장음표시 사용
481쪽
ties elusere; an jam tempus non appropinquat, ubi dicit Seriptura; perdam sapientiam sapienti lim, ec prudentium prudentiam reprobabo,cum lion omnibus placeat, quod ad cuia1torum necesse est pertinere sortunas. Non alibi enim initabilis populi melius ex pretiim cerneres imaginem, mira inconstantia, quae vetuerat , Jubente, de quae jusserat, ve tante, adeo, ut circumaciat undiq, mala, oc non eit, qui adiuvet; ad maturum interitum mores sufficerent, feralis tantiim dies, ec inclementia fatorum desideraretur; dicebant alij: Appropinquant Turci, non tu
Venit tristis Nuntius de morte Joannis Casimis i. cujus exequia celebratae ai. Februari j in Basilica S. Joannis, inscriptum lemma atratis
pyramidibus: testandae populo Principis modestiae, α pietatis causa. Cecidit zorona capitis nostri. Funebrem aehum conclulit Procancellatius minita oratione, nee quidem simulato dolore; non quod lugubris scena lacrymas omnino de liueraret, sed atrox malorum memoria, α publicorum damnorum magnitudo, luctum. ec gemitum e cujusque pectore provocabant; nullus honor erat, quem non illi publica benev lentia praestiteris, quem non ei, oc Senatus, ac Regis authoritas detulerit. Venerunt interim literae , Palatino Vitebseenti, in quibus assecurahat, promittere se Male eoiitentos. Hoe, quod timebatur, solicitudinum portus elt. Propediem suum Variaviam adventum , ad paucos tantum dies prolongationem eontiliorum optare. Quod in reditu suo in Senatu comparens confirmavid, feeitq; relationem, quomodo quisque Malecontentorum flatui suo conveniens explevisset juramentum. Multa cura sata perducuntur ad segetem, tum puncta proposuit, quae Reipub: res ititionem exigerent; nimirum ut lauda palatinatuum ad modernum m igni Contilis actum sormata, Nuntiisq; data cassarentur; nemo quenquam publica prohibet ire via, jureque caduci bona adempta antiquis poliesitaribus restituerentur. Elueidationem jurisjurandi Regij loco, ni hil novi, unum verbum ρermu Latu in contrarij, meliorared; Ad eandem eluvidationem addi punctum postulabant; extra dubitatione, metumq; positi simus, tanquam dedissend grandis patientiae documentum Principis, nobis cun Sta inviolabiliter servaturum, quidquid in coron tione sine restrictione mentis religiose firmavisset; quidquid agunt, aut egerunt,conliderant, ut futuris praesentium, praesentibus collatione pratisteritorum trutinatis, se ipsos, α nos recte dirigere possint, ad praeteriti temporis memoriam accommodantes, ad praesens sensum, ad futuruvero Pro viventiam. Et quamvis ad extremum ejici consessilient verba, sine rei trictione mentis, illud tametia moruleus retinebant, ut elucidationi jurisjurandi adjiceretur, quod mutuam requirant a Principe, si non fidem, at certe obligationis conitantiam; addentes, quia sicut nos Christi Domini, ita re illi. Causarum perduellionis judicia requirebant processu in aStu Consederationis descripto terminari. non vero summario ι jure; qtiemadmodum ejusde in Consi ederationis ultimus receis is sonat. Contra calumniatores forum assignari, vigore praesentium Comitiorum
urgebant, eum nunc rumpere concordiam, impedire unionem, nee ex
conscientia liceret, nee ex commodo Reipub: expediret; alias confundetur omne jus. dc leges interibunt, non fides, non pax, non humanitas, non veritas erit, atq; ita neq; securitas, neque regimen, neque requiesa in ilis ulla. ec hora una negligitur, quod annorum mora nunqua uompensatur. Lamoysciis pensionem ao. assignari contendebant, antequam in
482쪽
in causa ordinationibus in Comitiis Resp: decideret. Sed melius haec in telligenturi ex punctis milIis , ec responsis ad eadem datis ι quae omnia submitto. Ita apparet, quod semper oceant, priuiquam se Lunt agricolis. Nuntius Apostolieus Extraordinarius Franciscus Bonovistus audientiam apud Regem habuit a4 Januari . Mareschalcus vero Equestris Ordinis quo fauilus in consensum unuret diversos di controversiis oceationem praescinderet: praesentabat ramenti firmam Senatoribus, ad Judicia deputatis, ad quam explendam articulo Confoederationis tenerentur; renuebant diu Patres, oppo en
do Senator ij juri furandi Religionem, qua semel fidum Principi, oc Reipiab: obligatient, latebanturq; metum ex polleritatis judicio, quae ill rum fidem, si toties juras lent, suspeetam fuisse, haud inique argueret; sedulo apponentes quae poterant, pro sua sapientia, magno conatu ni hil agente. Sed validissimi Nuntiorum urgebant: in Tribunalitio subsellio, in vari)s Comitiorum functionibus nihil officere Senatoriae dignitati expletorum juramentorum necessitatem, nam ut Ordinem quemque
