장음표시 사용
81쪽
AC. 1668 habent subintellectam conditionem, si conventa serventur Fla. de msi g. l. I quaest. 3 n. post Moedan. decis. & alios ibi. Neque alios damnare de violata fide, qui violandi causam praebuit secundum glossi fin. in l. et T. quando actio de peculio. Aqu. de indemnitate Inulieru,
i sicut qui prius est in culpa, non de alio, ted de se ipso conqueri potest, 1. secius socio fl . pro socio. Dissicultas est, quomodo obligatur Princeps ex contra stu naturalite ne Sciviliter simul,an naturaliter tantum'obligari naturaliter opinio est comunior. Na talis obligatio naturalis emcax&potens est ad agendii,&interdit ad culpam mortalem inducendam text. in cap. I. de probat. , quod docent Antonabbas, Salsi. Ratio, quia Princeps legibus suis est solutus, ctim sit super jus civile, ut habetur in l. Princeps cap. deleg. Ergo non potest obligari civili er, sed naturaliter. Panormitanus, Felinus, & Antoia. in dicto c. I de probat. quos referens sequitur stipientissimus praeceptor meus Rebel. et pari. de obligat. jnstit. lib. i quaest. 8sest. I num. 9. Nihilominus verius puto Principem non solum obligari naturaliter, sed etiam civiliter, quia quamvis legibus sit solutus, secundum tamen legeS vivere, agere debet. I digita vox c. de lege clim lex aDEO procedat . o teste Cicerone in 1 Ρhilipp. sit a numine Deorum tracta ratio. Item quia ex eo, quod vult contractum inire cum su dito, submittit se legibus contrahentium Bald. indiet. l. Princeps C. de . legibus, Abbas in dicto cap. 1 de prob. Alberi e . in l. i st . de officio Procur. Caes. ubi habetur, quod per aditionem haereditatis Princeps emcaciter obligatur. Ergo dicendum est non solurn naturaliter, sed etiam civiliter obligari Principem ex contractu cum subditis inito. Qtii, b' accedit Clistat. in suo tractatu de Imperat. quaest. Ill. V. 81. & qu st.
II 6. Anton. GOmcZ2. variarum resolui. c. I. Ia I.&alsi quibus est comeSROland. com. 2. cons. n. 29. ubi agit obligari de jure gentium, ac de jure civili, quod naturalis ratio civili ratione cooperatur per text. in l.
bona fides E. depos s. alius si Princeps non obligetur ex contractu civiliter,nec subditus illi obligabitur ratione correlativi.Idem Rotand. tom. 4. cons. 69 n. II post multos. Ex dieiis constat Principem teneri stare contractui inito cum subditis ex illos obligari juxta Bartol. Bald&a- .li OS ind. l. digna vox. Paris cons a. ia. Ias. vol. l 1. U. de Padiis. Est nim graVe delictum recedere a contractu, S. violare fidem, ob id Philosophus nihil magis su adebat Alexandro Maced . quam ut datam fidem strvaret, test. est Plutarchus S. Quintus Curtius in Alexandri Vita, cujus virtutis exemplo nos docuit Attilius ille Regulus, de quo apud Ciceronem in ossiciis, ut meminit etiam Menocli tom. 4 I cons 7s n. s. Qitando patet obligari civiliter ex contractu Principem, quia c trahendo, sustinet personam privati potius, quam Principis, ut in specieresbivit Bald. in cap. de natura seudorum. Quamvis enim Princeps sit supra leges a se conditas, non tamen est supra rationem naturalem, accO- tractus, ex quibus obligatur, in quibus standum est juri comuni. eodem modo quo statur inter privatos, ct sic contractus est servandus de jure civili, siquidem legibus vivere volumus, ut ait Imperator in d. l. digna VOX c. d. leg. Et S in. cons 76 num. 3 vol 1 pro quo etiam facit Uetas to. 2 consuli. I3an. 6. qua ait, Principe in contractib' pro privato esse reputandu secundu cap. I. Sibi scribentes de Probat. Igitur Rex si censetur privat' dum contrahit cum subdito, obligatur civiliter & naturaliter si
cui quilibet privat'. od in dubio est tenendu clim Princeps ita contra heado videatur se juri comuni subjicere. Notat Bald. in L ex imperseet C. de
