장음표시 사용
161쪽
quantum exestarit, promoveritque, di ita is praeoccu in metam, qui mode cursu cogitavit. lnvitatus post haec ab Archiepiscopo Prino ps ad in uam, ad Arcem deductus, multis Senatorum eum in arce praestolantibus. In erastino erat sestivitas Corporis Christi audientqs matutinum tem pus ablumptum, Nuntii Apostolici, Caesaris, de Sueciae Regis Legatorum. . Hora decima egressus est Rex ad templum pr stolante eum sacrificio Lois ci-Ordinario. multis eum perisnis illustribus anteeuntibus, deferente sciplinonem Regni Caneellario. Templum foribus ab arce lituatis ingrelsus est. regalique ad dexteram aliaris consedit sede, qυod ingens hominum multi ludo aveo oppleverat, ut nonnulli anxietas deliquij causa fuerit. Peracta missa saeram Concionem habuit illustris Oratot Poplavius, qua finita processionaliter venerabile comitans ad templum novae civitatis matris Augustissimae prodessit. Reversusque Cancellarium cum procancellario Regni tempestivis epulis adhibuit. Indultum laetitiae ad horam quartam, cum sol tepescere coepit, multumque jam de rigore aestus illius diei remissum susrat. Nobilitas armata in campis Regem expectabat, Rex vem non prius solium Majestate, quam Subditorum animos occupare volens benevolentia, talem se civibus Regem praestare incipiens, di laborans, qualem civis optabat non malis meliorem, sed optimis parem, facileque verum futurum credimus Patrem patriae , quia verus ante filius extitit. Itaque gratias acturus Nobilitati pro suffragijs liberaliter in se collatis, stasei coloris alcendit equum, initante eum Muite procancellario: duo Rallarorum vexilla antecedebaent, tum ingens numerus Calvacatae ante equitabat, di sequebatur. Stabat cujuscunque Palatinatus disposita per acies nobilitas a Stopa versus Vjasto, ingentem camporum oecupans planielem: Magnatum sumptu-ola latellitia suis quaeque Palatinatibus assistebant, egregie ordinatae acies, distincti per gentes Exercitus, instructus optime armis eques, prora vestitus pedestris miles, generosi equi, insuegnis tubarum ubique concentus stympanorum strepitus, fulgentia signa, lath expansa vexilla splendore de ferro terribilis miles, in ipsa pace atrox belli facies, nonaginta millia instri Si Exercitus augebant spectantium acimos, terrebantque gloriam debitam nomini reddenes Regis, ubique Melamando VIVAT MICHAEL. perquo
annos diuturnus eat. Rex, ut quamque accesserat nobilitatis armatae turma Palatinis Ducidus grates reserebat, caeteros in tecto capite, bc reclini ven rabatur . Ubi praeterijsset, in triumphum ab universis bombardae explodebantur, eum honoratum volunt singuli, quem singulos honorantem sunt eΚ-Perti. Quatuor plus ultra horarum spatium lustratio robustissimi Exertitus absumpsit: quem nemo Regum, aut Principum in orbe universo, nullo penitus fortunarum suarum, aut publicarum opum dispendio, ne obuio quidem erogato, cum apud Orientales nationes, caeterosque principes, qui late orbi imperant summo imperio Timarrorum quoque exercitus magno ejs constare soleat ὶ facilius comparare, dc habere potest exercitum, armis optime instructum, militis peritum, ad bella expeditum, praeliorum avidia. Conventum in crastino, ut pacta conventa per Deputatos in arce tractarentur in conclavi Reginalis Majestatis. Assignati a Primate ex Senatueres Episeopi, totidem Palatini, de Castellani singulis ex gentibus a Mareschaleo Equestri, Uni ex singulis palatinatibus, singuli ex terris. Deputatorum ad pacta conventa Regis nomine primus fuit Episco-Pus Cujavlensis, qui palam dixit, nullos equidem Reipub. offerre Serentia
simum Regem milliones, omnia tamen daturum, si pacem dederit. Jam certa spes erat definiendorum Reipub. consiliorum, cum Zamoruscius impetrata voce acriter conquestus, quod in aequali Repub. non 8
rc. non supplicare. judicio demum sciendi litem facultas misero non dar
162쪽
tur, protestatione Blenniter tacta contra totum Electionis apum, pactorum conventorum definitionem, di praestando super ea Elem Regis jur mento, erumpens, ex Rota discessit non tam id multi mirabantur pro temporum injuria di si ijs partium, sed certis viris, qui tu lamentabant suo. centuri, nam hi cupiditate ducti, ut alteri noceant, sui fuerunt negligentes, ita non potest lux fieri, nisi de tenebrae fiant, quia neo superum potest esse sine insero, neo Oriens sine occidente, nee calidum sine Di Sido, nea molle sine duro. Leviter primo de contemptim a Nuntihs Palatinatus Sen domiriensis nimio amore antiqui moris studium suum extollere visis n4uita ea protestatio, tanquam unus illorum infamiae poena innovatus, alter u plicitatis reus, impedire activitatem totius Rotae non possent. Diversam ad haec naturam comitiorum Electionis, a caeteris Regni Comitijs causabant, nee mittere ex Rota ad revoeandos, eum re ipsa