장음표시 사용
71쪽
, ei potius aliquem in Lithvania insignem Palatinum . Palatini enim A C. 1668, licet potior locus, minor tamen ad nocendum vis, S potestas, quam, Mareschalci, Gaus periculi timendum a remoto Senatore, quam in , visceribus aulae, S culmine sedente. Etiam praeoptarem, ut Maresichalis, catus, vel supremo Generali PACIO Castellano tinensi, vel si id ambi, verit, Palatino Villienti Radgi vilio detur, in Castellanatum, aut Pala, tinatum Bogus laus succedat, nam id exempla tuentur, S excusant, multos, N. Radgi vilios haereticos Palatini dignitate fulsisse. Mareschal- , cum seu alium quemvis Ministrum aulae neminem ex hac vel alia do-,mo haereticium legi, aut fando audivi, quod praesenti casu, ne tam, sublimi,&praevalitio honore Calviiii anus adornetur,quantum possum, conscientiae ibi ius motu dissuadens P. V. rogo, id ex me seli Regiae Ma-,jestati innuere velit. Interim me sacrificisis,& favori Paternitatis Ue- ,strae commendo datum Staro od. ut supra. , P. S. Minorum ecce Gentium Calvinista Chelmski, quam impro- chesis, ι, be&pertinaciter agit, exauctoratus a Regia Maiestate ob facinus ma- , statorum indignissime novem innocentum militiim, tum ob praedati, ones in bonis Ecclesiasticis, quid non molitur in Palatinatu Cracovi, ensi, ut se legionem , suam in statum pristinum reponat, deterret, me hoc exemplum, & audacia Calvinistica, ne nimis fidere velim pro , mista modestiae Ducis Bogustat, si in Mareschalcum evaderet.
VOTUM PRIMATIS AD REGEM NOMINE SE,
NATUS. IIrva hJ. O Re omnium fidelium inati Vestrae Senatorum quos haec supes
subsellia collatos clementissima Majestatis Vestrae auxit dextera beneficiis&ornamentis piam dolium item defero supplicat , onEm ad hesternam nobis praeter spem praefixam propositionem, quae, silentio premenda potius, quam dictione esset prosequenda: dum re- , Vocamus nobis a ducentis retro annis, clementem domus Jagellonicae, dominatum, a septuaginta annis a Vestra Majestate quam liberis ad , hunc thronum vocibus proveximus) praestita huic Patriae beneficia, im, desessa castris, tam heroica facinora; quomodo non supplicabimus omnes, non nos deseras Domine r ipsa persuaderi ustitia, reddere cuique, , quod suum est, scilicet Ecclesiis ut reddere clementer debitam digne- ,ris prote stionem, Patriae juratam defensionem. Hae nimirum leges, sunt, Rex Serenissime, quae licet videntur Monarchas non stringere; , qui censentur esse supra leges, & supra aequalitatem, etiam hos tamen, ipsa lex divina stringit, aequantur Reges in hoc etiam cum infimo; clim, Domino Dominantium aeque ab omnibus ratio sit reddenda. Exha , Ri fors laboribus animi, cum gravi nimium corona ad id motivum e- , rant, amisia paersertim socia laborum, Serenissima consorte cujus id, laudi nemo non tribuet, quod fideliter prudenterve juverio in om-,nibus; at his turbidis Patriae temporibus, nondum sopitis dissideritiis, , ipsa suadere deberet conscientia, conformare se ad populorii necessi, talem, cum qua Votum quodpiam Majestati Vestrae intercessit. Scru- , pulum hunc conscientiae, non tantum nos Episcopi, quibus Majestas, Vestra, velut ovis, agnata Regibus humilitate submittere se consuevit , verum etiam ipse sumus Pontifex nequit resolvere, considerado, quam, conscientiosum sit tot milliones animarum exponere periculo, inter, hostes Ecclesiae DEI; quando hinc Schismaticus, inde Turca gentilis, , aliunde haereticus, uno Ecclesiam explodent ludibrio: Insuper quando D Patria
72쪽