82쪽
C. de testam. per text. in l. est receptum A. de jurissi. omni iudici. AEC.
Quam etiam partem tuetur Molin. tom. a de justit. disput. 26i ad finem post Antonium Cromta citat.&Padilta l. interpositas n. 37 de transaei. ob assignatas rationes, tum etiam quasi Princeps renitatur , quamvis non possit cogi ad implendum contractu, obligatur tamen jure naturali. Quib' rebus bene expensis sequitur verius esse multo posse Principem obligari civiliter ad standu contractibus initis, cum subditis alioquia non datur aequalitas inter contrahentes, & in consequentia datur injustitia. Favet nostrae opinioni praxis quotidiana, in qua videmus cau sas Principis circa contractus, ct alias quaestiones cum subditis habitas sive pro, sive contra decidi a Senatu Regio, quia obligatur civiliter, quod tanqua verius tenet D. Gabriel Peretra decis. 1aon. s. multis ibi allegati
ORATIO IOANNIS STApΗlLEI AUDITORIS & NUNTII APOSTOLICI Ad SIGISMUNDUM PRIMUM REGEM PO
LONIAE habit . Ihil est quod magis deceat Christiamim Principem Sigismundet Rex Potentissime, quam pacem colere, & non solum Regna, V riim etiam privatas domos in pace conserVare, quia tempore pacis, bene colitur Author Pacis, qui proximus passioni, pacem Ve Iuti locupletissimam haereditatem Fidelibus reliquit, di propterea bae res Christi non est: qui pacem illius testamento relictam non amat. Hinc B. Paulus Apostolus sciens non esse ulterius nobis bella camalis ter agenda, sed animae certamina contra Spirituales Adversarios delud do, veluti Magister militiae praeceptum dat militibus Christi, dicens: I duite Vos armaturam DEi, ut possitis stare fortes in bello ad verius astutias Diaboli. Quis est sator zizaniae r Pater scandali&perturbator pacis. Et ideo quemadmodum omnes pacifici, beati & filii Dei in Evangelio appellantur, ita inquieti, dissensiones&scandala sectantes, filii Diaboli, di Ministri tenebrarum reetissime ninacupantur. Quod exemplo Poly carpi Ssmi. Martyris eleganter comprobatur, qui cum obviaret Maditiano Schismatico eidem dicenti; cognoscisne mer respondit, cognosto Primogenitum Sathanae. Cicero quos in Philippicis contra ejusmodi homines sic inquit; nec privatos focos, nec publicas leges, nec liber talis jura videtur chara habere, quem dissensiones ac scandala delectat, cum ex numero hominum ethciendum, & extra terminos humanae naturae exterminandum putant. Nihil hoc cive, nihil hoc homine d terius, non autem civis aut homo habendus est, qui bellum aut dis cordias concupiscat. Rursus idem Cicero de amicitia, quae domus tam stabilis 3 quae civitas tam firma est, quae non odiis possit inditus everti. Haec modo scandala, has dissensiones, haec odia hullusmodi homines non una domus, non certa civitas, sed tota mi Ecclesia patitur, plurimum ,
passura est quod absit) nisi per tuam Maiestatem una cum aliis Regibus & Principibus Christianis, praecipue Vladislao Serenissimo Rege
Uungariae Bohemiaeque fratre tuo, his malis, huiusmodi incommodis, ac futuris scandalis quam celerrime occurratur ;&propterea jus sit me Ssmus Dnus Julius Divina providentia Papa II. Maiestatem Tuam adire, & Tibi iunctam benedictionem ac pacem elamiri, i cum ι de rebus tam ad communem Reipublicae Christianae salutem, quam ad tuum specialiter commodum, utilitatems & honorem
83쪽
A.C. i668 communicare. Uenim, quam dissicillimum est in tanto bellorum turbine, tantaq; Christianorum Principum discordia, ac quorundam Ca dinalium periculosa admodum scis lura bene communi Reipubl. 2-j luti consulere. Te imprimis hortatur, & per viscera misericordia: DEi nostri deprecatur, ut quantum in te conssilii ac prudentiae Christus ipse Author&Fundator pacis esse voluit, tantum &potestatis S virium' in communem salutem, quae est pax & imitas Ecclesiae, impedere non recuses, ut Te procurante Christiani Ppes modo inter se gravissime dissidentes sanctam pacem amplectantur,& spiritualia membra Eccle-sae, quae turpiter a suo capite recesserunt, ad debitam obedientia ut par est revertantur, quo &Ecclesia DEi, quae debet esse sine macula, ct sine ruga per sanctam resormationem in charitate DEi, &. proximi' fundatam, ad pristinum decus, ct veram Religionem reformetur, &tandem universie Christianorum vires pacatis inter eosdem rebuS ad-' versus Christiani nominis hostes studiosissime ac unanimiter conVe
