장음표시 사용
731쪽
tio eorum Belariam fiat, prolongandi sint Leopoliensitim obsidiam agmnes, quod tamen amplius permittere, Christiana vetat pietas. Under stat, ut specioso pacis titulo, amplius non deludamur, naeo, Otia, quae nobis DEUS Optimus in nostrum concessit bonum, saluti publicae impendamus; in quo ex alta suae providentiae specula Regia Mias toties, toties* praemonet. Oxime expiraturum cum imperiis Moscoviticis armistitium, hoc rerum statu, Magna Reipub. includebat momenta; adeos licet in pra teritis comitiis variis Respub. ut solet, impenso tempore, mutationibus; nec Comissarios, juxta pacta Andruseoviensia, designaviti, nec eis instriactionem conscrip1it, nec sumptus pro tractatu providit, qui. quatuor post comitia mensibus, scilicet in Iulio praecedentis immedi. ite anni incidebat. Tamen Mias Regia paterna sollicitudine antevertendo publica pericula, quae ex non satis One pactis, adeos ex incertitudine amicitiae Cari Moselloviae, emergere possent; convocato Senathis consilio, comunib. catoSenatoribus SossicialibusMagni D.L.negotio mittere dignatia est suinpletoriam in mationem Nunths, qui ex praeteritis Comitiis in Mose am, pro renovatione, inter Monarchas amicitiae iiint expediti; ut in practicabilitate tractatus cum Mediatoribus eo tempore quo Principes Chrisstiani ipsi secum dissident, exista, amicitiam illius Monaretiar consem rent, & dispositionem earum rerum facerent, quae in rem, &. securit tem Reipub. conferunt. Et certe iccessit non in rimate negotiatio Nuntiis, hominibus alias ut minae, apud eos vicinos, fame; sic int mi in Patriam amoris; videntes enim, illud in Moscua consilii im, re lutum esse ad ineundam, nostro dispendio, cum Porta pacem, in quantua nobis securitatem amicitiae habere non potuerit; tandem die I9 Augu- sti, armistitium cum CZaro, ad I3 annos ab exsipiratione prieteriti; qui in computo, quindecim iacient, confirmarunt. in o quo ad septuaginta milliaria avulsbrum restituit, duos milliones currentiS monetae promi sit, ex nunc , unum millionem in manus Nuntiorum consi avit, alte- . Tum in futuris Comitiis per suos pleni potentes Nuntios ubi tractatus per Comitia ratificatus fuerit, se redditurum declaravit: Pacta Andrus coui-ensia Sacramento personalis juramenti confirmavit: reliqua ad shcuritatem gentium pertinentia per eosdem suos plenipotentes Legatos in f turis comitiis exponet Statibus Reipub. quos compendiose Mias Regia informando de transactione in Mosel a condicta, ad approbationem eorum pertinente; tandem salutare fore Reipub: judicat, quatenus Palatinatus; ut supra dictum; dent plenam potestatem Nuntijs concludendi, quidquid ex securitate & utilitate Reipublicae cum CZam poterit constitui. Post externa; quia primum Iocum inter consilia publica occupat, d bita bene merito Exercitui satisfietio, no dignatur Mstas Regiam instra tione sua specificare quantitatem & qualitatem debitorum, don ignara datam esse sufficientem de his omnibus informationem a proprisis Samdo riensi ommissionis, Commissaristia id tantamRegiam eius conce nere Videtur providentiam, quomodo nam Palatinatus & terrae, in quibus fiscales astimationes suppress, interierunt, per realem eXecutionem
facta bene merito Exercitui satisfactione, in fatum illi, sine quo in tamia tam potentis hostis vicinia salvi eta non possumus, in futuris, DEO dante Comitiis provisuri. Et quoniam Chiliarchi de propriis regiminibus hebdomadarias, pro victu, pensioneS, vulgo Lenungi impendentes, ulterioribus expensis nequeunt sincere, Mstas Regia centum millia. M
732쪽
proprio pro eis impendit aerario. Item ex Senatus consilio Leopoli designatam pro legatione Romana pecuniam eodem ordinavit; nunc de ficientibus ulterioribus modis M1tas Regia considerandum proponit; uti Palatinatus modos provideant, quibus Regimina ad felicem comitiora conclusionem subsiluere possint, & in obsequio Reipub: contineri; alias sicut plebs nescit jejuna timere, ita miles obsequi; cujus ordinatio uti&i hybemae pertinebunt in futurum ad status Reipub: Ut licet coloratus concluta pacis titulus a qualicunc, bello concedit, . respirium, a cogitatione tamen armorum non liberat; unde, cum Arti teria Regni propter exlblutam trimestrem pensionein contractis debitis' sine provi1ione maneat, & avertant Superi repentinum in Rempub: casum sine usu maneret, ideo aequum judicat 11stas Regia, ut Palatinatus providere velint ulteriori eiusdem seu Artiteriae conservationi, a qua praecipuum habcti solet defensionis robur, & victoriae ratio. i Telonium generale, licet inter constitutiones lege expressa conti neatur, tamen quidam Palatinatus in aliud contributionis genus hos ce-sus commutarunt, alii acceptarunt, quidam vero contradictionibus impediunt : unde ab aequitate & necessitate non ditanu videtur Regiae M., ut Status Reipub: , considerando in his telonisis nonum millionem, qui ex calculatione militari emersit, comissione Sandomi riensi esse assecur tum, quae assecuratio Exercitum in obsequio & fide Reipub: continuit: aut diotam de Teloniis Generalibus constitutionem approbent, aut album modum in recompensiam provideant, coaequationem contributio ,
ut rem justissimam in futuris faciendam Comitiis, inter prima habendo objecta.
