장음표시 사용
151쪽
- matorum numerus Comitatus, par infesto cuivis praelio manus. Mar 1chalcus Equeitris Orcuius magno negotio vix secunda septimana electus est, averrime dissidentibus inter te Lituanis, ec pluralitatem eligendi Diselioris turbantibus, ac remorantibus. Causa inter eos dissidij auli notum campiduealis Claua a Cai, miro Lege Mieh..eli RadZivilio Procancellaria M. D. Lilvaniae contra conatum de vota Pacianae domus collata. Hinc impellentibus partium Ducibus continua in Equestri ta partilantium certam. na, oc notiora, quam ut tegi potuissent odia, aemulanto invidiam faltu. Duo praecipui prodirectione comitiorum erant concurrentes, Felix PO IOCLI Subdapiser Regni, ec loannes OdrowσZ PlENI4ZEL Os ieci mentis Gubernator. primus ab Archie---,, Mare subal QO Rςgni totaque laetione Gallica, ec Neoburgi eam .. promoVebdtur. Scaundus ab hiS, qui Lotharingum frincipem in corde, DL ec ore habebant, huic Orficio destinabatur, pluralitas certe secundo favisset. totus enim cultra multos in Regno Palatinatus Ducatus Litvaniae ea dulos albos dedisse , si ad eos deventum fuisset, sed pars ad verissa praevidens victuram aliam, diversas nee boni intellectum, nec mali curam habens ingerebat materias Elestionem Mareschalui impediendo, inter alias eam obtendenso contra Odrowra, rationem, illudque naevo illi dando, qudd paulb ante desperaverit de Repub. nam sub Ioan ne Casina iro Nuntiorum Mareschaleus existens post rupta infeliciter comitia, pathetide, ec energieec ut illi consuetudo est libertatem laesam acCusaret, a de lue eidem expressis verbis vale ultimum uideret, hoe
Praetextu capto inqui rubant nomini ejus advertar ij, quomodo hie in libertatis campo Nobilitati praeesse poterit, qui jam ore proprio perdirutam libertatem agnovit, oc publicavit. Disputatum diu, nec tam clibad felicem Electionis Mareschalet finem ventum fuisset, nisi Procan cellarius Regni in Missione omnium illorum, qui Pleni eio favebant,cb respectum boni publici pet ijsiet, ut tempori cederent, ad Poloecij Electionem accederent, satius est, ec Pienigetscium, ec nos minus justa pati, quam Reipub: salutem hae dilatione electionis periclitari, con-
elusit his formalibus: ligno ex quolibet columna fiat, eligat pars adver sa , quemcunque volet Mareschalcum, recompensabit DEus, ut nostranis Poroe eligat Regem. Favit postea DEus dictis, confirmavitque vota nostra. Electus proscide,ut dixi Felix potoeeius Subdapiser Regni in Mare se haru eum. Integra post hae septimana inter concertationes de juramento eis lapsa est: tandem post redditam ab Equestri ordine Senatoribus sal tationem, lecta sunt Senatus consulta, in quibus nil singulare erat, praeter literas, quae ab imperatore Turearum, ec Moschorum Duce dc Ma- 'εno Tartarorum Hano, eorumque Ministris legebantur. Vexilliser Sandomiriensis vir alioquin egregius, de ipsa canitie conspLeuus, sed nimio rerum studio libertati non profuturo, Reipub. noxio, ma-- la Ral b. bono loco a fatis posita rursum suscitans, qui solem quoque si Posset extingueret, impetrata voce, Condaearum partium studia reviviscere dbuta factionem maturescere asseruit. Tum Oborsicius Castestanu; Variaviensis libertatem sibi nulla lege M. M . demptam esse dixit nominandi, quem voluerit ex Candidatis inguntem animorum concitationi materiam subministravit, subim enim velut contagio ne correpti furere, aIij minari. multi ad capulum referre manum, omnes Infestis elamoribus discessum a Senatu Mareschalci urgebant, atque ad con- - Detum Equestris Ordinis consuliationiq loeum evocabant.