prudenter suis officiis Respublica distinxit, ita quibusque dignitatibus
non indecora judicavit propria cum muneribus onera. Tum celsit rationibus damnosia tempori controverita, ed Mareschalcus accepta voce, dubitando quaerebat, an ad praesentia judicia, Oli Lur, ec Zabokrizeius , caeteriq; Comitiorum convulsores, pro quibus Male contentos instare, Te- serri, trahiq; deberent, petebat. Principe resolutionem. Vocato Pri-Ceps ad thronum Senatu ore Procancellarij declarationem expedivit: Principis officium ac munus esse ita Regnum gubernare, ec illi praesidere, sicut corpori praesidet anima, ec amplius, veluti mundo DEus, tum suborietur mansi retudinis, occlementiae lenitas, dum singulos illi obnoxios perinde habet,ac corporis sui membru,cogitabitq; id solum fulmen, quodJu Piter mittit,placabile esse,perniciosumq; id, quod deliberavit,ae aliis quoq; Diis, auctoritati commisit. Jovem, id est Regeni prodesse, cum oportet, nocere , nisi cum plurimis visum est , sic etiam peccata compescenda sunt, ut supersint, quos peccasse poeniteat, securitati antequam umdictae consulendo; Alterius enim vitia emendanda,ulterius frangenua sunt. Unde non sat tutum se officium feeitie, si non id fama approbat: uuam do omnes iniurias bono Reipub: donasset, etiam in eo Comitiorum con vulsoribus indulgere, ut eos poenituntiae magis, quam supplicio servari malit. Satis illis ipso facinore supplicij relictum esse, quod poenae magis, qu m infamiae sint exempti: id tamen universo populo, totique or/bi constare optaret: cujus scilicet instinctu comitia Coronationis suae abrupta sint, grandi quidem, attamen innocuo Ma)estatis dedecore, sed majori Reipublicae damno. Fatigabat interim aures continuo Mare schalci Equestris, quidam Nobilium Lodrinscius, qui seminavit, quae s mniavit, delationis partes proditi Cameneci libenter sustinere vellet, erant Vcro, quae allegabat, similia veri, non tamen vera. Ergo Maresuhaicus a cepta dicendi libertate, cum dolore, de gemitu protulit; boni viri officium estis, errores hominum corrigere, eosq; in viam reducere, cum multis habere necessitudines, stri morem tamen in se diffiteri Patriae amorem, cui omnes charitates cedere consueverunt. proinde quoniam Delator Proditorii Cameneel ultro faciem Reipublicae subeat, deterreri eum ab ea delatione, quasi illa falsa sint, quae sunt abdita, a se non potuisse, neque debuisse, quando ea resolutione instructum esse cernat, ut paratus sit Generalem podoliae juramento convincere, quod infami pretio Camenecum hosti Christiani no-
483쪽
A.C. i673 minis prodiderit, notumq; illi esse satis claris documentis, illud infame pretium bonjs suis Strulec dictis, sub Dubno sitis invexisse. Calumnia in uelatio mentita, odio clanculum, reo ad respondendum, ac refellendum non
admisse, ac proinde sperare se asseruit, fi Dnus permiserit pro voluntate Dei, in rei veritatem Rempub. tandem deventuram, si quicunque talia ausus, i perditis in proverbium, ae fabulam omnibus populis, nam factum hoc infame nulla delebit oblivio ex ore sermonis sui. Ad rem novam, di inexpectatam prorupere in affectus, ut quisque ijs obnoxius erat, quales ira, di pri' mus impetus subministrat. Subordinatum alij ad invidiam Generalis Podo liae detestabantur, dc publica custodia attinendum, ut malitiosum clamitatabant: tam projectae mentis homines, qui de medio ad malum egressi sunt, lcum maxima scelera inulta sinerent, etiam indices punire volebant, non lsine rumore conscios eos fuisse sceleris, quod subdolis verbis tantum crimen spalam detestarentur, dum punire nunquam permitterent. Plures, melioresque securitatem Delatori dandam. providendumque sustentationi ejus, ex publico contendebant, dones inquisitione deducta causa exitum sortiretur, sollicitabantq; Principem, ut justissimis precibus declaratione sua subvenire dignaretur. Princeps itaque a throno censuit, ut eb usque sub patrocinio Mareschalci Equestris haberetur, donec ex thesauro Regni pensione stibi
Sedato motu, promovente Episcopo poseaniensi, lectae iunt a Praelato ejus responsoriae literae ad libitum plane Loviciensis Conventus compolitae. eoη - Ergo data occasione sententi js, plurimi Nuntiorum serio praecavebant;