non admoneri totum deberent, sed di emendari. Sed tamen cum multi suasissent, ursissentque,permiserunt vix consentientes, ut Director Equestris Rotae nomine suo ad illos privatim expediret, quorum Iegatio successus vacua fuit, sed postquam Mareichalcum Regni, qui protuno liberis vocibus praesidebat, posuisse Setinpionem adverterunt de saeuitati liberarum activitatem vocum dispensandi renunciasse; pro libitu prout euique affectus di ingenium suppeditabat, diseseruere. Inter caeteros judex Sendom triensis censuit, ut , Majoribus prae scriptum, di concessum arriperent exemplum, honesta, de salubria latebrosa artibus non egent, qui in similibus Elemonis casibus, quatuor, aut plures selectos e Repub. viros deputabant, qui contra hujusmodi convullbre, Reipub. saneitorum solennem nomine Reipudi facerent protestationem, ne Reipub. securitas, ne Statuum tranquillitas confunderetur, hoc tamen medium eventu irritum fuit, suspieante Repud. illum casum non factionis malevolentia sed justo dolore amicti civis evenisse. Nec multo post ex K ta Equestri discessum est.. buxta Julij jam cessante alio mense, atq; alio incipiente frequenti sismo senatu consultatum, qua Natione Lamoiscij revocari posse stat. Tandem ut in metu evenire soletae Reipub: periculo citius, quam pro more cuum deformatis eorruptissimae Reipub: institutis, illud quoq; erudimoris irrepsit ineonveniens, minimas etiam materias infinitis impraegnandi discursibus diversarum obtrusu materiarum, distanas prolificare Voeas, non rebus, sed verbis studere, plus loqui, quam sentire, agendi tempora consulendo extrahere, orationem verbis ornare, Rempub: detrimento temporis, jejunam consilio, velut diaeta afficere, non lanare. eoni uni se illa approbato illud medium,ut ad illos Mare se haleus Equestris ordinis mitteret Legatum e medio Rotae publico nomine, rogando, orando, obsecrando, ut estivitatem restituant, α cunctando ambiguum ex
certo non reddant proponendo illis Reipub: saeilitatem, quae illos constitutionis fide as curare intenderet, definiendae eorum causae in ComitiisCoronationis, judicandae per De putatos ia ex singulis Centibus: Missusq; ad eos Suecamerarius Brestensis Culavlensis cum hac declaratione , paulo post regressiis est irrito conatu, nam illi hoe medio male
contenti, Deputatorum tam grandem numerum pertime eoant, qu rum ambitus ut vitari non posset, ita eorum causae summum adferret
discrimen. Allegabant illi quaedam remedia graviora ipsis puriculis, ecsuum projectum Reipub: miserunt, ubi non modb judicium petobant κRepub: verum etiam ne ordinatio Majorum suorum circa Bona ramo' sciana periclitaretur, postulabant. Id rescriptum apud plurimos summae indignationis motivum suit, versiq; ad consilia universi, vana rationum monumen in asserebant, ut tirentissimo Principi electo, quoniam Zamoy- tui
163쪽
.ctai669 leius contra firmat praesenti conseiasu pacta conventa protestatus es: let, Casin riana paeta conventa Proponerentur, moderna autem, ecquia quid Respub sub tempus Coronationis Offerret, Rex sub nexa praesenti, juramenti se rurium alla sura alento iii maturun iponderet. Jammmedium Omnium comunium invenisse videbatur, sed Epii copus Cra- coviensis concra diiseruit, id tibi penitus placere non posse, cum mulcainveniantur in paZiis Calim trianis, cluat Rex nulla ratione sine Iaelione conseientiae, re per jur ij periculo jurata fide firmare posset, nee prae seu Prinei pem deceat. Tum progressus dubii de protestationibus eontra L moyicium faciendis publico nomine didieruere, eum pro hoste Patriae declarando: Alij recurrendum esse censebant ad Confoederationem superturbatores Rei pube ἐκ selisionis fomentatores ineundam, ex vi Confoederationis proponendoa frincipi Articulos, super quos juraret. Ad retinenda pr- sentia pacta conventa inclinatos iam animos validius impulit PACMagnus Caneellarius M. D. Lilvaniae asserendo cautionem praeeipuam prudentiae partum, ac proinde super pacta Calim triana nulla ratione consentire possit, nam ii aetivitatem Respub: habere non poteli, quomodo in aluerendis Regi pactis conventis Casi mirianis novam legem formare posis sitὶ Satius elle, dc honestius, ut princeps electus Jura mendo firmet praesentia pacta conventa, in quae tota Respub: de ipli protestantes consei sistetit. Conversa proinde omnium vota, an activitatem Respub: sibi re it tuere posset Primas egregie servata in sua sententia mediocritate , a Rsecuranda esse illis per conititutionem judicia censuit, eo adjecto Rem publicam omnia eis concessuram, quae antea ab ipsa petiissent, tum d inue libere ad se licem consiliorum coronidem condescendi posse. At Judex Senuomtriensis impetum assumendo. rationem abjiciendo, acriter invectus in Tamo scios, qui a vijs suis non sunt reversi, quos excaeca verat