Nicolaus Pelisuavius produxit c ubi erant similia veri non tamen judicia
152쪽
estia multorum vera literas anonymas sibi redditas, quibus monebaturas Maij Secreti conliiij apud primatem Regni cum tar Senatoribu, habiti,
eosdem congressus apud Supremum Thesaurarium institui, hisque fomentis Galliae amoitionetu atque factionem valestere. Multi alij etiam Nuntii Vea utebantur liuertate, quae male sanis tribui solet, ut cum quodlibet in quemlibet dixerit nemo laboret, ita in quo se posse argui non putabanthberum sibi crediderunt esse male loquii Missi sunt jproinde Legati ad Sen
tum quaerentes, verane essent, quae constanti fama vulgabantur Relpon sum a Primadet, vana elle, quae ja Starentur, neque enim probis animis proprium decus aliena decerpit improbitas, mi nititur mendacijs, hio pasciuventos; tenuis est omnis mendaeij vestis, crescebat enim dissimulatione ipsa dolor hoc altius demissus, quo miniis profiteri licebat, conclusitque Primas sibi conscientiam, DEumque pro tuenda innocentia sufficere. Casteia . lanus Variavientis, optime miterias suas ferunt, qui abscondunt ingenue se Condaeo hostem professus de ii quid deliquisset in Rempub. deprecatus, qua declaratione aecepta visi sunt, lenisse publicum odium, de quies ansemoriam tantisper reddita est. Director poloecius infirmitate se excusans, Capitaneo Spisiensi indulgente, di consentiente Nobilitate Scipionem co- δε--- misit, qui statim dandam esse audientiam Legato summi Pontificis Gallea ceo MARESCOTTI Archiepiscopo Corynthi ursit, ae in sequentem diςmmicit, qua missi sunt sex Palatini, duo Episcopi in occursum Legato Apostolico,armata Satellitia Dominora utriusq; Ordinis stetere pro vallo,expansis
vexillis, concinentibus tubis, sonantibus tympanis, speciem magni eXerci eistus repraesentabant, cum . SZopa sic locus consiliorum Senatui destinatu vocatur9 ad Pomeria usque urbis armati starent, quinquaginta octo vexi, la erant, quae duodecim millia armatorum superarunt, centum viginti rhς-dae anteibant, Equitum nobilium currum legati ante equitantium insons numerus, regalis magnificentiae pompam adstruebant.
Rotam ingressis universa Respublica debitam exhibuit reverentiam. Archiepiscopus Gnesnensis a sua curuli emensi, aliquot passibus amice id lutavit, inter se, di Episcopum Cracoviensem loco cohonestavit, tum lς ε ae a summo pontifice per Reserendarium Regni Spiritualem ad Senatum literae, reddita a Maresehalco Equestri scripta ad Equestrem ordinem c Pistola, quam Mareschaluus sedens intecto capite ob reverentiam Sedis APostolicae legit: contenta harum literarum nihil amplius in se habuerant, RURm vota unionis animorum de ut prindipem eligerent coneordibus su fraSij , Orthodoxae religionis verum haeredem, quod ut feliciter cedat ΟμhΙ Christiano Apostolidam se liberaliter eonferre benedictionem . Expeditis literis orationem habuit ad Rempub. responsum a primate, tandem, di a Mareschalco latino idiomate breviter di sucoincte. Finitis orationibus NiantiuΦ eadem via armatis undique septa in urbem hora ferme nona sole sub
horixontem properante reverIus est.
In crastino lectus est conceptus a Suecamerario Posnaniens, quo prae cavebatur in posterum abdicationi Regum poloniae, di id singulariter j
Postea Director Rotae Equestris eum nonnullis punctis, in quae eo senserat ordo Equestris Senatum ingressus est petiitque,ut judieio Senatus ifirm arentur, oc inprimis exclusionem Condaei, ne inter Candidatos haberetiar, Camen ij, de Cracoviae provisionem, Caesaris Legato praebendam audientiam, caeteraque puncta Equestri sibi praescripta eonsensu. Magna
ea cites rubori oc confusioni propior facies Senatus fuit cum clamore uni versorum urgeri coepit Primas, ut declarationem faceret exclusionis Conodaei. iasi respondit si postularetur, ut Senaidis universi nominu sententi
153쪽
a. c. icis am proferret, praestare H se non posse Meveravit, nisi eonsulto prius Senatu, si ut a privato vox erageretur, libenter te paratum esse in eum conasentire, qui publica omnium concordia electus fuerit, sed consideranduci' u etiam judex cum condemnat ostendere debeti quod justitia non pote. stas puniat. di timeci ne plurium noxam omnes luamus. Magnus Resin Marachaluus quamvis etiam illatam iniuriam moderate ferret quia virvu- te praeditus est, indignationi tamen propior dixit se quidem assuevisse publi-- cedere consensui, nee sua mutata est aetas, sine crimine tota est, sed feris re omnes non omnia possunt, nullum credens elle illustrius tranquillitauanimi testimonium. quam odio haberi ab illis, qui tranquillitatem oderunt. ιi ad caeteros exeludendos Candidatos ab Equestri rota pari seroeitate uringebitur,libenter sese a Senatu absentaturum, di munia ossieij sui malle reis linquere, loco cedere, quam sie cadere, di eam pati servitutem, ubi nones, qui esse debeas, non est, cur velis degere. Interim cum multi quaer rent occasioni locum . quomodo Senatorum sententiae differri in sequen- em diem. aut disturbari possent . ingenti clamore erumpentibuS Inter creis Bras voces contumelijs, petente Uexillisero Sandomiriensi a primate, ut re