, Patria sine respirio manebit in periculis; ingens scrupulus, imo casus, erit ipsi summo Pontifici, cui potestas est in conscientias, reservatus. , Fatemur quod onera haec addunt momentum, ad assumenὸa hanc ma- , teriam, non respectu annorum; hos enim plures habuit S. M. Serenis, , simus Genitor Majestatis Vestrae, qui in provecta aetate, ad mortem, usque sibi subiectas a DEo gentes moderabatin'; verum respei tu ipsius, Domini j. Ad onerum tamen istorum levamen an desunt idonei Vestrae, Maiestati Ministri statiis r an non adsunt ex lege semper residentes', Non procul abest magnus Minister Regius, Episcopus Uracoviensis: , ego ipse indignus licet, ea tamen, qua Maiestati Vestrae adstringor, obligatione, ad quemvis nutum sum paratus, nisi me lecto amxu R
,gium mandatum inveniret. Non in manibus te clementissime Domi, ne, Verum in cordidus gestabimus, supplicamus tantum inodo qua, telisis non alibi sepulchralem quaeras honorem, quam cum divis tuis, parentibus juxta illud: erro per orbem. Communisjam vulgata fue- ,rat fama per orbem, quasi libertas nostra excusserit jugum, eo quod, clementissimum Dominum & beneficum nescierimus Patrem hono, rare, licet enim quis inventus fuisset, qui id verbo expressisset, no- , vittamuM iiestas Ostra id excelsa supergredi prudentia , etsi noluis , set temperare sanguinem, semper potuisset superare. Vertim nihil, tana grande reperitur, quod alienare a nobis posset animum Maje- , statis Uestrae. Non nos ergo deseras clementissime Pater
AD SANCTISSIMUΜ PONTIFICEM CLEMENTEM IT
Vobiscula pedum Sanctitatis vepra, mei, Regnorus meorum
acDominiorum humillimam commendationem,Religionis sanctaeis meae erga Sanctam Sedem demotionis, ut Sanctitati quem vi arism ejus per quem Reges regnant agno co,ue veneror tiali ob equio ue confidentia, deferam,quoties clare aliquod mutatio
nis concernens inter venit momentum, pluresjam sunt anni,ex quo
euris, atate Iesim boni publici Regni mei pνοtidus,Ebalutis anisma mea, quam inter regnandi artes operari est assicile, latagens pro posueram diatibus Regni,quo Electione libera adicito reganturosos fata mea Principe orbitati meae eommodi quepublicis conjulerent;HI-jecto etits ordine fatoram hocce consilio, S auctis annis meis massiss publicis, non aliud meis S subditorum rationibus conmenirσreperi, quam abdicato in manus Re p. imperio, eam in liberrimo e lectionis Exercitio Sin optione titae con Hiluere, quam residuo di erum meorum, S paranda aeterna quieti commodam judicavero, id me in futuris comitijs certe exosaturum Senatoribus huc convos
eatis die hesternά declaraῬi;praecipua mero mihi tura est. Sanctitati V. cosilium meum hoc approbari, qua de eausa Illustri inum S Rromerendi mu Dominum Galeaceum Marescotium Archiepiscopum Corinthiae Nuntium Sanctitatis Ue Ira omnia fide relaturum, atquσjam in antecessum diadema meum benedictione Sanctae Sedis assum pluma edes Sanctitatis Vestrae depono, non aliud inde resumptu rus, quam eandem Sanctitatis Vestra benedictionem,sub cujus nutu, S au picise reliqetum etita transigere desidero. Sit hoc etoluntarium ambitionis mundana, anima, ta Regno meis oblatum sacrim
73쪽
abdieatione Regis estis gratum in oculis Sanflitatis vestra, N ad glorism si culi s AEC. icta
Ponii Patus SanSitatis vestrae, augeat exempla illorum,qui perjas cturam terrenorum, non poenitendo commercio portum salutis quas silere. Nee credat Sanctitas vestra perderesessium, qui sub Armo erga Sanctitatem vestram obsequio lucrari animam suam, non res Diciens retro contendit, aut perdere Coronatum e filiis , succrescit enim benedicente per manum Antilitatis Osra DEO dignus qui impleat thronum meum,Wegu onsoreste ausim, non aliam tuboditos mihi populos asumpturos Principem, nisi qui Religione Cathos si sis obedienti erga Romanam Ecclesiam ad solium hoc gradia
tur. Conferet procul dubio Sanctitas oestra in eam rem ope am, studiaque sua EI Statibus Regni hujus jub interregno concordiam iutornam, is verae Religionis amorem paterna seu i admonitione instiuabit. me es quod is ego Regno huic , Er ad praestus a Sanctis