malevolentia, usquequo dc quousque 3 inelamitavit. Quid miserius accidere potest, quam is status in libertate, quem caeteri vix ferunt in servitute, contendebat ille, Reipudi activitati nihil derogatum esse per pro testationem a Zamoi scio factam, qui cum contra totum actum Electio nis protestatus sit, pariterque contra pacta conventa, in quae ultro conse serat: proinde eam protestationem enervem de irritam esse concludendo his verbis; porrb haec ad utilitatem Vestram dico, non ut laqueos vobis injiciam, sed id, quod omnino necessarium, di honestum est. His igitur alijsque rationibus exstimulati, quod cogere se putabant posse, rogare non sustinebant, di ingenij simul dolorisque velis latissime vehebantur, di noReipub. salutem in disierimen adducerent, propositiones Zamoiscianas re jieiebant. Reeentia vero pacta conventa placuere, utpote quae multum praesenti Reipub. Statui conducere praesumebantur. Ut vero exorbitantias . iub nexu ejusdem iuramenti, Rex in futura Coronatione s statim post actu solennitatis tractari deberent) se firmaturum polliceatur, illae nihilominus exorbitantiae, quae in Comitijs praesentibus Electionis publica concordia Convaluissent. actis publicis ingrossarentur, quarum extramim Mareschalcus Equestris Ordinis futuro Di rectori Comitiorum Coronationis, pro informatione Reipub. Jc felicibus consiliorum auspicijs, olferret. Reliqua autem DEI Optimi Maximi benefieio Ommia felicissimo cursu eventura spe Tabant, .multumque in eo spei erat, ae proinde nihil deesse ad coronidem videbatur, cum Cancellarius M. D. Lilvaniae disseruit diem jam deficere. Juramentum Regis Electi nondum lectum esse a Mareschalco Equestris ordinis. materiam M. D. Utvaniae dimittendi Exercitus, qui sine exoluti cne stipendiorum in cordoederationem potius abiret: quam se clemitti pateretur, exsolutionem sine tributu continsere non postri Proinde concedo
164쪽
rent M. D. Utvaniae brevem moram, ut saltem crastina die tantum nego. A. l66stium inito in aree consilio modi fieare posset. Restabant adhue expedienda rum Sueciae, aliorumque principum Legationum materiae, sed de his nihil tractari poterat sequenti die sine praesentia Nuntiorum M. D. Lilvaniae, qui per hinos lies materiam suam felicitare non poterant, frequentante nihilominus Rotam Mareschaleo Equestri, ac concessa publieis conlilijs dis rectione temporis, non taediosa Sessio solvebatur.
Dies Saturni Comitialis operis finem, aut consiliorum confusionem e pectabat. Cum hora tertia pomeridiana univertus Sematus,ec Eques, i tentus quisque, prout cuiquet mens. bc affectus prosperis, aut adversu v - . tatis suis in Rota a Tuit, Magnus Ducatus Lilvaniae, per De putatos tantiis et ex consensu suo Reip. negotia iuvit, nam ea die ex aree ad Smpam Seiasionem suam transtulerunt, cum intra tres dies dimittendi Exercitus adaequatas non potuissent invenire rationes, hujus tandem negoti j decissionem , ad futura Coronationis Comitia rejicere necesse habuerunt. Lamoistiorum quorum contrad mo timebatur in ipsa securitate, causa rursum controversiarum materies, agendorum consiliorum mora. qui cum in suis deside-rijs paulo ante aeriter persisterent, jam videntes quod sperare, aut expectare expediat insperata mutatione qui pridie Rempub. terruerant, tr
pidabant γ varijs in Rota excepti vovibus, ac pene pro hostibus Patriae , nonnullis deelarati, di proclamati, di qui prius spiritu feroces, de adve sus omne remedium contumaces suae causae leges dabant. Reipudi Maj statem reveriti, quieti, maestique mandato Impetatricis sortunae. di fatia
Deerat jam justa litibus materia. Unde non habendo quod amplius
laboraretur, cum satis jam verborum factum esset. Coronationis Conlitiorum tempus a9 7bri; celebrandum Cracoviae, particularium in palatina.tibus di Districtibus Comitiorum praefixio intra sex septimanas a eonclusione Comitiorum Electionis ab Illustrissimo primate declarata est. Iam sol diem deserebat, cum x Mares chalco Equestris Ordinis Rota juramenti Electo Regi exhibenda, super quam postero die juraret. praesentata est. Tum ubi consiliorum finis aderat, Director Equestris insigne officij sui, Scipionem ponens, gratias egit pro beneficio favoris liberaliter in se collato Equestri ordini, eae pro ingenti labore, di continuo, pro exarit latis pro Repub. curis, pari officiorum testificatione Equestris ordo magnifich reclamavit. I, diebus advenerant Cosaeorum Nuntij pactorum Had Elaeensium confirmationem a Repub. 5e Tecto principe petituri, obedientiam Rei puta dc patriae amorem, ut quondam, antequam bello servili per summam inj fiam, de oppressionem Status sui miscerentur, promittentes, aci fideliter se Dominio Reipub. ae principis imperio parituros. si paterno affectu in posterum haberentur, di justo regerentur imperio.