ali declaratione exclusionis Condaei, populorum desiderijs satisfaceret. Qui arrepta voce c nunquid laudat aeger medicum secantem J inter pudorem, di indignationem anxius plus se, quam peteretur, dixisse, de Reipub. donanse, quod se nobili cuique consueto. & jure debito privaret suffragio, dum illud ad ullius ex Candidatis ad Electionem proferre nollet, niti in quem. universa Resputa constanti con ordia consensisset. Ea quoque ratione, qu- vis flagranti popularitate, di in speciem favorabili, non est visus civium ain nimis satisfecisse, dum contradicenti studio insaniunt, dum sua etiam falsa defendunt, aliorum etiam vera subvertunt, rursumque a Karvicio su judice novae civitatis, exagitatus tandem nihil ad illata respondens a Pias eginscio Capitaneo Braelavienti ita semper argumenta ex fallo Petica in eptos, bc absurdos exitus habent) interpellatus est, ut misereretur populorum turbae, illius solummodo declarationem praestolantis, tuin tot muscopos dignitate, di sanctitate pares dignum esset, ii non praeire exemplosa tem iniitari. Tum urgentibus omnium aeclamationibus flexus, quasi viacissitudinem rerum humanarum irrideret serena facie inter strepitus V uclara voce usque adeo variat sors variatque eito pronunciavit detersa iniuriae memoria, postquam tamen dixerit' quod nihil gravius esset Pei Cipibus, quam contemptum clini etiam ultimi hominum reliquum facile pe ferant, unum contemptum non furant, ut neo servυlum quidem contem-s liue prudentis sit. Et ego jam excludo, vitato nomine Condaei cujus cumitudium rolinquere coactus fuisset, charitatem tam subitb nondum depo-' nere poterat. Ita Princeps Condaeus exclusius omnibus ferh Majorum nostrorum institutis neglectis. α hoe negotium non sollim tanto ardore, seu etiam mira concordia finitum. Quia tot millibus persuadere potuit, quocis ritis aedificaverunt, iterum destruere, de abducere semetipsos in alium se ium 3 quamvis plerumque resolutio nimis prompta ingentem vim malorum attulit multis. Aetum deinde de Legato Caesaris excipiendo, conquestus Primas. quod jam monitus ex conlilio Senatus, alias ad Rempub: literas ab Im-μ-s pcratore non procuratae: in quibas titulus Serenissimae Reipub: praei riberetur, addiditq; consimam, ut literae ab eo ad Rempub: non acciperentur, sed oreteilus mandata Principis sui proferret: ac in posterum
curaret, ut a Caesarea MLe convenientes Reip: Polonae tituli darentur.
In erastino honorificentissimh a Repub: exceptus est, introductu Stam per Equestris, quam Senatori Ordinis saeculares tantummodo quia Spiri-
154쪽
spirituales nonnisi Saul Apostolicae eam praestare solent venerationem
DeputRlOs exhibita Reipuo. reverentia, intermedius Regni Mareschalineo, ec Equestris ro- Directori consedit. Literas da Caesare non dedit, monitus a Priarais non sore Reipub. gratas, qubd in literarum inscri- pcione, debita non cohonestata esset Respub. honoris praerogativa. Pauca praefatus verba instructionem legit, non denegato Serent Rei pubet titulo. Vota ad Rempub: Polonam Caelaris erant pro concordia eligendi Regis. amicitiae cum Austriaca domo semper eum Regno Poloniae reca
mendatio, postremb initantia pro Philippo Vilhelmo palatino Rheni Prin.
uipe Neoburgico, laudetq; ejus a constantia fidei or hodoxae, maturitatu aetatis, pari vigore corporis, oc mentis regimine afferebat. Respinas uni ab Archiepiscopo, di Mareschalco Equestris Ordinis stylo laconico Finita legatione eadem via reversus est. Legatus Galliae ob adversam vatitudisnem, seu ut maerorem, Ocindignationem Reipub: ostentaret, Rudientiam habere noluid; responde iis non se amplius ullis indigere Reipub: δε-voribus. Brandeburgiei principis Legatus oberbexius favoribus Reipub: Ducem Neoburgicum commendavit. Die sequenti quatuor Legati continuo perorarunt, magnifieentia proinmitarum, specioso amiuitiae ambitu, insigni Reipub. reverentia Maje-tatem augentes, decorantesq;. Neoburgici prιncipis Legatus convenien tissimo Reipub: titulo praeseripto literas reddidit, deinde oratione habita principem sutim jam votis omnium Christianorum Principum com mendatum .iud toto VLADISLAI VI. Regis Poloniae . Polonis notum, insignem commendavit, magnifieis promissis favorem conciliana, nili disdem Promitarum nimia magnitudo corrumperet, Recepto responto abiit. Antequam vero Lotharingiae principis Legatus venisset, ne quia temporis inter otium abiret, permissium est Legatis Curiandiae, oc Semi- galliae legationis suae negotium expedire. Sedes eis ec Ioctis legationis e pediendae argitatus, non inter Mares halcos, ut aliis externorum Principum Legatis, sed in latere dextro Palatii ratuum prussiae is lovus erat.