tantur. Nulli enim dubium esse potest Christianorum Regum partes esse & ad eorum ossicium & dignitatem pertinere Rempublicam Christianam, contra ejusdem Adversarios, & fidei nostrae inimicos protegere, ais tutari, nec diutius pati terrestre illorum Ilierosolymorum Regnum, ac Ssmi Salvatoris nostri sepulcitrum perfidis Nationibus deservire, DEUM Christianorum ab ipsis contemni, fidem desipici, sanctam Religionem ab ipsis violari. Libet hoc loco Rex Invictissime miseriam temporum nostrorum prosequi, & calamitates, . quaS hacte nus ab infidelibus passi sumus, lamentabiliter deplorare; quot Virgines ingenua nobilias corpora retroactis temporibus eisdem infidelibus ludibrio fuere; capti Episcopi, interfecti Prata teri, & diverso rum ossicia Clericorum, ad altaria Christi stabulati equi, Martyrum. effossae reliquiae, ubis luctus ubi , gemitus, dc plurima mortis imago. Amiserunt Christiani Principes temporibus nostris nobilissima Regna, amplissimas p Provincias, Mniam, Thraciam, Macedoniam, Epyrum,
totam Greciam, quibus omnibus nunc imperat OttomantiuS. Restabant solae maritimae civitates Dalmatiae Provinciae nostrae, quae istae in illis partibus sub fide Christi remanserunt, quas modo im pii hostes vastant, trahunt, rapiunt, ita, ut vix incolis nostri S murOS Urbium exire lieeat. Foris vastata siunt omnia, apparetoe ingenS ubique solitudo, Christianus orbis ruit, & tamen Reges & Principes nostri inter se gravissima bella gerunt, & quod detestabilius est, adversiis Sacrosanctam Sedem Apostolicam cornua erigunt, eiusque terraS ac ci Vitates hostiliter invadere occupareque non verentur; nec non SSmum Diium Nostrum Iulium Papam secundum oppugnare, ac insturiose prosequi non erubescunt, authoritatemque ac potestatem conVocandidi celebrandi Generalis concilii vendicare ipsis solis contendunt, insciis & inconsultis aliis Regibus & Principibus Christianis, quasi 2li videantur habere omnimodam potestatem, authoritatem supra omnes alios Potentates Christianos. Exurge igitur tandem, exurge saltem tu Rex Potentissime indefensionem Ssmi Domini Nostri Parentisque tui dilectissimi, qui te Regnum tuum in miro amore, paternata chariatate prosequitur, indiesque magis ac magis ob tua praeclara facinora, egregium , animum, ac maximam devotionem, quam geris ad Sedem Apostolicam, ejus Sanctitatem, prosequitur. Imitare Ferdinandum Arragonum & utriusi Siciliae Regem Catholicum, qui validissiis copiis, terra maris comparatis, opposuit se tanquam murum in
84쪽
expugnabilem Adversariis Sedis Apostolicae, dc Ssmi Domini Nostri, ACI663
quam Jure merito, quae VOS ambos, scilicet simul Majestatem Tuarn& Suam conieVit acerrimos propugnatores, Dropagatores fidei &Religionis Christianae appellare, nec immerito quidem ; nam sicut Ferdinandus cont1nua hella gerit adversus Mauros, & Aisos, ita & tu incessanter in illis occuparis contra Scythas sive Tartaros, ac perfidos Turcas, & sicut ille Regnum Bolita sive Granatae, Squam plures ci- ,
vitates gloriosissime devicit, & iugo Christi subjecit, ita & tu duobus .
Principatibus, duabus 3 victoriis DEo favente cum maxima tua lau- r de apud omnes Principes Christianos imprimis es potitus. Adesto ergo alacer Julio II. Pontifici Maximo, ejusdem p partes ac protectionem viriliter suseipe, ut tandem compositis rebus Ecclesiae, sedatis discordiis Principum Christianorum possit quiete, & cum pace celebrare hoc sacrosanctum concilium futurum; in quo de sanctissima contra in- . fideles expeditione imprimis agendum erit, quam Sua Santatas& in hoc suo Pontificatu, & adhuc in minoribus constituta continue, inces saniem, procuravit. Quam quidem expeditionem Majestas Tua ac S renissmi Fratris Sui sponte vestra totis j viribus expetere, emagitareque debetis; plus enim Vestra interest, vestrorumq; Regnorum, quib' imperatis, quam aliorum Regum & Principum Europae, quia Italia, Gallia, & utral Hispania, caeterat Regna occidentalia intacta sunt hactenus ab inlidelibus, vestra vero in finibus hostium constituta quotidie incestanterque vastantur, destruuntur, urbes comburuntur, castra & agri, incolae, vasalli, dc subditi vestri partim ferro necantur, partim captivi abducuntur. Caeteri vero & quidem pauci , qui in θlvis & cavernis tempore latitando cruentas manus nostium e fugiunt, iam omnibus bonis spoliati in maxima egestate, nuditate , miserrimam vitam ducunt. His igitur malis, ac gravissimis incommodis Reipublicae Christianae cupiens occurrere Sanctissimus Dominus Noster indixit co ' citium generiale, in quo de reformatione rerum resormandarum, &de ista Sanctissima contra infideles expeditione agetur. Ad quam
fidelium congregationem, conventumque admodum salubrem ac necessarium Majestatem Tuam per tuos oratores Proceres invitat, a in Domino hortatur. Praelatis vero Reppiorum tuorum, authoritate, . . qua in terris fungitur, mandat, ac praecipit, ut Romae in Ecclesia Lateranensi tempore constituto conveniant celebraturi hoc sacrosanctum Romanicum concilium generale, ad honorem, conservationem, &augmentum totius Ecclesiae DEi ac Reipublicae Christianae. Quod prae, stare dignetur DEUS Optimus Maximus, qui est benedinus in
FRANCICO DE MEGNIN 2I. Septembris.
