장음표시 사용
701쪽
Omni, quam usii averat, exutus, campis Podoliae, meiI, ct Bassarabia eversis exolvit. Altatis praedo, praeda ipse autumni. N, disicet licet adhue Cameneci, quod stirpore, non armis ceperat, stupere ipse coactus. Trembovi iam nuper per quindecim dies ab octoginta siclopeiarijs, contra omnem vim, & Regnorum victores sine vallo defensam binorum ab Electione annorum castra nostra vice vacia astra exercebant, gelu horrida, aestate torrida, solitud, ne famelica, videbantur. Nihilominus ope Angelies dum socij subvenire delaberant, veniam orant Rebelles. Fana & delubra Μ hometica cremantur. Oriens Regni sipe inescatus, unius Camene ci una pretii, & silice vescitur. Ni puderet linquendo, quo exhauritur, non nititur, poeniteret. Haec propitium dedit Numen, quod mereri, quam coronari elegissemus. cironandi tamen labores, e putque redimiendum serimus tanuem Cra viam Regni Μetropolim, Actus solennitati, seeundam Februarii arini futuri praefigentes. truinque Mit Vrae pro mutuo in rem Christianam zelo communis candum rati sumus. Pleni spei, eandem Nobis, ut in commune meo renti amico studio, ac favore, hostibus in terrorem, mutuo statui, ac conditioni in decus, & honorem astituram. Cui prosperrima quaeque a DEI benignitate, ac imprimis bonam valetudinem apprecR-
REdsit Caneellarius meus Iavorovia, a Rege bene susceptus 3c auditus. Excusavit abunde Regia Majestas realem stylum tuarum literarum, quae non ex intentione, nec consuetudine Regiae Mitis, sed ex natura materiae esse debebant, aut videri, acriores. Tulit mihi idem
Zalustius copiam literarum, & ordinationis Regiae de data rue Iunii ad Palatinum Vilnensem. Non erat Rex contentus punctis quibusdam a te affirmative scriptis, scilicet quod ossiciales Lituani Exercitus vocati non fuerint ad consilia, eata secretiora; quod majorem respeetiam Poloni H mes Lituanis experti fuerint; quod ex contextu Regii responsi intelliges. De expeditione Commissariorum ad axonomiam Mohiloviensem, tim tuit mihi jam post abitum ad Aulam 2 fuscii. Contulit mecum Varsa-nviae Cancellarius M. D. L. hac in materia, non negando licere Reip. mi tere Commissarios pro revisione, di onereψ de bonis propriis cocon micis, inferendo tantum posse maioris arendae quotam imponi Palat no , non ei tollendo de manibus administrationem. Nunc nabita copialiterarum ejus de data M. Junsi, laudare nequeo huiusmodi per abrupin, processum, & injustam convulsionis juvium objectionem, notae orbi imtegritati, iudicio, & moderationi Regiae Maiestatis. Sigillo conclavis in causas blicas uti vetant pacta conventat similiter Arendarii ad aliquot annos contra s sigillo Regni in Polonia, M. D. L. in Lilvania Procsecuritate Mendantium firmari petunt. Non licere tamen ad privatas causas nominatim oeconomiae, ad revisionem rei familiaris, ad ordinationem proventuum Domini, instrumenta cum sigillo conclavis evehere , Commissarios ad bona expedire, Administratores ad tempus instituere, erronee, de contra praxim allegariae: alm etiam literas publicas
702쪽
eas stribere, res belli & status tractare, ordinationes Ducibus & Exe . c. l6Jscimi dare, irrirum foret eo praetexm, quod sine magno sigillo pro iniuria legum, diminutione ossiciorum, reputare, non aestimare, eiu non obedire, impune liceret. Mittit Maiestas Regia Commissarios suos ad oeconomias de illis, libere disponit; nemo tamen, nullitatem instrumentis & illegitimitatem objicit Commissarsis. Cauti Gedanenses, juxta suas leges non nisi capiti Oronato provensum Fonteamine tenentur e tradere; ex novo nihilominus prolongatae Coronationis emergenti, ad ordinationem & quietationem cum sigilla conclavis, summam ad aer