Si supplici 4 datis ad Rempub: literis, Pudkamer in oratione sua de nonnullis injurijs conquestus est, fidemq; promi librum Principi suo a Re p. exolut petiit. Respondit Primas Genero lis Legatis Duela, curatura Rem p. e Speditis negorijs magis Rempub: ametentibus, ut justissimis desideriis Illustrii limi Ducis satisfaciat. Subiit faeiem Reipub, de Legatus Magni Tartarorum Hani, cui a latere dextro prostratus erat tapes in terra, ut eorum est gentilis consuetudinis. Verum ille absentiam Regis causatus. sellam petiit. Datum est illi sedile tapeti contectum: tum Barbarus in gressus rotam; versato in hanc, ec illam partem inepto corpore, ad Mare se haleu Regni facie, posteriori parte versus senatum eonsedit. Tum per interpretem Rempub: a principe suo amice salutavit. Pactorum pod-haeensium, dc amicitiae cum Repub: perennitatem principem suum animitus vovere, illamq; a Repub: expetere. Tum inrchiepiscopus per Interpretem quaeri jussit ex eo, quomodo Illustrissimus Chan Sestari Galga.ec Nu ad in Sullan valerent, respondit optimh illos valere. Demum punctatim Legato Tartaroru ad reliqua per Interpretem dicere praece pic: Cupere Rempub: pridemq; nosse sibi cum Magno Tartaror si Han, ec universa eorum Gente illi hoe voeabulo grym vocant 9 amicitiae perennitatem, utq; ab ipsis constanter servetur, obnixh rogare, di adhor tari. Tum surgens h sella tecto capite velut stipes, durente eum Interprete , ad Archiepiscopum progressiis. literas a Principe suo reddidit. rursumq; ad Mareschalcum Rotae Equestris deductus, redditis literis in
155쪽
sella consedit, pluraq; se niali data habere ad Rempub: declaravit. M.
sponsum est illi ab Archiepit po, ec Mareschaleo, concelturam illi tempus Rempub expudiendae legationis, cum Voluerit, modo prius Interpretis opiara contenta literarum a Kepub: legi possint. Aderant jam Legati Principis l.ocharingiae, illis obviam egressi Mais resehalet, humaniter salutatos in Rotam Equestrem introduxerunt, memdiaq; inter se subsellia concesserunt, nondum legationis exordium erat, et jam favor caeli aderat. Molestum imbribus, aut foedum nubibus caelum in eam subitb se reiaitatem effulsit, ut non sine omine propitia Numini. quamvis sub alienis auspiciis palam deprehenderetur. arctata reis pente Rota motis in dextro latere sedibus, coaliturae in unum Rel puta signum. Literae ad Senatum per Reserendarium Regni Spiritualem I ad Equestrem ordinem per Mareschalcum Rotae, plenae humani a-tis, α observantiae totius Reipub Id tamen Archiepiscopo displicere visum est, quod in tituli praescriptione nulla sui mentio, ut a caeteris farta es.set ac velut per injuria,dignitas ejs, imminueretur Expesitis Ilieris illustri facundia Demostnenem, aut Tullium ore serens, inligniter pro principe suo Abbas satagebat, nihd omissium ab eo In ea oratione, quod aut dignitatem Serenissimae domus principis sui non attolleret, aut inclytae Rei pub: Polonae honori non tribueretur, aut aci plebis conciliandum favo rem non valeret. In promissis nihil modicum. aut nimium, quod aut sperni, tanquam vile donum a Repub: posset, aut fidem fallere, ob praestandi incapacitatent. Var o motu animorum ea accepta legatio, plusq; valuit in peetoribus nobilitatis ad favore una legati Lotharingiae principia oratio,quam immensa Neoburgiei principis promissa. Datum responsum ab Archiepiscopo Legato SerenitIimi prinei pis Lotharingi ae Jolonos Regem electuros, quem ipsis sata, caelumq; destinaverint. Expedito responso Mare se halci Equestris Ordinis, conlurrexerunt sedibus suis Legati L γὰtharingiae Principis, salutatoque comiter primate , ae universo Senatu . multi'. illustrium Equitum in urbem magno applausu, ae speeioso ante equitantium turmarum comitatu, ae sequentium Cohortium satellitio revecti sunt. Decima tertia ipsa Rota voces non perorantium, sed potiatis vociferantium strepebant,nullo discrimine minae, ec seditioni proximi clamores audiebantur. Expediti nihilominus Legati ad Archiepiscopum cum Senatu , ut ad illos descendere dignarentur, cum non tantum si per prolongatione, vertam etiam de modo, ae termino prolongationis Equestris ordo cum Senatu inire consilium vesit, tum subith Rotam ingressis Senatoribus ad sex dies inclusive prolongatio conclusa. Die Domini eo Legatus Regis Sueciae cum ob desectum splendo. ris nondum ei suppetitati tempus ad audiendam legationem suam differri petiisset, more aliorum exceptus est: redditis literis commendato , brevi ac levi suada Comite Palatino Rheni acceptoque a primate de Maresehalco responso in urbem reversus est. ln crastino cohortes quae in proximo stabant, velut grando turbine motus, insiluere vallo, signaque prope ipsis illata munimentis, explosae aliquot bombardae. Volebat Mar schalcus Regni, utpote paterfamilias actuum publicorum, ae totius Rei publicae ejusmodi confusionem coercere. Progressus ad portam Magnae Poloniae, visu di aspectu Venerabilis, admonebat adstantes cohortes m destiae, sed eum ad quod quisque volebat, converteretur, de erumpentibus palam atrocibus magnae confusionis indieijs regredi debuit. Cum velut datum ma libertatis Meretur, accensa ira nobilitas, stri moribus vallo incub
