장음표시 사용
491쪽
ut Cameneeum podoliae obsidione premat . altera in Moldavia, aut sautem ad ripa, Borysthenis tranti tu hostiles arceat copias , reliquae Uires Tartarorum in V kraina exeursiones sistant, reprimantq;. Sed non minor respectus Leopolis, aliorumq; fortalitiorum, validis praesidiis adverso impendentia obsidionis pericula firmandoria. Hue etia ten. pestivantesime atus curam referri, qui sunt mam centum millii Leopoli provideri pollet, additis ex ordine Equestri Commissarijs, qui praedictas copias cura Magistratus ebe merent, recteque, ae provide dispensarent. Quod autem ad sor- mandum corpus Exercitus attineret, di quali genere militiae constare deberet, brevi id expedire consilio. Moris quippe esse apud praecipuas exterarum nationum gentes. duabus, aut tribus partibus pedestris militiae, quarta Equestri gerere bella nos diversa usus, di holitis doeuit, cujus cum tota sit in equite vis, incumbit Reiputa ut triginta millia equitum habeat, inter quo , sex saltem millia Hussarorum armet, triginta velitum turmas lorieatus. ἰχ cia missilibus reliquus sit equitatus. Ad pedestrem militiam viginti quatitor legionibus equitantium selopetariorum sex millibus instruat. Gravis armRt ra inter caetera necessiatis tanti belli requisita postrema non est, quae centum tormenta, ad minimum triginta inter apparatum bellicum requireret. Nam tormetorsi de ignitarum artium inventores, caeteraeque necesIitates,
quibus impensis' lingulis mensibus expediri vellent, praesem rei tormentariae proprij sui offfieij gnari, facile Rem p . informabunt. Milite ex mania
sis antiquo more, jureque deduei oporteret, ut tempestive sine u lis exeeptionibus in destinato compareat loco, cujus praesentia graviori armaturae apprime necessaria ad reparandos transitus, instruendos pontes, viarum impedimenta amolienda. Jam vero conducendi militis promptiorem meth dum reperiri in arcto temporis compendio non posse, quam per auetion*M vexillorum, veteruoi legionum in obsequio Reipub. ad praesens manentium, quo modo ad viginti quatuor millia pedestris Exeruitus deveniret. Clim ad praesens legiones non constent majoribus numeris, quam semi-trecentis vi ris, quae noti modo duplo, sed triplo augeri possunt, adeoq; hac ratione Ve teris stipeiiclij copiae ad triginta millia attollerentur. Reliquus militaris dele fius Palatina tuum arbitrio comedendus, prout ex cujusque usu, di Ordo militiae, di genus contributionis merit. illud nihilominus justa considerati one dignum, omittendum esse non putavi, ut remoti longius Palatinatus a Silesiae, Pomerant e, Prussiae, limitibus, pedestria agmina non conducant, naillud esset extra omnem pollibilitatem, in tam stricto tempore, ex duro, dc pervicaci Rutheno, aut ignavissimo armis Masuro, Germanum formare mi litem . Cum omnes pedestres cohortes ad morem Theutonicae, non Hung ricae cliteiplinae optet instritendas. Praesent vero turmarum, legionum, Omnesque ossiciales non nisi ex commendatione nostra admittantur, rei miliataris periti, non quos respectus, dc popularis favor obtrus Erit. Cum vero juxta antiquum militare suitum, nee Exercitus sine stipendijs. nee stipe dia sine tributis parari possint, contributiones in aumonalem triginta millium Exercitus peti deberent ex accisis, Capitali civium censu, argentearum ossicinarum fructu, Telono per universum Regnum constituendo, vel quidquid non ditanum antiquae praxi, dc statui suo Respub. inveniret. Quam doquidem autem omnia haec contributionum genera serotina di intempestiva, solida cujusque rationis solertia advertat; proinde veteri Exercitui a plicanda censeret, facilius enim esse, prout fertur ad paratam lignorum str em ignem adjicere. Posse etiam reperiri, accedente Thesaurari, Regni curia,
qui paratas summas in fidem publicam prae numerent. Postremd supellem-lem Regni, di clenodiorum partem divendendam potius sese suadere, quam oppi-
492쪽
pignorandam manifesta utilitate per pecta, quod magna pars in Regno de manere, dc divendi posset, si res justδ pretio taxatae sub hastam mitterentur. Oppignoratas magnitudo usiurarum corrodered, consumeretque.