Justa perpendens ustasRegia reflexione,Rempub: aere alieno grava tam esse; cum nondum venerit tempus, quo lucrativa, seu deterior m
neta tolli posset; optat, quatenus us* ad futura DEO ὸante Comitia, in eodem valore, stilicet florenorum duodecim Hungarici,& per conseques
alia moneta, ducta proportione currat, nec pro arbitrio mercantium a geatur, aut deprimatur.
Et quoniam in proxime praeteritis Comitiis Status Reipub: am verunt nimiam facilitatem in admittendo ad insignia Nobilitatis pene immeritos, dum* antea de admittendis magnis nominibus quae similia ambiebant decora, dubitasset Reipub:, nunc ignotae animae sunt assec tae catalogum Nobilium, ideo Myestas Regia conssirmans se ad novellam constitutionem, dignatur eorum nomina per expressum Comitiolis porrigere, quos Regio judicio dignos esse j icavit, non alio motivo, nisi quod reali in Rempub: gratitudine hunc sibi respectum meruerint. Nomina vero a Regia Majestate commendatorum & Reipubl: utilium candidatorum sunt haec: Wo e Grotti Brawski, Bal Dan, Nestem- vita, Κrasuini, Georgius Myoni, qui realem supra I millia summam
meruerimi; quam pecuniam Mstas Regia, per Senatus consultum G COviae, ordinavit pro commeatibuS perpetuo mansuris, ut ad rationem
stipenciorum Infanteriae in castris.& fortalitiis dari possent, ct in locum impensorum alii pretio comparari: verum cessavit hoe tam insigne op', Sando riensi commissione de summa illa aliter disponente. Sic, cum plures praeter supra dictos tunc Majestas Regia non commendasset, nunc Iusto commendat respectui, strenuum heroem, aetiialiter circa fortifico itione civitatum, & in castrensibus expeditionibus militantem nobile ΚerenZa sume utilem, propter supradictam peritia, vire, ut illu insigni Nob, litatis Resp: ad ulteriora alliciat obsequia, praeterita ineo merita praemiado.
733쪽
C. i6 8 Notum esse omnibus, non dubitat Mias Regia, quantum impendere dignata sit, complanationi simultatum Gedanensis urbis; recte judiscans tantum Regni & Europae Emporium dignum fuisse suseeptis a Regia Mie laboribus, Verum quia post tot Paterna Regiae Miis pacificationis media, post lata ex controversiis partium decreta, non tantum imterna tranquillitas non rediit; vetam etiam enormis Miis divinae laesio& hisce taculis, etiam factaris gentibus inaudita facta est violatio, adeo ut calamus minime praesumens, omnes illos describere ausus, quos scelerata impiorum turba in sanctuarium Domini, S. pauperes commisit Religiosos, premittat manifestam vocem abominabilis desolationis intemplo Carmelitariim; ut ea ipsa exprimat in Sanctissima Eucharistia, altaribus. imaginibus & insiontibus Religiosis, tot impiorum scelera, &tot Iconoclinarum facinora: unde Mias Regia zelantis limi Principis fumcta ossicio, ex senatus consilio requisivit illius urbis Magistratum, ut mne mora lassi numinis ostenderent vindicias; quia tamen hactenus ultimaria non est facta satisfactio, magni momenti intercesserunt impedis menta, quae tamen dilatas hucus, non auferent gloria vindicias pie tissimo sub Principe. Hic Mii Regis praeterire non licet, sine quo pax cum Porta coalescere nequivit, scilicet civitas & fortalitium inedzybonum, cum amplis possessionibus adSienavium,Cu Regni Mareschalcum pertinens. Quod
. quia gens Ottomanica ita extorsit, ut nullo modo nobiscum pacisci v luerit, sine conplacita possessione; ideo, Mias Regia videns cecidisse in visctimam salutis publicae fortunam tanti Herois, & Senatoris; cujus f miliae excellentiam & antenatorum merita Polonae gentis reserunt fasti, propriam vero dexteritatem & resolutionem, numerosa, in quibusvis castris & occasionibus. loquuntur experimenta; interponit suam, Mias Regia ad Palatinatus itastantiam; quatenus in futuris, Deo dante, C mitisis, competens pro ejus laboribus provideatur satisfactio: nec dubitat Mias Regia tam favorabilem cauIam, suos in ea gente respectus imVenturam, quae non mediocria super Podolienses exules nuper compas sionis dedit documenta. Ordinarium Reipub. negotiorum in Comitiis cursum, Variae late venientes morari & impedire solent materiae: inter quas quandoquidem
in publicam consiliorum seriem solido passu Ostraviensis intercessit o dinatio ; ut haec actum, & consilium Comitiale, ulteriori interiectu in geminis iam practi cratum Comitiis sine ulteriore decisone dc dispositione, non praepediat; optat Mias Regia, ut ac quate ejus quietationis:
essicacia adinveniantur media.
