Summa philosophica juxta scholasticorum principia : complectens logicam et metaphysicam

11쪽

ROBERTUS FULTON,

PRII OSITUS PROVINCIAE ARYLANDIAE EO EBORACENSIS SOC JESU. Cum opus, cui titulus: Summa philosophica juxta Seholasticorum principia, a P. NICOLA RUSSO, nostrae Sociotatis sae0rdoto, latina limgua conscriptum, aliquot ejusdem Societatis Theologi, quibus id com- mi Simus, recognoverint, ac in lucem edi posse robaverint potestate ab A. R. P. R. PETRO ECNX, Praeposito Generali nobis saeta saeuitate iudamus ut idem opus typis mandetur, Si iis, ad quos pertinet, ita Videbitur. In cujus rei sidem has litteras manu nostra subscripta dedimus,

ROBERTUS FULTON, S. J.

13쪽

PRAELECTIONES has hilosophicas, ab iis vix diVeI SIS Ila per hire annos diseipulis tradidi,

ut l)aueis dicam. Multa Certe Sunt quae philosophis studium dimotio adol0sesentibus reddunt; sed intor praecipua obstapula illud ponondum est, quod l)lerique Uniu anni patio Currieuhium moliridoboant. Id dissi ultatem adeo auget, ut nisi serio perpendatur quid serre reeusent, quid vulseant humori ' cum diseipuli, tum magisti'i, inenSSum Operam ponent. Hui tamen Praeeopto aegre admodum temporare potui, dum reoepto in Soholis philoSOPhis Cursus sequi conarer. Optimi hi quidem sunt, ab hominibus Seripti omni laude dignis; sod temporis et ingonii non parum requirunt; tum quia abStruSa quaequo Versant, tum etiam quin ea exarati Sunt methodo qum juvenilibus montibu8 Parum videtur CCommodata. Horum Compendia extare sat or; sed sat0ar tiam in iis sermonem tantummodo suisse Contraetum, aeteri interea, Prope qualia erant, manentibus. Sensorunt hoo alii ut dum difficultati occurrere putarunt, in alium

14쪽

1 LECTORI.

impegomni Seopulum, SummulaSque ediderunt quas non philoSophiae Cui SUS, Sed quaestionum indietis potius diXeris. Neutro Sequi iuvat si doloseontium bono prospipere in animo est. Fusior palamo oti mihi raptanda Videntur, quo majori momenti ab omnibus dueuntur temporumque OCOSSitatibus respondent; aetera autem Vel omnino Pre termittenda vel Si silentio nefas Sit praetet ire, ita Cum potioribus quaestionibu Colliganda ut, quia OX ProseSSo Pol)entur', e ei Satis lueis aboant tsi mittitis. Id moero onatu Sum. Qunmobrem praeeipuas quaestione ita Negi ut Piu ORS, quun- tum Satis orat, deplararem in quo praestando multa brevitor attigi quae distinetis artiouli ab aliis om-Ρrehenduntur tum ad ea probanda gradum oei; a domum si quae essent impultates e praenotatis vel probationibu nondum Solutae, en Solvenda Saggroderer. Multa in hoo labore o praestatis auctoribus ad meum usum deriva Vi immo quandoque PS eorum Verba XSerii Si Parum referre ratuS

quis a dieatrium leor juvat, modo alterius altor non orat honorona. Omnia doniquo a Cili formono

tentiarumque sectarer, libri usum dimollior0m 0dderem Id, inquam, in mente habui fuerimno id

15쪽

PRO LEGOMENA .

I. Diversae apud diverSOS uetores leguli tur Philosoplii: desiniti otios Onanes quidem latentur quod aeterunt ipsum nomen indicat enm Sublime quoddam esse Studi-Um, Perfectaque, miti tum licet, cognition mentem imbuere; at quum non Nomen Sed rem PSam XPlicare aggrediuntur prout liuio vel illi J stemati quisque fauot hanc etiam vel illam proponit definitionum. Ut nos ab initio inutiles 'lupustiones caveamus, ex iis philosophiae definitio-tiem erilem VS, quἴ Vel omnibus comperta sunt, Vel certe fudit suaderi OSSIuit. II. Dul,le datur Cognitio, vulgaris alia atque Communi S alia magis perseeta; illa in saetis sistit, lisse factorum ratio-ite Serutatur inquirit altera utrum res sit, altera quid Sit, cur Sit, unde Sit. Jam vero i cognitio in qua rei ratio assulget, sole ut ea voeatur se earum Oognitionum Comple-Xum, quz a quibusdam prinCipii eruuntur, Commimique Vinculo Conne tuntur, scientiam Duneupamus. Atqui id philosophiam praestarem die senilis ut obit. Ergo eientia nomine jure insignitur. - , serum lillo solii Ian sui Sapiat invenies nominem Qui seientia me aeteri Pro Sinnitor in ipsa Seientiί ratione esse Don videatur. Ergo id isti id omnem aliam cognitionem ad uisentiae dignitato me vehit, lenius in lino et oriri nec esse est. Atqui qua)Vi S