In supplementum sapremi Reipub. subsidi j Magnificos M. D. Litu. incolas
ex amore patriae, di vinculo unionis seorsim constituisse tributa, clum insuper communibus motus copijs ad speciale tenentur erga Rempub. sublidium cliaritatis. At Ecelesiasticum ordinem molestia non gravando notabile in eorum bonis considerando ruinam, id tamen de eorum Zelo in Patriam ieis pie credere, alacri eos animo, moderato quamvis sublidio de sentioni pus blicae subventuros, potissimum vero illos, quos amplior fortuna liberalitatis in Patriam, olfeij in Rempub. monet. Tanto itaque eXercitu, his ad bellum praeparamentis instructus, quilibet Strategus lubire tuto poterit, Ialva gloria nominis sui militare imperium. Post lectum hoe semotis arbitris votum, omnis vis consilij ad praesentiam tantae prudentiae Ducis , quae cunctorum animos justa admirationa moverat, dilata est, multi affirmabant, quod si Pythagoram audire vellem putari possiet omnes animas fortium Heroum . di patriae amantium In nostro Duce esse renatra, alij depraedicabant nihil in eo virtutis non reperies, quod in magno Duee desideres, dum vero haec legebantur, omnes ita stu-pubant, atque adeo ab illo sensu dependebat, quali illa narrantis conjunx Pendet ab ore viri, parum esset si Sybillam putarent, aut aliquam Apollinis Vatem, cui omnia ,si veteribus crederemus, cognita erant. sperabant alij, quod
addere sorte praesens poterit, quod videbatur absenti augere dissicile esse. Sequens biduum Provinciarum sessionibus in sum pum, quas Resipiab. in m qteria bellici consili j assignavit ad faciliorem adinventionem proportionis trι butorum, quae sexaginta millium formando Exercitui sufficerent. Disticultati, di ci sceptationi circa ordinationem Tamoiicianam debitu princeps Ob Viam ivit facilitate, donando suam sortem Reipub. rursumque Rempub. Rd Par beneficium Lamoiseijs praestandum invitando, dummodo Koni poliseimus Palatini des Sendomitientis de sua quoque sorte liberia iter V αα zOnde scendere. ViaZdoviae interim Generalis circulus celebrabatur, cui adesset volentes, Episcopus Praemistiensis, di Palatinus Vitebseensis ex senatu diicessere, spe facta Reipub. non ultra ordinationis Zamoiiciorum prM nsionem, aut praeconcepta ex diuturna diffidentia odia desideratam civium praesentiam, negotia Reipub. moraturam, dum quisque vocatus per timorem, tu stificaretur per amorem, quin supremus Exercituum Dux cum e. te . ' MR gnatibus consilio bellico sese sistat, vanescente paulltim diicordia di co te scendibus civium animis, di sieut ante livor omnia confuderat, simultRter, di flagrantes exiiij fasces, odia, bc quidquid malorum, ita nunc cesilir*vidimus hane exitialem tempestatem. At in Senatu urgente Pr Cancellaetrio Regni subseriptionem instrumenti paeificationis, reclamavit judex Nielu nensis authoritatis Reipub. assertor immodicus ratificationi, donec prius eonchisa publicarentur, ἐκ per oblatam, ad proximum castrum a Marei chalso Equestri offerrentur. Solertiores procerum Impedire id exquisitis ratio nibus conabantur, sed infractus in eo Equestris Ordinis Zelus pervicit, qui mulos, di animum ibi transferebat, ut ad eorundem lenionem condescen d ro necesse fuerit. Ergo postquam deventum esset ad illa sormalia, ees sente autem ab intra conscederatione excepto puncto in eidem Conventu circa officia Regni alva per omnia ab extra remanente, fervor, αθφmitus, di quidam ingenti Zelo eo usque provem sunt, ut protulerint: mallet se irritum videre mediationis actum, quam pati mutationem puncti dς Masistratibus nonnisi ad biennium prorogandis, di permittere οὐ cresce Rra re per
493쪽
re per iniuriam. Cum id non modo sacrum confoederationis votum sit, sed quisque Nuntiorum instructione sibi a fratribus commissa fi dem obligata
habeat, ad promovencum tam s.lutare depreti e per exundantem civium amnitum Reipub. negotium. Magnis ea res agitata controversijs, tandem
sibi ipsi mutuis contradictionibus Nuntij obliantes, quae res temper non sitissimis quibusque Equestris Ordinis olfecit officietque conatibus, rem in incerto reliquere, di quali fato quodam evenit, ut cum magnificum aliquid sese effecime arbitrarentur, mas num nihil praestitere, quae relevant fortasset
i ta Martii Magnus Regni Maresethateus magno comitatu suffultus salutato, an viso tantu in principe potentiorum in uriae hilari vultu, non tantum patienter sunt terendae, facient iterum si se Aetite erediderint Statim discessit ad Reginalem M tem , ubi plus datum est observantiae, α ossie ij, regressus frincipem ad Senatum sublato reduxit scipioite. Ad ejus itaq; instantiam concessum est ius perorandi Legatis Exercitus Regni. Instructio eorum atrocem adversus calumniatores acerbitatem, quasi ex dolore in furorem verterentur declarantes, Pereundum Pollia ,