Septima Juli j Rex Electus ad templum progressus est non capiente se
era aede, quamvis non angusto spatio, populi multitudinem. Reverendissia 'mo Archiepiscopo ad Magnum altare sacrum celebrante , stabant a dextris Archiepiscopalis Eminentiae . a sinistris Episcopalis dignitatis insignia, ipse specia Magnificus, ore, verbis, adspectu, motu denique ad elegantiam eo positus. Illustrem ejus diei actum oneraverat, ae ornaverat magnificentia, peracto sacrificio, stabat primas in eo ornatu, quem induerat in gradibus altaris, tenens manibus Evangelium, super quo Rex jurejurando firmaret pacta conventa, ad quem princeps pietatis manifestus procedens, flexo enu, exhibente ei Rotam Archiepiscopo de more iuramentum praestitit. um Primas, Senatus, Mareschaleus Equestris Ordinis nomine grati ant-mi testificationem suae quisque commisit Radae, uterque concludendo eon
165쪽
A. c. 168 fugisse in sinum Regis concussam Rempub. de omnia senatus de Equestris
Ordinis vota jure merito in vimmam offerebant, cum ad illud centrum ut omnes colliment votorum lineae, secesse est. Principis ore gratiarum amisonem Joannes Gninscius Palatinus Culmensis reddidit. Transactis ceremo nijs Maresehalcus Curiae clara voce publieavit: polonos iam iustum Re gem habere. Copiam iermonis Palatini tibi adnecto die.
GRATIARUM ACTIO JOANNIS GΝINSKI PALATINI CUI
mensis nomine Regis pro Diplomate liberae electionis, dicta iti Collegiata S. Ioannis. Variaviae 7. Iuli, P Rimam vocem ad charam Patriam , inclytam Polonam gentem, de
Magnum D. L, Filius de Pater, os de ossibus nostris, ex Concive D minus ἐκ Monarcha, Mie hael LORYBUTH DEi gratia Rex Pol , niae, Magnus Dux Lilvaniae orditur ab Eucharistica, has inter aras,di- ,etione, in quibus, sub speciebus panis, DEum de Creatorem glorificat, , , Domino id esse fastum unoscens, quod triumphali applaulu, α uti, nam perenni Vivat, sub nomine Filia, piastus audit; se ilicet Dominus, , pater, ec nostrarum Sator libertatum. Quomodo Dominus, si non Fi-,lius aurei oris haec nuper dubitatio fuit E. clesialiae, dubium deponat,est neoesse, ubi Filium jam fastum patrem, clatri Patriae loquentem, audit; qui post DEum .nemini,nisi liberis inclytae gentis vocibus, amo- ,riq; Equestris Urdinis, Thronum se debere fatetur ec Purpuram. Con- . stitutam in plenilunio gloriae Gentilitium decus, suum in illud Cruee, refundente fulgorem, eum eo, charae Patriae, pridem extraneos proba , tis, at non approbantis, spiritus, emolumento ec solatio; quod non am-
.plius Alienigenam, sed Polonum , Fautorem sui, in sinu foveat. Cedat . ergo delicatum illud; in cunis Throno, in fasciis, purpureis paluda- a mentis auctoritans Monarchas; DEi Gratia, ubi Respubl. obstructa lia citationi via, confusa ambitione, repudiata aemulatione, extinctis disti, dentiis, pulso probroso de Repub: quaestu, eo dirigit Purpuram; quo a quot persena toc Heroes, proprium sanguinem animosἡ pro sua hodie a dignitate; olim verb eontra Tamerianem ubi tres Principes Nili a viecij vim mae pro salute Patriae meiderunt fundentes numerat; illi'.
o Uulnera euranda committit,quem suo lactavit ubere; illi ad triumpha-ole proferendum vivat, suas exerit vires, cujus cognatas aetes de ami eas eo minus arma habuit pro praesidio; ut ille princeps dominetur Patriae,sculus, immortali dignus memoria Genitor , decus gentis, columen ta beluis Reipub. pro fide, Ecclesiis, integritate Patriae , se immolans ins holocaustum occubuit: ut illum liberae inelyti senatus de Equestris Ors clinis voces, ad Thronum sublimarent, cujus magnum Parentem pros Patria de libertatibus, mortuali feretro repositum, Heroum humeri eas stris extulerunt; qui Propriis liberaliter fusis sumptibus fovens exercis tus, illi'; propugnans Rempubet terror Tartarorum, Moschorum D s mitor, pullulantium rebellionum meruit audire Triumphator. Non P stultitaq; angustioris suae Macedoniae terminis nostri Sarmatici Alexan-,dri augusta amplius arctari virtus; quem, fortunatius quhm Aristi pumi, omitis,adeoq; etiam purpureus decuit color non ante interregnum m , do, verum etiam ante tacula. Enim veris praenuntiarunt eum nobis r
, tro Ba tempora in sanctissimo illo Jagellone , a cus Germano Fratrea Elestus noster illo inquam descendit magno Demetrio Lorybuth, qui ,Principatum Si evertensem, alio a fortu in Reipubli subegit bello; ejusque
166쪽
Relatis de remissis electionis. III
riumphata. gloriose Bohemi eum moderabatur ieeptrum; ut hodie Se- ,re nil simus eorum Monepos, eas nationes, Di xceies. Provincias ampli- , tudine loci inlinitas, multitudine innumerabiles, heroa dextera in comis