non modo verbo, sed ne minimo quidem implicatorio termino permissuros f conscederationis eassationem, nisi prius exacte compositam ab intra vidissent Rempublieam. Reliqui Nuntij, cum maturandas res censerent, neque Vanis scrupulis, di ambiguitatibus morari ultra concordiae opus decorum affirmarent. Juvit contrariae partis sensum Director Equestris, asserendo, acerrima deliberatione agere ea consilia, quaecunque ad formandam aeternit
tem Iegis disponerentur, oc quidem imprimis persolvendae sunt ipsi pietatis fonti gratiarum actiones amplillimae, qui hoc tempore tristissimo ad resarciendas Patriae nostrae partes labefactas id inspirare dignatus est, quamvis alij, qui rerum admiratione constituti, criminando, di calumniando, nihil jaliud faciunt, nisi ut Respub. ipsa de se poenas sumat, di ea re occupetur. lSatius alij credebant; cunctatione peccandum , quam ut praecipitantia b nis conflijs inimica, famam quisque suam, ac bonum publicum, imporijq;
salutem amigat. Incensos ad lorigum verborum certamen commovit servida voce sua Episcopus Posnaniensis, quasi tam justi studiosus inventi, dicens ad Regem, quod clamantium ad coelum oppresserum ab illo voces DNUS aliquando audiet, per divina, humanaque obtestabatur ille principem, dc Rempublicam , ne summos Magistratus imposterum nisi biennales haberi paterentur, id tot millia armatorum Datrum a se in campo petijsse: ut vestram Regiam Miem continuis precibus obtectarer, ne in minimo puncto salutans illa pro Repub. confoederatio, quam di Ura Mias jurejurando , firmasset, violaretur. Non se liberos, non fratres in spem Reipublicae alere, aut sitam consectam aetatem grandiori servare ambitioni, id tantum pet re a Mie Vra, quod saluberrimum postea Reipublicae futurum, claris apud se documentis praevidisset, an nisi id aggressi fuissemus opus, Respub. nuno non laboraret minus ea sententia Pro-Cancellario placuit, qui statim conistra, accepto dicendi jure disseruit: orsus ab incommodis, quae necessiarib evenire deberent, si tam mutationi sortuna, aut sapientia Ducis sabesse e seretur. Facilius in rebus - publicis Oratores, quam milites nasci: difficili
484쪽
actis in Comitiis Paristationis SI
rem his omnibus boni imperatoris Electionem. Proinde diu cuique principii A.C. i6rs inspiciendum esse, quem bellica virtus, de fortuna tanto fastigio dignum
censuerint. Absolutis id tantum principibus moris esse, qui eminentes vim tutes in subditis ferre nequeunt: ut neminem unum magnum faciant; or dinem, qui in coelis eli, etiam in terra relinquamus; in libera nostra Repriblica nondum videre, eb descensum necessitatis, neque SerenitIimam M testatem absoluti habenas imperij affectare. Transmittendum ergo potius hunc conatum ducere, quam tot cives periculo dignitatis, in tanto animorum metu ad recentem invidiam provocare; utrique adversarios suos hostes Reipub. appellant, pro Repub. omnia se agero dicunt. Sequenti die ad instantiam Episcopi Craeoviensis puncta Lovietum mittenda, publicae proponebantur considerationi, inter quae ilIud praecipue non- Μ ἐπινει- Nulli interere volebant, ut turmae Equestres Suae Mitis hybernis, de ilia pendiis abjudieatae in integrum restituerentur. Gliscente certamine Episc Pus Craeoviensis revocari in mentem, scriptum , supremo Exercituu Du- Me petebat, in quo validae rationes circa stipendiarias principis copias pro- Politae essent , fatebaturque meminisse se habitae cum illo Lovidi j eons Pentiae. Credamus igitur istis , qui non ut reprehenderent haec retulerunt, kd ut praedicarent, ubi memorabat: Juramento in Pactis conventis expres
so Principem firmasse nullas copias propriis stipendiis in exercitu habiturum, quodque hie abusus Prineipum non ita pridem irrepsisset, idque primum temporibus Uladistat Regis. qui adhuc junior, di extra curas Imperij posito mi, a accingens se expeditioni Moscoviticae, proprijs sumptibus aliquot equitum vexilla in obsequium Reipub. conduxerat, quorum perspecta fortitudine, di audacia in opere belli non solum eos retinuit,verum di stipendijs auxit, a tamen suscepto regimino Regni statim obsequio Reipub. addixisse, postre-mb in prima aetate filio suo cessisse. Post fata felieis principis, eosdem bene