quam subeundum ; in lignes post Ducis sui laudes continebat. Sed potitan mum petebant a Repub ud non palatinatus, Terraeq; , verum Thelaurus Regni usitato semper, ae salubri more cruentis eorum stipendiis Provideret, urgebantq; , ut Notarius ini artae ob incuriam ossieto privaretur, addentes, quod firmanda est Respub: non animis modo, neq; adversus hostes, sed quod multo majus, mult6que asperius est bonis pacia artibus, unde apparebat pax in nominibus, bellum in rebus, erat ne ii mendsii Ergo Proeancellarius Regni nomine Principis magnis en comiis Ducum providentiam, militu iraq; audaciam, ec sortitudinem extollebat, admittenda quaedam mala minora, ut propellantur majora, idemq; illis honor a Senatu α Equestri ordine exhibivus, non modo securos, sed in posterusia sibi magis fidentes reddidit. In sumpti deinde pauci dies tractando per De putatos a Repub: ad Magnum Exercituum Ducem consilio bellico. In Senatu circa tributorum genus multiplex differentia, cumpas Isim ab ingeniosis multae spe dies obtruderentur horreseente singulas publica egestate. Nunti j quoq; M. D. Lilvaniae intempestivo conatu , ut ex tertia indictione alternatae servando in posterum jure Comitia Regni in illorum Ducatu celebrarentur, consilia Reipub: graviter turbam bant , asserendo: tertiae sibi vocis post Regni colas jus in Repub: deberi, cur ec Comitiis expediendis loeus negaretur monstrabant, re veterem statui legem de aequalibus commodis, re aequali onere perferendo. Sed magis eorum flagrantior aestus ad privati anctus magnitudinem, ad unius paveorumq; commoda, vulnera ipsa curatione recrudescerent, si praecipitantior esset. NamCaneellarius Lilvaniae modo Arendatorio Oeconomiam Grodnensem tenens ingentes ex Comitiis fructus, dc utilit tes spe devoraverat.
Aliquot post dies Episcopus Craeoviensis relationem tractatus in consilio bellico initi faciebat. itaq; orsus a laude, ec approbatione semientiae Supremi Exercituum Ducis, qui tam immani hosti , ec insenso
bello non nisi sexaginta millibus stipendiari, militis exeret tu occurrenduesse censuerat. Trigitita porro millia copiarum sine negotio Reipub: contingere posse , per auctionem nimirum duodecim millium antiquarum Reipub: copiarum, illiusq; militis ad tria millia exundantis, qui ad solam Reipub: asiecurationem a summia in Exercitu nominibus aleretur, qui AriSi
494쪽
triginta millium Exercitus mediam partem Pedestris, alteram Equestris militiae contineret, quae ad minimum sex millibus Hussarorum robore firmaretur. Hanc autem Exercitus, partem minoribus impentis ex insormatione Thesaurarij Regni, de prolatis militaribus Rege stris habu- Aictis ex.ri non posse, nisi novena militonunt erogatione. Jam altera medietas ter Via Ladenorum millium Exeruitus ex delectibus i Palavinatibus paranda elsus, ita ut Dominus fundi ex viginti domibus proprio sumptu bene armatumilitem, alterum subditi suis impensis statuant, allegavit exemplum quod Pompe)us annonam providens famescenti Romae, cum mare inliniens non permitteret solvere navem,resolute imperavit: Navigare neue siue it, nobis vivere non est necesse. At ne vis conliiij expers. mole ruat sua, firmari latus principis dignissimis ex Equestri ordine I esidentibus deis bere, Ducibus quoq; Consiliarios a Repubi juxta antiquas leges, ec ii iis stituta majorum addendos esse. Acta porro Ganliiij belli ei, cum non LPIus mandari, non vulgari expediat, privato tantum scripto mandabuntur, quod subscriptum primi Senatoris, dic Maxeschalci Equestris manu in archivum Regni deponetur. Fasta igitur declar tione, postremb Repub: cohortatus est , ut auspicato consiliorum operi felicem imponeret coronidem , fugiunt enim freno non remorante dies, abierunz prima dein alia, atq; alia, quae tum deniq; computamus, re damnum querimur cum abierunt. Ad incipiamus tantum aestimare tempus, ec eo uti, cujus unius honesta avaritia est,ut accelerent dare super tributa per ordinem Palatinatuum deelarationes, eoq; potissima pars Nuntiorum propendς bat, olim Proeancellarius a throno principis magnis laudibus virtutes
