet Tabernaemontanus, nisiin summa nec Pare, ur ore 8erpe mae v ibis, dolorismacutissi--, ac ubi regi a Medicinae in Scaces depro henduntur; es quid unc,cum grano,ut -- Malis, moderate, ac cum cautela, in mum e evocandum. Cumque veteres Meδici, uti
Melites, Aetius, Algineta, Oribasius imbGalenus ipse, temere satis, in Compositionibus suis , quasi placenta foret, abusissintvio, hortatur Posteritatem, ne audacius eorum Composita cir Hedyuaria aegris jngerant, ea vel maxime, quae Meconio quod cum Opto confunditur, illoq; deterius est siquis tamen inter rabidos mitior
Marthiolus, Herb.s . Cum formiadine Upium esse tractandum, praecipit, tanquam inimicum vitae in cantem. Interim ejus usi m vel nustam, vel cum siumma ungilantia, ac minima aes, suadet, nisedes rata id urgeas necessitas rum demum a Lberi posse : sedlamen petulari iterum cum prudentia es alis grano ; aliud mi eliret pharmacum Opis addendum, vel ipssummet corrigendum s caeteroquin istud calorem naturalem enecare, sen=um omnem Iolgere, or hominem interimere dormis rem.
Ruellius, de Natura Stirpium, lilii e ID. Hvimus, incluit, quosdam, cum valetudo
i istibilis odium vitae fecisset, hoc papaveris siluerseec ibi mortem eo civisse. Rhodius, vir sevi nostri rari talenti, in Analeptis si per Ludotici Sepialis cautiones Med. in lib. 3. Opium non praebendum, nisi
mires consent, e GVainer. Tr. 1 .c. 8.notavit. Idem Rhodius , extreme ericus
sum esse, in Zaciat. Hist. Med. lib. I.testimonium reperit.
177쪽
num mixtae cesiditati annumerat, hanc Dυiorem, gacem imitatem e contra validiorem se contumaciorem, judicat. Observavit pariter, si indiscriminatim exhibeatur , tremorem separah n non tantum in u-cere, seoror a perpetuum omnum , ac viatae interitum , deriducere.
Schroderus, in Pharmacopa iasiva, liboeasa φ .. Malignitatem quoque is attrib. Ur ; praeterquam enim , quod urinamsupprimat, alvum claudat; in is livorem artuum , rigidossudores elicit, re mirationespa
vas, aci am mentu alienationem, accersit;
quod ipso Scribonii testimonio comprobare videtur. Observavit Idem, quod de qualitatibus Opii, Calidumne , an vero frigidum sit,iis sub judice sit,& ab Authoribus controvertauun lenim incommodym
ruendum censet ex Opio, cujubcunque facu ratis sit, in Theriaca, cum in pauca eopia usuropetur. Calidum tamen potius, quam steridum, esse, philosephatur , vim autem ejus narcoticam, esit, non a stilitate, sed ab osculta qualitate resultare ; hac per vasius ratione, quodsimilem narcossem observare hiceat, in nonnultis peste correptu febribuas maligniso ardentibin. Quercetanus, Pharmaco'. ra tot. cap. XI.