tute me Ira flagito, Er in excessa e throno commendatum curabo, exi Iimans bene me subditos meos relidi ιru ue ubi illis nihil deprotemone Sanfla Sedis, S Obsequio in matrem Ecclesiam decesserit. Insterim Sanctitatu Uraelongaevam is DEO taletudinem id felicis. simum Sancta dedis Apostolicae regimen filiali devotione exopto, ac ejusdem paternae Sanctitatis Vestra ρrote Iioni me Regna' mea hu missime ubjicio Dabantur ria avia die i3 oriensis Junij anno I668 ejusdem Sanctitatis IIestrae obedientissimus Filius. Ioannes Casta rus
ia benedictionem. MaieΗatis tua siteras die Ioma Maji datas reddidit nobis dilectim filius no ter Cardinalis 6sinus, earumquetenorem, es' obfirmatam de Regno dimittendo sententiam tuam voce quoque pro ecuturis, quam rem omnem usiqMe nos non sine paterna charitatis impensa, ollicitaque cura, Et attentione audivi mus. Nunc autemsumma rei gravitas exigit, i:t pro impetranda tuo te, qu in tam arduo negotio bene dirigamur, ipse Pater luminum enixis precibus adeundas nobis omnino sit, guod idem adhuc elisam a Majestate tua fieri plane evimus, Er ab ea pummo opere petimuου, ut in hujusmoili tanti ponderis deliberatione, quaeοmmuni imus Regni bono, qua Christianitatis uniuersae rationibws recte confulatur, Nos equidem aprima ubque Pontificatus nostri die mentis oculos iu res tum, tuique Regni conoersos, E fixos habuimus, atqueprimis ipsis literis manu propria feriptis rogavimus Majesstatem tuam, ut ad secundas nuptias transeundo Regia rimίis sua successionipro*kerevellet, quo Religionis Catholica, Ur publicae quisetis, resiphic Elasa atque immota permanerent. In his cogitationi-
74쪽
AE .icta bus onusto, nou boni relo ducti, nec ulliprosus affectu autpropem soni quoi milah rellecto humanora indulgetes,'sperstitimρ, hujusmodi Jenim otii tuae, per Nuntis nostrum identidem insinuam tes. O re non sine magna profectosolicitudine audire potuim9MM jestate tua tu abdicandi Regniproposito mente omnino fixisse, cum imdepericvtu impendeat, nedu pacis Squietissubditoru tuorsi convelsienda,verum etiEreto ristianae toti g,ue Religionis Cathobeae ratio, nuus mediocriterperturbadaru.Hinc nos muneris nostri debito 1limisi um deesse et deremur, nisi quod ex toto corduae 9,heru=λr a te v bcineter postularemst,ath flagitaremst,ut de retis sida corona costilium
nostrum accipere onino velis,aut salte hac re univmnaanimo coplex',
ea ita regere,ut Successoris Eleel obequiposiit ablfusio d O,aut etiabpossibile sit,cum emolumento lucrosanctae religionis,ac totius istist Regni,quodsie tamdiu,tantoscumsuo bono sub regimine ampli bima domus tua fuisse gloriatur; Nos projectὸ huic eidem rei, ath snt cunctis animitistis exparte nosIrae caciter incumbemy,tu erga per)ορ napraeclarissimaturiin quocunq; statu Te constitueris, eanne Hiemnae Aa ritatis eximia voluntas e certὰ retinebimy.Quod ante attinet advenerabilem fratrem Epist.Bitenen1em,nos eum praecipuo sensu existimationis,UbeneVolentiaeprosequimur,nefi nobis utriusque rei cau-1D qaoi particulares defunt,cums summopere nobis cordis ieruntii ab in repraesertim tuto studio peroptata satisfacere posis, impedimenta,quae hucusq. paterna propensionis hujus effectui obstiterunt, permolesti tulimus. aeterum imprimis graves, S adhuc matura cossideratione plane dignae sunt eae rationes,quas ovino inhaere perpendere debemρ,uti Mim Tua,ut credimyda audietis, ac rursus audire poterit ex Venerabili Fratre . 1 ch,Gq. Corinthi Nuntio nostro,cui Hem omnem habere molet,illudprofeciIosibi persuadens,onibus in reola,quibita nobispermissum fuerit gratisteari Tibipost e. His animipas terni lensibus Mii Tua benedictionem Apostolicam amanti pime imo pertimur. Datum Romae apud S. qariam Majorem sub . nusto Piscatoris. dis p. Julii. Pontificatus nostri anno secundo.