Quoniam Cracoviensia salinaria vulgo rapit, propter varia imp dimenta, defectum S. consiimptionem fatis magnis adeo implicantur dissicultatibus, ut nec aerarium nostrum ex mente legis, nec status nobilium, suam habere commoditatem possit, pensiones perpetuae fundationis, labores, aedificia, aquarum extraditio allata omnia necessaria, ces sare debeant & deficere; ut oeconomia,nobis & Reipub: tam necessaria, ab huiusmodi ruina praeservetur & in statu quam optime constituatur committent Palatinatus Nuntiis, pro futuris, Deo dante, Comitiis, et ctis: quatenus ineant circa id cum Repub: rationes; praesertim ut L
homi ciorum salis fodinae Cunem is dictae adjungi possint salis sed,
ius Wielicensibus, supposita provisione compensationis. Quo plus interest totius Reipudi ut Leopolis velut uniciun contra repentinos insultus & casias propugnaculum, fortificetur & muni tur, eo. major
734쪽
maior a statibus Reipub. habendus est respestas sortificationis. muniti- ας i873 onis, inductionis & conservationis praesidiorum:: quod totum, intensis smo studio Mias Regia commendare dignatur uti & Mias ejusdem civitatis necessitates, simuli debitum Badovii ad Rempub. reddendum. Perspectum habet Mias Regia, quod ad mentem antiquae legis, futura Comitia incidant tractanda in M. D. L. in civitate Grodna; ideo , in illo loco ea dignatur indicere; non omittens tamen praecautionem stati hus Reipub: quod scilicet civitas haec non ita, ut esse debuit, instructa sit aedificiis; unde quanta futura sint hybemo tempore incommoda, facile Palatinatus perpendent & pro libitu decement. Ultimo tandem Mias Regia e specula paternae providentiae, α Regiae sollicitudinis, solita perpendens perspicacia, quantum interest inlutis publicae, & securitatis moderna Comitia felici eventu concludi, qua doquidem unicum id duntaxat tempus, favorabilibus ex coniuncturis nobis concedunt Superi, sublevandarum ruentis Patriae rerum quo non bene impenso & amisso, quod DEUS avertat nihil salubre Patriae :huic liminere. posset; ideo si eu co. 1eadare dignatur Palatinatibus immensa felicium Comitiorum pretia, ita optat, ut concordia & uniformitate fraterita, sublatis primo omnibus bonorum consiliorum obicibus; prudentibus, & publicum bonum amantibus, e medio sui, ad functioni Nuntiorum electis viris; data illis ut supra toties dictum ) sussicienti in omnes bonorum consiliorum eventus instructione, ita ad haec consilia accedere committant, prout ad suae salutis sacrarium: in quo Regia Mias, Regio Palatinatibus dignatur praeire exemplo paterna aci id se ainplicans sollicitudine, ut pullulantia inter cives dissidiorum semina, civilibus supprimat mediis, hanc , publico ex consensu instauret harm niam, quae sola salutaria confert consilia, & fortunatis illa coronat exe
Sat iam poenarum in civilibus dissidiis dedit haec Patria, quando tot
fiorentissimis amissis provinciis, tota velut ruitura nutat.