De actis in eomitijs Abdistionis. EXsolvo promissionis meae debitum, nam semper ad te scribere
amo, ac imprimis sanum me Variaviae comparuisse, sed mox ex itineris forte defatigatione ita infirmus fui, ut nec tibi scribere potuerim, nunc sanior factus, malam valetudinem tot rare soleo, bonam optare, reassumo calamum, sine cura verborum, ea quae sunt acta, nuntio, credo autem pie non te mirari idcirco,
quod tamdiu nihil ad te scripserim, cum noris id mihi facere non licuisse.
85쪽
A C. 1668 Vix aliquis ex Senatoribus a latere Regis abesse sustinuit, multi sacri ordinis prisul es a nupera convocatione manebant Varsa viae, alii larevi digressu ibant redibantque, omnium vota eo incliuῖbant, ut Re- gi abdicationem hanc dissuaderent. i Nuntiorum teirestrium rotha Dire florem. seu Mareschalcum concorditer elegit, Stephanum Sarnou ski Lenciciensem Succamerariums, hin, Poloniae tunc eX Vi recidentiS cum minori. Lithvaniae alterna- debita vice. Mox ad conclave1enatorium invitati Nunti j venerunt,
.s..his, J imperdio per Mareschalcum silentio, ad excipiendam deliberandorum propositionem sese componebant. Diutius orator throni jactura deeri cwrto magnam consideranS, in abdicatione Regis, clim Respublicaol bibihi an nOVOS fluctus, turbasque incidere debeat, amoto quieto,dc perito il-aestri ρ b Gubern3tore, quem nosti eloquii promptissimum, velut attonitus ueὸsta a stetit, concedendum pio dolori justum spatium. Qtiid vero velut ex- ωλώ. Cusso a sideratione aliqua animo, dixerit. verba eius formalia adne sto, . cum copia seliedar, quam Rex post propositionem factam manibus suis
eidem Pro-Cancellario porrexit, quam antequam legere coepisset, pri- ano acri Ordinis Praesules, imo antequam Rex e sinu suo depromptiun schedam tradidisset , ut quisque e curuli sua se prciripienteS circumVO MIieasti throno, etiam Primas, ac Velut elingves cunctos dolor prae-λὸν,λ suspiritS tantam, S. Verborum inopes mutuo perorabant silentio. In qua omnium commotione ipse Rex sedare Mareschaletis tumultum, debitum consessetis locum cuique repetere mandat, S genuinas abdicandi sceptri rationes Zc motiva ex Regiae mentis scripto eXcipere,
quod aegerrime praestitum: quid vero contineat haec scheda, tu copia
adnexa videbis. Post quam lectam, iterum motus consurreYit, ac Velut, novam animorum procellam suscitavit. Collatis proinde absente Rege conssiliis, iterum per supplices preces tentare vadum placuit, ut Initiga retur perseverantia in deponenda satis obfirmata voluntate. Multum ac diu actum, an concelsibilis ea contra mutuae obligationis Vincula resignandi Regni propositio esset. Ad conclave demum Equestre Nuntii secesserunt, unde in triduo expedita deliberatione ad Senatum re- gressi. Quo sermone Director Nuntiorum SARNoviUs est allocutuS, fideliter adjungo: Ita eqtiester ordo, qui nuper taedium eX Regnante Ostenderat am retentabat abdicante, & dum perspectae virtutis taedium
subierant, mox sublatam ex oculis quaerebant invidi. Frequentissimus ille Senatus, Nuntiorumque coetuS turmatim Omnes exorando Principi ad thronum eunt, ut propositum mutet, po
stulant, Jc in extrema vitae cum fido sibi populo perdurare dignetur. Primas Regni amplius iterandas preces abnuit, vel irritAS non Vane Prievidens, Vel aucturiis sibi dignationem, dum abscedente, solio, Prin- Cipe, Inter-Regem aget. Caeterum CAsIMI Us per postulata ordinum, si non Vim destinatis suis, saltem moram adferri videns, in sequentem diem solvere sestionem jussit. Qua demum veniente, non tam vicaria Ministri lingua, aut per substitutum mentis suae interpretem, sed ore proprio entritiavat, quam fixum, & imobile staret, reddita ci- NibuS Republica, necessitatem deponendi diadematis prolixius explicare, demum ad imperatum silentium, quid arrectis omnibus, & in a
scultandu paratis, Ex-Regem se omnino ostendens, non per instrum el1-
. . ta publica, sed per se ad subditos sitos dixerit, in copia videbis. Et ita post molestam utrinque disceptationem, imo Veritis inter
abdicantis Regis, ac retinentis populi luctam, dolor cecidit, ubi quo
86쪽
ωeseeret, non habuit; irritae diu preces, in querelas prose di altereationes A. Ca663 vertebantur; inter alios Martinus DLBICLI Vexilliser Sendomitiensis destinatis CASI MIM obnitebatur, ex odio magis, quam affectu, quod illi in os iam
usu magis, quam in crimine, immemor enim semper,quod in ea una rem cer- tra μου a