COPIA LITERARUM A SUMMO PONTIFICE CLEMENTE NONO AD SERENISSIMUM JOANNEM CASIMIRUM REGEM POLONl E
CHarissime in christo fili nostersalutem,S Apostolicum benedi
ctionemis Mias sua ex aliis literis,quas nuper ad eamseris
Umst, intesiderepotuit, quam ingenti moleHiarum, Er Iolkistudinum cumulo mentem nostram impleverit eo silium ab ea de Re gno dimittendo susceptum,tamen, umasidue nostris cogitationiis ussq. plura Ur maiora succurrant, qua detrimenta qua pericula,tum Res gno isti,tum etiam Reipublieae Chrisiana isti, ex hujusmodi re proo. eul dubio bisce temporum articulis exilitura, denuo te rogare in Christi visceribuo obsecrare constituimus, ut omnem cogitationem hanc
75쪽
qua te movent, certioribus plane redditis de re tanta, S ad εο :iens tiam quoqud tuam vel maxime pertinente communicatis nobi1cum
consillys maturius deliberarepulis. guare,siquidis hoc habes, quod
anima tua rationes tangat, etiam atque etiam a te petimus, ut antes
quam aliud quidquam decernas, id amori paterno nostro fidenter a perire non omittas, memor,quod animae tua rationem DEO redde. re, in re praVertim ad tot aliarum animarum Spopulorum securia 'tate, E salutem omnino Jectante districte tenemur. Pyge igitur charissime fili nocter, patrem tuum salutaria mandantem auri, respice rtot hominum millia quae DEUS cura custodiag tua commisit, ex tali facto tuo graviter periclitatura, Sprivatos voluntatis tuae quoscunquesens , quamvis alioquin generosios publico bono, nedum Re
gni tibi, domuis tua ampli'matam deetoli atque deoincti, sed us
nizersae rei Christianae multo generosius remitte, atque condona, aut certe tantilber in tempus opportunius pro*ide disser, uti cuncta plasnim ex Venerabili Fratre Archiepiscopo Corinthi Nuntio nostro eo-ram audies. Ωuam profecto siententiam, ut animo aeque pio, ac pracello tuo pro Jumma miterisordia tua Dominus insinuare dignetur, eum enixe precamur, Majectati tua Apostolisam benedictionem amantissime impertientes. Datum Roma apudS. Mariam Majorem
sub annuis Piscatoris. Die ao Julij Pontificatus nostri anno secundo.
Nuntiat Comitia Abdicationis indicta. NOV mrζm, α forte non speratam tibi nuntio, quod scilicet
intra aliquot dies ex praescripto mandati Pro-Cancellarii R gni avunculi mei Viennae me videbis. Brevi ergo veniam, cum DEI auxilio, & illos tecum conferam sermones, qui dc auditione tua, & confidentia mea non indigni judicabuntur. Non possum vero rationem aliam insperati itineris allegare , nisi, quam
avunculus meus ponit in calamo meo.
Cum jam ultra precibus locus relictus non esset, ut Rex noster de ab- dicando Regno mutaret sententia, disputatum diu, de modo id faciendi, Reperti sunt, qui ut pacta onsalia sine iusta& legitima causa nequaquam ho/ὰ-mω- dirimi posse dicerent, ita eo magis inter Regem, & subditOS Vincula, α μι&am. quib' indivisus ex pacto mutuae adhaesionis nexus iri extremo obligat. Convenere ad extremu in eo omnes, illata de abdicando Regno materia non nisi ex totius Reipubl. consensu trutinandam. Nam si inscendentis thronu Electi Regis denuntiatio non nisi in comitiis Generalib' promulgatur, iisdem gradibus & descensum ex throno moliri expedit, ac in pleno Ordinu Conventu resignationem sceptri instituendam. Ergo iterum congrum, cum & Rex decisivam ejus negotist potestate ad universa Rempubl. pertinere agnosceret, renis, tanti momenti solide perficere, inten- ωι , videret, ad indicenda comitia demum inclinavit ac illis ex praesenti Sena Os-consilio, diem 3omam Augusti imediate subsequentis dixit, in quibus ut egu quos, compueam, meque quantocius Varsaviae reddam, in mam
76쪽