adeo Fulphureum stareuit tum, ut a sulphure suo facile mmam concipiat ipsium, is ardeat,
odorem narcoticum retineat, etiam pos ignis examen integrum. Hin eri non posse, nisi interveniente allapraeparatione, meliore videlicet, quam vulgaris illa sit, qua suam vult intellectam quin cerebro mirum in movi infensumsit, is pernicios iathiseras indu- eat o tomata; qualia ipsi recte tribuit Scr,
bonius, de Compositione Medic. cap. I. julitacujus sententiam Opium gravedinem,gelationem , ese livorem artuum, frigidos δε- res manare facit ,s'irationem praepedit, mentem ρpit ,senses abalienat: sedcorrigi isiud,
si Fulphur ejus abominatio arte penitin secernatur ; quo facto utilissimum evadere med
camentum. Cap. eodem XL ar silius cerisset,
idem tum ante Fui Mum, in quintam esentiam redigendum, ais ita eo redactum, longe aliam, eams meliorem prae arationem quam in Theriaca, obtinere selum enim Opium in caus esse, quonia crudum incorrectums, ct ne usta straeparatione, Theriacae misceatur, quod
hac adbermentationemμ aliquot menses moannos, requirast, priusquam evadat tuta. Num
ipsum prim fermen are debere, coqui ct depu- rari, se noxiosi sulphures obarti ad quod negotium XI . menses requirantur utplurimum rdeplorandum i ver errorem esste pergit
Quercerari LIS quodirium untiarum do si tantum venenum pura Optum addatur, scialicet Theriacae ) quod ramen paucorum granorum pondere, visas risums ocet,qpe petuum somnum inducat. Bauhinus, pari. a. Hist. Plant. lib. 3o pag. F. negat, , Jercetani descriptam novam ii correctionem, antiqua veriorem esse, o primo venenatam quatitarem malignitatemfines io, assii mat, quae per digestiones nequaquam minuatur,auisiveretur, nec accessione actorum messicamentorum datur,stediam.
rum corrigatur : deinde censet in .ecte :per 'acinthos, Coractia, Terram Sigistitam, PH. Be : Unicornu, nihil minui O cina rum Opis malignam istam qualitatem. Ex his adductis Authoribus collegeris, L. B. quam sit concors tot Scriptorum
philosophandi ratio, in designanda inii
natura, qualitatibus,& virulenta indole, ut vix ullum reperias, qui inter illos saepe dicto Opio virtutem alexiteriam, ac benignum in nos influxum, accenseat ; quin potius omnibus viribus repudiciat, ab ejus consuetudine & usu dehortentur ; pestilens, narcoticum, & invisum aegris, claris terminis pronuncient. Quorum Antesignanus fuit Asbderm noster , qui ipse contagiosis & deleteriis morbis, febribusque perniciosis,tale,aut homogeneum, Vinrus, natura sua inesse, palam Confitetur, neque tamen a Theriaca illud arcere audet, eo, quod in parva dosi eam constituat. Sed hallucinatur optimus Schroderm. 1 ιjam dictum inium sit inter prima Theriaces constitutiva, ad uncias tres eidem decretum; quae quidem quantitas haud ex gua est, praesertim, si crudum,atqueinco
rectum, mihi quidem, ac D. D. Querc tano satis suspectum, noxium, & in jam dictis malignis affectibus plane exitiosum.
Nasti venena pleraq; sic a natura comparata sitiat, ut, simul ac in corporum nostrorum penetralia admittuntur, & caloris nostri beneficio actuantur; a vincUlis,
quibus hactenus compedita videbantur, expedita, vir suum aperto Marte in nos derivens
178쪽
derivent aut jaculetur, vitale robur ad Oriantur, sensus hebetent, spiritus omnium facultarum dissipent,calorem insitum supprimant, &, CXpugnato Corde, vitae habitaculo, Certam nobis mortem, pro VGneni qualitate pondere , sine induciis,
quandoque accelerent, Perniciosi etiam morbi ac pestilentes, consimilem nobiscum ludunt Fragoediam ac Catastrophen: Cor primario expugnare attentant, debilitanc , angustias accersunt, exaestuantes facultarum spiritus rotant & Carcumagunt, sensus ligant &Qpiunt, spiritu es
