장음표시 사용
271쪽
novi incolae regere sub beneficio Consulatus . Et primo Circa ipsam Civitatem muros alto brachiis sex super terram , de lapidibus corruptis ac silicibus fractis , pariete construxerunt, ut apparent. Deinde acquirentes dii trictum , contra quosdam Nobiles debellantes , dii trietum ampliando Nastra diruendo , majorem reddiderunt . Alii Consules dictum murum circum circa erexerunt , ipsum aliquibus novis lapidibus coetis murando sic per Consequens murum di et e Civitatis alia vice , sicut apparet, finierunt . Plaeterea praedictis Consulibus regnantibus , ω homini
taedium prolixior sim , consule praedi Etum Muratorii Tomum , consule Clan Argellatum de Mone iis Italiae , arte . . ac omnibus fere praecipuis Itali Urbibus Solenne fuisse comperies , anchi Patroni nomen , propriis Nummis. inscribere . Tres alios Nummos Novariae nomen prae se ferentes usos suisse , adhuc superstites , refert Lazarus Augustinus Cotta in Mus e Novariensi pag. 4ῖ , Sc ex eo Clar Argellatus demonetis Italiae a me . in Appen die . Priinus Argenteus est valoris solidorum Is Sancti Gauden ii imaginem in antica parte habens , cum pigraphe Sanctus Gaudentius , in postica
vero imaginem Galeatii Uicecomitis nempe secundi sub qua legitur
υari . Hunc usum fuis e , postquam Galeatius eam Urbem ex manibus Ioannis Secundi Marchionis Montis ferrat, recuperavit , circa annum 3I8., autumo : Secundus Eneus solidi unius valoris, tertius ejusdem metalli solidos duos cum dimidio valens : Ambo Petri Aloysia Farnesii , Novariae Marchionis primi , nomine u . Hic autem vitiis ac violenta morte notus Princeps , Novariae Dominium a Carolo U. Caesare obtinuo rat , Diplomate dato arci nona die 27. Septembris anno 1 38. Sed hos nummos Principum auctoritate usos posteriori tempore , nihil ad rem facere quisque videt Ignoscat interim Lector , si hanc notam ultra congruos limites protractam uidet hoc enim ad expungendam Fabellam , in pari textu intruissam, opportunum esse credidi. etiam quod cum Novaria Azarii Patria fuerit , ac ipse iri sua Historia Novariensium res fusus prosequatur , non extra locum esse ratus sum , hi ea referre, quae antiquissimae Urbis gloriam augent , eiusque extollunt Ubilitatem , praeci Due cum ab aliis Scriptoribus haec neglecta plerum pue viderim eontra Antiquarum plerumque Urbium consuetudinem , quibus nihil magis cordi semper fuit quam , quod propria Nobilitatis gloria a nemine ignorare rur . Adde quod idem Urbi , non uno titulo , me astrictum censeam
272쪽
minibus locorum diruptorum in ipsa nova Terra reductis, nulla in Vallibus superioribus nunc nostris possidebant . Dieti Nobile dedignati de isto populari statu guerram faciebant, in quibus vallibus , detracta Valle Sicida in praecipue Olo-Iae Lacus Majoris , emeniae, ini pariae, Crant tres Da-mu2, quarum primitus una fuit Nobilium .arduorum Virorum , unus quorum praenomine dicebatur Barbavaria secundus Cavalca isella o tertius Crollamon . Et tota erat Domus Nobilium de Castello , habentium in Terris suis merum o mixtum Imperium si omnimodam pote itatem Et praediet Consules propter discordiam ipsorum alternative acquisiverunt partem primo Barbavariae , Pro qua habuerunt Terra Palentia , Intra universitata Valen-
versam solam dii trictus Novari. cum vallibus sicli subje-etis, cum Grauarona , Guillelago pluribus aliis locis, videlicet mapano in partibus inferioribus Et ipsos Cives mobiles fecerunt , restitutis altris .fost alitiis eorumdem . Et in ipsa Civitate coeperunt permanere , uer- manent de praesenti tamquam boni Cives Deinde habere Episcopum curaverunt. Et qui primitu Episcopus Novarientis dictus fuit Iar ut titulo Civitatis Novaria mereretur insigniri Cui tradicierunt in dote posse mones, qua de Praesenti possidet in Aragia Paglaina , . paucas in Vesputate , honore Comitatus Pon
11 Sanctum Gaudentium primum fuisse Novariae Eliscopum, cuil