A c. 1668 datis accepi, intra aliquot proinde dies, videbis me Viennae, ego gaudebo, si DEo volente sanus sanum reperero. Non possum Vero pro asseetu, & obligatione te celare, quae mihi scributur, his plane sermalib'. iiiiii lent comitia, in quibus postirrita Pontificue sollicitudinis dei, - la tamenta, post non admissaS praecipuorum in Christianitate Comm .hisia , narcharum dissuasioneS, repudiatas Senariis Regni preces; permittetur δι .ri tandem alea fato. Cum instructionibus ad comitiola Palatinamum Primas Regni pro loco S. ossicio comonefaetorias etia ad nobilitatem dimiserit literas, reddiderit , per scriptum rationes nuperi Variaviensis Senatus consilii, quam 3 imo bilis in proposito abdicationis Rex es set, sine ambage ordinibus aperuit, irritas , suas cum Collegio Sen, tus preceS. Facilius est invenire privatos, qui norint recte consulere, quam Principes, qui velint bene consulentes audire, S. ita in hoc consilio satius est parum dicere, vel omnino non dicere. Ad flectendum nihilominus Principem, iterum reassii mendas preces suadebat. At rem novam, S antehac impracticabilem multi mirantur, plerit stupent. In multis Palatinatibus Nuntiis injunctu, fide j, honore, & consti enisis o ligati sunt ut a tam pernicioso Regnantis intento, consiliu dando, quod noli tantum erat prudens, sed etia ab optima fide, & optimo animo proiiciscebatur, C AsIMIRuM in throni possessione, omni possibili modo, ac precu demissione, firmaret, retinerenti, cum unius Regis re-ilutione tota Polonia amisatur, sed forte frangas citius, quam corrigas, quae semel induruerunt, cum, si quis placitis Regis contraria suadet, Vel suggerit meliora, infallibile incurrit offensa, effervescete protinus Rege, &ne per iocum quide semper festivioribus dietis,&jovialitate delectatus de retinedo diademate sibi insinuari passus. Hinc, cum Pro- . Cancellarius Regni Ollaovius, nuper vacuu curis nactus, familiari sermone mentione abdicandi ipsi met injiciente ingenue copellaret. Qtiam inquit melius Poloniae consultu iret, si sua Mias, cum quib' vixit populis, iisde post sera fata indivulsus cohaerere non dedignetur. Etia sub-Jungens: Quid interim vetatῖ ut iterato Matrimoni j voto liberoru parens, fastiditas regnandi curas dulcedine sobolis leniret, vel salte amore ejusdem ad sceptra Polona gignendae thronii Sarmaticu non ita fio ci faceret 8 Ad quae vultu comotior CAsIMinus respondit; major inquit P. Reverende haec consideratio est, quam ut obiter expediri possit: praesertim seni in nubendi materia, cui non quid velit, sed quantia possit, a curate perpendendua Hinc alii, ubi suasisse profutura ad ostensam referri vident, penitus a dissuadendo abstinent, quamvis omniu collimatib' votis, & studiis, si quo modo menti Principis tam tenaciter impactus clavus, evelli posset. Non ideo minus vult, qui non potest nolle, . imo magnili argumentu est forma voluntatis nec mutare quide posse. Festinationi meae, brevitati s ignoscas, apud sic amante, sic amans non peccat, quid etiam dicerem coram, si omnia literiS mandaren . XIII.
SANIAT VI - CANCELLARIO REGNI POLONIAE . ANDREAS CRYSOSTOMUS ZALUSKI AVUNCULO SUO DEVOTUS NEPOS Vienna dieia n. Juni,
Aiam ax pringeniem V dotes Caroli Principis Lotharingia. Obodiso dicto tuo non finitis adhuc, quae inceperam studiis
veni Heianam, ibi* cx codem mandato tuo non tantii in
Ministros tibi hene notos, indel mihi bene a flectos visitavi, & veneratus sum, sed etiam di Peincipem Carolum ΗΡ
77쪽
acinthum Lotharingiae absque ulla dissicultate vidi, cujus placida humanitas humilitate condita amores cogit & vix me illi acclinem reddere Velle, insinuavi, ad teque pertingere dixi. non tantum ad audientiam humanissime admissit, sed etiam ad inensem liberalissime pro more suo tractavit. Non oblitus est inter primas sanitatis tuae, utque intimius tibi notus fieri possit, a me petiit, prius parare tentans claVeScordis, quam auris. Libens hoc mandatum accepi, idem a te habens. Nihil vero est quod a te mihi mandari aut majus, aut gratius. nihil quod honestius a me suscipi possit, quam ut qualitatum ejus personae, n)eri torumi, pro tenui judicio, & capacitate mea rationem reddam .Antequam ergo ipsemet oretentis fumis deferam, quae jussu tuo didici, vidi, notavi, ha r praemitto, dicereque debeo imprimis. quod sit Catholicus, ,