EXCERPTUΜ EX LITERIS ANDRET CHRYS: ZALUSKL SACRAE REGINALIS Mtis CANCELLARlI. Relatio de primis Grodnensibus Comit se alteriues ab igis Gili
gationis, alijsh intertententibus. DATUM initium Oroanensibus Comitus uti & aliis non adia
modum felix, quod nonnihil circa Elestionem Mareschales turbaretur, hinc Paciis suum promoventibus, Majestatibus inde Franciscum Sapieham pro eo munere optantibus, qui tandem etiam perruptis obicibus eum clavum tenuit. Gr ves deinde intercessere tumultus; nam Princeps Demetrius isnoWie hi Dux supremus Exercituum, Palatinus Cra viensis mandatum, id est citationem dederat Ilieronymo Lubo mki, tum Regni Vexillifero, quod in Hungariam complures Tehelio submisisset milites. Urgebat eam causam potenter Legatus Caesaris Altein, nec minis econtra d sendebat Marchio de Bethune, ex cujus potissimum motivo id actum fuerat. Finitum tandem id negotium interventu Maiestatum & pretio Comitiorum, in quibus Nuntius Apostolicus Martelli sacri belli tuba praeclara oratione contra Turras classicum cecinit. Ex occasione Gro nensium Comitiorum stiendum est, nulla ibi ante hac celebrata fuisse,
735쪽
AEC. 16 3 sed a Christophoro Pac privati lucri intuitu, nam Grodnensem oecon 'miam tenebat, extorta, sancitamque constitutioilem, magis necessitate, quo finirentur Comitia quam ratione: Unde contra eam EpiscopuSG
covie 1S Traebichi tam in Senatu, quam castro Radomiensi, solennissimam fecit protestationem, nec ea contentus pluribus literis ad Amicos datis S. re ipsa confirmavit: nam, quo ad usq; vixit, nullo modo induci potuit, ut Grodnam contra suam prolemtionem proficisceretur. In Comitiis frequentibus Nuntiorum vocibus adactus Wydgga sigillum majus in favorem Successoris resignavit; quamvis necdum expeditio pro Archiepiscopatu venisset In ea oratione ex occasione illu citavit Vers,culu: dum aena sonora silent, strepunt crepitacula rauca, qui nobis Aul, cis non leve facessivit negotium, Rege in similibus curiosissimo ilices lanter noS urgente, ut Authorem carminis indicaremus. Evolvi totum' corpus Poetarum , sed Dustra : demum suspicione assecutus sum in antiquis ritualibus, sive agendis hunc latere versiculum; quod a seria quinta magna usq; ad Sabbatum Sanctum aera campana sileant, pub. sentur autem crepitacula. Cessit sigillum maius Procancellario Wiel polski; minus autem Culmensi tum Epistopo Malachowski. In iis dem Comitiis decreta est constitutio reformationis Reginae, ex Ma Occasione haec mihi acciderunt.. Sciendum prodeuntibus universalibus M, Jestates privatum habuisse consiliuin; imponendumne hoc punctum de reformatione foretr diversis diversa sentientibus, ego existimavi supe . sedendum ab eo punisto ex ratione: quod minus faventes Regi are I turi milii viderentur eam oecasionem ad causandos disgustus, artic umq; in contrarium extorturi, unde postmodum grandior foret dimcultas obtinendi constitutionem: satius, ubi id factum fuerit, excusare erit: praesertim ii Regina sive per literas, sive per Legatos, quod esset convenientius, ad singula Comitiola dimissos, cuivis Palatinatui Galbas egerit. Accessit ad eam sententiam Rex non sine felici eventu. AGjeceram videri mihi; quo occasio aliqua huic negotio daretur: ut α - - nis aut alteris Comitiolis; tanquam ex proprio motu Pglaturatuum a . ticuli in favorem reformationis proponerentum quod factum.Nam& ex Prusia &PalatinatuRavesi,ex quoFrater me' Vexillifer tu, deinde Rave . sis Palatinus Nuntius fuit,ea prom sitio prolata. Cum igitur quoda Vetere opportunu Regina crederet tempus; ut ea constitutio sanciretur;qubd a sens Mareschalcus Curiae tum SieniaWski esset inimicissimus Reginae; i qui subodoratus ante Comitia eam materiam agitandam; de indusia in Comitiolis Belgensibus per Amicos suos gravistimos in contrarium a
ticulos procuraverat; unde summe arduum negotium erat, Nuntio D
hin Vexillifero Belzensi deinde Castellano Lubacgoviensi obnitente, qui utpote juramento obstrictus de nullatenus concedendis in instructione vetitis indubie operam nostram pessundaturus erat, nisi a Praesulibus due*ensatum super jurata fide fuli1et: cum autem Regina videret utpote more solito in pergula uti Varsaviae ita & Grodnae arbitria eorum, quae gerebantur in publico , ob paucitatem consulentium existimans tempus constitutioni de reformatione condendae opportunum , aVoca tum a throno me cum propositione ad Regem expedivitia; innue