156쪽
it ordinibus, ut Ne terrore quoque impleret animos, exoneratis in uno pum. temporis aliquot millibus Selopeiorum, ingenti fragore detonuit. Miles cohortium quae portarum aditus sepserant, exemplo aliarum ductus; paria ausus est, explosaque in circuitum valli telopeiae susurrantibus per Rotae spatia, stridentibusque globis tanto fragore, dc terrore, ut Senatus . selectusque Eques sedibus suis prorumperet, multi luipensis cervicibus alterram corpora reclinarent, plures metu anxia huc illuo discurrerent, non . nulli gravius periculum suspicantes, au verentes, aci portas ruerent, nam certe apparebat, quod specie libertatem tuebuntur, re Uero Senatum oppugnabunt. Episcopus Plocensis Gembi eius, Palatinus Lencieiensis Leseayniaus, Palatinus inovroclavi ensis Legocius, Castellanus eoinaniensis Grimal-tovius, Castellanus Br enmensis Shreynlutus, dum ad portas ruunt, vario dedecore di turp hus excepti contumelijs, brevioribus sol petis in pectora eorum directis , cum summa ignominia rejecti sunt. Bini .in vallo occili, tertius per manum globo trajeeius non line periculo vitae. Extra munimenta idem casus temeritatis aliquot involvit homines. Merito ea tempestate obsessum dixisses Senatum, ae universam Rempublicam viribus suis, manibusque conuiuere potuisse, nisi atrox periculu, di proximum jam exitium fortuna Reipublieae a civium cervicibus avertisset. Hortantibus Mareschalcis, multisque suadentibus civium , aegre Senatus e
positus est. suisque sedibus redditi universi. Mares chalco Equestris Ordinis invitante ad Rotam de mane, in sequentem diem improspera ejus diei Sesso stiluta est. Quinque tantum sententiae consumpta notabili parte temporis, idque inter horribilem strepitum vix expediri potuerunt. illuxerat dies decima octava Junij, cum indictum a Reverendissimo primate consilium in arce, ad quod universus Senatus invitabatur. Propositum a Reverendissimo Archiepiscopo tristi praemissa querela, super atroci periculo S natus, quomodo securitati publicae provideri posset, dc an eisset modus coinercendae nobilitatis, ut quieta Reipub: pateretur consilia, simul retulit suasu suo Supremum Regni Mareschaleum misisse ad singulos Palatinatus Nuntios suos cum literis super eo negotio, sed statim responsum 1 nonnullis austantium, Nobilitatem accipere literas ab Illustrissimo Mareichalco Regni noluisso: quippe quae non egeret alieno consilio monituque, ubi de authoritate, ec salute Reipub. a teretur, amplexuros se nihilominus libenter movidum progressus Palatinatus Sando mirientis,ut Reipub. consilijs, quo quietius expediri possent, per Deputatos solum e medio sui interessent. Postrem, E re id Reipub. esse jurejurando asseruit, ut modus aliquis. aut ordo eliis gendorum Principum in futurum posteritati praescriberetur, suisse jam Iim rijstitans id consilium, ita Majorum nostrorum pectoribus. Plures eam v em secutae sententiae, seditioni, quam consiIio propiores. Episcopus Cujaviensis, avorum gloria nobilis. nobilior sua, dc Castellanus Mopoliensis aeque faecundus ingenio, ae facundus eloquio, qui nunquam avidius optabatur audiri, quam cum diutius est auditus, uterque ergo desperare se in tanta animorum diffidentia ex aecensis nimio studio partibus de prospero electionis fine, dc uterque unum sentire de loqui videbantur, ut quando consuetudinibus antiquis nullus jam in Repub. locus, praemisso scilieet jejunio, di celebri cultu divinae Majestatis per omnes aras, templaque Numen coeleste supplicibus depreeationibus, tandem patriae nostrae placaretur. Postera die scriberentur nomina duorum Candidatorum per duas schedulas. ijsque sacro callei insertis, quarum alterutra a trienia mali puero eximeretur, prolata; cujus nomen proserret, illa Sectore DEO.judice fato Rex polonis regnaret. Hae ratione omnes samones, ambitus, fraudulentas inter se concertationes, odia clemum, di invidiam vitari extu L a norum
157쪽
norum Prindipum. mio contilio, qui contradioeret, hane impletatem dele rere nollet, taetiosum,oc jam Rei p. hostem se probaret, perduellionem palam,