he notum est , eumque circa annum Christi II. Obiisse , Iobat Carolust a Basilica Petri Navariae Sacrae pagia 24S. Miro AZarvum Nouariensem virumhoe ignorasse , nisi foete ne riciente di textu , eius , hac de Caussa , non e qatue nomen et Si tamen non ignoravit, cur tam insulsam . ac recente in Nisariae originem attribuites Nisi forte quis credat Fabellam hanc in ejus textum , ab imperi L , A male feriat aliquo amanuens , iIHI u. am fuisse , aer ipse Furia
273쪽
bia , quasdam possessiones in Romantino , universas decimas irimitias dili rictus acquisiti Macquirendi per Novarienses . Episcopus ille parvam Cellulam habebat parvam famillim non tamen palatia , sicut de praesenti habet. AcQuirentes alia jura universalia pro Communi Agabit in Pombieni diliri nil, Meredano, deinde partem illius Martini dicti Cavalcasellar acquisiverunt , uoi ipsum eme nia cum Crux mala tunc Castro . Pleba natu Vallem
ibidem Strona , Montem esinae cum pertinent ii , Gategum cum pertinentias, Plebem grata , Agamium cum pertinentiis. Et moriens sine heredibus praedictus prse nomine Crolla mons , Comitatum suum Episcopo Novarior reliquit in partibus sol. Ripatiar. Et deinde Episcopus Novariensis dictus est Comes propter Comitatum solae Deinde orta fuit maxima discordia inter Comites de Blandrato, quorum Domu potentior Novarid erat , pro eo quod dicti Comites universas juvenes formosis volebant fornicare in Valle Sicida: fornicabant . Pra: iici autem rustici Vallis Sicidae capta hora ipso detinendo occiderunt. Et subito eorum Castra pulchra de fortia ultra modum diruerunt, Communi Novaria sub certis pacti adlipe serunt itant sub primis paetis de praesenti, recuperatis propter a Carpignano, pluribus alias locis dirupto Blandrato ratem a Marchionibus de Romagnano acquisiverunt Omagna num , satum, Sera montem , Grignasium Aram plura alia loca . Reliquas autem alias acquisiverunt tam a Contalon erit quam a Capitaneis tunc temporis Casa legium erat distri eius Vercellarum, mas algua-lonum districtus Novariae. Et faciente Cambium is trietuum, nomen transumserunt Ecclesiastic e libertates iterum durant. Regnantibus autem Novaria praedictis Consulibus
jus redditum ivit primo sub una volt Ecclesiae Sancti Dionysii , nuper destructa . Deinde uilitia reddita sit sub voltis Ecclesiae Paraditi Sanetae Mariae Majoris P ex quo Canonici
274쪽
nici tantum infestabantur clamoribus , quod divina Ossicia Occupabriatur is sepultorum suppeditabantur adeo quod Donamus Franciscus de Lando tunc Potellas Novariae Palatium ereXit novum , .alter uti nepos etiam cameram curriculi addidit , licui si de rar senti . Durantibus autem Consulibus , semper Olcra Civitas acq ii sivit . Regnantibus vero Poteliatibus semper declinavit Stantibus autem pluribus Nobilibus ad unam plateam , ex quibus Ubertus or-niellus nominatus , quia suo tempore infinitam jurisdictioiaem dicio Commum Novaris acquisii vi , orta fuit quaestio inter ipsos de Tornielli alios de BruXatis , tam qui mcontendentes de Paritate. Nam semper invidia ruur inter pares. In qua quδellione rugati plures occiderunt ex ipsis de Torniellis Demum dicta Domus orniellorum sublevata fuit per Episcopum Englexium , qui secum duos suo nepotes habebat de Orniellis. Et quamvis ipse Dominus Episcopus isset de Caballaciis , parentelam orniellorum su levavit . Et iterum nae licti de Bruxati alio tempore ad
unam coenam reliquo de Tornielli occiderunt . Inter quos
deinde orta luit inesti , quoc uni Domuς, videlicet Tor-niellorum Gibellina uir dicta pars Rotunda , reliqua vero Brugatorum uelia I 28). Quibus Contradicentibus pars
Cabilllaciorum multum crevit propter potentiam duorum
Episcoporum , videlicet Englexit, Sigem baldi , qui sapienter dispensate se gerentes addis erunt plures domos Nobiles de Novaria sua domui, eadem insignia portantes, videlicet Caballum Nomina additorum fuerunt lige : Magi , Panes , Armoti , aliotti , Domini de Casalia , Lamberti
Ox28 Nowaris nomina actionum erant Sangunei, in qua Bri iti 1 Lambertenghi , potentiores , t erant Parti Gue aera Itundi , in qua Tokntelli , qui erant partis Gibellis , . haec circa annum IIII. Uide Caiolia Basilica Petri Novatiam lib. a. ago Om
275쪽
CHRONICO N. I. 9berti, Wreliqui. D derunt praedicti duo Episcopi Nobili