tatim incumbere debeamus, ut de Regibus nostris bene mereamur. si popsumus, aut saltem nunquam nisi bene cogitemus. Nam cor Regis in manu DEI est, fulmen caelo provocat, qui illud impetit. Ille tamen rei nati nem diadematis ex arbitrio eoronati capitis abdicabilem non esse censebat, nulla, in pastis apposita, quae permitteret, clausulii, au ut suscipere onus, 'heneplaciti fuit, sic retinere, ex vinculo obligante necessitatis esse. inuete-hilem unctionis Regiae, characterem semel sulceptum nequaquam amoliri. de contracta cum Regno sponsalia nullatenus dirimi permittens. Sed de- .mum ordines animos huc inclinavere, quomodo cum destinantis principis voluntate, & gentis nostrae obsequi j gloria actus hie quam honori fidentissime finiretur. Ventum proinde ad diplomata, quando aliter fieri non potuit, quamvis a primis gentis Polonae cunabulis, cum similis abdicatio exemis iplo caruisset, sic impractivati actus difficilior ratio visa est. Non tibi re ro, quomodo de cognomine ae vocabulo disputatum, alijs abseelsius a thro no actum tabulis publicis repungere, ne exemplum in sequelam transiret, alijs non in chartis modo, sed in marmoribus insculpendum judieantibus, non aliud electivi juris in Polonia majus firmamentum, de liquidius in Pri ei pes constantis fidei ad posteritatem testimonium; enumerare dicentium senis, longum esset, consectae proinde eo nomine tabulae, seu diplomata, quocum edentialia stabjungo .
Delibabat CASI MIRUS annum tunci nonum silpra quinquagesimum, quippe natus anno Christi i6oy die ai Martij Cracoviae, ibidemque i64s
die a 8 Ianuarij diademate insignitus. Cum Reversoriale diploma ab Ordinibus consectum esset, tanquam ne ipsae curae aeternitatis subsistere queant, sine temporalium rerum provisu, injecta ex parte Regia expostulatio fult, pro sanolenda in bonis Oeconomicis pensione annua qua ad vitae tempora cum dignitate, aut verius ne - , cessitate Status sui commode sustentaretur. Confectae eo nomine etiam pro Exin tabulae sunt, assignatis trecentis florenorum millibus, ex bonis mensae Re- regiae per procuratores aerarij utriusque gentis, persolvendis, qui doneo vita superstes, CASIMlRO quot annis redderentur. Absolutis essentialibus, versi ordines ad civilem officiositatem, Ex-reo jam abituro valedixerunt. Primas Regni PRAEMOUlUS nomine Collegarum Senatorum, SARNOVIUS Nuntiorum Mareschalcus, nomine Equestris Ordinis, pro-Cancellario Regni OLSROUIO nomine Ex-regis cunctis , ordinibus valedieente. Sermones hos omnes, pro satisfaciendo curiositati tuae, adjungere placuit. Et ita abdicationis finita comitia, uti mea ad fianem etiam properat epistola. '
PROPOSITIO A THRONO ANDREAE O ZΟΥSM EPISCO.PI CULMENSIS PROCANCELLARII REGM.
ΝOvum imminet tempus, nunquam quod sciam, a condita gente P
Iona, in Patria nostra auditum. Venit summa dies. Venit tempus , quod post laetissimas transactae aestatis delicias, in molestum de tum, bidum vergit autumnum; ae deportatam in horrea fertilium camporum, messem, non sine suscepti laboris scenore, et messerum gaudio, granarijs, provide ineludit; eodem tempore, autumno ineunte, maturus annis, pleia,nus meritis, gentilitius Sae. Reg. Mai. Domini Nostri Clementissimi ma- , nipulus, ex arvis Sarmatiae, ex publico agendi theatro, perpetua conis
87쪽
A. QUS , trahostes erum statione, jamia ad privatas tendit umbras, de iis mori , Ies Regiorum operum Ductus, dolenda nobis, etsi ipsi Serenissimo eniicissi- ' ., mis votis exoptata, coneludere intendit epilogo. Hic manipulus sat serti in. ilis, di speciosus, qui in Chriltiani orbis aprico, ac sub iove libero in amis.. pli ilimam meritorum segetem excreverat, varios sortunae casus, di diseri, mina rerum, aestus, di pruinam sustinuit: diutiusque e grano fertili panem, , non fulmina mittebat; cujus cura ac providentia aquila Polona viginti /, sere annorum spatio, non ad necessitatem modo sed ad delietas usque sa- , turata est, jam nune ex oeulis, imis horyZonte nostro, decedere intendit., Equidem Ministerii mei deterrimae sorti indoleo, ae plane fatorum ace , bitati indignor non hos ornatus in usus: ubi eam auribus Patriae peracero, bam, dc ad hoc throno immemorabilem orditatis Reipublicae vivente prinis. Qipa propositionem, iterato proclamatae denuntiare cogor. Servilibus inge- , nijs innata labes est. mutatione Dominorum gaudere: generosii pectoris, proprium, ut sincero Regnantes affectu colere, sic voto prosequi, uti iu, is in longam annorum seriem indivulsum convivere liceat. His vita re, languis Gra sunto. praesertim in sente nostra, apud quam non in mar- , more, aut postium summitatibus, ted in ipso cordis arcano insculpsit na- , tura: Ferenda Regum ingenia, neque usui crebras mutationes. Antiqui, Reges eoemendis subditis, nihil rigidius. nihil gravius minitari poterant, , quam abituros se e Regno. praesens S. R. M. propositio ejusmodi qui , dem est; sed quae nihil minarum, aut severitatis praeseserens stupendo e- , Kemplo sinceram patriae caritatem, de augendi boni publici studium in is, contineat. cavae coronati capitis propositio, ut intimius penetrata, sine ,rius intellecta, di firmius memorrae ordinum Regni impressia maneat, pr , jectum ab ipso Serenissimo Rege manibus meis traditum relego univer- . sis, de tenore tali.