α mamielie profiteretur,non minus protranda medici quae sanaret vitiosas partes Reipub. quam quae ea secaret. t uriti in litaurymante despeetui suo Palatino Leneleiensi Lesezynio, quid enim indignius potuit fieri ad querelaa, de uolorem, benatores PC-Volvetban Lur, cum opportuna declaratione Vexilliferi Sendom irientis , eoru moerori luccurtum est. Poenitere ja facti Fratres, et ut poenitentiam tellificarentur, usos modestia elie, non enim interfuturos Reipub: consulto universos, nili per inputatos. Tum Primas obnixε rosa dat Senato res ut eorum quisq; suis fratribus persuaderet, ne armati veniun es ad Rotam, reliquum tempus consulendi de bono publico, omnemq; Reip: eriperent secutitatem. Isq; finis tam operosa consilij suit, interjelio mo dieo tempore, Mareschalco Equestri praeeunte exemplo, pauci numero, nam vix treeenti confluxerant ad Rotam Equites, nondum recollestis ex hesterno terrore animis, eontinu late velut caelo, ingenti turbine ac procellia confusionem manifestam detegente iram in cives, selo Polono, fiahiq; graves ob dilatam a DEo destinati, a gratiis Horoscopi favoribusq; Planetarum jam ς lem Regis electionem. Ibi Mareschaleus pauca praes tus de insolentia nobilitatis conquestus est; sibi enim imputari, quod
aliorum temeritas deliquillet, nisi ad praesens securitati Reipub: cons terent, se Orficium suum, ae insigne auilaoritatis scipionem, quem dextra gestaret. deponere, ὲ Vexillifero Sen miriensi cohibitus est, inventumq; mesium, ut nobilitas armata iusto spatio a Rota consisteret. Firmatum id quoq; communi concordia, ut postera die in Rota nullarum materiarum tractatus permitteretur , praeter formationem pactorum vnnVentorum, eae condescensionem ad sum agia eligendi Principis. Venit tandem is. Jumj ultima elemoni Regis destinata dies, quae feliciter xkἰ-δ successit, Fbu multi minime cogitabant. Hae die magnam seliuitatis, αν-- vioriae partem tulit Andreas Ollaovius Episcopus Culmensis Regni Pr
Cancellarius, qui posteritatem semper cogitat, ec curas suas non uni avo impendit. Ediderat is in lucem, ec per ralatinatus, priusquam VR saviae sparserat Censuram Candidatorum, librum sane egregium, α m gnarum rerum notitia refertum, in quo de eligendo piasto, ac nominatim Michaele Duce Vimiovieeio coite lusit, divinavitque, cujus copiam propter posteritatis memoriam adnectere placet. Ferebatur singulari adhuc propentione in privatum principem ulῆra memoriam Herois patris, modestam ejus juventam, bona'; artes, ac praesertim linguarum insigno perihiam amans, laudansque, nam hie princeps, qui alienis in oeulis et rus semper, obseurus in suis apperebat. Unde ei de Matrimonio agita ti, ne obieem Rugustiori sortunae suae poneret, dissuasor fuit. Sed cum 1, piastus omnium feris Procerum sententiis, ae praesertim Palatinatuum Lltvaniae instructionibus excluderetur, nec deessent, qui procancellar um sermonibus arguerent, qubd Principem fortunis omnibus per inju riam Cosatiet, ec Moselloviti ei belli epolutum, postremo invidiae, di malignitati , velut deridendum objiceret, transtulit omne studium in L tharingiae principem Carolum, eumq; qua publice qua privatim impens,
- extollendo, proximae spei admoverat. Neoburgieo principi maxime adver- . - sus praeter publicas rationes in Censura expressas eti m privata quada alienatione, qubd Legatus e)us GiZius diutius in Aula polona regnante CASΙ-MlRO residens futurae Abdieationis eonscius, di consilia pro principe suo ad Res evehendo,cum alijs agitans plurima favori Matronae cujusdam in aula
158쪽
praepotentis qua eum simultas, di omensio Procancellario intere ebat tri--i66νbuisset, ae procancellarium omisisse, di velut inserius habuisse videretur. Sed maximo praeiudicio rebus Neoburgicis suit, epistola ad Procancellari. um scripta, in qua se foedera quaedam suadentibus, de impellantibus prima-rijs Poloniae Statibus pro tuenda libertate, de avitis liberae Electionis juribysanxiise ultro affirmavit. Unde Senatores Neoburgico studentes amicorun erga se studia opinione debiliora, fuerunt experti, nam in illos exorta in vidia . tumultusque illius oceasio fuit, quo armata nobilitas vallo adequitans minas, di bombardas contra Nenurgicos intentavit. Iverant in lenistentiam Procandellarij plurimi, prae primis Cancellarius, de Supremus Ceneralis Exercituum Lilvaniae fratres Pacij, depositisque nonnullis omensioni, bus, di veteribus diffidentijs penitus expiatis amicitiam mus ultro resumen tes animos, di officia quaevis pro Lotharingim simul addixerant. In con. gressibus Secretis, in Conventu patrum piarum scholarum aliquoties haα ebitis, quibus procancellarius praesidebat semper ille de eligendo piasto praeis loqui iblitus, quod si tamen is per aequalitatem eligi nequiret, Lotharinsium secundum colloeabat. Die electioni praefixa discessere e Proeancellari j domo, cum eodem una rhoda vecti Supremus Caneellarius, de Supremus Generalis rach, Demetrius Princeps Vi inuleecius Exercituum Polciniae Campi Dux , Hilarius Polabinius Supremus Lilvaniae Mareschaleus m gna spe, Sc animis pro Lotharingio erecti . in vallo Electorali eum ob pauciorem numerum Senatorum, ec Nobilium, mora necteretur, consilium de dii Procancellarius horam trimam pomeridianam actui designando, faelibenim omnea notitia accepta converituros, simulque horologium suum parω . - - i