MareschaIei Equestris attollens Reipub: recommendavit, ud tantis pro Repub: meritis centum ec quinquies dena millia ex summa pro Clen diis aecepta in praemium cederent, eamq; illi gratiam publico firmaret sanctis. Ergo caeteri spirantibus occasionis ethesis, ad privatos verti Damiam ita ines, plenis velis in summa Magni Exercituum Ducis encomta Pro vecti, eius pro Repubir labores, ingenti fortitudine lustratas victorias, uti omnibus gloriae palmam bellica virtute praeripuisse, ita ec praemi orum necessitatem sibi ante alios aure merito vindieasse , proinde aut nullius virtus praemiis honoranda, aut ipsius clarissima in Patriam me rita primo apud Rempub: gratitudinis titulo esse illustranda. Tum alij alios ex utilitate, & affectu Reipubli leae commendabant. Generosissimi quiq; Nuntiorum agendas Episcopo Cra viensi gratias ceniebant, quod proprijs sumptibus conducto milite Rempubl: juvaret, au in pari cum multis Civibus potentia, singulari amore in Rempub: certaret. Cumq; gliscerent privatae re eommendationes adeoq; nimiae largitiones publicae obstarent liberalitati: Maresehaleus Equestris conquestus super iniquam sortem suam, quod mus animus in Rempub: merita, in patriam invidia, α immerito livore gravarentur. Declarationes PalatinEtuum urgebat, quas tardare rursum privata cupiditate Nunti j M. D. Lilvaniae conabantur, nisi facultas promovendorum desideriorum ad eorum deci rationes concessa rejectave fuisset. Itaq; postero die palatin tus, amore erga Remp: ingentia in se serebant tributa, nisi quod palatinatus Maj ris poloniae ita se exhaustos atroci hybernoru onere querebantur, uvpro affectu suo juvare Rempub: non posse iteratis declarationi by test rentur. Ubi ad Magnsita L. ventu, statim erupit ex privatae utilit iis sentina , indigna publicorum consiliorum remora; agebant hi ut
omni dignitate potestatem Sanatus sublatam ipsi plenam pro sua libi-
495쪽
ditie Omnia agendi potestatem haberent, rerumque potestas ad pessio mos quosdam hominus devolveretur. a . Febr: Magnus Lilvaniae Ducatus invincibili evicit pertinaei ut in Lit vania celebrari Comitia permitterentur, de quamvis Episcopus Crauoviensis, ec Culniensis inutili voto obstarent, Juvit eorum conatum arte magis, quam ex usu Reipub: Mareschalcus Equestris , qui super eo negotio tanquam Nuntios M. D. LIlvaniae ad favorabiles declarationes invitaret, promiscue Constitutionem legit. Expleta ambitione, ecam iis impedimentis. leniter declarationes Palatinatuum circa tributa expediebantur, jamq; capitalis Civium census a Nuntiis Regni approbatus, in thesaurum inserendus destinabatur, ex nune aufucini Exercitus applicandus, ec quoniam sine avulsis Provinciis duos milliones, re aliquod centena millia importaret, sustaceretq; in trimestre novi, ec veteris deIeStus copiis. Generales interim accisae, Telonia, de alia Daciae currerent. Ex divenditis quoq; supellectili, ec cle nodiis Regni, auctio aeraruad tres militones sperabatur. At Regni procanuellarius diuturnam foriste praevidens tanti belli tempestatem, nec facilius ad priseam libertatem, positis privatis affectibus, vile hucusq; decus publicum, non nisi modestia, α amore parendi tum continua periculorum, belli q. meditatione in Repub: reduci posse, illustri sententia perpetuum belli eum consilium suadebat, quo Principis prudentia fulciretur, gravibusq; Imper ij curis tempore belli moderaretur, tan aq; potestas consulendi, agendiq; a conliliis Magistratui esset, quanta olim Dictator ij fasces potentia instruebantur. Ea vox Episcopum Chelinensem, qui verebatur omnia, imaginab tur omnia, quaeque natura metuentium est, adeo ostendit, ut statim dc acerrime contra dissereret, argueretq; consilium, qubd publicam libertatem perverteret, de novi status absoluti Dominia non sine exeidio, dc misero Civium sanguine cruenta semina jaceret. Igitur prorumpere ad infesta, parabantur utrinq; graves contumeliae, magnos Cives semper bono publieo exitiosae . ni Episcopi Crauoviis ensis videntis, quod nihil proficeret honus pro patria sensus, authorit te praecisae fuissent. Episcopus Culmensis dum conservationi imperi j studet, status forte Reipub: haud diu duraturi non aequo meminerat, quod apud Clae mensem de praesentibus, quam de futuris rebus magis solicitum, minus probabatur, quando in omni statu res, quae convertere tur, in deterius mutari, de ex cunctis novitatibus insolentes semper in Respub: provenire calamitates, sed primi animus fortis quaecunque vo-Iuit impetravit sibi. Magni Dueatus Litoniae Nun iij ad mas iterum contradictiones versi, non modb extraordinaria, sed solita Reipe in suis declarationibus denegabant subsidia, nisi illis non modb Comitia, verum etia in Comitiis. Ducatus eoru sigilli custodibus exercendi Magistratus praerogativa concederetur. Sed ubi eorum pervicacia, non Reip amore non rationu dexteritate frangi potuit,consurgens Epileopus Crae civ precibus Procancellarisi caeterosque flectebat, ne ob eorum repugnantiam tanti Ducatus subsidiis Resipubl. frustraretur. Procancellarius itaque Regni ne contradictione sua Reipub. uires imminueret, aut manifesto assensii di sordini subseriberet, e Senatu discessit. Nimia, di inhonesta studia arguens, quae quia contra dignitatem Reip. essent, in suam quoque contumeliam pararentur dum per oppressionem priscorum institutorum, circa praerogativas Magistratuum