COPIA SCHEDAE, QUAM REX LEGENDAM PROCANCEDLARIO REGNI PORREXIT.
X .ero supponit S. R. M. D. N. Clementissimo eunctis innotuisse ta
publica fama, quam facta, di nuper pro parita in freqtientissimo Senatus consilio, propositione, quod fixum sibi de consultum inane, at, Regni poloniae diadema, per libera gentis suifragia impolitum, in ma- , nus ec liberam Reipubl. dispositionem resignare. Ad eas intentiones su-
, scipiendas adducitur, unum porro necessarium censens; ut animae tuae, saluti consuleret, disponeretque tempestive conscientiae eo modo, si, inter occupationes profanas, ec novissimam vitae lineam, acl reflexionem, habere possit aliquod temporis interstitium. Etiam praeter comparandum, , quod principale est, ad iter aeternitatis animum, idem persuadent exactae . , aetatis annis fractae valatudinis vires, di in declive vergens senectus: in , qua amplius labor tantum di dolor. Praeter eas non dedeeentes Christia- . num principem considerationes, sensu percipit fractum se bellorum incom- . modis, eastrorum laboribus, consultationum publicarum secus cadentium, aerumnis; unde non amplius tantae moli curarum parem Ie agnoscens ,
, pro sincero erga hanc Rempubl. affectu, ec effuso in omnes Ordines am , re di benevolentia, hoc, quod sibi tantisper linpositum onus suit. totali, ter plenissime in Rempubl. Ius regnandi refundit. Insuper advertit, tot, suspicionibus petitam existimationem suam; quasi vero agitati confiij, ut violenter throno imponeret laeeessorem . A qua iniquiore credulorum, suppositione, reputationi suae vindicandae, simul tranquillandae patriae non , aliter consulturus, nisi id documentum exhibeat, adeo alterius subjem, non esse promotorem in solium, ut magis eodem sua sponte ipse dc ut ub
88쪽
, tro decederet. inio non alio magis actu Reipub. agnostat ab ejusmo- - i668. di moliminibus Seren. Regem remotum egisti, atque alienum: ut qui, non modo intrudere quenquam ad sceptrum electivum nolit, sed ec, pse Resimine se abdicans, in manus, subditorum qui contulis lent, , integrum α. illibatum jus Regni a se nunc abdicatum, cum pleni ili- , mo libertatis usu restituat . cui placebit, deferendum. Amore igitur, in subjectos populos dictante, ac Rei p. a vano metu liberanda priE- , sentia comitia indicta esse Ueclarat, semel atque iterum cunctis Reip., ordinibus notitiuans, quia hic ec nune Regnum abdicat, throno de- , cedit, de quibus gradibus ad clavum Reip. admotus est, ijsdem ex hoe, apice descendere intendit. Nempe uti per solenne nominationis diplois,ma Rex inauguratus eli, si e pari Abdicationis cliplomate, curis regnan- , di solutus exaugurabitur: quod manus Regi,M Iubscriptione firmandu, promittit. Reciproca za Statibus, seu Ordinibus Regni sponsione; eoq;
, vinculo mutuo partes dirimente, aut obligante. In eo diplomatis reis, versali cavebitur de provisione annua, statis temporibus ex bonis Oe- , eo mi eis ad vitae tempora suae Majestati exolvenda. N. per pacta a fu-,turo Regnante ratificanda &e. ece . tum demum concludebat. Quae praeis, missa animo deliberato ec firmo suscepta, jam nunc eam abdicationem, seu cliadematis relignationem, per ordines Regni oc M. D. Lilvaniae, , Provinciaruntque Regno Poloniae annexarum ratam vult fieri, omni, meliori modo, aut qu omodo lini vertis Ordinibus, in forma anaplissima, videbitur, ordinum Regni arbitrium in omnibus secuturus, imb se, eurias existens eo in negotio hue cunctos consiliorum maturitate eo
.linnaturos, providendo honori, oc integritati famae gentis, limul α, oi nimodae libertati de securitati Reipublicae.