avita Majorum pietate fundatus, quorum orthodoxam constantiam nulli e vicinia novatores infecere. Antiqua & Regia haec domuS anni S ultra millenos audit, Κochanovius noster.carminibus Lotharingoru Principum sacra bella cantavit. Vidi a Jagellonibus Maternum genus, nec in praetextum, obtentumque juris, sed in ornamentum suum, amoremque Polonae Gentis deductum. Unde tanto justius commodis omnium laetabitur, movebitur incommodis. Ut vero obediam tuis nutibus, nihil affero, quod non me bene scire appareat, cum quaerenda certe magno cum labore non arbitror, nam scio quod Anna filia Vladisiai Ja gellonici Hungariae,&Bohemiae Regis Sigismundi Primi ex fratre neptis. Ferdinado primo Austriaco Imperatori Eteonora filiam edidit. Haec Guilhelmi Mantuae Ducis Conjunx Vincentium Mantuanum reliquit,qui filiam Margaritham, Margaritha vero Henrico Lotharingo nupta filiam Gaudiam Matrem Principis, de quo res est, generaVit. Vaudemuniij quod tanquam inferius a magno viro obiectari aud vi iidem cum Principibus Lotharingiae fuere, quasi ramus Regnatricis stirpis. Ita consuetudo habet, ut primogenitus Lotharingis Dux Barei sis, secundus natu Vaudemontanus appelletur. Duo fratres Carolus Patruus, &Franciscus hujus nostri Parens ductis in matrimonium duabus ultimis sororibus, quas Lotharingiae hae reditas expectabat, familiam junxerunt, Ducatum , omnem jure haereditario unico Haeredi Carolo nostro quaesivere. Promotores video ab Coronam aut nullos, aut paucos habebit, iam enim & Imperator Neoburgo se invadiavit: Nescio vero an non validior ad thronum Poloniae promotio esse debeat, PromotoribuS externis car re. Hic campus ostendendi orbi quam libere si nulli addicti motu nostro, di virtutis sola aestimatione Regem eligamus. Audivi a magno viro nuper, ut simus memores non ab aliis, quam a Polonis Regem eligi debere, & omnem illum, qui conspiratis externorum foederibus, & ita licitis promotionibus nititur, omnino excludendum . Quin talis Rex Polonorum sponte electus nihil Caesari, Regibus, Principibus, tanquam debitor imputabit, virtuti, & nobis omnia debebit, & integerrimu am rem Reipub. obligabit. Mature expendet apud nos Patriam, Penates,nulla alibi, vel aliunde divisa expectatione, apud nos spem resque suas omnes deponet, externis aulam non implebit, spes nostras extra nos non eruferet, si quid bello, vel pace quaeret, Patriae atque jam filae acquiret. Princeps hic annorum nunc a6 robore aetatis, parvo negotio, riam jamagnam in eo notavi inclinationem, lingvam nostra addiscet, moresque nostros facili tinctura imbibet. remularum domuum Austriatae, Gallicaeque: utpie credo, suspiciones integer effugiet, cum vicinis nec odio , nec gratia notus, α aequo aget. Priu-
78쪽
ής DISPUNCTIO. IN QUO DIFFERAT PRINCEPS SICULA, A. Catas RIS ET PATER FAMILIAS.
PRinceps saecularis & paterfamilias in quo differant 7 & cur Primcipes vocentur Parentesῖ & cur inter stabditos vivere debeant ta- quam Pater inter filiosi persolvit Pragosus in Regimine Reip blicae Christianae pag. II n. 28 29, &ῖο, ubi. Sed petes, in quo differat Princeps saecularis a patre milias. Plato lib. I6 de Regno, vocat Regem Patremfamilias. Ratio, quia sicut Pater habet curam Domus suae, filiosque sub sua potestate existentes regit in pace, dc alit; sic etiam Rex sibi subditos regere ac tueri debet. Differt tamen a Patre, quia Pater paucOS, Princeps vero multos sub sua continet ditione, quod retulit Xenophon lib. 3 dedictis S factis Socratis & lib. Poedia Cyri, ubi vocat Reges Patres Reipubl. ac Patriae, cujus rei etiam meminit Sueton. Tranquil de Caesar. & Budaeus in annotationibus ad pandectas in tit. solet f. quantum T. de ossicio proconsul. pag. 327 & Cermenatus in Rapsodia cap. 28 pag. 26a Sc369. Dbi ostendunt hoc nomen Pater apud Ethnicos & Gentiles multo illustrius ac sublimius fuisse, quam nomen Duxi Dominus; hi jurisdietione cogunt subditos; Pater vero filios ducit amore. Ex quibus colliges bonos Principes, siqu idem Patres vocantur, ut subditos ad se alliciant, debere erga eos signa amoris & benevolentiae potitis, quam timoris exhibere. Sic Naaman Reg. cap. s ob beae Vole, νtiam & amorem, quem erga famulos suos ostendebat, ab sisdem