Regni exprimerentur. Utvani importuna instantia quidquid expressero pro
496쪽
pro gratia reputantes, ne seij ab invitis beneficium non dari, duodecim milu MC. ioralia Exercitus cum ammunitione, ec integro bellieo apparatu in annum Reipub. coneessere, praeter sex legiones, quas securitatis limitum suoru causa retinerent. Alta nox jam dimidium sui egressa erat, di resurgentis Domini triumphalis hora venerationis, laetitiaeque admonebat, eum taedio curarum fessi Nuntij, prolongationem Comitiorum nullatenus ultra admitte re vellent, mallentque nimio periclitari labore, quam taediosa trahi, ec langvescere mora. Sed postquam Episeopus Cracovientis demonstravit, quod angustiae temporis tantorum Reipub. negotiorum debitam, conclusionem non admitterent, ipsaque Religio dc Divinae M tis, Zelosa olim in Sarmat rum pectoribus veneratio dignam a laboribus requiem postularet, pietas, de ratio valuit, itumque in sontentias, quibus prolongatio concedebatur. Igitur Colaitiorum dies a throno Principis ad uetam April. rejecta . AttamePrinceps omnem consiliorum moram expediendo Scythico Legato audienti in malimam concessit, di donativum nomine Reipud. firmandae amicitiae promisit: si infirmitas interim Primatis augebatur in dies, ad que Rex, dc aulici crebro mittebant, sive cura, sive inquisitio erat, quid ageretur, nemo horum eum dilexit, neque enim natura seri, ut eos amemus, a quibus patimur mala, qui quondam alium se mirabbtur in ore adulantium, quam nunc reperisset in sinu proprio, qui intimui est. Tumebat prius animus opinione gaudens, mox oc simulationis umbram virtutis effictae simulacra amavit, ec ideo so tu natus erat, ut e selicitate vires colligeret audacia, tantumque ageret,quantum liuentia persuasit sibi fortunaeque, nisi assuetudine delinquendi contu max animus sua dedecora adamasset. Crescit exeusatio piaculis, di mens
in flagitia praeceps praesth habet commenta, quasi excubias criminum, oceunodiam scelerati moris. Tandem ad fatalem ortus sui festinans periodia, nee jam da vita, sed fama di judicio posteritatis sollicitus, supremae voluntatis testatorias literas consignavit,in quibus testein DEUM invocabat,qubdmiclquid anteactis temporibus, ec sub imperio praesentis Principis attentasset, non alio fine, nisi libertatis amore secisset, ut leges, di gloriosa Majorum instituta, quae priscam rectitudinis orbitam effugissent ad salutarem
statu reducerentur,moritur, mortuu nulli jactanti9mcerebant,quiim qui maxime laetabantur, nam inter eximias ejus virtutes non medioeres de eius o
servabant. Magnus Mareschalcus nihil in Primate amavit, praeter hominε, α rursus despexit nihil praeter vitia, di si haec in purpura nutrirentur, atque ideo speciosa incederent. Magnis deinde instantijs, 5c ferventibus vocibus actum a Nuntijs, ne Respub. judicium proditionis Cameneoi fatali circa stiam securitatem ignavia moraretur, tune primum decisum, ut in futuris Regni Comitijs non disepari processu ob traditum olim Mosco Smolenseum praesens eausa judicaretur. Diploma sub Golambio Reipub. datum semotis arbitris Iestum est. in rationibus quoque bellicis non ingrata Reipub. circumspectio, quipp. seriptum bellici consilij in Archivum Regni inferendum, non modo circum fusae ad quaeque consilia multitudini, sed ne ipsis quidem concreditum Nun-lijs. Sele is e tota Repub. viris, dum quaterni e Senatu, totidem ex singulis Centibus Equestres Deputati assignantur, in quorum praesentia, di pau citate legeretur. Prolongatio post haec magnis agitata controversijs, aegris ad sequentem concessa diem. Sub eodem etiam sole inquisitio de Todrin- scio apud Magnum invaniae Mareschalcum, ob absentiam Mares halet Curiae criminaliter acta est. Sequenti luce ex seorsiva deputatione, cui di su premus militiae Dux assidebat, desideria Exercitus dignam retulere satisfactionem. At in Senatu constitutiones cirea minora imperh promistuo f cilique consensu ferebantur. Ta
497쪽