meritos milites, frater Regis Prineeps Casimi rus ad se evocavit, retinebatq; eos sub nomine. quo acceperat, etiam regale adeptus fastigium. interveniente abdicatione, cum Res di ad antiqua instituta reclijsset, nullam se ne- ssitatem videre, ut Princeps seorsim habeat in exercitu vexilla, cum omisnes Legiones, alaeque tam exercitus Regni, quam copiarum M. D. Litu. nullius alterius auspicia agnoscant, nisi principis Regentis, Quare non expedi. O inter milites de inutili praerogativae certamine foveri discordiam, dum
alijse principis militε, alij Reiputa appellant, cum tamen Resp. omnibus, ut parens omniu stipendia ex aequo provideat; de satio est inique amisi,quam per di Dei populum. Multis displidere vox Episcopi visa; nam sub titulo .equandarum legum. Regni jura oppressa esse dieebant; non una post haeo consiliu facies, sed tanquam eirea structuram turris Babel lizet non va- Palatis rijs lingvis, at contrarijs sensibus diversa loquebantur, donee Palatinus Gemicis
CZernichoviensis amo rebus sermone terruit pertinaces controvertentium nimos: Dei ira portendi in res Polonas asserens; qubd in siupremo Patriae pe- 'riculo nociva prorso mora executionem consultorum stultrarentur, inconsilijs Rempub: perimerent. Mallem quidem quod agimus , silentio transire, scd vereor, ne liceat. Video enim multorum arbitrio cuncta geri, quod Iale est, sicut, si quis assirmet, in uno corpore multas debere mentes, quorum multa, di varie sunt ministeria membrorum, quae omnia mens ista Subernat. Nos certe non tam in vetitum nitimur, sed ec in immensum. Respub: verb navigium est, integrum natat, divisum mergiturἐarripimus omnes iter sine termino, unde Omnia infortunia nobis eventent digne , quoniam sic male agimus. Resipiscerent inde tempusq; r
colligendis Reipub: viribus permitterent, nihil sese in modifieatis pun-
485쪽
A. c. i673 His advertere, quod aut Reipubl. integritatem, aut M tis securitatem imminutum iret caetera publicae concordiae condonanda. Non dissimilia Palatinus Uictbseensis locutus postremb suadebat, ut Deputati ad e6stitutiones alssignarentur; cum enim cuncta consensu publico facilitentur, par esse, ut praesens artus Magni Consili j titulo Cottiorum Regni insigniatur. Urgebat Mare se haleus, ut quatuor Deputati ex Gentibus a iis narenturicui, cum contradiceret up nam cluos tantum nominare volebant) sed Di rector Equestris accepta voce, iteratis vicibus solici dabat Orclities Reipub, darent id sibi, darent magnae Consueuerationis perenni memoriae, darent postremb di tenuitati suae. ut plures Deputati, quam solitus mos requireret, juvarent sese sub tanto onere fatiscentem, in Bellonae, non in Minervae linu sese eduantum: cogitarent rudem esse,
eoq; pluribus Magistris, ae munimentis indigere. Tandem diremit Rex diluerentiam longiorem, dum ex Senatu nominavit . quod etiam Mareschalcus secutus est. Trutinatae phst literae Tractatus, pacificationis internae, ec jam examinatae ab Episcopo Cra- coviensi, ec Mareschaleo subscriptae, Lovicium transinissae sunt, tenoris sequentis Periculosa gravisq; potentissimis etiam imperiis discordia Rempub: amixit', eoq; potissimiam temporis momento , quando hostilis potentia ditiones Regni nostri invaserat, ex diffidentia , ec mutuis civium dissensionibus, fatali casu deventum ad turbas, prosuratamq; inter ordines Regni atrocem selissionem. Verum hac potissimum causa singulare Numinis agnoscinuis providentiam , qua Nos , ω Imperium Regimini no-ltro conereditum subduxit tempestati. Intuitus ex sancta sua sede n stram ad curam Reipub: applicationem, dc erga bonum publicum candorem , tu in ingenitam inclytarum Sarmatiae , ec Lilvaniae Nationum generositatem. oc ad auxilium communis patriae alacritatem, cunctosq; heroicos adtus grandem propensionem, inter possitione deniq; Serenissimae Reginae Conjugis nostrae ec continua cura intermedij ordinis, inter nos lissce motus esse uom potatos oc omnium ordinum animos, paei, re publicae concordiae reunitos. Crande id coelestis favoris beneficium ad Altaria Divinae Majestatis recolendo, domesticam hane condordiam ει unionem animorum , inter fideles subditos nostros confirmando, ac intercedente omnium ordinum consensu , ad praesentem conventum Congregatorum immutabiliter sancimus. Et imprimis, quoniam omnes partes suo, ec totius Reipudi nomine assecuravere fidem, oc conscientiam suam jurejurando obligantes, Ma-)estate in nostram, uti elesti, liberis suffragiis, principis, ec coronati,t eri, jus liberae electionis propugnare , de illud juxta antiqua jura, delibertatem Ruitam manu tenere, ec contra machinatores si aliqui, quod DEus avertat, invenirentur conservationisq; arcano electionis, glori s a Majorum suorum instituta sequendo , dc praescriptis in statutis, ac Constitutionibus nexuum, ac confoederationum antiquarum, oc recenti um articulis Inhaerendo, insistere teneantur. At , ii quis contrarium moliri deprehensiis fuerit, submittit se integra Respub: contra ejusmo
