장음표시 사용
381쪽
aut pilocloris ante hac suit, niinc desinit. Quariti. Ch ct irim oratio asserit aliquid esse aut suisse prius tempore,
quarti aliud, tum nomen rei posteriosis ample accipi itur pro ijs omnibus, quae sunt, aut fuerunt indifferetia temporis ad significat per verbum, &in sequente, aut seqhctibus:cum autem asserit aliquid eue, aut fore posterius tempore, qham aliud, tum nomen rei prioris accipitur ample pro ijs omnibus, qsu,t,aut' erunt in differentia temporis adsignificata per ve 'bum, εἴ in praecedente, aut praecedentibus .Exemplicaul a ,si dicas,Lutera, sithi priores Antichristiniis intelligendi sunt hoc nomine i i, qui sunt, aut ersint Antichristi' sequaces:s vero dicas, Pelagiani fue ut priores Lutheranis, intellige di sunt hac voce, q fuerunt, aut futuri sunt Lutherant .Quod si dicas,Lutherani sui posteriores Pelagianis,accipie da est haec dρctio pro a s,qui sut,aut fuerat Pelagiani : si asit dicax is Antichristiani aut: polieri ores hutheranis,accipieΨdu est hoc vocabulia pro ijs,qui erui, aut sui, aut DPrunt Luterani. Quintum.Vocabula propositionum , muέεια,
necessariarsi,nis quid obstet, amplissime accipi si rixe hoc est,ip oibiis rebus etia possibilibus, quas signissCant, Ut si dicas, Ho est alal Ho no est lapis Ide di ei solet de terminis impossibilium, ut haru , Homo est Iaepis: Homo non est animal. Quod si dicas, Homo
qui est, est animal, nome Homo no accipitur, nisi Phonasmb',' ii modo extant.Impedit enim restrictio ampliatione.Si enim dicas, Homo est animal rat 1 2 nate,dictio, Animal non extenditur ad bruta ctiam animantia, ut in illa,Homo est animal extendebat ut disiunctim tamen)quia restringitur a Voce RationJ J . - .le.SeXtum. Cum verbum substatiuu, aut aliud qhivi idem valeat,absolute praedicatur de subiecto .lli subiectum ampliatur,etiam ad possibilia.Hac de causa
negatur hae propositiones,omnis homo est: Omnis homo fuit. Omnis homo erit Potest etiam haec proposito negari, Omnis hom fuit,aut est, aut eri ,cumulti homines esse possint qui nec fuerut,nec sunt, v b nec
382쪽
336 Infiitutiomm Dialeaecarum.
su imia nec suturi unqua sunt.Septimum. Subiecta propositionum negatiuarum ampliatur ad possibilia etiam . Vt si dicas, Quidam homo no sedet. Quod pnim subiectum huius enunciationis aecipiatur pro preteritis etiam,&futuris,asi possibilibus, ita confirmo Ac. cipio nomen Neronis qui fuit;nec iam est, itemque An dic hysti, qui futurus adhuc est, item cuiusdam hominis possibilis, qui nec fuerit, nec sit, nec futurus sit quia; appelletur, si placet,Ιoannes: nonne de quolibet norum falso affirmabis quod sedeat)Plane falso: Igitur vere dices , quod non sedeat . Cum igitur ex qualibet singulari enunciatione recte collidatur particulari fisscitur , ut illa sit verap Quidam homo no sedet,etiamsi nullus sit homo eorum, qui modo extant,qui non sedeat. Accipitur ergo subiectum eius nota modo pro ijs hominibus, qui modo extant, sed etiam pro omnibus qui cxtiterunt,extabunt, &exi-O. εκ ' stere possunt,etiam si nunquam futuri snt, Quod si quis obiiciat, fore hoc pacto duas contradicentes si . mul veras, hanc scilicet, Omnis homo sedet positos is nimirum, quod omnes qui nunae extant, sedeant, &illam, Quidam homo non sedet, ut probatum est, occurres,lias quidem facta hypotes,quam diximus,esse simul veras, non tamen esse contradicentes. Nam, subiectum negatiuae latius extenditur, quam subiectum affrmalitiae.Vt ergo sint contradicentes, necessario subiectum negatiuae contrahendum est ad homines, qui nunc extant, pro quibus adaequato accipitur subiectum affirmativae, ut patet ex posteriori
documento status. Nonnulla de diiaractione is reΠrictιρne. Cap. XL.