. . paSem rἀduceret, quas a piissimo Jagielione fundatas, lumine fidei il- , lutir tas, inimi ea fata eripuerunt; ut male taustum orientem iena e , fortunis ec libertatibus noliris, tristis oceasus perieula minitantem, vel, ipsa noti iam illi nominis fama pereelleret, qui toties Ab Avo Electi N ,stri, Campestrisq; Dueis Palatini Bediensis , magni Reipudi Athlandis, , tanto tempore propriis sumptibus eum Turcarum imperatore bellan- . . tia, toties profligRtus, iuga suae, suorumq; saluti consulere eit coactus.' , praemoni travit hune nobis Monarcham Drus, in magno Joanne, muni, quem, non minus justus, quam bellicosus Rex bde plianus, ideo, in eonivnstionem Regia adlegit sanguinis, ut οἱ tenueret Sup r im prom, , videntia ex eodem sanguine nostris temporibus Monarcham ad Regi .upra parari; illo inquam in Lamoyscio,qui Sarmaticum nomen non tanisi , tum ultra suboriticos, Valaehicosq; limites, verum toti late oroi, Vise tor praesertim dom is aemulae orbis, sectu gloriosam: Simulque colla, piam libertatem, seisiam electionem, conculcatam liberam vocem pr . denti consilio validaq; manu erexic..ut eadem LIectio in recompensam. benefieij sui instauratorem Regni in posteris dia demate coronaret.. praelign runt Monarcham nostra antiqua sedula, Duqali sanguine frinis, eiputri Ostrogiensium, colligatione Ducis Rulliae, ec Orientis tangentiis, um Imperatores. Praesign-nt in sanguine Dueum Ma viae, haeredi-.tatem Majestatum eoloniae, in Serenissimam domum Genitriois Eleeli, nostri, cum fortunato hodierni throni augurio indueentium. Coelo ita, tum precibus nobis advocavit Ductor, ec Advocatus noster, ae totius, Chri itianitatis sub Choe imo, B. Sinnislaus Kostha novum illud Sarma,tiae sidus, proximo suo prie lucem ad thronum sanguini, ad sceptrum, Teipiib: adhue ante Stephanum destinato, hodie fortunate ex millibus' variarum gentium lecto ec e Velio. Indicarunt nobos hune princi em, eli raris digni'; throno virtutibus,beninuentia, sortitudine,astabilita, te ineffabili, eongenita magnanimitate, pacis amica sapientia; quae ia,in Regia Masitate ei ieiunt; ut in una ejus persona, pu licos vi audaues, Bolestaos, magnos ec sanctos Casi miros, sapientes re fortunatos Uiadi-,ilaos, miremur, de adorenvis. pr.epararunt illum nobis superi, in edu-,catione data primum ab ea Matre, quae ante omnium Matronarum aevi,sti depus, grandium virtutum exemplar appellata , nunc jam Mater pa-,triae nostrae, dici meruit; postquam, tam beneficum sidus in Hori n- , te polono edidisset; deinde in educatione paternaq; tutula Caroli Regij, principis, iterumq; in Materna Ludovicae Reginae, singularis sapientiae i. dono per orbem celebris. primae sine exemplo imb unicae Augustae no- i, strae, quae Regio toties ore, magnis Principis nostri virtutibus, hune istoties praedixit thronum,quem liodie liberis consecutus suffragiis, cujst i, sortunatum, sapiens, legibusq; conforme futurum gubernium spondet ,ec augurat, caelestis Hierarchiae Princeps, Divinissimus Electi nostri Tu- , telaris jam Patriae Tutor, ec Protector. Ominatur fortunatus Horosco. , pus, qui eodem, quo in lucem edidit mense, ad Regium sublimavit thro, num, Michκεlem. Ominatur eolumba illa, Electorali campo, campe. i. stri illi Senatorum reeeptaeulo opa vallibusq; , cum ramo olivae, , pacis tessera, pertinaciter supervolitans. Ominatur alba Aquila, super, ae les Electoris populi imperterrito volatu remitam. Ominantur illa
167쪽
. examina Apum, quae nuper supra manum suffragatoria sine aeuleo re, sederunt . ejus nobis praenuntia felicitatis; ut sub fortunatis Elesti im- , per ijs, mellea Reipub: fluant tempora, redeatq; saeculi Jagielloni ei inis . , nocentia sub libertatis Alumno, quum ideo DEus suscitavit, ut illius d
, mus lurculus nostras moderaretur libertates,ec gubernaret. a qua auctar, lunt, oc ampliatae: ipsam ominatur caelum, nostrarum obligationum de . , juramentoru lacramenta nolens esse inania. Ominatur deniq; prodigio, suppar temporum incidentia: Eadem enim die de laora, supremus Ee,clesiae DEi Moderator de pastor, feliciter nune orbi imperans, ante de-. -
, cursum biennio, Divino dirigente spiritu, electus Romae; qua die de hori, ra, eodem adunante Electorum eorda, Electus noster, Monare latae An- , te muralis Christianitatis princeps est nominatus. Ea plane die, inmm, , ctae a Sede Apostolica, per totam EuroPam, ae praesertim Romae, ει in .polonia, pro felici nostrae electionis successu, quasi jam a superis, exau - , ditae exspirarunt supplicationes, qua die, post fortunatam Regiae Maje- , statis electionem , chara patria in manibus fit ij, jam paxris, xmilia, Respudi in sinu PoIoni respirare, meliusq; sperare coepit., in hune itaq; quem elegisti, orientem solem oculos, spesq; tuas in ., tende, inclyta Sarmatica natio. Ex hoe clementiae, α bonitatis sonte, , rorem oceli, adipemq; frumenticeolonus de miles hauriet. Ab hoc nu- smine paeem speret, non fulmina Senatus timeat, cul caeterisq; on ni- , bus,ppo tanto in se amore iteratas referens grates; mutuu singulis aia , festum pollicetur, ostensurus orbi; quam bene conveniant, N. in una , sede morentur, Majestas de amor; propensionem eam, quam ab omnibus , experitur, rependet singulis: patriam pro matre agnoscens, pro ea via
suere α mori, Paratum se esse pi fitetur: de quia parere didi ait, resib. imperabit.