di machinatorem, Juxta omnium Gan foederationum tam veterum,quam recentium recessum processuram. Nos etiam conformando Mtem nostram communi ordinu coneordiae, .d actum praesentem congregatorum, qui sub nomine continuationis initae Conscederationis, ob metum convulsionis moderni conventus, ecfirmius Π-
486쪽
stium circa defensionem publicam ineundam, indictus celebratur. Quando tam avita civium confidentia, di domestica concordia orbem Polonum re- vilit m angustia temporis nova Comitia ordinibus Regni indici concedit. mediante consensu omnium ordinum praesens magnum consilium in Comitia transformavimus formam Reipub. ad antiquum statum reducendo; ut, quemadmodum Regni Comitia, ita Palatinatuum conventus, atrium libertatis, ientiendi libertatem , jus vetandi, judicia universa, ita aulica , sicut di tribunalitia, castrentia, terrestria, omniumque subselliorum ordines ad solitum usum, oc naturam reducimus: ut statim post felicem modernorum Comitiorum exitum omnia judica, tam in Regno, quam in M. D. Lit v. ad naturam suam redeant di pristinae dignitati restituantur, jura etiam omnia, dignitates, cunctorum officiorum, tam spiritualium quam saecularium, Mareschalcorum sigilli custodum, Ducum exercitus, di aliorum militiae praefectorum, tam in Regno, quam in M. D. Litu. si quid per eam temporis calamitatem incommodi tulissent, compensatum esse volumus, utque jux ta antiquas consuetudines serventur, declaramus. Conservando nihilominus jura Miis in castris, di in quovis loco, extraditionem quoque literarum militaris conductus, accomodando nos in omnibus negotijs publicis, antiquis juribus, di priscis consuetudinibus Regum Poloniae. Decreta judiciorum, Palatinatuum in causis facti, fisci, exemptionum, liquidationum di violentiarum, lata in toto conservamus, di appellationes, quae ab his judicijs intervenerunt, sicut di judicata omnia quae ad decisionem causae, tam in Palatinatibus, quam in terris non devenere: causas item in vim termini fasti coram formato judicio intentatas subsellio tribunalitio Regni dijudicandas remittimus. Causas vero juris, de alias, quae, ultra prae scriptum confoederationis, judieatae sunt, in Palatinatibus, ac terris cassiam 9. privilegia jure caduci a nobia collata, resie indendo litibus civium Omnem occasionem, ex quibus pullulare consueverunt odia, di inimicitiae an- nihil amus: nihil clerogando constitutioni anni i627 adversus absentes, dc ric εgligentes, legum de expeditione bellida severe sancitarum, qui neque ad laεtus nostrum. neque in castris praesentes, neque per legem publicam exem pii, etiam super civitates, quae certo nos delectu juvare tenebantur, neque juverant. Super ejusmodi delinquentes, jura eaduci valere declaramus, cessante licet confoederatione ab intra, salva tamen per omnia manente ab extra; excepto puncto de officijs Regni, quae arbitrio Ordinum ad praesentem conventum congregatorum permittimus; diploma etiam maloris securitatis causa juramentorum, di pactorum conventorum, sub tempus eX peditionis belli eae concessum Reipublicae, in quocunque adversum non judicabitur, antiquae formae Reipublicae, di privatorum honoribus, fortunis. dignitatibus, dc officiis praejudiciosum, ad obtinendum perpetuum robur, ut in volumen legum inseratur, consentimus.
vero ut paeificatio haec interna firmior,stabiliorq; reddatur, defensio auin atriae ed validior eertiorq;,insequentia etia tepora isti de firmari possit; nos exeplo nostro subditos fideliter nobis dilectos, universosq; ad mutuam concordia, di amore invitando,quidquid anteactis temporib , eousq; quacunq;
eausa, aut occasione nobis adversu accidit,omnia supremo pacis Domino, di amori patriae unice conservationi e)us studentes, sincero, oc Christiano animo remittimus, condonantes, di aeternae, ut par est, oblivioni