Tandem in Aprilis Mareschaleus Equestris Ordinis proposuit, an Prae toriae prindipis cohortes in numero Exercitus Regni habendae earumque stipendio a Palatinatibus providendu Disputatum bis ternis horis magnis super eo negotio disceptationibus, sed maxime obstabant Craeoviensis, Sera domiriensis, Masoviensi, Palatinatus Nunti j, qui id sanciri sine fratrum iu-Orum consensu pati non possent. Juvit eorum contradictionem Episcopus Cracoviensis, qui di edens e Senatu protestatus est coram Mare telial eo Equestri, id sibi quoque displicere. Princeps accepta relatione, quamvis multi obsequio in Principem certantes Nuntij acclamarent, nullam ejusmodi manifestationi vim inesse, quae privatim non in facie Reipub facta esset, declarationem a throno dedit; nolle se non modo de jure tanti Senatoris, verum di de authoritate quidquam detrahere, proinde in quantum de protestatione non condescensum fuerit, remittere id se non gravatim ad conventus relationis. Tum lectae constitutiones, quibus permittebatur nobilitatis praerogativa, vile jam, de promiscuum donum, quod non sanguine, aut ingen tibus in Rempub. meritis, sed potentiorum recommendatione, di pecunia, abjecta foedaq; etiam mancipia assequebantur; At Mareschaleus Equestris. dedecus Reipub. di infamiam omnia volentis, audentisque in Repud: privatorum potentiae leniendo palam professus est. nemini id dissidentium concedendum privilegium, nisi qui reali documento sese orthodoxae Religionis civem probaverit. Tandem talutante lucubratos labores peaesentia diei luee, assignatis tam ex Senatu, quam Equestri ordine, magno numero au latus Principis Rosidentibus, Mareschaleus Tribunitius nomine Equestris Ordinis tersa oratione Principi fausta precatus, valedixit. Princeps a throno pari usus erSRpopulum benevolentia, id quoque adjicere julsi, in causa gravis necessicatis servato alterno jure, circa tribunitiae potestatis regimen Majoris poloniae, Comitia biseptimanalia Vari aviae, sine derogatione jurium de Comi-t ijs Ordinwrijs, Regni Ordinibus se indulturum. Periculosa Reipub. tempora sec necessitas in oecationem abbreviandorum consiliorum trahebantur: sed solennitates ordinariorum Regni Comitiorum lustum subdiderant mutumseX quibus ambitiose pessimorum Civium potentia, velut mensuram mo- 'duntque suae licentiae formare assueviisset, quid cuique, aut quantum in Rempub. liceret, in biseptimanalibus Comiti js non tam latus, laetusqῆ ma lignitati campus, ec quamvis impio deteriorum conatu sine eventu trahizonsilia contingeret, ex prolongatione tamen consilijs, rebusque lublidium dari posset. Revixit polonia, respiravit libertas in duris tune ferreisque qui Bellicis polonorum pectoribus, postquam contigit tam vasta, di tam sanct mente animari, chim eum exitum Comitia Trimestria, di quindecendiali habuere, quae si ad initia reseras ob metum factionum, di versa Campo stribus sub Lublino Comitijs Repub. magni Consilij titulo vocabantur,vum Promere quidem cuique sensus suos pro Repub. ut olim liceret, indestora in consilijs controvertendi garrulitas, aut ob malitiam, superbiamque diset urbandorum Comitiorum licentia magna severitate legum, praesenti Pin Na vetaretur. Eo subsidio firmata Respub. consilijs suis robur dedit, eoquet
adegit ditanos s febri fuit quondam dieatum fanum,ne quod sibi, ut putabant
numen paterentur adversarium 3 ut de suprema arte, cujus omnem vim in turbandis Reipub. consilijs posuerant, penitus desperarent. Hine militavris illius considerationis plausibilis promulgatio, omnia se Reipub. istius a more, de antiquae libertatis asserendae causa tentare. Eaedem in tractatu concordiae declarationes, di nihil postea tam sonans in auribus eicium, ex ternorumque quam palliata Reiputa reverentia, de liberiatis amor: erudescunt
498쪽
Bunt cum populo peccare, quos supra populares selicitas evexit, quasi dicerent humile est trita, ac vulgari via praecipitare se in vitia, di ita eruta est de spinis rosa, de terra aurum,do concha margarita, hoe est unio ani
Fatis igitur, propitioq; numini tribuendum, aut si quod humanae operae concedendum sit, omnis laudis summae moderationi, oc rariori prude tiae M. Regni Mareschalci meretur titulos, in quos evectus est adscribenda est, quod Respubl. prisca libertate gaudeat, Sarmatae intaminatam civium belli rabie salutem, post suprema pericula retinuerint, di tum demum aspexit manus suas natura, seque ipsam, di vires suas de Duce hoe interrogavit, fuitque illi difficillimum de tanto sibi opere respondere. Oblita enim jam fuerat se tales parere posse, quod post multa retro saecula nullum sibi similem genuisset, di post se sorte nullum. Ut qui omnibus a
te clarissimis in polonia militiae Ducibus, rarissimo hoe praemiorum cum meritis nexu, dc fortuna, a partibus virtutis stantis exemplo, inaccessi hoc altior existit, ita post futuris, nee saltem aemulationis gloriam relinquit. Tanta ei innata authoritas ut etiam ab hoste colatur oce.
SENSUS IOANNIS SOBIESXI MARESCHALCI REGNI, ET SUPREM DUCIS EXERCITUUM, IN CONSILIO BEDLICO DATUS. s. Maji.