16쪽

sua Causa e Xplicat ergo eatenus hilosoplita aeteris Drtaestare diei potest, quatenus ad magis intinias reruni rationes deSeendit Vel ad altiores a SSurgit ausus quibus res se sunt vel constituuntur vel e XΡlientitur et robantur. I ieet ergo lillosoplitum dicere se cognitionem per ultimas causas' nomine onus: id intelligentes, quo res est, ii vel cognoseitur. - Porro si cognitio detur nulla quod Suum non habeat objectum quodnani est objoetum circa quod philosophia versatur 3 Respondemus eam agere de Omni re ne aliud revera nomen sapientia' CUjUS Philosophia est Studium Sonat quam rerum omnium Ognitio. Quod adeo ortum est ut id onus e fuerit cur Pythagoras nomen sapientis io minibus attribui posse negaverit, eoque Supremo Rerum Conditori relicto Se non nPientel in Veriant

Sapienti e Studiosum seu philosophum Gippe thia erit. Quum tamen de omni re hi isophia agere dieitur id non ita intolligas velim, quasi vel nihil Sit quod ipsa non sSequa-tUr - multa quippe Sunt clua ratio Complo et nequit immone SUSPieari Nel eas ipsas res, de quibus agit, Singillatim expendat. Non de omnibus et singulis rebus Speciatim Sed de omnibus universim philosophia i notat. Quidquid enim est, id vel produc tum est se improd uotum Si

autem Pro luetum, vel SonSi a ratione Di ditum vel Se-eus; quare qui de Deo deque homine et mundo Sermone nisadit is de omni universim re agere dicendus est. - )Quod si demit in inquiras quo medio cognitionem uitie hilosophia attingat id non est aliud quam naturale rutionis lumen. Atque in o potissimum solentia quam VerSum US a Theobigia Sesternitur, quippe un a vinei Pii revehit iSproseiseitur. Ab his tamen hilosophia omnino Pi Seindere nee potest neo obet; ujus rationsem verbis Summi Pontifidis ii IX. indiear juvat. Qua navis naturaleri discipliniae, inquit Pontis sex suis vinei piis ratione cognitis

nituntur, atholi et tumor eurum ultore divinam revelationem veluti reetricem stellum habentit Portet qua Pr U

17쪽

lueent sibi a syrtibus et erro libus aveant ubi in suis investigationibus et commentationibus animadvertant osse s illis addit ei, ut Sp0ΡisSinae eoidit ad ea proferenda.

revoluta suere V Epist. Apost ad Archiep. Monae 1863). Hinc ratio euriroscripta illa propositio habeatur Philosopli in tractanda est nulla supernaturalis revetiitionis habita ratiotio. V Philosophis igitur definitio haeo est: Cognitioierunt Per ultinius enu SIS, Iturali limine eomparata; Vntque hane communiter Scholastidi tradunt. III. D philosophiae praestantia nom000ssitat multa diei POSSent nobis referre Sumeiat orba jusdom Pontifieis Deo. 1862 in condemn. 9. D. Froli sellam mer ius simul patefaciunt quanto in pretio philosophica studia ab Eool0sia habeantur. Vera ne Sana hilosophia inquit, nobilissimum suum locum habet, quum ejusdem phibi sophi. sit veritatem diligenter inquirere, humaininique rationem licet

primi hominis culpa obtenebratam nullo tamen O OeXtinetum, re et ne Sedulo Xeolere illustrare ejusque cognitionis obje etiam ac Dei nolita Veritate perdit Ore, bene intelligere, promovere; earuntque lurimas, uti Dei e XiStentium naturam attii buta quae etiam fidos erodenda Proponit, Per argumenta e Sui principiis petita demon-Strare, vindicare, defendere atque hoc modo viam munire

u lime dogmata fidei rectius tenenda, et ad illa otium reconditiora dogmutamus sola fide ereipi primum OSSunt, Ut illa aliquo modo a ratione intelligantur. seu quidem

agere et in his vorsari sebo Severa et pulcherrima vero et San: Philosophiae elotitia.