xium Regis comportarunt; scripta publica Principis, tam magistratus quam communitaS, praeter morem dc jura sua acceptarunt, illa typo expressa, ad effectum de lucunt. Magua profeeto hinc inconvenientia,& multarum ex privatis rationibus quaesita, causa dissidentiarum, cum irreparabili Patriae, defensione sua celuis, damno: dum Rex suarum rerum Arbiter suos Vult proventus perspectos habere, sine quibus dignitas Regis , dc Reipubl: subsistere nequit. ignotum nemini, quam n civa & probrosa fuerit egestas Regis p. m. Michaesis, cui vix aliquid &pene pro libitu tenentium, ex oeconomiis dabatur; nulla legum reverentia, leves arendas severe prohibentium, nulla Religione senatorii juramenti, in his expressis verbis: utilitates S. Rae Majestatis augme tabo. Et alio in loco: pro suae Maiestatis proventibus fideliter consulam. Non ergo sensu meo hanc esse lammam injuriam, ut Palatinus allegat, judico, quando Rex jure suo utitur, egere non vult, nec debet, cum
sine proventu non tantum regnare, verum etiam vivere sit dissicile . Videns ita , errore errorem trudi, opto remedium a persuasione& a
thoritate tua, tanquam in senatu M. D. L. & in domo propria Principis personae. Melius esset meo iudicio precario cum Rege procedere, properare cum prompto Exercitu ad obsequia Regis Sc Reipub: procurare decenter prorogationem administrationis, aut arendae iusto comtraetii, sine enormi laesione, legibus & conscientiae repugnanteis.
EIUSDEΜ AD ARCHIEPISCOPUM STRlGONIENSEM
CUM in Electoralibus Imperii Omitiis Francos ti ad Maenum,
ac iterum Viennae Ablegatum Regis Poloniae extraordinarium agerem Illust: ac taceti: α Riadmae Donis V. erga me gratiam &amicitiam expertus sum, nes memoria excidit, Excell: Vestram Pra, sulatus in Patria honorem, provectioribus annis, & meritis, mihi benevole auguratam iuisse. Exinde animo meo haeret, sublimis Excelle tiae V. dignitas, doctrinae omnium virtutum di meritorum praestantia, ac propensa erga me humanitasTrgo animum sumo scribendi ad celi: V. prensadae amicitiarilua inter Strigoniense&Gnesnense Archiepiscopos, antiquitus vi isse documentis authenticis comperio, documentum ho ce mitto; deliripta legationis meae natae privilegia, quae Gnesiaensem a Strigoniensi Archipraesiile, sibi Ecclesias suae derivasse clare deducitur. Prode te ital libro de Primam Regni Poloniae, non mediocriter me fulsit praerogativae Strigoniensis authoritas, tot vetustis Pontificum D, .plomatibus firmata. Non dubito originalia in Archivo Archipraesuliensi. Excell: Vrae in hoc usiit diem servari, quorum in Archivo Gne nensi authenticum instrumentum in pargameno habemus. Audeo insuper orare, si quid ultra privilegiorum, vel probationum super usu Prismatis,
703쪽
A.C. i673 matis, ac legationis natae in Remo Ungariae, Excest: Vra habeat, m, hi pro afferendis juribus ac merogativis Primatum, & legatorum n
torum, quam primum communicare ne gravetur, curam in me transmittendi communis diligentiae, D. Baronis de Siti, Poloniui ad aulam Caesaream residentis, communis haec causa videtur, net honor Ecclesiae Gnesinentis, augeri, diminui, nisi ut Strigonientis quodamodo crus Cat, decrescat j. Excuset fiduciam Excell: Vra, me perenni porro
micitia prosequatur. De caetero Excell: Vrae longaevos annos ex animo apprecor, ac meam devotissimam offero pmmptitudinem ..