tradimus; ordines etiam Regni, pro se, et Fratribus in sedibus suis consistentibus de elarant; Dissidentias inter Status qualicunq; oecasione intervenientes , h pectoribus suis eradicare, memoria quoq; eorum Peni tus obliterata; quas nemo tam publice, quam privatim objiciendo, alterius honori A.C. iori
487쪽
AEC. i673 honori gravis esse debebit; sed in unione, re ooncordia strictissime per tria
riendo, omnia pericula a Republiea, unitis animis, viribus, sortunas suas impendio boni publici non subtrairendo, avertere ae clepellere obligantur. Eam concordiam adhue fortiori nexu firmando, declaramus, quos, quidquid in hae consulione Reipub. in communi motu Palatinatuum, persinis, honis, honoribus, offieij,, nonnullorum civium, te nutariorum, donorum Ecclesiasti eorum, sive nostrorum regalium, aut Terrestrium, contumeliosti, aut praejudiciosum evenisset; nunquam id neque persbnis, neque posteritatis eorum honori, dc reputationi nocure debere, praei enti lege cavemus, oc
Scripta etiam omnia, qualidunq; praetextu ex dissidentia, Ac aestu, o interna animorum odia emanata, publica, privataque, typis mandata . seu calamo tradita, tollimus, di an nihil amus, di, si reperiantur, ubieunque t corum aetis ingrossata, deleri serio mandamus. oc quod nullius famae nocere debeant, declaramuS. Conciliabulε, 6c privatos Conventus, qui antiquis legibus, ut exitiosi in Rempub. prohibiti sunt, nemini indieere, di frequentare imposterum liberum relinquitur: antiqua in hoc statutis di constitutionibus firmata instituis a Iequendo, secundum praxim, di formam veteris Reipublicae. Copias nullas militares in oppressionem Reipub. multo minus extra ordinem militias conductas habere permittitur, nee sub vexillum voeare, cautum jam pridem lege communi esse. Proinde reassuminus in eo i6 9 constitutionem, attamen prout cominuis temporibus rem fuisse laudabilem, di magni meriti capacem, ita di nune praeclarae gloriae, di obsequi j in Rem p. cente bimus, qui militaribus delectibus ex proprio peculio habitis nostros, χReipub. exercitus augere, di ad externam desemionem firmiorem reddera voluerit, non agsravando bona nostra Spiritualia, di Terrestria transitu
Sermones si qui Ledentes alterius honorem fuere, pro non dictis intel- Iigi, nee bona famae, multo minus fortunis alienis nouere debere . canonia vero in hau interna discordia articuli acres, honore gravantes, di conventibus super concives laudati essent, omnes pro nullis, re eliminatis declaramus; salvis nihilominus laudis, quae ad defensionem Reipub. de in fundamento legis sancita sunt, quemadmodum x illa, quae tibi Palatinatus suum c modum, sive in castris, sive in consuetis insiliorum suorum locis formarunt; adjecta cautela, quod nullius honoris aggravationem continere debeant . proinde ut imposterum ab ejusmodi laesivis scriptis, ectra auctionibus illustrium virorum caveatur; jura tam Regni, quam M. D. Litu. zondra calumniatores in futurum mediante omniti ordinum consentia re assumim'. vexilla principis levis de hastatae militiae, hybernis abjudicata, di hon re ordinia imminuta, rursus dignitati loei, de participationi hybernae restituentur. Legio Principis sub manuductione Campestris Notari j antecedentiae pra rogativa caeteris antistet, Legionem princeps vexillis pro suo arbitrio expleat. Securitati offici j Campestris Notarii, quemadmodum dc ordi ni militiae . debitoque loeo legionis ejus post Duces exercitus, Senatoresque,
juxta coia suetudinem Ante tarum ejus ab eo repertam praecavetur Portio hyemalis panis Notarium Campestrem concernens, ec census conseripu-onis ad exera itu retentus ad morem immediati Antecetaris ejus reducitur.
Ea occatione, secundante velut ipsa sortuna , saluberrima Reipublieae Vota, non jam intra honestum rationum certamen , sed totius sere Equ seris Ordinis consensum, jussaque stetere: nam majoris, minorisque polonia seiritum Nunti, universi consensere. masna quoque pars Nuntiorum M. D.
488쪽
Utvaniae salutarem pro Republica juvabat conatum, ut maximas quasque AEC. Io a in Republica potestates, triennalis administratio finiret. Excedere. nune que que suum fastigium, graviaque inde continuo in Rempub. damna, at quanto usui esset si quilibet, quod Consul deliquisset, privatus extra contuma clam, dc terrorem Reipublicae, gestae provinciae redderet rationem. ita vitari posse mala ambitus, di ex continua potestate metuendam saepe Reipub.