. do; ut Rex ad EpiscNum Culmensem mitteret: quo ex vi in Dctionis Provinciae Prusiue eam materiam introduceret. Invito ea fumctio imposita fuit; quare monui Reginam, Regem non admodum di-- . spositum esse, mel Vereri, non aequis auribus, uti re ipsa contigit, propositionem ab illo acceptandam. Verum Histra haec praecinovitio meatuita
736쪽
ruit; parere debui . Vix initium hujus propositionis seceram; cum indue gnatus Rex reposuit. non hujus temporis id negotium esse, & nec apparentiam quidem ut ea materia fimorabiliter tractetur: nam etsi pauciores Nuntii emni, sed eos iniquiores futuros. Relato hoc resiponio non contenta Regina rursum me inim novis rationibus ad Regem expedividi quidquid enim volebat, nimis volebat; nec modus resistendi fuit, excusavi petii p, susinuderet tantisper, praecavi, graviter me reprehendendum; verum frustraneae preces fuerunt. Quamvis ergo jam futura praesagire, parendum nihilominus fuit; omni eventu respondente. Vix nomine Reginae inceperam, ut ut mollissimis verbis discursum tinebam; tam in me toto impetu Rex irruit, meam accusans culpam; ac si ego induxissem Reginam ad id volendum, quod hic & nunc obtinere erat impossibile. Et quia per affectum plura contra me loquebatur; quam ego merebar; ex impatientia in laec prorupi verba: si non meminit Mias Vestra, me
Sacerdotem esse; saltem meminerit me Nobilem; nec me innocentem ita tractare velit, quod Dominae meae exequar mandata: cum dictis e nunc a throno recessi, non pectando graviorem reprehemionem: retuli Remnae dicta his sere verbis usus: Habet Vestra M. solatium ex metam inci e tractato; Vertam faxo ut id fit premum sit: jam hoc momento valedico Mii Vestrae, praeoptans privatam in Capitulo vitam cum honore; quam cum damno & pnaejudicio eiusdem in publica vivere Iu-ce: nec mora; adii hospitium.& immediate res cunctas componere jus. si, famulosi vis accinctos esse, cum constanti intentione eo adhuc vespere Grodna excedendi; quod indubio factum fuisset: nisi his cognitis Resina jam finita sessione cum Rege expostulasset, meamq; injuriam, imo & suam, quod per ire tum mihi contemptum amissura esset fidelem famulum ) exaggerasset. Paucis opus fuit, nam nonnisi primi
impetus apud Regem praecipites erant; moX remittebat cholera: qu aee exnunc expediti ad Ducem Radivitiam Germanam Regis insinuat hi, ut mihi dicta Princeps viam dissuaderet, secum; in arcem addiseceret. Quid facerem' vocatus omnem movebam lapidem; ut id evitarem quod nomine Regio desiderabatum at cedendum fuit, es authori tati volentium & suadentis, quae me materno plane affectu prosequebatur. Contuli me ad arcem, vixq; in conclavi Regio quod tum sibi s pra portam Rex more solito elegerat, comparueram; clim prior Rex me talutavit adjiciens ad salve, quam mala Dominatio ear respondi, reprehensionem nimiam innocentis causam fuisse: extendit mox Regiam manum, meamq; arripuit dicens cum expressione summe bonae; fateamur, facilis utriq; cholera est: verum ab hoc tempore Regio te assec ro verbo; te ne malum quidem verbum a me auditurum esse; tu vici si
sim id ipsiam praesta, mihiq; pollicere: quod nunquam in me aliquam fovebis iram. Exosculatus sub harae manum ad plantas accidi, & ab eo tempore ad usq; supremam vim horam, vixisset utinam hactenus nequidem contractam contra me adverti frontem. Captato deinde oppo tuno tempore, pacificatis mimis faventibus, Princeps Wisei lecti Pa- Iatinus Cracoviensis Dux exercituum plurimum ad eam reformatione
contulit; ad quem, dum a Regina missus essem in ea materia, dixit: providemus etiam vilissimae dum nubit taminae ab obsequiis culi--; quanto magis Reginae. Dissicultavit initio rem Lasbai rum Capsetaneus Wys grodiensis, deinde Castellanus Inno-Vladistavienuis, sed mox rationibus victus a suo sensit recessit, promisitq; se eam rem promoturu. Cum vero Regina misisset promisi fidem postulando. ut me&nunc Vocem sua S. activitate exereret, respondit se satis loqui etia tacendo. Cum
737쪽