Virtutes dementant, praeviam pha tali am di sensationes perturbant; totam denique nostram corporis ceconomiam peS- sandant, Virusque suum virulento fomite dilatant, ac totam fmguineam massam malignis ichoribus fermentant intimius penetrantia , donec penitus de vita conclamatum sit, nisi praematurius frucurre
ris. His igitur pestibus, & generis humani sicariis, ut maturo consilio obviam eatur, nihil cunctando & haerendo, reme dia certe paria, illisque proportionata, desiderant ar, talia nimirum, quae alexiterlasint , quae a tota substantia agant, nobis rivalia, cordi dicata, vivifico nostro humido&iubstantiae amica, virus disssipantia,
cor denique validissime propugnantia; ouod plerunque diaphoresi absislvunt,
sanguinem rarefaciendo , mundando, &restituendo. Nunc in Opio nostro haec Omnia ad amussim delineata sunt elut potius contraria qualitate & Crasi nobis invisum sit, intestinus hostis, praeClarus, Utainunt, custos ovium , lupus. Quis enim non videt, sive de foris in usum veniat optam, sive intra Corpus admittatur malesanus hospes, in contagiosis& virulentis
affectibus, quod eade semper bellua in nos s viat; utut corrigas, redit ad genium Mindolem, Vitalia laedit, quatenus sensus
nostros ligat, torporem inducit, Cere
brum narcotico miasmate ac Mephyti exhalante Opplat, spiritus influos ac refluos praepedit, quorum funChiones inte cipit, omnia denique pervertit & turbar, etiam in parva dosi , trium aut quatuor
granorum, administratUm. Praeterea
nullas habet a natura qualitates venenis resistendi , cor tuendi, virus propellendi, hominem a tam saevo hoste vindicat di. Accedit his , quod in morbis maluegnis, febribus Hungaricis, Opii ct Opia-ιorum medela, vel in parva dosi lethalis sit; cujus rei testis N arbiter , qui talia vidi spectacula, saepe sui. uare ab horum usu sibi temperent Medentes in iis, qui similibus morbis tentantur , auli Orsum, ne sibi maculam inurant, aegris
vero certam necem ac perniciem accersant; cum benigniora remedia prosterit, quae semnum in his morbis fugatum reducant, aut, si tuti esse volunt, sua spon-tC revortentem longanimiter praestolan-
Ne tamen arbitrere, me Velle omnem fatorum usum abrogare, ac eo interdicere, quod tantum abest, ut potius eximias dotes ac praerogativas eis accenseam,& ob
illud ipsum Opium Theriacae attribuam, diversis in affectibus, multas doteS,Iltpote in doloribus noti maIignantibus, M ubi suspicio deest affectus suporiferi; in coercendis fluxibus, sive spontaneis aut syniplomaticis, sive hypercatharsi M superpurgatione excitatis; id est, in fluxu Syntherico, Dysenteria, Lienteria, nimio Mprolixo fluxu Muliebri, Haemorrhagia Uteri &c. in quibus, atque similibus casibus inium, ac Theriaca, magno successu porrigiantur, adeo, ut Opium habeat Typum Romphaeae, aut ensis bifidi, quem si
incauta, furiosa, aut delirantis manus tractaverit, jugulum petit, herumque confodit 1 viceversa ; qui dextre eum Vers re noverit, huic amicum subsidium, ce
a1 defensio, ac patrocinium futurus. Sicinium improvide propinatum vitae Senecis selat este libamen. Sed replicabunt alii, in mixtis, ic adimitis pluribus
ingredientibiis, Sc compositis, non remanere crasim, Se dotes, miscibilium rerum, sed resultare tertiam quandam formam,
quam, cum Philosepho , formam mixti
appellant, quae beneficio fermentationis ex omnibus partibus emergat ac producatur , 6c differat a quovis ingrediente seo sim immo. Unde Theriacae recenter dispensatae vires anodynas 8c soporiferas
adscribunt ; antiquam vero ab his im-u a munem
179쪽
ilial hic mytheria laret; aut e sicaciae in propolito argumento, cui irrefragabilis
velatas, 1 CXperientia contrariatur; ct mi Sics nos experiamur, quod Theriaca VCrus, annorum Ctiam decem, Vel ultra, aequesvires an ad ynas aut somniferas habe is, ac regentissima; &viceversa. Quod si tamen', labentibus annis, Theriaca eXO laicat, non solae virtutes alit vires Opillabascunt, sed totum Composilium , N The-xica, juxta omnes qualitates, fatiscit & enervat ar ; prout Omnibus Compositis accidit, quorum vis dc energia vetustate