PRO Comitijs, infeliciter anno elapsio ruptis, per valetudinem Uenire non valens; votum meum Leopoli miseram, in quo tres pro posui modos, quibus agendum esset Regiae Majestati, dc Reipub: in casu belli Tureici, qui si acceptati fuissent, eventus ipse probasset, aliquo saltem eorum salvari potuisse Rempubl: Nunc cramben non repe io, nee ratiocinari volo, an expediat, sic stantibus rebus, aggredi bellu . nec ne, cum tam potente hoster decidat id, ec disponat de fatis suis Renpub: si tamen pro bello determinatio fasta fuerit, haec tria ad tantum negotium omnino sunt necessaria. O Expediendi ad principes Christianos pro subsidiis, viri digni, de in experientia rerum gerendarum probati; de licet quaedam subsidia, visa fuerint sera, nobis tamen aliquando valebunt, cum bellum hoc, noli sit unius momenti, aut anni labor. Deinde Chari Moselloviae conjunctio, ec subsidia habeantur, per con-jurationem mutuae colligationis belli tam offeniivi, quam defensivi; praeterea ut ex nunc CZarus ad portam expediat cum clarigatione belli, similiter ad Regem Persarum, in voeando eum. ec obligando ad hane colligationem , contra communem hostem , inire tamen cum eis quaepiam uom promissa, non opto; alias esset irreparabilis error, dicere: Non putaram , cum toties jam seducti simus hujusmodi promissionibus, ec j
Imperator quoq; eodem protrahendus , ut per diversionem ab Ungaria aliquid nobiscum agere incipiat, cum eoq; , uti ec cum CZaro firmanda mutuae defensionis securitas. Cum Dorolaenho agendum, concedendaq; ei ad tempus Ucraina, ut a Porta retrahatur: Idem faciendum cum aliis Chiliarchis Punownixami Ucrainensibus, qui id sponte se velle, significarunt, ut constat
Tartaris, qui perduelles a nobis defecerunt, promittunt se tamen notabis
499쪽
njtabile praestituros obIequium, dummodo de securitate certificentur . hec lege publica, providenda. In EapOrciviam quantocius facienda expeditio, mittendaq; pecunia pro lintribus, oc pannus pro vestibus, ut mari terraq; fiat hosti divertio, ibidem haberi continuum opto Reliduntem, qualem habuit CZarus nomine Losibis. Ad Calmucos expediendus jam gnarus LO alewsk.i, traliendo eos ad conjunctionem eum Eaporoviensit us, ud jam non te inel practicatum α. aliquid certi cum eis statuendum , promittendo eis extrauendam , in Laporovia promissam summam. CLaro hou in puncto fidentium non est; Calmuci enim pro parte illius bellare non solent, niti ab eo conducti. Inter Tartaros procuranda scissio, pro quo nune est commoda occasio, ob faventes nobis Valachos, alios a . Christianos, qui exp fiant a nobis liberationem ex servitute gentilium, praecautione illis quam ieeretillime data de irae nostra intelione ut lint pro casu necessitatisparati. id vero fiori poterit per Epistopas latinae Ecclesiae, per quos etiam , Iadi-ilaus, pro hoc bello faciens expeditionem; sua ibi itabiliebat consilia; hactenusq; extant in Ceelesiis imagines, in terris Serpse enti, Bulgarentici Bosmenii sub Domine S. Ieorgij, quas ipse vidi peragrans illas regiones, imo domi meae bis fuerunt iidem Episcopi, qui sub s. m Joanne Casin Dro, cuin deuia ratione suorum obsequiorum, Venerant . pro his optarem adhibendam esse peeuniam oblatam a Summo pontifice; elestis audispositione is e)us subjectis quam capactissimis, ec fidelit Iinais. I. Uia vero haec omnia speeilicata consilia . sunt non nili ad melius esse, possuntq; non sucueuere: ideo ex nobis ipsis est paranuum robur , quoa esse Hebet ex bene instructo, aptoq; ad bellicas aetiones Exercitu. Ad tantum id iq; bellum, habenda sunt saltem 6oooo bene stipen dis pro- vili exeruitus. Siquidem sub Choe imo lii pendiar ij Exercitiis, suerunt plura, quam 3 OO N. ud ex andi quis computationibus informamur ; ex Regno limul cc ex Lilvania ni maerabantur, stipend ari j exercitus isoOO cum Principe Regio Vladii lao, vexillae 93. Lissis vianorum SoOO. Praeterea, Ducum liuisiae, α Ordinatorum, Colae corum Laporovientium numerabantur Somo. Insuper Sigismundus Rex sub Leopoli fuit cum toto communi motu, in primis vero vigiliis Thomas Lamoyssii sub Tarnopoli, cum aliquot millibus pio prij militis; dc tamen tum Ueraina fuita toltra, uti lic podolia. Camen ecum, Choeimum; Tartarorum non erat tanta multitudo, neu Thircaru tanta bellicarum actionuex per Ientia. Rationes Thadem, Ob quas tam numerosus, contra tantam hostis potentiam