A. . i678 Cum sumo igitur applausu decreta constitutio est, expeditaq; deinde tam literie, quam Legati, qui in singulis Comitiolis debita Reip: redderent G tiarum actione. Altera item constitutio sancita tum est exemptionis oec nomiae Saul ensis, quae per modum hypothecae a DD Sapieliis pro 7oo. millibus tenebatur. Non grata quidem ea assertio accidit Creditoribus, verum authoritati cedere illos necesse fuit. Miraculo proxima; si vera iussiet res, sub haec in Wolinia in domo cujusdam Nobilis evenit. Cesera de nocte horia, voces quaepiam audiebantur animae fuisse existim tar si1nt quae non tantum praeterita, uti hunc vel illum aeternae salutis compotem, aut etiam damnatum esse; sed etiam futura quaedam praedicebant. Manavit hic late rumor per universam Pol Oniam, praecipue tamen Pater Gnie ola ex Societate J. Theologus Principis Ducis supremi exercituum, rem ita se habere constanter asseverabat. Regi ipsi ex eo loco redux nam ex mandato Principalis sui eo diverterat idipsum asseruerat: nihilominus Rex suspensb tantisper judicio, dum plenius ed ceretur, expedivit eo de industria D. Galectit Capitaneum tum te ris B gostiensem, data in scripto informatione; qualiter ad rem ex fu damento enucleandam ei procedendum esset. Redux ille ab eo obse- , quio merissimo casu prandentem tum temporis offendit Regem; cui imter alios assistebat Pater Adrianus Pikarski de Societate JESU celebrisCASIMIRI, Mi AELIS, quamvis hic libentius audiebat D.PoplaUSU,
modernum Episcopum Livonis, unde alternatam hos inter duos comstituerat & JOANNIS III Regum nostrorum Ecclesiastes. Retuli Trindictus Capitaneus se secindum instruetionem in seripto datam Eec tum, rem eam totam adinventionis humanae fuisse, meram , decepti nem, utut artificiose contextam: dum , totam historiam, quomodo ea facta fuerat oculis subjiceret, Rex ex impatientia his Patrem Pilaritatum praesentem allocutus est: quid ad haec vester Gniewosar defendereque parantem graviore obruit reprehensione, quae cum aliqua laesi ne totius Societatis esse videbaturi inde tanta ex nunc pramominatus
Pater apprehensione laborare coepit, ut immediate ab adventu suo in Collegium in malignam inciderit, in qua assidubin haec erumpebat ve . ha: laesia est Societas mea, vixi hebdomadam ex eo decumbens morbo, tantus ille Ecclesiastes & Theologus & vir omnibus numeris absblutus consumptus est, quem Rex Episcopatui Κgoviensi S. sigillo Regni destinaverat. Mors eius moerorem in omnibus, in Rege autem aliquam citavit apprehensionem, nam vere quamvis non studiose, & deliberate, occasionem ipse dederat tam repentino fato. Exercita etiam judicia sunt in dictis Comitiis contra Daro fhi laesis Mus reum, qui pra ter alios excessus in Miem patratos Regiam etiam Iconem ex selopem tra-jecerat. Abdicata ea cauo absente Rege ab eo judicio, & mors decreta; quam per clementiam condonantis Regis evasit: nihilominus ad mitiorem condemnatus poenam Mariarburgum remissus est: sed & im de per gratiam laeta Mila suas offensas condonantis in libertatem assertus. In fine Comitiorum Princeps Radivilius Procancellarius & C-pidux Lilvaniae omnem intendit operam, ut Legatus cum Obedientia Romam esse juberetur: nec se ab intento ullo modo dimoveri sivit, ouantumcun* tam Mies, quam amici hoc iter illi dis aderent. Incre- cibile enim, quam tenax & obstinatus in suo sensu merit non tantum honoris appetentissimus, sed etiam votis sius semel conceptis, dum fi rent pertinaciter addictus. Inter alia desiderium subieriit philoiphici lapidis inveniendi; imo se inventurum Omnino spe devoraverat: unde
738쪽
complures curiosos homines, qui eius menti suffragarentur, pellexerat i678 nihil effecturus; nec tamen destitit: quamvis toties se frustratum & d ceptum nigientibus emuncta pecunia non ex ua operis advertisset, quin perseverans in illo erroneo desiderio tanta assiduitate suis attendit fodinaculis; diversis materiis liquefaciendis occupatissimus: ut etiam voce amitteret, rari acquisita, ut aegre loquens audiretur. Invi Mtes conde- stenderunt tande pertinaci ei' desiderio, declaratus Legat' est tam Roma quam Venetias,& ad Principes Italiae. Roma quide cu obedientia, alio autε pro petendo succursu contra Turcas. In iisde Comitiis consiliu magnum constitutum est ad latus Regium futurum, deputati non tantiim Senatores; sed etiam ex Equestri ordine cum plena potestate parti, Comitiis. finita sunt Comitia more quasi solito, Sabbato Sancto ante Matutinum; quo die etiam ingentes cecidere nives, ita, ut Knys num via carpenta ria discederemus. Precessi Maiestates, quod necessirio mihi accelera dum esset Gnestiam pro Capitulo; in quo Pimpositum Gne1henset n& Regni Secretarium Pragmowski, qui deinde in Episcopatu Luceoriensi fatis cessit pro Priar sidente clegimus. Reduci ad MieS JaVOroviam, pri ipositura Jaroflavi ensis post D. Brunetti Natione Italum hominem valde versatum praesertim in stylo, Regis Secretarium recenter defunctum