IN primo Primatialis dignitatis ingressiu, conveniens censeo Date
salutatione inclytum vestrum gremium venerari, submittendo vice mei, cum Archiepiscopali henmictione intima vota, ut spiritus commisi & concordiae, dirigat omnes intentiones vestras. ad unicum centrii gloriae Dei, boni publici, & sublevandae ab ultimo interim Patriae. BDiti uctio Regia fiat diserta dc expressa, non indiget inani verborum meorum, Sc in1keta genio meo, hautologia. Propositam comitiorum a hreviationem boni velitiis constitere, pro temporis ratione, & pro exemplo Magni Regis Vladistat, qui; ut mihi legisse contigit, propter bellu
Moschoviticum, Comitia Coronationis trium septimanarum Comiti lis proposuit. Bellum Furcicum extremum judicii diem veteres appellabant Poloni; comparandi ergo animi, consilia, & vires, ad reprime 4 dam formidabilem potentiam, cui nullusorincipum se solo restitit: summi Pontifices & Roma, Saracenis; Constantinopolis, Vienna, aliae , Monarchiae Turcis tributa annua in redemptionem concedere, probro se hi non ducebant: avertet id extremom a nobis omnipotens Deus, si omnes ex facultatibus nostris aliquid contribuerimus, ad defensionem S.
fidei; charae , Patriae. Non expedit meo judicio seribere Nuntiis publicos articulos, de medijs pacis, vel belli; sed Romanam illam dare i
struetionem: viderint ne quid Respub. detrimenti capiat, exemplo vero omnium constitutionem de bellis Turcicis, delegare authoritate Comitiorum ad latus Regium, pro semper belli, pacifi3 Arbitros. Commissionem ad solvendum stipendium, optarem sub tempus Comitiorucciebrari; hoc enim modo retenta in Palatinatibus, peculatus exactora, ct quomodo unumquod p vexillum serviverit, praesertim vero intol rabiles, nec in ullo Regno auditi Regiminum disordines, ossicialium exorbitantiae, authorantium rapinae, facillime manifestari & computari poterunt; ad occurrendum vero rapinis grassantium supplementorum audicarem serum per jus designandum esse in actis castrensibus, citat,one, & termino peremptorio, etiamsi salva appellatione ad Ducalia j dicia, cum parata inquisitione. Modus vero executionis placuit Π ihi in Prusia, ubi ad castrenses Palatinorum universales, ciuis nobilium se sistere, aut bene armatum expedire, sub poena inem bili Is aureorum, tenetur. Causas ordinationum, ne Reipub. creent dissicultatem, Ier secretos calculos in Comitiis decidere, compendiotan & consultu uxerim. Causarum Tribunalitiaram immensa farrago, tam 3 serus, non
nisi post aliquot annorum demdes tumius, promptum Palatinatum requirit remedium, quod emcacissimum, per continuationem toto anno
Petri viensis, dc Lublinensis Tribunalium innovando post singula s
704쪽
mestriam talos. Compellatus sum ab insigni quodam senatore, ut A. χ6 spromoverem ad Comitiola articulum, ne Magistratus supremi sint perennes. Experientia didicimus multis in hac Patria exemplis ea, quae convertuntur, in deterius mutari; aestimando tamen tantae auctoritatis rationes, submitto eas discin sui Comitiorum, & consensui totius Reip. salvis modernis possetaribus. Non leve id quoque ab eodem Senat re propositum judico ut aequalis sit oer totam Poloniam modius, censerem esse Gedanensem. Legatus Hectoris Brandebui sci, post felicem Regis Electionem obtrudeia nomine sui Principalis inscripto cum a lidata suffragium electoriale, cuius habeo copiam, circum*ectio & imcaeirrupta rectitudo Thesaurissi curiae M. D. L. inresthaici Electionis, non acceptavit illud tentamentum, rem , aparuit Regi, nobisque signa turae Ministris: rejectus ergo importunus staragator, quod quam no civum sit Reipub. Vrae defero consultationi, vestri sit judicii sive dissimulare, sive pupillam libertatis liberam Electioinem omni meliore m do roborare, & renovare. QDrundam Religiosorum ambitu jus Patro. natus Regium penitus est colivulsum, intrusi Jςdraetoriam, Korostovisam, moviam, Hebdoviam, & in CZergycensem coalutoriam sine piae selitatione Regia Abbates, & quidem duo postremi, sors etiam genere impares; emanarunt duo decreta rotae Romanae, quibus ex sinistra i rismatione abiudicatus Rex jure patronatus, ea potissimum de causa, quod non habeant privilegium a Pontifice in limine fundationis; quodve
Reges Poloniae commendaverint, non nominaverint eligendos Abbates. Non tam ergo ex meo interesse, quod minoris duco, quam ex obligatione boni civis, & juramento Regi & Reipub. Senatoris, hac in parte praemoneo, ut praejudicio Miis indigno, Religio rum austu, exinanit ovi Poloniae per litigia ut enim mihi constat ex calculatione sola J dradorie11sis causa ω oo nor. insumpsit) occurrant Comitia, Primatialis praerogativa variis modis domi foris, impetitur: sequor exempla magnorum Archiepiscoporum in tali casu, praesidium Reipub. si opus fuerit, pro desensione invoco: publica res agitur. Dignitatem Primatialem pro cardine liber is, pro decore Fentis inclyti in res Uri semper judicabant pro eaque se magnanime opponebant, cuius documen ta cum juribus meis in publicum dabo minimi dubius, me fraterno fi-vore vestro. non deserendum contra quoscunque Oppugnatores, innez
ego iura, libertates nobilium bonique publici partes nseram A
COpIA LITERARUM REGIS IOANNIS IlI. AD CARDINA.