Non extra laudem in omni statu mortalium, sed praecipue in sum
ma sortuna, moderatio animi fuit, prae alijs insignior virtus, ut quippe nihil arduum magis, quam selytana vincere, insurgen Ll, selicitati contrahere vela, publicis satius quam proprias consulere uom- . mouis, ta ex sublimi Majestatis apice, ad inserius deseendere subselis,lium, per amplaque Regnorum peripheriit abdicata, arcto su include, re circulo, ut aetas antiquior, similia, etsi raro admodum, protulit, exempla; si e nee praesenti instructiori ad virtutes saeculo per Evange- , lium, haud defuere motiva, ad nobilissimum an iiiii specii men, in Re-,gio apice monstrandum excitantia. Apage vero cum impia voce Tyis, rannum, si ait violare Jura licet, Regni caula violanda lunit aut al, idem facinus tendente Augusto, dum abdicationem imperi j ostentat. , exequutionem facti diu nimis moratur. Is quinque et quinquaginta a , nis, de reddenda Republ. deliberans, demumque reputans, ec se pri- , vatum non lina periculo scire, ec illam temere plurium arbitrio com- , mitti, in retinenda perseveravit. primus Diocletianus hanc semitam, i nossensio pede caleare visus, in abdicando imperio firmus, di in mu- , latrone Status omnino perseverans; residuum vitae, quo super vixit per, secennium abjectus, ex Imperatore Hortulanus, colendis viridarijs, ae, transplantandis arboribus sese addixit. Post hunc longo saeculorum tra, ctu, vix ard υκ imitatu virtus, aliquos dixempli sequaces invenit, non, tamen ex publici boni, aut amoris populi ratione; Merum magis, ut
89쪽
propriae consulerent. aut Milestius decedere throno, quam peti, lividerentur; montium, sylvarum, aut Coenobiorum secreta petebant. , Etiam parentes ingeniti amoris ductu, filin Regna abscessu suo com, stabilivere; uti nuperrime C. R LUS V. Austriaeus, eum plausu o , bis, intimam mentem tanti Herois non plane pervadentis, Ferdinan, dum fratrem ad decus imperij, Philippum lilitam Haereo tarijs Regnis, Hispaniarum admovendo, sibi gloriam inusitatae moderationis, istis 2 curitatem regnandi respestive partitus. Huic Oatalogo Heroum mun- , danas curas in quem raro quisquam Regum adscriptus, sine comi , te poenitentia sincerissima mente, dc line ullo privato respectu, dum, Sua Majestas D. N. Uementiisimp sociari intendit, utique non sine, dolore accideret nobis ea orbitas, lene imperium, ec paternam beni-,gnitatem S. R. M tis Vestrae, populis istis ex merito aestimantibus, , si 1 nodis Patriae nolirae Tationes in tranquillo existerent. Verum ubi, navis ham Reipubl. ad eu)us clavum oc supremum moderamen, etiam, ex vi aurinurandi Regij. Numen Majestatem Vestra in admovit undiq;, procellis quassata fluctuat: teneris enim Seren. Rex Domine Clem. . furore belli exagitatam, externo factionib9 concussam, civilibus dissi- , dijs ec motibus laceratam, α in turbido tempestuosi maris aestu, fra ,silibus anchoris innixam carinam Rei p. imminenti pi ius eripere na , fiagio, antequam celoce ista abdicat oriis, teipsum in tutum subd scas; dum undique mala imminent, re nihil est spei reliquum. Inoo , lis, in soribus imminentia mala obversantur, districtus ensis supercem, vim nostra pendet, metuimus non injuste, ne vel nos conspiratio m , levolor uni allidat scopulis, vel interni disiensus compagem hinc Reip. . violenter disrumpant. Terremur sat valido concurrentium ad Coro , viam ambitu, ne latas ec enerves obruat potentia 3 si ad se iseimus e , veros, ne legibus, ec libertati gentis derogent sub his distendi erunt, peregrini mores, serendum fastidiosum imperium, ec cum juvene Re-,ge non minus toleranda erunt vitia hominum, quam aetatis, aderunt, pejora novae aulae mala , aeque perstringentia non aeque accusata, re , vera commutatio haec Dominorum sortiri in mesius nequaquam po-
, terit, ut nee selicius conciliantur nuptiae post abominabile divortium, , quam post sata mariti. Opponere equidem poliemus quia nec decet, , non licet Ser. Rex Domine Noster Clem. divortiari nobiseum re, luctantibus nobis, per naturam Iegum. Sed nou disputamus de jure, , qui in eo proposito dissuadendo, nihil esticacius submissione perenti , um censemus: elim non alius gloriosior regnandi finis sit, quam com- , modum obedientium, ec utilitas subditorum. Discrimina tantum unia. , versam patriam afficientia exponendo humillimas preces ad lina peis, dum S. R. Miis D. Clem. deferimus, ut in partem ec Commodum, Reipubl. inclinatiore mente fit animo esse dignetur. Quodsi merita, nostra, vitae, sanguinisque oblatio, ae quaevis sortunarum dispendia, . haud ejus momenti fuerint, ut nequaquam immutare propositum Suae, Majestatis valeant, at cera salus Regni aviti, de quae omnium cli , ritates complectitur, patriae amor, justum ex condigno meretur Suae, M tis respesuna. Petimus plus quam supplices, desinat Sua Mias cum,fatis luctari; nee contraire pergat aeternae sic ordinantis JEHOVAE dis., positioni, quae suam Miem in paterno, fraternoque ti)rono colloca- . , re voluit. Ad extremum, divini honoris zelus, ec in quibus rite coin, litur Numen, templinam securitas perstringat piam mentem suae Ma- .