a Regina mihi obtigit. Tandem pro termino consilii illius magni profecti sumus Vactaviam; in quo Dia' Letic2 4ski Incitor tum temporis Regni, multa in contrarium Regi & dixit dc fecit sumpta inde occasione; rebellaverat illi civitas schoWensis, ut malum hoc sisteret, principalem abripi iussit & non obstante eo, quod appellarer post Curiam, judicavit, capitet plexuit. aegerrime id tulit Rex: inimicus enim erat es- fiationi sanguinis, nullust sub tempus ossicii eius tam Mareschalcatis, quam Ducalis poenas capite luit. Ex hoc disgustu dictus Lelgoeynskimulta dicebat & faciebat contra Miem. In hoc consilio scripta ibit instructio Principi Radivitio, qua accepta Legationem suam absoluturus 'prosectus est, mihi relietis cisseis ex commisso Regio destinato pro correspondentia cum illo. Quantis dissicultatibus in eo itinere connietatus, sit dictu dissicile est. Ingressus Viennam nam etiam ad Imperatorem Legatus erat in cum ingenti pompa est, adlecta non tantum externorum sibi assistentia uti famulorum, Equitum, Ephoeborum splendide vestit rum, sed insuper assumptis secum ex Polonia cataphractis & squam iis loricis indutis stipatus: verum hanc pompam Drevi post confudit contagio, quae ab aula Polona initium sumpsit, ex qua aliquot insigniores decesserunt. Unde parte aulae expedita retro domum, quamvis de industria missus Venetsis Cursor nomine Principalium suorum asmoneret, ne statum Venetum tentaret ingredi, scireti se non admitte dum: nihilominus pro more pertinaciae ruar discessit. Vertim Tarvissidetentus luit poenas obstinaci in sensu suo animi; nam duodecim & a plius hebdomadas insumpsit negotiando diversis modis, ut ei liber pansus per Dominium Venetum daretur. Intromisit se m eam negotiationem quispiam Bassani, qui meum affectum expertus frequentius, deii
de palmarie decepit, magno p mihi ipsius amicitia constitit. Idem Bess ni factus ex gratia Sb scisi Episcopi Varmiensis Canonicus Varmiensis, qualiter tam ipsum, quam Capitulum colliserit impossibile explicatu est. At Dustra ipsius negotiatio fuit, impersuasibilis status Venetus erat, nullom modo transitum concedere manifestus: quare duodecim & amplius nebdomadis inutiliter perditis incognito marinam tentavit viam, respondente eventu votis, nam aliquot duntaxat personis stipatus o
739쪽
AEC. i6 8 nem facile elusit custodiam, & in statum Papalem delatus, evicit tamdem, ut reliquum aulae eadem via per mare Icilicet dimitteretur. Tamdem ergo Romam appulit & cum summa magnificentia eam Legationε absolvit; illud Blum oberat, quod deficiente pecunia, licet ea in m gna copia ex Polonia expediretur, a Principe Radi vilia, urgente, Sc j vante me, nam mihi plenipotentiam junctim cum ipsa Principe ad oppignoranda & vendenda quaevis hona sub profectionem reliquerat - non tamen issicere poterat, expensis stiperantibus censum coactus finerit mutuas sumere pecunias, rem suas Romae oppignorare .Quod quidem reputationi illi' apud prudentes camnosu esse non poterat,dc eos; qui illius gnari phalasiae modu etia vivendi illi' cenerosissimu compertu habebant. Fuit in deliciis Innocentio M. Pontifici, honori, ab eo illi omnis habitus, nec minus a Collegio Cardinalium : potuisset, si diutius moratus ibi fuisset, intricatam circa ius patronatus in conserendis Abbatisis causam, quae per negligentiam Ministrorum hucus nondum finem accepit, ad exitum perducere, sermones & ejus & Pontificis adjungo. demoratus ali, quot estra decem hebdomadas Romae, raritatibus variis quibus satiari non poterat, emptis valedixit Pontifici, brevi etiam muncio valedicturus. Nam Nix Roma profectus simul ianoniam simul di metam vitae a Deo sibi designatam attigit. Domus Radivitianae hanc urbem merito Sardiniam dixeris, in eadem prorsus domo, qine tum ad medicum M tesilani dictum, nunc Marchionem a Rege factum, diem ultimum cla sit. A fatis illius ingens disordo copiosi enim Poloni dissiciles regendo erant) fuit, corpus etiam dimittere Bononia noluerunt, fraude utendum fuit: per Fria istanos Polonos secreto evectum est relicta altera ruinta at speciem ac si adesset corpus. Deprehenderunt tax tristia nova Μtes Alkviae, graviter , perturbarunt, diebus aliquot in secreto ea ha bita sunt nec ulli prodita, donec ex mandato Regis Leopoliensem Abim' tissam 2 tkWiam deduxi, quaecum multis circumstanti9s mortem eam coram derelicta uxore edisseruit. Impossibile dictu est, quae lacomae, qui dolores, imo dc quanta deliquia animi fuerint. Diebus aliquot post ratione conservationis diversorum interesse valde confribrum&per c, plures, qui a defuncto comissa habebant implicatorum, commendavit mihi Rex Regina annuente, cujus actualis Cancellarius eram; ut quoad omnia int esse Principi Viduae auxilio forem, serio , iterum id ipsusub Utia sua demandavit