CUM primum innotuit 'sevis es Senatoribus Regni uinia
Diploma Protectoratus Polonia , usis inficiis in Peryonam Ilia stritatis U. a nobis nuperrime fluuestriptum, Sinnomatum esse gramiter nobis expobuerunt max imum dignitatis nostra Regiae io, tilias Regni honoris praejudicium, dedecus in eo merti, quod latas
Vra arma Polonia Poria nobiliori Palatij sui proxa, in sinistrans
partem transferre, ae detine inferiore loco deponere, es tali jacto
dehonestare in animum induxerit. Ruo nomine tam eorundem
Senatorum, quam uinris Ordinis sellisa in Comitiis modernis coronationis nostra postulatis intermenit, ne tulem postpositionis in Mmm juri .
705쪽
juriam, silentis, Na imulatione omittamM; Sed pol us decenti,
opportuno modo dignitati nostra Regia, ae totius Nationis honori consulendo armorum nostrorum praecellentiam in integrum rest, tui curemus. Equidem magni a nobis aBimatur Principis Familia,' er meritorum Ilia U. elaritudo ed honoris imprimis nostri condigno en M,S stimulo permoti, M. praetacta ordinum petitioni meritὸ concedentes, requirimus ab Ilite ri arma Poloniae in eum locum, in a principio Protectoratus sui fuerunt, Effulperunt, decenter restituere ne grametur. Non dubitamus Illum expressa huis voluniati noma, es desideria Reipub: Polona inditate satisfacturam . Boni porro eon ulit Issim V. hanc retinendi honoris, quo nihil ea. . rius habemus in vita euram, nes nobis eam necesitatem imponet, ut ex causa ulterioris postpositionis, ad ulteriora postremῖ remedia, nolentes volentes destendamus. De reliquo Iduseritati Vetira ineos lumitatem, S prolyera quavis optamuσ.
COpIA LITERARUΜ REGIS EIUSDEΜ IOANNlS IlI. AD CARDINALEM ALTIERI eadem die. o Ita Pistolam nostram Regiam ad Cardinalem Ursinum innexo
exemplari Idustritati Vestra communicismus. Intelliget I lustritas Vra, quam praejudiciosam dignitati nostra, ac totius Regni no Iri honori, postpositionem armorum Polonia ducamus, aenise Nobis, ae Re pube condigna batisfactio praestetur, nos tale dehos nectamentum dissimulare, ue tolerare minimi posse declaramus. ιοd ut Sua Sanctitati benevole Rhas repraesentet, majorern in modum optantes: De reliquo Ilia tritan Vestra bonam maletudin ,-prestera quavis appretamur. XXXV.
EXCERPTUM EX LITERIS ANDREAE CHRYS: ZALUSΚi AD VAR OS SCRIPTIS.
Relatis eorum quae ab Aglegatisne peracta intermedio inter Comitia eoronationis tempore S sub eade intervenerunt.