vum deprompsit, di in propatulo locavit. Trahebatur interim varijs con . ' ..troversijs tempus, saepe indirem respicientibus, vel requirentibus, qui pro
ximi, qui remotiotes erant. neque mora, ipsius horae primae momento asa surgens Procancellarius explorata nobilitatis voluntata nova fortunae mi insilia seeutus, Episcopum pomanientem Stephanum inieretbowski loci OG narium, ut in medium prodiret, di invocato Spiritu Sancto populo Et fiori benediceret, animavit; quo solenniter, dc deUote universa nobilitate adseniculante peracto quisque Senatorum 6c Nobilium ad Palatinatus luos turmatim divisos, discessere, ambiguae fidei cives in officio confirmaturi Aberant adhue illo loci oc horae Palatini, Consiliarij, dc Nobilitas Prussae, ae Internuntij Gedanensis, Thorunensis. Elbingensis civitatum prae ter Stanislaum Detia inium Palatinum Mariaeburgensem cum fratribus i anne Pohriwnieensi, dc Miehaese Litaviensi Capitaneis, ae vix decem e N bilitate Prussiae, quibus eum Proeancellarius prudenti consilio quod absen- ista pro Neoburgico aperte, de magna vi niterentur in proximum tento- rium Setopa secessit, illie locum suifragi a Prutarum indixit, neque valli circulum egredi eonsultum duxit. Mussitabant Campestres Prussi jam troeenti sermh congregati ad procancellarium, dc inlatinios tentorio inside tes. Venirent in campum, praesidem provinciae Stephanum Nidua Episse
pum Varmiensem, Palatinos Culmensem. de pomeraniae, omnes ferme divignitarios pressiae Internuntios Majorum civitatum uno jam Ioeo agere, aequius videri, ut pauciores plurimos accedant. Acceptae cum honore ver horum trinae legationes, sed rationum, di responsa per Procancellarium vis fuit: se priores caeteris adhue absentibus loeum occupasse, de suffragiis. λαrendis bono jure designasse, meminerint paucos ante dies in consalio Pruthenteo ita conditum, ut quoties necessitas serret intra vallum consilia, de actus omnes expedirentur, aliorum Palatinatuum Regni diversam sortem, qui militiae instar ad Electionem venissent. Prusses dellicarum expeditionum immunes, di non ultra Drewantiam conterminum flumen progredi in a
159쪽
At C. itas mis BIitos, ire in eampum sine jurium suorum diminutione nequaquam
posse. Proinde accederem parti, quam non numerus, sed loci di causae rationes potiorem facerent. Crebescebant interim ad Procancellarium Nummis iij, iere vota ec voces Nobilitatis in Pastum. Res insperata deoque iner in Itam. dibilis visa, led cum leptem palatinatus jam suffragiorum eoncordia velut conspirasse auditum, monuit Procancellarius Silniuium hastatorum Dueis Demetri; istinioni edij Praeseinim, animaret D em, ut fortunam Michaelis patrueli, sui adjutum iret, de Palatinatibus adequitando stimu Ium, etiam currentibu, adderet, ac ne piasti vocabulum diversos denotaret , re populum Electorem in studia scinderet erant enim in sermonibus aliqui e Nobilitate multitudinem per vallum sta . tem, α confertam, Mich elu pro Rege acclamaret, accendit animavitq;.
Tum fauile MICHAELIS WlSNIOVIECIJ nomen per turmas palatin 'tuum insonuit, magnoque, de indeseo ardore: Hυati vhaEI Rex da matum est. Dubitabanu adhuc nonnulli Lotharingo addicti, de Proca Cellarium adibant, optaretne et suaderet Lotharingium sustineri, seu Procancellarius abrumpi externorum partes, de Patriolae DEo auspice sceptrum deserri libens, laetusq; consuluit. Cum inter prusses Nuntiis, et responsis utrinq; diu cercaretur, abrumpendam cunctationem ratus Proca in cellarius sententias de Rege, quem Miu hielem ipse dixit, intem
rogavit. Secuti Domini Daia Iini , alijq; praesentes prum voeem Proean- ilar ij, MICHAELI Duci visnioviecto iusshagia contulere. Missus su
Stan illaus Buaenius Canonicus Varmientis, ad campum consensum. . . . in Michaelem Episcopo Principi Varmiensi, de circumfusis Senator ij, ocminis. iiis Equestris Ordinis declaravit. Haeserant alij attoniti,oc indignantes, var- --. miensis prudens, ec aequanimis, actum esse, tempori,oc consensui fratrum accedendum, ad concilium publicum eundum intulit, cujus sermone renitentes, nobilitas prompta ec laeta Culmensis, ec Pomerantae Palatinatus intra vallum, tardius licet, ec jam post datam a Proeancellario nomine Palatinatus Culmentis publicam declarationem advenere. Maximis periculum fuit in cunctatione Lituanorum, qui consilio Gentis intra vallum habito non enim militari more advenerant) alterum in diem protracturi eleAionem videbantur.Juvit prudentia ec dexteritas Proca cellar ij nona quoquam geri possint, quae ille praestitit, cura enim una, ec unum erat studium sibi, nam in arena sumpto consilio non propriaeas otia publicae utilitati strviens, legationis publicae speeiem sorm M. Vit, accitisque forte obviis Episcopo Plocensi Joanne Gembicio, Tarione ἀω-M. Palatino sendom triensi comite de Tarnois Castellano Sendomariae, una cum illis in Ut vanorum consessum perrupit, ac Legatos se venire a Minnatu ec Gente Polona amrmantes, rei novitate confusos Lit nos gravi ratione allocutus, aetate venerandus, de dignitate prior Gembieius m moravit, quam seliciter Polona, et Lit vana Nationes a trecentis jam annis in unum Gentis, de Reipub corpus conere verint, eorum bona, mam