bus in universo distri et Novariae in locis, sicut habitabant, Decimas ad laudum gentile sine aliqua solusione Iasi); universam partem uelpham , si uti pelorcios manio nos in Oscella, Valle Sicida habuer ira salvo quod imi Ferreri Guelphi erant , pelorcii, Urnielli Gibellini. Sed propter certos errores tunc ambiluerunt Tem
pore autem illo Dominus Aymericus de O uxti: a 'lo 13o Vapiensii fuit Capitaneus partis Rotui da Gibollinae. nixae TOrniellis . Et tam prave se gessit , quod sui interiectus in confitet ad Bic occam per homin s Novariae . N in dicitur , quod duci faciebat plaustrum unum nutum Sca rionibus 413t in pro eruendo Novarie assibus ocu Et
129 Plures etiam nune, inter mirienses Nobiles Familias , sibi addictorum Ioeo na Dee mas possidere, notum est quo autem Episcopo Wquando , has cone essiones obtinuerint , praesens Agarii textus evide inter declarat . Sigebaldus Episcopus vivebat anno 162. Ergiosius vero anno
1188. , ii Caroli a Basilie Petri Novariam pag. OI. II. Qua propter , qui has ctimas possident , suas familias iam ab eo tempore inter nobiles , ac praecipuas Urbis fuisse , gloriari jure merito possunt . rao Lege de Cruainallo ryx Dumangius in Glossario . Soariones istiarios fuisse opinatus
est , dicit etiam crebrius sumi pro inistris udi um , vel certe pro Minori bur Itidieibus muratorius vero Antiquit. Italic T. I eo a 33. seq. solidissimis , ut solet , rationibus ostenti Maνtatum tisse Praefecturam comple-aὰntem awios serυorum amittas , quibus praeerat eam . cariones itaque homines fuisse Praediis , Servisque . qui eadem colebant , Praefectas quod pluribus antiquorum documentorum testimoniis probat . Nomen etiam ex Germanico Sebaa . quod Turmari unde manavit Italicum thior significat 'aerivatum putat quasi cario is vocaretur qui praeest servorum Maeae seu Turbae . ater de Aquino in exico Militari , S arrone Militum re aus esse dicit, ' quidem praenobile, nempe raefectos naretrum, quae sunt Agmina Milit unci quod quidem tempore diverso ab eo , cuius exempla illa Mui. at ODus , evenire Potuisse , non Lificior
276쪽
deinceps hi de dicta Domo in Novliria fuerunt Guelphi, in Papia Gibellini Praediet autem de Caballacias multos
Nobiles habebant separatus de eorum Ddmo . Domu mea,
illorum de ossato , in muliorum aliorum , fuerat de suis , qui io lucrunt adhaereres Brugatis rumore Anni MCCCXI. quibus ad hies erant Domini Caballacii , sperantes quod ornielli pars Gibellina , quae ire initauraverat, non posset labores sustinere. Sed ion bene elegerunt Caballacii se jungendo Brusatis, quia si isti guerram fecissent, alias Donaos Novariae excederent , quia seri sequentia destructi quasi sunt in lavere .personis , passi sunt destructionem intra script irum Ortalitiarum , quarum nomina sunt Burgus Sesti muratus , Crusmalium , palium Turris Spina Zariorum , Mattegum . Briga rganum Gargallum . Castrum Tabarinum . Margalescum , Fognanum , altium Bochae . Re Vestatum , Magatum superius , Magatum inferius , Bugo tum , Omignagum Magnagum, Pumbia , Ialnagum, o Agamium e omnia in districtu Novariae, captis singulis istis Forra litiis per obsidionem a Gi-
bellinis positam I 3a . Quae tamen non fuerunt sine magna dissicultate, quia pars Gibellina solam Fortalitiam non habebat, sed poliquam acquiiiverat Civitatem Novariae; praedieta destruxit suo tempore . Conflictus in eadem Civitate
Sed haec omnia nihil ad explicandum praesentem Aetarii textum inseris utunt ea tamen indicare placuit, ut Lector nullo libore , hujus nominiet varias intelligat significationes . Quia enim cum praedictis , comune habet: Platistrum v x onustum carronibus pro erueηdo μυariensibus oculos Scariones Agari , nihil aliud significant , quam Polos , uti sensus ipse indicat Pali autem etiam in praesens , in Novariens Provincia , vocantur Vulg. Soariom . Ita ut si Azarius se Novariensem , tu pius facit , non declaras se , ex hujus vocis usuri talem esse jam cognovissem Ux3a Ex praesenti textu evincitur, praedictorum Locorum Munition timoenia post unum 1311. dextructas tuisse .