PROIECTUΜ DE PIASTC AB ANDREA OLS NSRI EPISCOPO CULMENSI PROCANCELLARIO REGNI IN LIBRO CENSURA DICTO SEPTEΜ MENSES ANTE ELECTIONEM TYPIS MANDATUΜΡ linum ego non amo duntaxat, sed depereo. blandiente Ipso nomi-
nis omine, piast unu seu gestatorem, qui eoneussam de vacillantem hanc patriam, bonam matrem sinu, dc ulnis velut gestet. Ducem amoris, mei habeo divinae vocis seripruram ad Moysen: Non poterae alterius gen- , tis hominem facere Regem, qui non sit frater tuus. Pro Ducibus, divi , ctoribus secundis natura, de quod ex natura ortum ducit, jus, mosque gem, tium, di utriusque progenies, leges, exempla, animalium greges, et Ruse, una turmae non a dispari regunrur, generis sui Ductorem eomitantur. N, tune poloni velut a natura in sortem subjectionis damnati Alienigenae, imperium semper patiemur nunquam a patriola regnabimurὶ invidebi .mus capiti nostro Diadema, quo orbis recte superbit, quo usus di exem , pia gentium sanguinis sui Reges coronant Roma quamdiu serviens e , rat, a peregrinis, nullo discrimine Reges sumebat. pulsu Tarquinijs ultimis, externorum libertate sundata non aliis, nisi Romanis eivibus falaespe , mittebat, fundamentum libertatis erat, ab indigetibus imperari, Medoru, Graecorum, Persarum imperia nativis Regibus habebantur. imperatoreε, praefici imperio Romano non possunt, nisi Germania ratio aureae Bullae., ne decus Coronae ad exteros transferatur. Gallia lege Salica arcet thro , no suo externos, ec eardinali hoc tanquam scuto retundit. Lusitanorum antiquas .
168쪽
. antiquarium statutum alia Nunquam volumus Regnum nostram ire fori ααi66s, de Portugallis; ipsa sacra urbis, de orbis Sedes clausa est Ultramoni
, nis. Piastidae suerunt Reges nostri, qui a primo Catholicae veritatis ac- o,cepto lumine Episcopatus, Abbatias, Basilie fundari int, qui bellicae virtutia, inclyta fama hostes terruerunt, iam impleverunt, Religionem di Regio- , num plus ultra protulerunt, ferreas columnas Marti, Gracivo trophaea ad ' ue, Tyram, di sorysthenem, ad Albim, Salam, Balthidum erexerunt, trium, phatis portis, Regia victrica dextera, acinaces suos SEerbicios inter tria, umphalia vaterum Regum monumenta Cra viensi arce asservatos in . fixerunt a Primo Plino ad Casimirum usque Magnum, nullo iurament. . , de pactorum, sed amaria duntaxat vinculo obstridii, religiose, juste. io , liter, nobis imperitarunt; non iubditos oc servitutem , ilia cive, de liberin
, piastus enatus, nutritu ι in siliu nostrae libertatis, illam, tanquam, Verus Alumnus adamabiL, gnarus candoris poloni, integram fiduciam, in nobis reponet, liberam voeem, quam privatus pro Repub: proculix., non aegr. Princeps audiet, regnabit, tanquam lesibus rationem reddi,turus, nore Poenitabit eum veteris Reipublicae, non irascetur ministr ,rum Stacui, exactae Iesum uastodiae, oc Senatoriae libertavi, ae tribuis, nitio illi: Intercedo; bonos prudentesque monitores feret, vir viris i , ctus, viros, de virtutes dilbernet, propria ec RVita cuiuscunque decora, recte aestimabit, personata de neoterica nomina, titulares Principatus, , Marchionatus, cometatus meros servitoratus nihil morabitur, Nob .litatis Avito titulo,Praesulum, Palatinatuum, Castellanorum. id est st , tuti, auctorita Dueum, Comitum, Baronum veris inpolonia splenis, doribus decus omne censebit, exodium mores, modosq; non invehet, seis, veram de antiqui moris Poloniam reducet, nullis altionibus externis in- α - , serviet, proe ut Regia suaeX ternos advenas, vespiliones fiet pub: hab , bit. Abstinebit sigillo Camerae, multa mala in Repub: patrante, ec le-
.gibus frustra prohibito, quod AUGUSTUS Rex cii Varii vicio fide, pri- ,
, mum introduxit, quo Lutheranae haeresis ad modicum tempus tolera , tia in causa templaria Thorunensi vidimus, legimusque obsignata, est; cujus se ministrum quidam nuper apud e Xternos Principes vanb, jactav. t. Scribas literarum peregrini sermonis, inter ore R imi ilione ex , eludet, qui Camerae Regiae, ec Secretorum intimi, ac I ransactores,. Rempub, uti rem non suam, sus, deq; habere, novare, contundere, ne . verecundiae, nec Religioni ducunt. , Deseri bis externis extra lineam sorth, sed utiliter in publicum hia, ad noto; me legisse memini in pactis convenuis Inaperiali bo capitulatione, voeant obligari imperatorem, ne scribendis epistolis, Aia, quam lati- - ,ria, aut vernacula lingua utatur. Idem omnino cupiam Regi Poloniae, pactis praescribi; nam praetextu literarum Italicarum, Gallicarum, , Germanicarum, intrudunt se Camerae Regiae extranei, arcana investi, gant. Regiam dignitatem in titulis, ec scriptionum sormulis minuunt. , neque pensi habent. praerogativam quandam ossicio nudius tertius nati. Reges Poloniae, ad extrema usq; tempora SIClsMUNDI III. Seer . tariis peregrinis caruerunt sibi assectant. Grave exorbitans est,nomia, nationes Cardinalium lingva Italica scribi errorem contra stylum n , minationis nuperrime Curia Romana, postposito Regis poloniae ad Caria, di natatum nominato Episcopo Bieterensi eausata est iusq; hoz a Secreis . . tariis Italicis elanculum usurpari. Curam Neapolitanarum Reipubilia iis reditariarum summarum: directionem tandationis Roman Liliti Ma nae:
169쪽
aci 669 , nae: Legationis Hispanicae: In cernunti turae Neapolitanae; cum Cardi .
, natib Proteistoribus, α Principibus Italiae correspondentias , Omnirin Romana curia Polonicorum neSotiorum, velut arbitrium, in- ., consiluis atq; insciis Cancellariis Poloniat, quorum id muneris est, ab - , illis usurpari. procurationem postae Italis non eximo,quibus nemo aecu- , ratius id negotium exercere pollid, quodq, conititutione Regni, ec Pria, vilegiis tanquam honi inventores juire nitantur. Redeo ad piastum . ., Sed pianus re domi angusta milliones nullos repraesentabit. Quis spo , sor 3 etiam de istis, qui magnifice promittunt, an certius sorte illud Gaia, licum Henrico IlI iniuriptum, nihil. Aut si aliquid, si facta dims adiice, re curent, an sortunas omnes in casum daturi, tanti tamque immenti a , vitalitium sceptrum comparabunt. Haereditas Regni nee toto auro ven , iis, nulli unquam libertatem, nostram venum, aut donum facere certum, est, vetus verbum est; Qui emit, vendat oportet, pecuniae suae, non a
. sectui nostro Regnum emptor imputabit, di caritas addims, tanquam de , ditoribus plus imponet, Lacunam proprij aeris, di patrimoni j nundinati , ne vacantium beneficiorum, aut quovis quaestu, vel indigna parcitate e , plebit. Sed dedor tot olim larga, ic vasta promissa pams conventis, spon- , sionibus, diplomatibus, iuramentis donec eligerentur; roborata, ecquis eri , cipum implevit, dum electus est y quis opulentiam externam in Polonia, advexit; nonne Thesaurarius Regni. excipiendis, Hemico, Stephano, Si ,gismundo, obviam prae finibus ivit, di publicis aerarij nostri impendio, iter, ingressus, coronatio steterunt. , , piasti certior fides, certiores divitiae, ic mansurae: hoc inseret quod nop, efferet, non efferetur ex polonia pecuniarum vis, quam splendidae legati, ones, magnifici ingressus, procerum pompa, decorisque certamina, more, gentis, & studio erga novum Principem absumpturi sint. Neque Polonia . x externarum opum adeo egens, ut propriis non plus satis abundet. O pό. - - , loniam ad invidiam felicem l Si bona sua intelligat, si bono libertatis bene, utatur, militem fraenet, leges exerceat, dc publici san more diligentia, pri- , vatum intra mediocritatem definiat . Casimirus olim Magnus, angustiore , tune Republica Lilvania, Masovia. Prussia necdum Regno accesserant , Centenas civitates, arces, Ecclesias muro struxit, ex lignea, lateritiam P , loniam reliquit, simul imperatorem, quinque Reges, plurimos Dynastas, celeberrimis suae Neptis nuptijs viginti per dies Craeoviae hospitio excepit, . , lautissime habuit, abeuntes Regio sumptu ad fines usque deduxit, moriensu opulentam gazam reliquit. In promptu eausa; centrum illi Polonia fuit; hila, nidus, domus, hie cor, hic thesaurus. , peregrini Reges a Republiea condita, tot saeculis vix quatuor; UI ' , disiaus Bohemus, Ludovicus Hongarus, Henrieus Gallus,Stephanus Tran- ,sylganus omnes sterilitate. ae vitio vel infortunio regnandi polanis poeniis, tendi fuere. Stephanus ob sundatum judiciorum tribunal, ob res bello iti, Moschum gestas saM egregius, sed tamen amoris publici, di laudis non, integer, quibus intentatae Archiepiscopo minae, bellum Gedanense, C ., ratoriae ad Dueatum prussiae,male provida Mudi ejusdem Ducatus jam e , tincti pertinax innovatio, Zbororiorum proscriptio, in D binium, di Mi Iemium summos viros. quorum ille Cancellariatu. hie praefectura bellica , evolutus fuit, dedignatio, erga Hungaros nimius favor, in judicando reo, tinentior sui beneplaelii sententia; Armenorum advenarum nativis civiabus Leopolierisibus exaequatio, diuturnior in Lilvania, di melius affecta . , residentia, belli Tureici meditamenta, Comitiorum neglecta multos per , annos indictio; quodque gravior imperio fuerit, quam in polonos convo- a niret, non laviter dctraxerunt, lasellonum, ec Sisismundum Ili nostri generis
170쪽
generis extra peregrinos pono, atque Indigenis Regibus jure aerenseo.