Obstitit huic Pro-Cancellarius Regni repetitis unieliae rRtionibus f eum 1 lavi, aque seduli Episcopus Cracoviensis, ambo sigilli custodes M. D. Litu. Magnus etiam Mareschalcus ejusdem Ducatus, nullis se argumentis flecti pol le asseverans, ut tantum in triennium omela in Magno Ducatu Lit vaniae dispensari patiatur. lis declarationibus rursus quoque asseruit Pro-Cancellarius Regni ad sententialii invitatus, tibi persuaderi non possie: ut praebeat consensum super triennalia Marelchalcatus, di sigilii officia, praecipue quae
spiritualibus evenirent, nullum enim videre eX eis, aut eorum munere atrox
Reipub. periculum. At supremam regiminis militaris potestatem, di artile riae praefecturam sagaciori dignam esse Re pub. conlideratione , proinde standum in eo confoederationis articulo pium, ae dignum judieare. aaestio haec re)ecta .est in advelidum venientium Lovivio. Cum vero Stκnillaus Lubo triri eius Subdἀpiter Regni non sunt montes sine ventis, altas turres fulmina quatiunt, fulmina L invidia, quos notat fama jure ad vitalitio datum sibi Mareschalcatum Curiae jujerando in Conclavi praestito obfirmasset, ec cum principe Senatum ingressius ellet, magnuex eo ortum certamen, quod publicae honestati, si in priicam temporum gravitatem incidisset, magnum ruborem attuli siet. Eo ardoris prolecta sunt, ut Lomarni eius palatinat is Sendo mirientis Nuntius,verio ad Principem sermone acriter ex libertate diceret: male imperant, qui impe rant tantum praeter vacuum Regis nomen, nihil habet, qui sui studiosus sitorum curam non admittit subditorum, quaereretque an id ab Anteces ribus suis, an ex suo ingenio didicisset quod nunquam adhu o Eque stri ordini evenisset, ut tam projecte instantis populi vota spernere nintur. Proinde obnixe Mareschaleum Equestrem petere, ut erga Principem valedictionis officio fungatur, qui salutem suam, qui conservatoris ordinis splendorem Deilius postponeret, quam vitiis publicis aut li-hertatis hostibus irasceretur, quandoquidem Rex animos ad indignationem commovet subditorum, quorum affectu ad imperium est sublatus. Tandem Rex de ela rationem dedit, curaturum se in omnibus puncti, di clauilis Conscederationem Regni manutenere, addidit Procanis cellarius nomine Regis, sic natura, quae pretiosa sunt, asperioribus imvolvit; rqsam spinis, aurum rupibus, unionem conchis, ut non prohibeat invidia, sed ut non det, nisi meritis; statimq; Mareschaleus Curiae , cu)us mitis genius, pius animus inter jocandum ita disponens sermones suos, ut de jocus levitatem non redoleat, re authoritas conservata hila ritatis non minuat gratiam, ita ut sit jucunditate gratus, de serius grainvitate, cum multa, quae interdum Viribus superari non possunt, confi-eiuntur errore, si error est quo tueatur habens repositurum sese pri
vilegium adjecit, de hoc ipsum intelligere se asseruit solitum esse, aequo animo perdere peritiorum est, praecavendo sibi, qubd quemadmodum in praesentia totius Senatus privilegium accepisset, locumq; osse ij sui Oeeu passet, ita spectante tota Repub: neq; eulpante post haec moderationem suam, proximo die lunae, quamvis non Immeritus accipisse , repositura
489쪽
a. 163s honorem id magnis laudibus gratiisq; aeceptum. Cresceb.itq; inde a
pud populum major moderationis aestimatio , dum gratiae semper proinpior, quam solio Principis verecundae, nihilominus tanquam novae potentiae reuentisq; felicitatis hospes ageret, jussum est a Collegio Nunti rum per Mareselial eum lique trem ccle Arari. Tum Episcopus Cracciviensis ere Stus in toto Senatu Equestrem Ordinem precatus, daret hane gratiam meritissimae de Repub: homirsei. orum Donaui, ut modernus Maresehaleus Curiae non affectu, non obsequio eminenti Majorum suorum virtuti in Rempubl: cedens, praesens officium ad vitalitio jure valeret administrare, cum non indigeret, ut in causam suam vel instaret natalium seliuitas, vel paternorum meritorii memoria peroraret. At non rationibus non observintia, precibusq; lse natu. Recti poterant, eumq; infaustae in regimen imprecatiὀnes , ec a. cerrimum glisceret certamen, vocato Princeps proe ancellario deo aravit, nolle Majestatem reniti votis Equestris Ordinis, ideoq; velle manu- tenere Confoederationis articulum ei rex distributionem ossiciorum. Uare ad praesens privilesium super dignitatem Mare se haleatus Curiae, nisi ad biennium tantum conuessurun, Additurum nihilominus suffragium suum ad Conventus Palatinatuum, quo Mareschaleus prae se iis ossicio suo ad vitae tempora frui possit, eo tamen conclusit Procancellarius, si quis dixerit, quod diligat DEum .ec fratrem sutim oderit, mendax est, qui enim non diligit fratrem suum quem videt, quomodo potest diligere Deum, quem non videt. Tunc primum donciliata animorum quies. hae iubat pbst, verborum compendio usus, relationem procineellarius Regni, quomodo illa pars, qui ea die universi in arcem Viazd Uiensem confluxerant, magnam in illa parte ad concordiam propensione adverti uec , eamque brevi in fama omnium fore , modo subire faciem Reipub: sc sua velit consilia sociare , uti iii iuvare Rempubl: non Lantum animo, dc voto, sed oc consilio, de facto omnino velint. 5ta Martis lectum est in facie Senatus colatilium bellicum supremico rum Exercituum Ducis, non tanquam rem novam Ieribentis, sed quod sen- -- tiebat ab initio. Initium modesta exuuiatio fecerat, quod in praeterivis