Eodem fere Senatores & Gubernatores vocabantur Patres teste Ti-raquei de nobilitate c. ao n. 26 & reliqua: personae publicae hoc titulo paterno colebantur, qui leges ferebant, Jura distribuebant, ac dicebat tur teste Virg. 3 AEneid. Plato Dialog. 9 de leg. Unde rogatus Agesilaus Lacedaemon Rex, quomodo Princeps s,cularis posset incedere. respondit, si suis populis ita imperet, ut Parentes filiis. Proinde libro de creatione Principis Philo Iudaeus, sunt inquit Principes publici Parentes Civitatum & Gentium, quotquot boni sunt, nec cedunt pietati naturalium. Accedit illud Lucae sta ibi Reges Gentium dominantur eorum& qui potestatem habent super eos, benefici vocantur. Igitur ut Primcipes Zc eorum vices gerentes, ac Ossiciales, ut suo munere bene fungantur Patres se esse conssiderent, sicut Philoiphus innuit per haec verba: Societas Patris ad filios Regni praesesert efiigiem. Νati namque sunt Patri cure. Hinc Homerus Jovem Patrem appellavi: Nam sicut Parentes filisis provident, ne bona illis unquam desint, sic&Primcipes provideant subditis, ut ab eis tanquam Parentes amentur, dc tanquam Reges honorentur. Cadat in illos illud Pauli et ad Corinth. Ia non quaTO, inquit, quae vestra sint, sed vos, Non enim debent Filii thesaurisare Parentibus, sed Parentes Filiis, quod dixit Chrysost. si inquit ipsem carnem insumere Oporteat, non parcam pro Vestra salute. Oportet ergo, ut Reges, ac Magistatus Reipub. existiment erga subditos se obligationibus Parentum esse devinctos, quos non ut subdistos , sed ut filios charissimos regant. Aliter enim teste Strabone in Geograli lib. 6 Arduum erit alio pacto regere Imperium, quando uni non Parenti, nec benefico, sed Tyranno at 3 inviso procurratio Regni demandatur. Cum igitur Princeps tanquam Pater gubernat, neque ipsi neque subditi timere possitnt, cum resideat inter suos tanqua
79쪽
A.c. 1668 Pater inter filios, non enim peruniae ius, neque stipantia satellitum arma Principem tuentur, ut solebat dicere Marcus Aurelius Imper tor Auctore Herodoto Historico, nisi ipsi, quos Princeps regit, an, mum benevolentiam fi Imperanti accommodent, illumque non tanqua Regem sed tanquam Patrem venereuturi
Princeps debet cavere a fallenda fide subditis data. Idem Attilior P. I. l.
I. disp. 2. I. I. a nulla. 97. Usque ad IO J.
Gravius enim peccant violata fide, quam inferior privatus Bald.
Cons. 324. Vol. I. cons. 24. Vol. 2. dicenS : Violare fidem, esse mei tiri I. dolus T. mend. mendacium autem, tanquam crimen detestabile esse fugiendum Imincipibus Cavalup. in l. omnes populi Tde Just. 3c Jure n. m. Idem Baldus cons. 343. col. 2. vers. existi. Ol. I., quia Principes in licitis debent habere unum calamum, &unam linguam, esset immobiles, quasi polus in caelo, atque in il- lis debent splendescere, constans voluntas, ac fides. illamque semel datam servare curent inviolabiliter, juxta illud; quae procedunt de Iabisis meis non faciam irrita; rursus semel locutus est DEUS. Non enim possiunt principes amittere, quod cum honest.ue non possunt omittere . L. nepos proculo T de verb. Signi Alex. cons 4. coli. pen. in Vol. 4. Accedit grave esse crimen violare fidem gravibus viris, ac gra- - .vissimiim gravissimis, tum quia in se malum est, tum quia extra se malum profert exemplum subditis valde noxium, pro text. in l. I fide const. pec. Bald. cons. 279 VOl. 3 sequitur Curi. Jun. cons. l7o col. fin. faciunt notata a Parisio cons aa. n. 4 Cravet. conis. 96 n. 9 Ob qua caulam ne violetur fides. pacta sunt servenda l. jurisgentium s. praeter ait V. de pactis, quae si inter privatos ad unguem inita prae oculis sunt habenda l. digna vox C. de leg. Ratio, quia quod semel placuit, displicere amplius non potest cap. quod semel de reg. Jur. in 6. item quia quamvis Princeps sit legibus Blutus, ligatur tamen dictamine rationis, nec potest derogare juri naturali per legem humanam cap. quo jure dist. 8, ubi textus in sae ait, quaecunque vel moribus recepta sunt, vel scriptis comprehensa, si naturali juri fuerint adversa, vana S. irrita habenda sunt. Mart. dejurisdiet. I cap. 38 c. I 4 Lancelot. de attent. in prinfat. I p. fol. 8 n. 86 & Suar. l. 3 de lege humana cap. 33 n. 33 ubi vult Principem obligari ex lege naturali in Radice, quia sequitur ex ipsa ratione naturali, ut dixit Bald. in t .a C. de servit. n. 4o & Decius in cap. de constit. lect. I n. Is Principes Obligari ad servandas leges ex dis. cursu rationis. Imo Volunt aliqui teste Suar. citat. n. Io obligari suis legibus ex voluntate totius Rei p. & ex conventione virtuali inter Primcipes & Respub . celebrata, quasi non alia conditione transmiserint Resipublicae potestatem condendi leges in Principes, nisi ipsi obligarentur saltem indirecte, legibus. l. Princeps T de leg. sed ligari vinculo rationis naturali S quae suadet promissa servari debere. Nihil enim magis convenit humanae naturae, quam stare promissis l.i. ff.de pactis '