In quib. Istractio,ex vi quidem verborum nunquam revari.m l l peritur, nisi in verbo minus principali, aut irrepe participijs,& horum appositis,ut in exemplis supra
rur . - positis perspicies, at in sacris literis nonnuuquam Aractio, cernitur in lubiectiς connotativis, ut cum Dominus M lib. ait, caeci vident, claudi ambulant, &c.Nam sensus
est, Qui erant caeci, idem, Qui erant claudi, ambu
383쪽
lant,m: Nee enim subiecta istarui renunciationuni ampliantur ad praeterita & praesentia , quod Miqui3 forte suspicabitur, quia praedicatum repugnat Praesentibus,nec ulla hic est vox .aut materia,quae sit Vlita dicam,ampliatiua Restrictio aliquando ni arritione adiectivi t si dicas. Aristot. fuit philosophus eximius: Aliquado oppositione nominIS, Vt si di S , Assostolus Petrus fuit primus Christi vicarius. Aliquando adiectione casus obliqui, ut si dicas, Facies hominis spectat coelum. Aliquando adiuncto adue hio, ut si dicas,Plato disputavit acutissime .Aliquando interposita oration ut si dicas, omneβ TeS natu. Tales,quae gignuntur,intereunt .His sere modIS nt restrictio,siue stariis,sive ampliationis,.sue distracIIO Dis,oratio vero interiecta, quς constat ex Prono mine relativo & verbo Est,vocatur a recentioribus Peculiari vocabulo , Copula ampliationis, ut si di-Cas, Omnis homo,qui est,morietur.Duo tamen sunt hoc loco notandae: A lterum est,dictionem, aut ora tionem,quae in uno extremo ponitur, non restringere alterum extremum,sed eam duntaxat vocem,qus in eodem extremo est.Verbi causa,haec vox, Rati
Dala,in hac enunciatione, homo est animal ration . Ie,non restringit vocem Homo, quae subijcitur, sed Vocem animal, quae in eodem praedicato cum ipI, simul continetur, & ita caeters. Alterum est, nullam fieri restrictionem, cum additur, vox, qua essicitur, Fi Nomen quod proprie accipiebatur,accipiatur improprie. Exempli causa , si nomine Homo, in hacen unciatione, Homo est in atrio, addas dictionena, Depictus , dicasq; , Homo depictus in atrio , aut in hac, Homo iacet in via, addas di 'nem Mortuus , dicasque, Homo mortuus iacet in via,non restringes sane eius nominis suppositionem,sed mutabis in impropriam . Nam quod penitu tollitur, nec amplia tur , nee restringitur. Huiusmodi ergo dictionibus non restringitur suppositio, sed alienatur, ut recen-
-tiores dicunt . 1 usuilia sint,nec indigent doc
384쪽
mentis .neliquum est igitur , ut de appellatione rict-
A ppestationis nomen varie a Dialectiei3 usurpapetist Φ tur . Qui tamen aptius Sc melius appellationis
nis uomi voce utuntur, intelligut hoc vocabulo denominatio,
ne rutet nem, qua una dictio aliam deno nat. Exempli Cau-Meo ἀ lassi dic1s,Socrates est bonus citharaedus,dici: io Boμ. , niis,dicitur appellare dictionem citharaedi', no autedictionem Socrates, quia no hanc, sed illam denomimar.Ncc enim sensiis est,quod Soerates sit bonus, Meitharaedus sed quod si pulsandi citharam, & canena.des di arte peritus, Huius assectionis vocii inter se, ut rei rar. 2. non ignorandi, nec contemnendae, saepe meminit, x. leuc. Aristoteles ut in libris de interpretatione , & Elen ' i chortim , nullo tamen eam certo vocabulo usquam nominauit, quemadmodum nec superiores nominii affectiones, itaq; res vetus est, vocabulum re et us.