laque perinde haberi, communem utriusq; felicitatem in hac elestione verti, proinde MICHAELEM Wila ioviectum sortissimi, meritissimi P tris filium, jam a proceribus de Nobilitate Polona per Palatinatus designatum , ipsum quoque Regem dicere, de abrupta mora in circulum ad
declaranda publice suffragia venire ne tardarent, quia quod morae datur. jacturae accrescit, ecce ratio necessitatis, cui parere sapientis est semperhahitum, quaerunt bonum, ec non malum, probent quod bonum est κteneant,ipse autem DEus pacis sanctificabit nos Eer omnia. Multum ea res turbavit Enimos, dc vultus primorum praecipue Radtivilliorum pri ἡ- . cipum
160쪽
espum, ae paelarum, palamq; dubi inre CaneeIlarius, qubi diversa reiseens ex Palatinatu Cracoviensi afferri, neq; in aliis cohaerere adhue suffragia Recepi liet, ec reniti videbatur. Sed Nobilitas Litvana grate, eccum fide lesatione aecepta, solvendum eue conteissim, atq; ad publicum Polonorum qui longius jam progressi tune, quam ut regredi pollent Consilium desiderandum coneIamavit, simulq; ruere Om. es duella Proeaneellari J,quem prehensa Generalis Pacius manu cur non iluscum de eligendo Plauto quidpiam communicasset , ae vel abhinc una hora pro amicitiae, ec societatis lide eos praemonuisset, rogavit. Ad hae e procanuellarius verissime inexpectatum id sibi, neq; ante horas prael et tum fuisse, DEt consilio factum, ne suo quisq; Candidato tenderent, ec re deliberata diversis animis studiisque distratierentur, proinde fatali rerum ordini ec voei populi, quae vox DEi non temere audit, obtemperandum, eo audito: augete famam laudesq; bonorum. Aequievit optimus, re publicae tranquillitatis cupidissimus Senator, nee rem distulit, nec consilium abjecit, Regiaeq; MICHAELIS sortunae summo studio vocem, ec audioritatem admovit . , rius id fuit Caneellario PACIO, qui spem magis ostenderat auxiiij, quam opem ferebat cui paucos ab Electione post dies Iegatione illam nullo scitu, aut mandato Senatus instructam Proeaneellarius multum admiranti amice retulit ec si id pecea re est, fatebatur id quoque, etiam in medio suffragiorum cursu retinere MICHAELEM auso, fluxa populi studia omitteret, di gloria ae nomine Candidati contentus, Coronam Resiam ne acceptaret, pleriq; ex demissa valle periculose ad sum mos eluctantur apiees cum casu, an sortuna elati, ubi vertiginem capi tis patiuntur, graviore deeidunt casu. Interim Proeaneellarius post aliquot Nuntios ad Primatem Regni in Arce haerentem, ec anxium, suisq; demum omnibus deceptum consiliis sero sapere, oc Ilia, quae impenderent ipsi mala aegro animo providere incipientem, ex itineris cursu cum Marest haleo supremo Exerei tuum Poloniae Duae Sobie scio, aliisq; magnis viris Neoburgiuarum partium redierat poliremb Stantis saum Lipselum Regentem Cancellariae suae misit, monuicq; amice electionem Duuis Visniovieuit, indubiam . ec hodiernam lare non dubit ret, veniret propere, neque deeus re jus primatiale in nominando Rege amitteret. Episcopum Uladistaviensem Larnkoviano olim exemplo
ad suffragia indidenda , dc publich serenda jam jam aecessurum. Erat Primas aliique, ut saeph accidit, cum dubiis periculosisque consiliis agit
mur. veluti in supremo rerum eam vehementer animo Conlternatus, octandem audita ejus coram Lipicio vox: digitus DEi liaee fecit, qu .m -- reschalcus velut emendans: Censura haec fecit, subintulit, non dicamus nobis, non praedictum. Interim tamen non peccemus in multitudinem nobilitatis eligentis, nee contrarii simus populo. Proruperant in medium consilij Zamoseij fratres, s quae compaMonis viscera, assistentiam invocantes lachrymis questuque rogabant, ut impleret Reipublica petitiones eorum, dolor non invito de pectore voces e. iiciebat. nam causae suae de Haereditate Zamoidens Regis electi potentia metuentes, accesseruntque procancellarium, eontradimonem parare innuentes, quos ille una ae Episeopus Vladistaviensis bono animo esse, sortunam Regiam privatae renuneiaturam, faellius illos ultQ a Regis Clementia o tenturos, quod judici j alea contra dare posset, dixerunt, persuaseruntque. Nee defuit ultra Proeaneellarius versis in eum oculis, dc aniniis gratanistis, oc laudantis populi monere proximos, ut tessera velut data, hodie. ho die vulgo dZis dias acclamarent, quae res favorem, ec studia incredibile ,