AB dventu meo in Patriam, cum iam in Subdiaconum a
Ranucio Nuntio Apostolico ordinatus essem; nihil prius habui, quam ut in Diaconum & deinde in Presbyterum comsecrarer. Praestitit id umimq; mihi Avunculus iam Arch, Epistopus, sub sacri adventus serias Lubaviari 'secundum quae, nec ille, nec ego ultra in Culmensi Dioecesi morati sumus: SUerni evicios Primas, utpote jam per bullas Romanas de possessione Archiepse patus securus abiit; ego Thomnium movi: ut concreditum mihi scriniolum, in manus Eteonorae Reginae tum ibi habitantis ex dispositione Reipub. considiarem. Excepit humanissime reducem praenominata Princeps, literisque & scriniolo a Regina Hispaniae sibi transi nistis laeta, ad alia civilitatis argumenta pretiosum Latori adjecit annulum. I riduum ibi me tam ipsius Reginae voluntas, quam Magnatum praesentium
706쪽
De actis ante comitia Coronationis επς
detinuit conversatio. AgebIt Mareschalcum aulae Vladisiam Rey Pala- AG. I6γε tinus Lublinensis, pro Cancellario praeerat Veneret aus Lesecetynini Ab has pro tunc inervinensis, qui postmodum in Luceoriensi Cathedra diaem supremum clausit. Inde avunculum insecutus Shiemieviciis deprehendi; a quo post Natalitia Cluisti festa, in quibusdam privatum inte esse concernentibus ad Hieron)mum Ohaowski tum Regni Subdapis rum expeditus, negare id nullatenus dissi, ad quem missus fueram, avunculi in me affectui potui; quin ipsius hospitio ad tres hebdomadas continuato uterer, & primam Deo hostiam SZancu ipso praesente osse rem: ad quod sacerrimum omnium negotium ut paratior accederem, Pincetoviae apud Paulinos dies aliquot in sacro otio, animi , recollectisone insumpsi. Interluit ipsis Primitius praeter alios insignes hospites et, am divae memoriae parens meus, qui per paternum in me affectum illuc studiose venire voluit; quo sua Blacta ex filio caelestem victimam in
lante propriis oculis delibaret. Redii sub haec ad Principem Primatem iam adulto ieiunio, pro ingressu ad Archiepiscopatum se parante; uti defacto brevi post ipso sacro Pal Pliatis die solennem hinc a Dioecesi
Culmensi ad Archidioecesim transitum Lovicii celebravit: ubi cultissima oratione eum excepit Stanislaus Krajewski Custos Loviciensis & Canonicus Gneshensis, vir alias insignis; nisi procerior statura dignitati illius obstitisset. Fuit ille postmodum a fatis avunculi mei, uti etiam post decessum Joannis WydZga a Capitulo in Administratorem electus non sine stio lucro & comsendio tam post primum quam secun dum; deinde Decanus Gnes iensis, ae tandem Regens Cancellariae sub Joanne Melopolini decessit. Celebrato ingressu egit avunculus m us cum Dno Sielski Castellano Gnesinensi ratione connubii Dareis mcLIntercesserat vetus Primati cum eo viro consuetudo, ab illo usip tempore; quo Vincestam Lest ynai Episcopus tum Varmiensis, deinde A chiepiscopus Gnemensis cum Palatino Posi1 1ensi Grudainio famosi illius non pridem libidinibus & luxu Regni Subdapilari, quem l men quae inem Numinis bonitas est cum magna resipiscentia &de peccatis dolore Oetaponti decessisse intellexi,parente, gatione in Gallias fungebatur I ictu Sielski aulae praedicti Principis pro eschalco praeerat, nome etia apud illa gente ex quibusda dictis,sive ea sales, sive seria fuere,merit'. Viderat Principe Condo choreis vacante; no placuit saltus h mini inter festivum & smum medio: mirari se dixit; quomodo tanti nominis tam apud exteros; quam inter suos saltare potuisset Princeps indignum enim existimabat invissimum Magnatem tam levi sese prinsiluere motu. Adhibitus vero convivio Carcinalis metarini tum pri cipalis Ministri Galliae, cum non ad gustum illi vinum accidisset, his formalibus inclamavit: heus tu Ephoebel da