A=petu Appellatio igitur est denominatio , qua una dictio aio 1ως aliam denominat . Atque ipsum denomin re , est appellare, Sedictio denominans, dicitur appellans Notada sunt tamen duo discrimina inter dictionem appellantem,& appellatam. Alterum est, dictionem
appellantem semper esse adiectivum, aut velut adi cituum, appellatam vero esse substativum , aut velut γ ;mia substantivum De adiectiva & substantiva exemplum Aiργι' allatum est, de iis vero, quarum altera est velut aditam.is i. ctiua,altera velut substativa, haec Cape exempla. Soiὸν ωοa crates est egregie doct'. Socrates est mediocriter doe. ah ctus. Si quide haec adverbia,Egregie, de Mediocriter .lia, non sunt adiectiva,nec nomen Doctus est adiet tuuιο .,h. ι sed tamen illa denominata sunt quasi adiectiva,hoe
Ioavi Vero denominantur, est qηasi substantivum.Αls..iada rerum dilarimen est, dictionem appellantem sem-a.ρλL per accipiendamin. secundum formalo fgnifica--, tum: dictionem vero appellatam, interdum accipisee u n dum formalε, ut in exemplis adductis , interauum se eundum nute ine', diras, Hil cithar
385쪽
dus est bonus.Neque .n .sensus est quod sit bonus pulsandi & cancndi artifex , sed quoa sit homo bonus .. seu virtute su ditus, Scio apud multos denominationem, qua uichio secundum materiale significatu denominatur,non iocari appellationem: sed non est cur adco presse loquendum sit, ut huiusmodi denO- : a minatio non sit appellatio nominanda. Alia ratio est Cur in dictione denominante. Nam si ea sumatur secun- AEDdum materiale significatum, fiet sane, loco denomi- ριώβην. hationis,quedam eiusdem rei puer:lis, ac nugatoria 4eper Hrepetitio: vi si cum dicimus,Socrates est homo pro- rapsarur
bus,sensus sit,Socr ales est homo. Ex his ergo duplex eμηα appellatio colligi potest,ahera, Qua vocabulum de formo nominetur secundum formale ipsus significatum, a I Pgnisec tera, qua secundum materiale .Diuidi etiam solet a p rum. pcllatio in realem,& rationis, Appellatio realis est, Duριέπὸ cum dictio que appellat , significat qns reale, ytisi appφομ- ex eptis supra pontis Appellatio verbiratio fiS,cima tio. adicetio appellans significat ens rationis, ut si dicas, Homo est species. Nec mireris , quod in exempIum diuisio citctionis adiectivae, aut velut adiςci rils afferam non appeti. men Species,quod est 1 ubstantivum. Onan is enim, dii ιionis ctio unotatiua , cuiusmodi est nomen species, po test dic t comparatione nominis con notati, scμ p
tius rei connotatae,quasi adiectiva - ., i , i a. I i
. Dee umenta ad cognoscendam nominum βρ Magionem v n
Andem ad cognoscendam nominuM appeis id tionem,tria baec acci Pe documenta Ai i. i Primum. Nomea adiuditiuum , aut quasi acheta Maluum, quod praedicatur de aliquo subiecto habena προμmque materiale significatimi appellat materiale sgnia /μφ ficatum subieci , nisi significet accidens xationis. vi s ἡicas, Hic citharadus est bonus : Homo sedet: Christus suit semper. Naml ptradicatum Primae pi
possionis 4pse l/t holem , qui est citharoedus non
386쪽
3 so Institatiemum dialecticarim.
est .Praedicatum vero secundae appella Ualrque homac ne communem: singuli aute homines,& si proprio non dicuntur materialia significata 1'eis homo, ta- me quia sunt significata mediata, possunt modo aliquo materialia significata nuncupari. Praedi tum β' quoque tertie appellat verbii diuinui, ql est quodamodo materiale significatum nominis Christus , noautem Deum incarnam,quod est formale significa-Nqm tum eius. Hinc fit, ut negemus hanc propositionem,
'ρς ρ ρ Cbristus est faetiis, quia significat exui appellationis φρ ἐω- participij Factus, verbum d 1 uinum esse pactum. Dixi, ν ρ r Nisi significet acci8ens rationis, quia eiusmodi prii- iqni . cato appellat formalia, ac immediata significata sub, lectorum, modo nihil obstet. Ut. si dicas, homo e spe. cies, Homo praedicatur de pluribus. His . n.praedicatis appellatur seu denominatur homo comunis mabstractus, non autem aliquis ex singulis. Hinc fit, ut
' ' negemus has propositiones, Animal est species infima,homo est indiuidinim quid, quia prior significae animal commune homini & bestiae,esse speciem in.