80쪽
D Ferentia later Prine pem N Patremfamilia, . 4
cum Principes sint lapides angulares, ut eos vocat Bald. cons 327. Pridie A.QIGacota laque sequitur cons. 287 n. 8 & Tiraq. trafit. de nobilitate cap. aon. 4a Menoch. cons 33I Vol. 4 n.6 seq. & prius cons. Is. ao8 num, eria a ubi additPrincipes esse loco DEI in terris, & eoru fide esse fidE DEI ac cosequenter no esse violanda chim habeat vim jura meti, glossa in C. querela, ne Praelati Vices suas Butri in cap. ex tepore de arbitr. & alij quos ibi referens sequitur. Unde colligunt non stolum privatos homines, sed etiam Principes teneri datam fidem, ac etiam Pacta conventa servare scribentes in cap. I. ex literis de constit. Fulges cons. 6I. COl. 2. Cravet. cons. I3 . n. s. sunt enim illa a jure naturae textus in
1. ex hoc jure de just. & jur. quod jus non licet violare, ita omnes in Cap. quae in Eccles de constit. sed de his infra disp. 32. a num. acio. uiu ad n. ai3. & seq. Confirmatur, quia ubi non est fana fides & inviolata, non potest reperiri fidelis justitia. Ita Eue de Pen. in l. quoties C. dependerat & Aruit lib. Io. & expresse in capite, ubi 24. quaest. l. quamvis enim fides seu fidelitas in quocunci requiritur, maxime n cessaria est in Principe teste Seneca ad Lucilium, fides inquit, est sanctissimum humani pectoris bonum nulla necessitate ad fallendum
cogitur, nullo praemio corrumpitur. Imo dc hosti congruit tenere mdem Ss. si ergo hosti congruit, quis difflebitur non congruere Phil cipi, quod fatetur I. Epist. Inter claras c. de Sunia Trinitate,fide ergo faulere,& veritate minuere nefas est Principi. Ideo ProVerb: Ian. 19 come datur pulchritudo veritatis in hunc modu.Labiu inquit veritatis erit fir- mu in perpetuit, hoc est,tabili veracis vera loquentis non f i dictvr, sederit firmu ac ferreu.Nam Veritas Authore Stobaeo serm. so. ferrea est, imo adamantina. dc ictibus fraudulentis percussa magis solendescit, ut ait Ephrem tract. de veriti superat , ferrum, silices & adamantes, ne- habet duplex, sed unicum labium, & hoc firmum, sicut notat Lyran d. c. Ia. quia inquit Veritas non variatur de uno in aliud, sed tantiim uno ore loquitur. Quod cum maxime conveniat Principi, aperte coniicies ex illo Psalino Ii8. ne aufera ς de ore meo verbum Veritatis usquequa, ut ex illo Proverb. 3. n. 3. ibi, misericordia & veritas teno deserant,circii da eas gutturi tuo quasi torque gemaru splendorecollucente, ac si nihil illustrius, ac praestantius dignitati Regiae addi pos sit,quam veritatis ornametu,secundu illud,& Veritas tua in circuitu tuo.
Quid si contingat Regi fidem datam non servari r Respondeo ex
regula communi, si ex altera parte non serventur conventiones non teneri Principem ex sua parte servare fidem. Ita Bartol. in l. scire debemus in princi p. num. 4. Ede Verborum Obligat. ROland. cons. D. num. 43l. 4. Cagnot. in l. si quis major num. I34. C. de transact. quod intellige, si conventiones sint correspectivae, hoc est, quae fiunt conte-platione unius propter aliud. Felin. in cap. cum inter num. 7. de re Jud. Ideo si alterum ex correspeistiViS retrocedat, omnia corruunt. l. fin. C. de appellat. Menochius de praesumpt. lib. 6. praesumpt. I2. n.
a. multis ibi allegatis. Quocirca fidem non servanti, fides frangitur eidem i. cum proponas, C. de pactis ibi, nec inquit adversario tuo transactione uti concedendum est, nisi ea, quae placita sunt, adimple- Te paratus sit, cap. pervenit de iureiur. a. ibi. Nec uti ei, etiamsi promissum tuum juramento, vel fidei obligati ne interposita firmasses, aliquatenus teneris, si constat eum conditioni minime paruisse. & ibi
M. Vel 4. Facit pro hoc, quod omnes promissiones & conventiones habent