- , jestatis, ne in ea orbitate Reipubc Ioca. DEO consecrata deveniane d
90쪽
De actis in emnitio AEdicatis iis . s
, ad desblationem abominationis. Eas pro irhutando proposto, semel, M. I 68, atque iterum geminando preces, & supplicia vota, invitamus arden- , iis lime intermedium ordinem Senatorium, Maiores fratres nostrOS, , ut ad eundem finem una nobiscum cooperati, simili suasu , &flagra, tissimis postulatis inflectere Suam Miem annitantur. Interim
Iu Regem, Patrentix confuse cunctia Nec tua te magis moleant, quam publica damn MCASIMIRI REGIS IN COMITIIS ABDICATIONIS SERMO. EFfluit hora. qua Paterni in hanc Rempublicam affectus debitum, . 'per domum meam a ducentis octoginta & amplius annis contra etiam, exolvendum est. Lassus annis, castris & consultationibuS, fractus, viginti & unius annorum aerumnis pressus, ReX & Pater Ue , ster, hoc, quod mundus maxime aestimat, Regni hujus Coronam de , pono, inque manus vestras vobis reddo Poloni. Pro throno loculum, eligo, & funeri meo superstes, pro possessione sceptri, glebam tantum, telluris mihi relinquo, vobiscum communem: qua intra perii herIam, Patriae, ac Majorum meorum cineres tumulatus, memoriam mei ad, seram posteritatem vobis inculcare possim, eum me esse, qui primus. in prael sis, postremus in discrimine & recessu: etiam nunc ob am , rem Patriae, & commodum publicum, Regiae amplitudini renuntiem, , Regnumque iis, a quibus accepi, postliminio reddam, amor populi me, in hoc throno, per libera suffragia vestra collocavit, vicistim amor,m Uus erga hanc Rempubl. me ex eodem demovet. Multi anteriorum, Raegum tradebant sceptra filiis, aut fratribus respective, ego charisi, simae Patriae reddo, & cujus Pater & filius extiti, jam nunc ex Prii , ei Pe gregarius, ex Domino subditus ex Rege concivis fio, ac junio, si ex validiori, quem DEUS & libera gentis sustragia successorem d , stinabunt, loco decedo. In quo ex commodo Reipubl. eligendo, ut Nu- , men hanc Rempulicam prosperare velit, in il inadine curiS uacuuS, , flagrantissimis votis coelum onerabo. Jam nunc grates omnibuS ha-,beo , pro tot meritis, consiliis,&exhibita obsequiorum promptitu, dine: si quibus non ex mente aut desiderio regimen nostrum compla- Scuit, ex ratione Status, vel fatorum fuit: parcant, quaeso, ipse Vicis , iam iis qui secus meriti, remitto: valedico omnibus, unumquem P , terno applicans pectori, quorum dulcem memoriam quoad vita suindi Petet, gratus feram, insuper paternam benedictionem universis &, singulis impertior: ac quamvis distantia loci utrosique separante, ni- , hilominus corde ab liae dulcissima matre avelli, me haud quaquam ., Patior: in qua cineres mortalitatis meae deponere velim. Plura cum, δέ doloris vis, & memoriae fragilitas proloqui haud permittat, ex hae, scheda, quam ad relegendum trado, amoris desinceritatis meae doc , mentum intelligetis.
Di PLOMA SERENISSIMI REGIS IN ABDICATIONE RELPUBLI E DATUM. IOANNES CASIMIRUS D. G. REX POLONIT
magnus Dux Lilvaniae. &c. &c. Nec non Suecorum, Gottorum, Vandalorumque Haereditarius Rex.
Otum testatumis facimus praesentibusue futuris temporibus,
quῖd cumpraegravelcente aetate noctra, debititari nos in dies en