temporum atteritur : e quorum censu
sunt omnia Elactuaria , sicut & Theria ca , quae prae reliquis Compositis nullam habet, ab interitu, praerogativam. Ut proinde non sitis mirari quandoque licuerit, quo fascino N philtro alae nati nonnulli fuerint, quod , cum , de more M
lege Collegii Medici, in consuetis O F-citiarum noli arum inveni artis, aut Vissitatationibus, semper citra habeatur, ut talia extent Composita, quae ex recentibus nuper Confecta , Vetustis, tanquam inefficacibus, repudiatis ; solam tamen, unam Theriacam, a vetustate annis
commendant. Neque enim mihi persuadeo, quod longaevitas illa, & incorruptio Tlteriacae, a fermentatione peracta di manet ; cum hoc jure reliqua etiam Electuaria, quae Melle, disparatis Succis, Liquoribus, Phil visculis constant , a corruptela servari A eximi
deberent ; refragante tamen eXperientia. Neque ab Opio hoc illi accedit pro- ut Quercetanus somniavit, sed potius a
Suc js Concretis, ac acidis, Gummat,bus , Chalcitide, M Terra Lemnia, vino dissolutis oritur. Quippe dicta sibi invicem permixta , sela , haud leve se
mentum Cora Ceptura essent, quanto magis Moli juncta ; quibus nimirum disi
iuris Gummatibus, Terra Lemnia, uti dr Croco, Succisque concretis, Vino dilutis , Mel liquidius, quam par est, in
praeparatione Theriacae efficitur; ex quo potissimum illa ferruentatio excitatur;
quandoquidem etiam Mel simplex, affusione tantam aqqae simplicis, a confistentia sita crassa& naturali nonnihil de clinans , protinus sermentari solet ; quai to evidentius e tot diVersissimis concre iis Succis , Gummatibus, Vino etiam dissolutis , aliisque Pul Vcribus, acribus nec non superingestis, utpote Chalciti de , fefmentabitur : quod si vero acci dat, ut Mel nimium sermentetur,illud re vera e dulci liquore degenerat In acerrimum & corrotivum stagma , aceto fere symbolium, &homogeneum. Quocirca incumbit omnibus 4llis , qui Electuaria, Antidotos, Theriacam,& Optata dispensant, ut Mel crastioris formae & consi stentiae adoptent, neque largius humores, ac liquida, rebus dictis solvendis XL fundant & diluant; prout in praeparatione Theriacae perperam saepius fieri asiolet; ne fermentario illa ultra modum e Cit et Ur, qua revera toti Composito nihil virium accedit, modo non quandoque minuatur ; uti ex dichis superioribus rationibus patet. Nec ullo pacto habet illa
situm efficacius reddat, qua Ha ipsae partes constitutivae sunt, des impia parita, te M exemplo ab ipsomet Opio. Nam se cadia computatio totius Compositi limstituatur, quantum de uno aut altero ingrediente dimidiae unciae Theriacae insit, repersetur, quod dimidiam unciam tria, vel quatuor, grana Opis modo debitum & proportionatum pondus Mellis, quod , respectu aliarum specierum constituentium omnium, triplum esse debet , non vero quadruplum fraudulenter adjiciatur ingrediantur. Sed quam manifeste, prae reliquis Omnibus ingredientibus, visanodyna in una drachma Theriacae, ad sedandos colicos dolores, sistendos alvi fluxus &α insit, propatulum est,
ac omnibus tritum; ut proindein ejusmodi assectibus idem sit Theriacar drachma
una vel altera, ac aliquot vis, seu Lodam cujusdam, grana exhibita; non obstat te , quod Opium , licet cum reliquis in Theriaca mixtis plurimis, fermentationem sustinuerit,uiribus nihilominus constans , pristinum agendi modum & efficaciam non amisit. Quod ipsum mea ia
180쪽
Propria experientia consignare volo, quitareius Theriacam in largiori quantitate ipsemet sumpsi, semper eXpertus, quod Opium idem in Titeriaca conliceret, quod perse Laudana viata deglutita praeititura essent: ipseque sensu expertus 1lim, quod placidissimam n hi quietem ambo, tum Theriaca , tum Laudana, causaVerint, sine somno profundo tamen, Iem quidem esse fium in me omnia & Opiata MLaudana semper praestant) animo 1ibi re