titione ; ut in uo tinni ex pondonda non si cur diu immoremur. DiXimus Plii, Sophiam ager de Duo doquoli omino et mundo. Jam vero Onio Sub respectu tripli et onsiderari in hib Sol li in Solet, in hJ Sion e ipsius natura, luoad operatione intelle utus et actus voluntatis Exindu

18쪽

eXurgulit Anthropolo Via, oui ait Moralis os illius si ad ius tractatiotios de Deo et de M Dido, quinque labos hiloso- lihi e parteS. Si ne eadem pluries repetantur, quodStiones omnibus iis artibus communes, poetalis traetatio Omplectetur; quae quaestione quum Praeeipue Vel Sentur irenentis naturam, rOl rietates diVisioneS, Onusa caeteraque liujusmodi, seXta quo additur pars utolosia nuneupatur. Dici etiam solet Metaphystea seneralis, dum e Contra Metaphysio in peetati nomine Venit Cosmologia, Anthropologia et Theologia naturalis. A Logien autem XOrdimur, quippe qua ad omnem Seientiam nequirendam manUdU-

19쪽

1. Quum intello eius sit a l veritate in saetus, quasdam suapte natura in cogitando SerVat ornans qui diluunt ad veritatis assecutionem. Ingenita duo dispositio ne propensio ad illa normas sectandas ne ogitantis facultatis nutu cum eisdem conformandoS, Voentur Looieci turalis.

Hujus ope ad magi neceSSarias magisque obvia veritates homo devenit ordinis eum physio et metaphysici, una setiam moralis. At qui logica tantum utitur naturali, Ρ prehendit quidem ut eumque regulas, ad qua menti aetus Sunt Xigendi, sed earum disti notam notitiam non habet;

eum neque earum re etitudinem Vident, neque ea n quavis

alia satiae cogitandi ratione se eernere valent. Quo u si regu his illas distinete cognos eaS earumque ratione CharepereipiaS, tum ouioa olles artis 'iosa, quae definitur: seisentia dirigendi facultatem cogitam di in agnoscendaveritate,' ac proprio nomine loretea nuneupatur. Hic cum logica artificiosa non aliud sit quam logi ea naturalis arte perfecta, bonus logicus non udit PSe OVn regula aut novum quoddam cogitandi genus invehit; sed ipsume ogitandi naturalem modum ita X ponit, ut distinete intelligatur. Eaedem Sunt regulis utriuSque, quamquam non eadem sit in utraque ii hirum explieatio. Cum autem logi- Cin mutila Sit mentem immanam in suis operationibus dirigere, ju dure Sunt artes, quarum una siluit ut mentis

20쪽

Vel Santlli , Ola Soli e Sint. Quamobrem brevius logi ea diei potest: saeuitas re et et vero cogitandi.' Rectitudinem operationum noStrarum intelle et ualium xpondit DIALECTICA CRITICA autem Veritatem. Habes igitur partes in quas Logien dividitur.

LOGICAE PARS PRIMA

SEU DIALECTICA.

2. Dialeotica uti di Ximus normas tradit uXta quas menti nostrae operationes e Xigi debent. Visum est imprimis totum Dialecties conspeetum ob eulos diseipulorum ponere eo quidem sine ut voeabula diseant quorum vel ab initio frequ0ntior est usus, atque ita fauilior reddatur rerum intelligenti . Quo perneto uetus mentis e ordine CXPera demus, nec non gemit de eorumdem coordinatione atque melliodo.

CAPUT PRIMIDI.

DE PROIo MENTIS ACTU.

ART. - DIALECTIC E CONSPECTUS. I. Me notitius menti generatim.

3. Omnis immana cognitio tribus mentis operationibus Continetur, quae Sunt imple apprehensio juc elum t-que diseursu8. Atque ut a simplici apprehensione Xordi

amur:

a ea est actu quo mens alioujus objecti notitiam capit nidia adjecta affirmatione aut negatione nulla. Haec Obje uti notitia ejusdem expressione continetur, ipsiHSque quadam voluti imagine quae in mente gignitur; quapropter definiri tiam solet: UeXpressio mentalis objecti. Dieitur ea -