finaam, posterior aut, hominem communem Omnibus indiuiduis hominibus esse quid individuum.Addidi,Modo nihil obstet, quia multis modis potest huiusmodi appellatio impediri. Uerbi gratia, s dicas,
Hic homo est species, Omne animal est,genus, diactiones Hic & Omne, impedimento erunt, ne nomina Homo,& Animal, denominentur seeundum formalia & immediata ipso um ligni sicata, sed secundum mediata, quae quidem materialia hoc loco esse eesentiis.Secundum. Uox adiectiva, .ut quasi adiecβε dat. ctiva, quae ante substantivam, aut quasi substanti in eodem propositionis extremo ponitur, appellat formale significatum eius, ut si dicas , hic homo est bonus, citharoedus, Christus est factus homo. Nam sensus prioris est, hunc hominem esse bonum secim dum artem pulsandi citharam,&canendi, posteriori autem, Christum esse factum secundum , lauma
387쪽
eonc Iudes, hic citiis raedus est bonus,ergo est bonus citharaedus, nec contra, Est bbnus citharaedus, ergo est bonus,nec ita, Christus est factiis homo,ergo est factus, nec etia hoc modo,Non est factus,ergo non est factus homo, quia mutatur appellatio Dixi, Ante suum substativum , quia si substantinum ponaturante adiectivum saepse adiectivum non appellabit formale significatum substatiur, sed materiare. Nam propositio haec, Christus est bomo factus, non alia de causa ex vi uerborum negatur , quam quia Vembum Factus uintur appellare materiale signifi- Catum uocsς Homo , quod est uerbum diuinum, idque propterea, quod verbu Factus ponitur nost verbum Ηomo. Qgod si quis opponat verba illa ex synbolo Niceno, Et homo factus est, in quibus verbum Factus, ponitur post verbu Homo, occurres, Verba
illa non esse redacta. in formam propositionis, sicq: esse redigenda. Et filius, videlicet, Dei est factus homo. Quanquam & illud dici potest hanc regulam quod attinet ad ordinem dictionum, non sempe obseruari,sed maxima ex parte. Tertium voces signifi- CanteS actum animae,tum caSRoscendi,tu appetendi appellant fori hale significatuiti seirum,in quas seruntur, ut si dicas, Cognosco veniente. Concupisco dulce. Est enim sensus, cognosco venientem ut V nientem qua u quam eum qui venit, no cognoscam, concupisco dulce, qua ratione dulce est,quam substantia rei dulcis me non moueat: Hic etiam addunt recentioreS.Modo vox quae eiusmodi actum animae significat, antecedat eam in quam fertur, ut in adductis ex exemplis. Nam si dicas.Venientem cognosco. Dulce concupisco , verba haec appellabunt materialia fgnificata, dictionum praecedentium, sensusque erit. Hominem qui venit,cognosco, etiamsi ipsum venire minime persipiam : Rem, quae est dulcis,expeto ; quanquam eam, qua ratione dulcis est , minime cupiam . Hinc dicunt vitiosam esse hanc argumentand sormulam. Venientem: cogno-
Solutio. Altera solutio. Tertis.
388쪽
3s Infiitutionum Dialecticarum
lio, ergo cognosco venientem: item hanc, concupi Ico dulce,ergo dulce concupisco,& vice versa. Caria terum haec conditio,vi mihi quidem , idetur, is pius in hac regula , quam in lirperiori prptermittitur. Quin etiam prima iapenumero non obseruatur, quod facile exemplis ostenderem , nisi iam in hisce rebus muli us , viderer . Quia tamen haec ducumenta maiori ex parte sunt vera, atque disputationibus, praesertim theologicis non parum utilia, non sunt illa quidem omnino contemnenda. Hae e de suppositione , ac caeteris nominum,suppositionumve affectionibus dixisse sit satis. Quae quam sint utilia enodandis sophiilarum captionabus, iisque omnino,quae tota hac institutione conti nentur, plenius intelligendis, experietur is, qui ea dixerit.Optarem ego tamen, ut quantum utilitas, &perspicuitas paterentur,ia minuerentur lisc in dies potius, quam augerentur. Quare cum omnia, quae anilio proposuimus, utcunque explicata sint, nihil amplius dicendum.
389쪽
geua nam Aaries significant parsa in ipsa totius vocis structu
390쪽
r . Libri secundi Capita. mid vendia sit in hoe libro ite
is appositis cap. ηπ. cffi Libri tertij Capita .
modales 'cap.3. 'Iqualitate, quantitate re materia absolutarum en Nnriarionum. eap. q. . Is Varia genera absolutaru enu riat ronum.cap. s. Ida oppositione absolutarum enunciarionum .eap. . rade aquipolientia enuntaationum de inesse.eap.7. tade conuersione absolutaru enuntiationum . eap. y. δ Ωuοι sint genera ae formula modalium enunciationu. e.'. 8 sDa qualitate quantitate, et materia modalium . cap. o. δ de appositione modalia. c II. sode quipollentia modaliu enum, riationum .eap. r2. 's de eonuersione modatium enun- riationum eap. I S. ''Rusti sint genera conrunctarum. enuntaasianum eaρ sq. ν ον do condirionali enuntiatione.' cap. I s. I. 1de enuntiatione co latrua. h.
da disiunctina ennneiatione can/y. ros de quibusdam enunciationibus ex positione indigentibus eam