277쪽
tate duravit a Calendis Decembris usque ad Calendas Iunii MCCCXI. Qua die rufatii Caballacii cum sequacibus
recesserunt, se se reducente ad praedic a Catira BurgOS, spe allecti , quod Gibellini sui tin re on valerent ipse sum Guelphorum potentia dc Ver .llentium, in quinus decem Guelphi erant pro uno Gibellino . Sed Gibellinis profuit sensus Domini Henrici Tornielli, etiam quia in minuRFranciscus alas pina Marchi de irato de Coraci Potestas erat Novaris , d Gibellinu habuerat capere infra scripta
Terras citrictus Vercellarum, quae sub co finibus Novaria erant; nompe Serravallast, Lentam, Receptum in borium,
Blandr0 tum Et ista de praemissi dicta sussiciant, ut recluse
dominium CiVitati Novariae Dominus alea Vicecomeghibuit, perdidit in ad manus archionis devenit . ut superita est descriptum . Quis Ummio ad manus prae cui Marchionis evento , voluit ipse Marchio, habero ari Universitatibus . oecialibus personis telitatem , c a Communibus e Syndico specialibus per se , vel Pr curatores . Et ac hoc coacti fuerunt Praestandum per Notario nublicos reducendum in scriptis Coepitque univer io ales murare. Dommo bertino Torniello quon-Mmima in Lan ranchin dedit Potestariam Valli Sicida
cum utilii bus consuetis Posuit Casleuanum in Pombia C cir us orniellus antedictu Ope Ioannis avi recuperavit Castrum ergani Posuitque a Castro morior Casta linum : inoia Ceretano, Burgo maynerio, legio , Aga-mio Burgo aveZario , Vicario Posuit, is ubique , ubi v t Vicii rius, et Officialis posceretur, in prae ipue de suis Monte ferratinis . Dicitur quod suis diebus habuit in Novari XXVII. Capitaneos Et si tirmato pede hibuit dem variensibus exstirpandis procurare . Entrati ordinariis alia
278쪽
non consuetas adjecitra deinde tales I 33 ponendo, coepit
apud nonnullos regnare sicut Nero . Libertates Communis Novariae vendidit, oppignoravit ive voluntarie, sive invitus . Et sic coepit homines conculcare . Habuit primum Potestatem raptorem Cmnes officiales , nemine discrepante . Subdolis verbis, semper praedicando faciebat ipse rapi nitim, seiunctim. Oblationes .eleemosynas publice largiebatur clam homines praedabatur . Deinde post aliquod tempus, aestituit tacite Torniellos ex parte sua jam expulsos , nec non rufatos, Caballacios, coepit de Populari statu procurare , dicens, quod sicuti Papiensis Civitas nuper regebatur sine Tyrannis, ipse volebat eodem modo Novariam regi. Et dato ordine suo, ut decreverat, simplices Novarienses non curantes de futuris ita animati fuerunt, quod credebant ipsum Deum. Nec unquam ipse, nec sui verum diXerunt futura praetermittentes elegerunt Centuriones tot de parte Guelpha quot demi bellina,
licet fictitie dixerint se elegisse , quum Vere ipse elegerit Et fuerunt hi, nempe Iacobinus Curtius , IOmnes de Fa-hris. Thomas Merenda , Joanninus irina . Romia ui de Capicta , Franciscus Baldus , Gregorius errarius, Francise chinus ei tonus agnomento Barba, Philippinus de Scri vantis, archinus de Mortario , Andrinus de omeno, Joannes de Fosio. Quos ipse nuncupavit Centuriones , inui-hus voluit, ut praestaretur obedientia usque ad mortem adeo quidquid agerent, emet factu in . Ipsos me una veste medietatis unis caligis , expensi Communis , fecit indui , voluitque ipsos salariari. Vicarium generalem in Novaria habebat cminum Nicolaum attaneum de Regio
133 Forte alea, quo nomine etiam nunc in Novariens Provineia , Tributorum principi solvendorum . impositionem , vocan . Hic vero Qxl aordinarias impositiones Tributorum , significat .