Comitiis infortunio Reipub: diremptis, ob adversam valetudinem inter elie magnae de bello deliberationi non potuisset, dedisse nihilominus consilium, ec profectura in tantis periculis media, e quibus si vel unum sublicus conseii sus approbasset, melius ad praesens Dei consultum sui ei. At obstitere publicae fortunae, seu nostra vitia, sive implacabilia de clinantis Reipub: fata. Sed haec clamnata jam temporis arbitrio felici tas ad Praesens, an Reipub: expediat tam metuendi subire aleam bellit Proprii ost, ac singularis de salute sua Reipubl: judieij, si tamen bellum gerendum est, his instrui tantam Reipubl: necessitatem praesidiis opor tere. Nimirum tantum negotium a legatione inprimis ad principesChristianos auspicari conduceret. Nam etsi tarda nonnullorum Principum vis eantur auxilia, nobis nihilominus profutura, quibus non unius annis aut aetatis anceps labor incumbit. Con unctio armorum eum Magno
Duce Moselaorum apprime necessaria, quae si mutua jurisjurandi firm tur religione, utriusque principatus populos tam bello offensivo, quam defensivo conjunctis sibi viribus eonsulturos, posse eo ipso impelli Ma gnum Durem, ut eum clarigatione ad Portam Ottomani eam mittat, simulq; alliciat, pertrali atq; Persarum Regem, ad salutare eontra com munem luviem foederis Sacramentum. Ausustum Christianitatis Cae- larem
490쪽
De actis in Gnvtys Paciscationis ης
sarem promissis, precibusq; flectendum esse, ut in Ungaria contra I ur- A. C. i6 Ica in bellum inovere velit. Conliderabilem illi modis rebus armorum laeturus divertionem. DorosZenki animum placandum, concesib illi ad tempus UYrainae imperio, caederosq; legionum praefectos iam ad obsequium Reipubl: pronos, summa alliciendos benevolentia. Scythis, qui per summam proditionem dominia Reipub: deieruerunt, nune nota hili in Rempub: merito, regressum ad tortunas tuas mereri volentibus, concedendam lege publica securitatem. Colaceis Zaporovientibus mittendam Oeius pecuniae partem in Myoparonea, ec pannos in Vettitum, a d lacuissensum terra, mamq; hostem. Ad Calmueenses Scythas legatio, caeteraq; minora, nec sine ingentibus sumptibus cumulabuntur. inter Suytharum Centes procurandam omni conatu discordiam, quam Reipuo: tolertiam praesentem tua uere opportunitatem. Cum vera vota sint Mold avorum reliquorumque Ciaristianorum populorum, qui fatali, de tam acerna ter Vitu Le cuperent aliquando liberari: monendos quam se cretillime Graeci ritus populos Episcoporum opera, exemplo D. Uladi lai Regis, qui adversiis Turcas magno apparatu moliens bellum, eoru
dem Eccletia ilicorum ministerio, ac fide tua ibi stabiliebat consilia. Ex stare adhue ejus estistes passim per templa Bulgariae, Bolaiae, reliquasq; Provincias sparsiis, saurisque loeis ob metum sub titulo S. Georgi; diea tas. Vidisse te ipsum non sine veneratione florentis olim Reipuli: glorio sit imi Principis saeratos inter numina vulvus. Iis proinde Reipub: ne-eelsitatibus applieari summum a pontificia Ma)estate oblatam voveret. adhibiti, subjediis ad orsinacionem ejus capaci dimis, ad clis pensationem pecuniarum fidellissimis. Verum prolatas a se conliderationes, ut tanti helli praeparamentis adhiberi posse, ita integrum earum )udicium Reipub: relinquere, neq; enim se ipsum tantii m externis credere auxilias, ut non plus in domesticis esse putet viribus reponendum, eas non nisi formato justi Exercit is corpore haberi posse: proinde . Provincijs Regni sexaginta millium copias,stipendiis Reipubl: militaturas conduui e pedire, quando sub Choci mensi Aree aere publico militantes copiae, tam Regni, quam M. D. Lilvaniae triginta quinq; millium numerum excesserant. princeps V lautilaus novem millia eastris induxerat. Lisb salorum quinq; millia advenerant. RusIiae cum Cosaccis, oc ex ordinatione militantium copiae quinquies dena millia excedebant. Insuper Sigismundus Rex sub Leopoli cum ultimo robore totius Equestris Ordinis, vallo illo agmine, necessitatem casumq; incertae belli fortunae operiebatur: agente Lamoyscio eum aliquot millibus propri) militis primas ad Tarnopolim excubias. Et quod potisssimum Uxrainam ea tempestate nobis fidam fuisse, Cameneelim, de Choeimum validas Praefecturas Republ: suis praesidiis tenuisse, Tartaros in viliori potentia, Turcas adhue minore multo circa res bellicas oc militarem artem experientia egisse. Causae vero, rationesque, cur tam numerosas vires Respubl: ad sui defensionem requirat in promptu haberi. Bellum enim tantis Reipub viribus cum praevalido hoste ducere, trahere ve non nisi exhaustae Reipub: fatale esset. Nam si grandis Exercitus retro instante hyeme, ec in viscera Reipub: reducendus esset, non modo Spiritualia, ec Regalia, sed terrestria quoq; Bona in ultimam ruinam traherentur. Paucioribus autem
copiis instrui vires Reipub: non posse sine vano de prospera totius belli fortuna ausurio. Trifariam enim Exercitum dividi oporteret, una pars Rr ut