Exercitus est necessariu , sunt hae potissimum: primo quisque minor palatinatus bellare nequit, nisi defensi , n bis vero de ensivum gerere bellum, ultima ruina foret & perditio: si enim retro in pol Oniam redeundum esset, non tantum Spiritualia dc Regalia, vertini etiam terrestria bona vix sufficerent. Deinde, Exercitus trifariam ad minimum est partiendus: ut uni pars Camenezum oppugnet; Altera in Ualachia, aut saltem a Tyra,transitum hostibus impediat; tertia, ut reprimat Tartaros ab Ueraina: H bendus praeterea respectus Leopolis, aliorumq; sortalitiorum praesidiis
Dibus hominibus, ut tempestive provideatur commeatus, ad mi- Minnim ioocoo ad eum conscribendum cc coemendum exnune numera
500쪽
il deberent. Locum verb pro hoc commeatu, aptissimum esse judico,Le. polim, additis exordineEquestri Comitiarijs,qui cu inspectione Magistratiis coemant, di dispentent; poterit enim inder itipendia illis comput ri hominibus, quidquid ex victualibus impensum fuerit pro cujusvis ne is
cessitate: DA. Modus exereitum hunc authorandi di computandi, hie esse potest: in i ..exteris consuetudo tenet, ut in bellis duas, imb tres partes habeant peditatus, tertiam autem Equitatus. Sed quia illis in regionibus, apud illum hostem, eum quo nobis agendum est, summa fortitudo est in equitibus; habenda nobis saltem per medium triginta millia equitum, alterum tantum
peditum: in equitatu saltem sex millia Hastatorum vulgo Hussiarij quo plura essent, eb foret melius; leviora vexilla triginta: reliqui sint Loriuati vulgo Pancerni cum hwstulis vulgo dZidy ) quapropter augenclum illis erit stipendium. Peditatus sint quatuor millia, Dragunorum sex millia. Et
quia in hujusmodi occalionibus vis consistit ut plurimum in to mentis, prae sertim ubi Camenecum oppugnandum erit, ideo saltem octoginta educenda in campum tormenta opto, licet ad proportionem exercitos re necessitates belli, etiam ultra centum essent necessaria. Apparatus verb hujus aristiteriae qualisnam esse Uebeat, qualesve in mensem impensas exigere possit. ln seorsivo regestro porriget Generalis artiteriae, eum hoc sit ejus omel j. Quia tamen Architecti fortalitiorum di directores tormentorum vulgo ingeneuri, item Cuniculorum artifices, vulgo Minierij, dc pyrobolorum seu triumphalium ignium subministratores, alijq; hujus artis periti intra ta in breve tempus adsciscendi sunt, pro illis summa quantocius providenda est,
eum praesertim suo ordinario Generalis careat supplemento: peditatus , uvantiquitus fieri solebat, Agrarius vulgo Lano ij, tanquam tum me pencs artiteriam ad pontes extruendos N. trajectus, oecessiarius, tempestive au designatum locum, sine omni eXceptione, expediatur. Auctorationem exercitus efficacis ima re celerrimam esse judico peratimonem vexillorum de regiminum antiquorum in obsequio existenti intim. Et quia regimina in summo numero consistentia non continent siningula, nisi ad summum trecentos milites; non tantum duplicari, vertan . e etiam triplicari poterunt. Reliquum exercitus esse debebit ex expediti nibus Palatinatuum, data illis optione, tam expeditionis, quam contri butionum, prout cuiq; ex re, ec rationibus, visum fuerit. Id tamen pro sensu meo judicarem, ut Palatinatus a Silesiae, pomh- raritae, α prussiae limitibus remotiores, non aut horarent Peditatum, cuimpossibile sit, intra tam breve tempus insuetum di. rudem Ruthenum, aut alium quempiam, in Germanum; multo magis in exercitatum militem, transformare; hos enim Peditatus austorandos opto more Germanico, non Hungari eo. Offletales verb tam Equitum, seu Lavaletorum quam peditum, ex Ducum commendatione, bene artis militaris gnari, non ex privata quapiam Palatinatuum, sunt acueptandi. Contributiones pro his triginta millibus aucti exercitus, esse debe- c..tνib rent ex proventuum Generalium, a venalibus potibus vulgo CZopo e- ωπιιgo aecisis; capitali censu, apertione officinarum mone Lae argenteae svulgo Minniet, telonijs generalibus, vel si quid simile gustui acciderit Reipublicae. Et quia haec contributio nimium tarda, ec sera videtur, ideo eam in antiquos exercitus ec eorum auctionem converto. eum facilius sit paratae materiae ignem supponere;&praeterea inveniri possent, qui . Procurantibus Thesaurari)s, darent aliquam summam, ex tam gersis contributionibua postea repetendam, ec deniq; pro supra memoratiβ