his formalibus utens: mihi praestitum creda, quid id sorori meae praestiteris. Non demi spei di votis Mium, per gratiam Dei totus in id incubui; ut aliquod missiones debitorum venetiis& Romae Princeps exolueret, quo Abbatem Wγstmodu olivensem in hi cum magnis summis ex viviti deinde etiam Ulannam Dominum Plater, qui postmodum Capitaneus Dii burg s sint, pro exime dis ex pignore cimelsis, quae itidem in acceptis mutuo Vinctiis, R mar, dc Viennae grandioribus tam ebant summis, misit. Accessit d inde ad liberationem bonorum a Creditoribus, quae jam asserta & inatis bonum ordinem restituta reduces ab exteris filii Principes i venerunt. Secutis post hari: Comitiis Vatiaviae eoque Maiestatibus proficiscentibus lepidus nobis in via Moeebretes ni & singulariter Q cialis contigit a us, subsistente ibi Rege Dominus Zamoyshi instet lanus tum Leopoliensis, deinde Thesaurarius Regni, Omnes aulicosi ad coenam invitavit: excusavi me ab illa; nam literae arcanis cis Ea iptae, quibus ego praeeram, de mandato Regis, ex Polonia ma-
740쪽
Jore adveneranti promisi tamen in crastino me obsecuturum, & jen- A. C i678taculo interfuturum: in quo dum toti aulae praesenti pessimum Pro sus Vinum propinaretur; nec quisquam id bibere vellet; paterfamilias, quo confusionem evaderet in Praefectum cellae vinariae retorsit culpam, eum non praevidendo futura hesterna die lagenariis per hospitia syialis vini set justum vas dispensasse. Ad quae ego: contentus &noc vino ero, bibamque illud; dummodo puniatur Praefectus cellae vinariae pro hoc, quod meum hospitium praeterierit nec me participem fecerit istius vini, cum tamen non postremus sim ad aulam: auditam hanc meam responsionem Lubomi hi tum Ue xillifer Regni, Donhois tum Abbas Witoinensis 3c omnes plane hostiles repetierunt, & eandem poenam postularunt. Nullus plane aulicorduiperfuit, qui se participe futue tu specialis vini diceret. Maskieviciis ibgnificatu est de morte duoru Epist. Tretebicki Crac. & Gembiat C av. Craco v. Episcisat' in Comitiis collat'est Episcopo Culmesi Masachowski, Cui mensis cenit Casimiro opalinski, quem Stephanus MerabowskiCoadjutorem Episcopatus Postianiensis creaverat. Episcopatum Κέ viensem persuasi ut acceptaret Bonaventura Madalinat, Plocensem ut solebat omnia, extorsit Episcopus Luceoriensis Dataki, Luceoriensem accepit WitWicti Episcopus Dioviensis, Κijoviensem vero Franciscus armo ini, perpetuus nactenus fere Priesidens; quia pluries, quam decem vices illo perfunctus fuit ossicio. Munus is Secretariatus resignavit tum praesens, dum juramentum in ordine ad idem munus, quoa mihi tum temporis Rex conferebat, peragerem: insuper pugillares suos pro Connotatione votorum Senatus in judiciis donavit: verum postmodum
intra sesqui annum Cujaviensi, Plocensi & Luceoriensi Episcopis per gradum altius promotis, Bullam suas Roma jam habentibus, ipse processus sui incurius fuit, malens adhuc Secretariatum R., qui tamen μpi praesente & approbante mihi fuerat redditus. Fecit id autem Vir lue optimus, sed commodi sui non solicitus, de consilio D. Krie ini, qui indigne ferebat se a me praeventum, imo ideo magis, quod Episcopatus Κήoviensis illum praeterisset. Non obstantibus tamen quibusvis oppositionibus, usq; ad Comitia Collire unis in possessione mi Secretariatus Renni. In iis Comitiis duas intra horas nemine contradicente Raphael Lubomitari Vexillifer Regni factus est Mareschalcus. Bonum inde desumptum omen felicia dccito consummanda fore Comitia, verum in utroq; spes fefellit, quia ea Comitia Decembri inchoata ad Pentecostenium durarunt & demum Vlassislaus Pr iemski postmodum Palatinus tmensis ea hoc modo rupit: dum diversae factiones negotia agit rent publica, specialite, tamen Marchio de Bethune suscepto rebel umΗungaricorum negotio videns se res suas ad optatum non posse perducere exitum, quaerere coepit modos, quomodo Comitia rumperet, quae tam longo tempore cum sumo omnium lastidio protracta jam fuerant. Tandem Sabbato ante Pentecosten circa horam secundam, dum adhuc ulteriorr prolongatio ultra Pentecosten expeteretur, dityiemski ex P si1aniensi Palatinam nullo modo consensit, protestatum; est his formalibus: si hodie contributiones sanestae non fuerint, nec declarationes P latinatuum finitan tum epo in consummationem Comitiorum non comsentio, protestor & cum hoc exeo. Laboratum igitur tam a Majestate,
quam a Ministris circa Nuntios tam seliciteri ut intra aliquot horas dein claraciqnes Obtentae fuerint pro contributionibus. Restabat ut ad reli-