, Antiquis, di novellis legibus nostris sancte cavetur, ne externi aclos. ν sieta admittantur; praefecturas, di beneficia Reipubl. illis obtinere inter, dictum, cur non magis aeqvum foret, Rempublicam nosque omnes exin, temo non submitti, nostri potitis, quam exotici sanguinis Principem tole, rari. Majorine, di fidiore affectu nos amplectetur, infectus alimonio, ter a vitio, cultu, omnibus externis. Patria, moribus, lingua, institutis diversus, quam nostra, hisce omnibus connexus majori cura habebit advit alitium, Regnum, prae haereditario Principatur Ille ne dominabitur nobis tanqua, pater filijs, qui subditis natis imperat, tanquam herus tervis , Externus Princeps novitia actuo Dominatione, bonis artibus notescere, cupiens, aut Cancellarij, Uie Cancellari j. Minaltrorum Status auctorit . te consili6que rem aget, hine aemulatio inter pares, ambitio, discordia, s Reipub. venena, grave etiam Ministris, improspera vel non omnia omni , bus allubentia, illis imputari, offensionum, di invidiae telis exponi, vel pa- , rendi, imperandique externam rationem doctus, de periclitans tuo veluc, remigio. gubernabit. Hine querelae, ambigui sermones, periculum denisque, ne ad scopulos offendat, an di conveniet illud expectationi non res spondentem majora credi de absentibus, vel Ministrorum fastidio, exter , nis intrusoribus, quibus Reges plurimum fidunt, indulgentque leu domeo, Ricis Camerae susurronibus, pravis Magistris, quorum de facili apud no- , Uum Regnantem interior admissio, aures, animumque concedet; id verbi deterrimum, di Reipub. maximὴ exitiosiam erit., Polonus juris, morisque Quiritum peritus, Ministrorum observans,, e ternorum, de susurronum contemptor, Regia plane via intra Orbitam, aequi di justi seliciter Syrtes, di devia enavigabit, di salva Reipublicae na- , Ve portum salillis publieae ovans tenebit., C ndidati externi quicunque sponsam hane procantur, di de aureo, Regni pomo decertant, injuriam repudij altiori mente reponent, nec in .s ultam, cum occasio tulerit, ire patientur. Unius evectionem alius di aliissus in sui detrimentum, dc dedecus interpretabituri praeserri adolescentem, senectae suae, impatiens dolebit, solius piasti electio nemini injuriae ac laesiloni erit. Exclcisio omnium sorte pari, nemini indigne tolerabitur, si quis, nostratum hule vel alteri fidem, affectum, verbum obligasset, grate a s solvent , benigne cedent excusabuntque, DEO, natura, usu gentium . nidiam, di rectissimam electionem, commune infortunium solabitur aequin, litas. , Quisquis ille externus eligetur non fallo, Magnatum potior electio, erit, qui fratuita suifragia vix praestabunt, spe, pacto, utilitate, conditi, onibus ducentur. Piasti Electio vera, dc unica Nobilium erit, quam non . privata utilitas, non ab imparato, inope, metuente spes vel pactio oo , ciliabit, virtuti tribuetur. Libertatis nostrae dos, decusque maXimum est, a Vocis pro Republica libertas, vereor, ne vox tantum sit dominante e , terno. Certe parum firma, nee satis eHeax erit, olim principem non, intelligentem, aut effugiet, aut per interpretem aliter sonabit, ut per, o nates deducta aqua limo sermis miseetur, nee lucidum illud nativi som, tis integre servat, ita per interpretem sermo non pure nee feliciter ad , aures Prineipis seretur. Hisce ego auribus audivi, quendam intimiorem, Gallicae lingvae interpretem, Reginam Ludovi eam inter, de Senatoremis insignem diveria interpretatione lusisse, ae serviendi auribus adaeatorio stu, dio, longe Verona, Placentiam deviasse, praegrave omnino erit non I , tolligere, non intelligi, alienis auribus audire, latinioribus etiam solaecis