279쪽
Guelphum tantae nequitiae , in tantum Auctori stam , quod amara dulcia ex argumento probabat . Et sic non sua disse pensando participato consilio ceterorum iudicum, qui sibi ad Merebant , in tantum nititit , quod Burgo Sanet Mariae murare fecit , Burgum Portae Novae, Sancti Agabii totali terri sit militer circum circa Sancti Stephani , Sancti Simonis , QSancti Gaudenti partim respective murari fecit e lapidibus domuum diruptarum per eum, Quas Cirui fecit extra fortalitias, Qine solutione pretii, aut refectione detrimenti. ex creta , quum nullo modo calx haberi posset propter guerram . Et certe tanto muros c tantam fortalitiam cum pontis levatilibus ad portas fecit in tarn. brevi tempore , non secus ac si universi duobus annis laborassent. Tunc dici potuit , quod Jacobinus de alcemenia filius quondam Domini et ri recolebatur veluti Dominus Generalis Novariae , ea pollen auctoritate , quam nemo Civium per Centum annos retroacto nancisci potuerat;
nam quidquid ipse decernebat de intratis , laborer iis ,
custodia , nullam prorsus patiebatur censuram
Praefato igitur Marchione Nobiles Novaria in districtus
in hunc modum conculcante in gravia patrante , ac eosdem depauperant , plurima pars Civium per plateas alibi ducebat choreas , non advertens de doloribus successi-vis . Etenim praedia extrinseca districtus inculta acebant Propter bellum , quod faciebat Dominus Galeatius a Terra Galliati, quam munierat , perfido improbo praesidio firmatam tenebat . Et quicumque Novariensium incidisset in illius manus , peribat , nisi se redemimet in duplum supra suam potentiam . Et e conversi si contingebat , quemquam ex ipsis aemulis capi, honorabatur in praecipue tempore praedicti primi Potestatis , qui ipsos potu cibo refectos relaxabat illico ramo Novariae publice dicebatur quod ipse equos praedantes Novariam habebat in Galliato Propter naec talia nefanda remotus fuit a Potestari , in in
280쪽
an iraetura fuit ei subrogatus Dominus Bartholomaeus de Sancto Georgio Canapicii ex Comitibus de Blandrato, qui
In , munere perseveravit utque ad Completum domin vim Marchimis clite Bartholomaeus , quamquam gibbosus mi patulis fuit , fuit probissima strenuu ad pugnandum, discretus nimis , dilexit qu Novariam .subditos. . Et profecto dicere possum , quod vidi duos Praetores Novariae liberos probos viros , scilicet Ameum de Suardi de Beringomo tempore Domini Calcini , de praedilium Dominum Bartholomaeum meteros autem postum dicere fui Te prindones . Quibus diebus dictus Dominus Bartholomaeus Novariam .distri et lini satis lene gubernavit iis elandit a Contradicentibus ex partes Domini mediolani. Et certe si Prsmus Potestis fuisse , Galliatum Sc alia loca in distrioni Novariae possHIa per Dominus Mediolani non fecissent sicut fecerunt de quibus loci dicetur inferius Nam quum marchione recessitisent foederati , ejus potentia non fuit tanta , quia Dominus mediolani alterum Galliatum novum super ripa Ticini lotuisset de novo construere defendere . Cujus Domini potenta vires Domini archionis excedebat iu duplum. Prosterea dictus Marchio post recessum Domini Ugolini serus Caravit de Novari , nec
deinceps eam umquain iiivisit , sed solummodo verba mittebat. Tunc miseri Noeacie use lacta sua non curarunt facere cum Domino Mediolani , in proinde ei male succese sit in merito intenim Domhnis ille facienda uesraim pose silebat ita conti utius ovariae in distri eius praeter Galliatum Ut evanum, Reget tum unum iactum in Varallo Piom.biae, prodi rori tamen acquisitum , instrum G ittici datum per Aritoniam do attico stantibus ita, laria Laa-franchino, Zuccono in alii Consortibus , quibus i ex vio mino Trini iacto , qui ipsi cum Antonio letito non rumisit coclearia , quum redierunt Possidebat Callium Pon-