licto satis tranquillo, ac tantum no Omnibus curis soluto, sed tamen semivigilante me, semniisque dulcistimis, ast breVis stamis, variatim resecto. At inter haec non
selum vim anodynam Opis in Theriaca observavi, sed sensi pariter, ab assumpta dicta Theriaca, iterato, hypochondriΟ-TUm murmura, recurrentia taedia , sine
dolore ramen, aliquali nihil minus sensit,
8cad vomitum proclivitate, irrito lacet co natu : qua omnia ac singula purgantibus anneXis Theriacar, equorum Censu Eheu
barbarum se Agariam , mitiora ; Chalcitis virulenta, immitis , e sunt tribuenda : quae quidem sitim motum Messectum conficerent, si reliquis ingredientibus numero 3c pondere aequipollererit; Da, dosi paria vires Catharticas, & emC-sn clialcitis) exererent: quod cum non sit, ventriculum, & alvum, quam selvere nequeunt, turbani MConfundunt.HaeCautem, quae In Praeseiari commemoro,non
solum in Theriaca nova aC recenti, sed veteri etiam, per decem annos, & Ustra, edidici. Ex quibus, velut per transennaem nebulam, perspicere licet, primo: GalenumTheorematis sui immemmem esse, os de Theriaca ad Pisonem, ubi inter reliquas Theriacete dotes conspicuas, & hanc annumerat, quod purgationem & alvum sistat, sumpta post catharticum, Obvim, quam habet, alexiteriam, & Omnibus Venenis saperiorem ; interim tamen Rheu-
barbarum, Agaricum, violentae natura,
Chalcitidem accersit, quae corporis nostri oeconomiam susq; deq; , Vi purgante &
metica, everrerent, nisi in minori paulodosi adjicerentur, parum illam refrenan te virtute aleYIpharmaca,quae inTheriaca delitescit; ut Citra omne propositum M a
tem proinde Cathartica& Emetica Thoriacae sint adscripta. Secundo: non inesse Theriacae omnium & singularum partiuxeram fermentationem,pi Obatur,sed aliquarum solum, & praecipue Mellis, assu nimio liquore dis luendis reliquis ingredientib, ,Cum paucus desideretur; quae deinde si mereminens humiditas primaria causa esla selet fermetationis in Melle,c5- currentibus nonnullis aliis siccis accidis. Proinde licet Mel fermentet, cum paUCU-lis aliis, non tamen fermentatio illa habenda est pro genuina & generica ac totius
Compositi trasmutatione; cum multa c5- tineantur ad fermentandum positive ii
epta, & vel maxime Opium, quod etiam spatio decem annorum viribus sitis coimstat, nihil roboris aut energiae deperdens, nullius qualitatis facta alteratione : CX quo proinde nulla inTheriaca Metamorphosis& nova genesis spectari potest; cium magis 8t minus non suscipiat, confusum semperdurando Chaos. Tertio : ad praepeptemdam fermentationem Mellis, ne dulcedinis ac virium dispendium subeat inter se mentandum, deligatur Mel cra Nus praconfectione Theriaces,& reliqua ingredientia, quae vino dissolvenda & diluenda sitiat, pauco liquore diluantur: ubi enim paucus liquor affuit, ibi fermentationes
tardantur. Quarto: cum inTheriaca non sit genuina fermentatio,qualis exfarina δε Aqua resultat, cujus massae minima portio per totum Corpus tota dissiuit,adeb,ur, nisi ill1co pistrinam & furnos subiret, tota Massa panis homogeneum fieret fermen tum. Nam adhio fermenti est corruptiorioris Compositi,& generatio novi, virius & accidentibus utplurimiim a priori distinctis. .Quae enim fermentantii fiunt spirituosa, intumescunt,& pro natura se menti alterantur: &, prour Doctissimus Riplaeus ait vera fermentatio es ammae cum corpore materram Cum forma sibaudiens
incorporatio, restaurans innaturalem odorem,
saporem,st calorem,ster naturalem in 'issutionem rerumfleparatarum debita Arare ratione; unde corpus adiritu accipit impressonem, ut unumquo h possit juvare alteruma conciliandam perfectionem. Talis autem digestio
8c fermentatio in Theriaca non orat, annos etiam decem aservata; cum eosdem