mihi de illo vino, maod Cardinalis bibit cum Domina de Brecte, quando est itus cum sola . Moverunt ea verba risum tam praesentibus, quam toti Parisiensi Civblati. Cum hoc Avunculus meus mores Gentium & Urbes lustratum profectus, jam eo tempore notitiam & necessitudinem contraxerat: cuius non immemor dictus tum adhuc Subdapiser Lenciciensis, Fb suum t staretur affectum, geminas pupillas opulentae haereditatis praesentavit; ut si quae alicui consanguineorum sitorum optaretur, hic & nunc significaret. Filiae eae erant Stanislai Wito at Castellani Sendomisiensis Legatione in Moscoviam cum laude perfuncti; quas ex priore Coniuge de domo Gnie ostynorum Venatoris quondam Regni Filia tulerat, ni Teresse nomen, alteri Elisu et . Porro ipse Parens divitiis prae a-
707쪽
. . . i. 76 liis inclΠ quod praeter haereditaria amplissima bona, complures CDpitaneatus, nimirum Lublinensem, finieZynensem, Novolarensem, L WiechWOstensem, Bochnensem & Krae oviensem teneret) & gener sitatis nimiae, per quam venditis omitibus Capitaneatibus praeter unum ΚααZoviensem, in quo secundi thori Uxor domo Firpeana improlis commutu mortalium fato suam consummavit vitam, de suo i st rum vixit. Hoc praevio instinctu Primas iterum post aliquot a reditu ex exteris menses, Javor viam, per occasionem deflectere jussit Italo ham; ubi praedictae pupillae cum Noverca Se omiriensitastellana versabantur, quo unam illarum in thori & vitae sociam ALOANDRO T LUSU tum Venatori, deinde Vexillifero, Castellano ac tandem Palatino Ravensi Germano meo conciliarem. Parui, & Georgio Donhois Abbate Nitoviensi comitatus, sat numerossi assumpto famulitio eo comtendi. Respondit votis effectus: ea intra hebdomadam futurae amicitiae
posui fundamenta, qui e selida fuisse coalitum sacri Connubii vinculum probavit: Recta inde prosectus Javoroviam, ubi tum temporis Majestates stativa habebant, praesentibus ad latus illarum Referendario Regni Masacho Vini, qui post Cracoviensis Episcopus decessit, Sbaseio tu Praemistiensi, deinde Varmiensi Episeopo, Ratii ovio satis tum tenui, deinde Varmiensi Episcopo, nunc Archiepiscopo Gneshensi, non eum aulae offendi vultum, quem impensus bono publico labor &obsequium merebantur. Sat stigina prima salutatio mei* exceptio filii; cujus causa literae ab Avunculo a 1 Reginam datae, quibus eam perstrinxerat, nonnisii radiis Serenissimi Regis eam fulgere afferendo. Differentiis his o casionem praebuerat Le iciensis Seholastici munus, quod Regina Ad mo Sarno ski multo tempore Regis Cubiculario & Secretario dignis, simo assertum ibat, me praeterito; cui vigore gratiarum illud debebatur. Verum irriti illius fuere conatus, quod irtissimo Avunculi mei sustentarer patrocinio. Ut ut ergo in me effundere vindictam, cum in Authorem non posset, volebat; mistra fuere p postera studia, meditata in innoxium caput mala cum impotentis Principis ira subsidere . Evolvit etiam supra memoratam Parisiis a Marchionissa transmissam fabulamis: At & istud ens rationis facili discussi negotio. Intererat
nim Reginae, quam maxime captare Primatem eumque in mas pamtes pertrahere; cujus reconciliandi, ratione coronationis in me suscepi curam, promissio eum nec ossicio, nec actui huic defuturum: γει
perant enim aliqui Palatinatus consurgere per factionem cuti falso ab aula spargebatur Reginae Eteono , coronatione impedituri :'quae pommodum causa praetexta fuit; ut dicta Regina Thoranio primum, tum Krustyno bona ea sunt domus Dosiossian moveretur & in Silesia migrare cogeretur. Per eundem respectum Capitaneatus Zamowiecensis
de resormatione Reginali ademptus Stephano Bitiinshi tum Praefecto vigiliarum Remi, deinde Castellano Se omittensi: qui utrum i id tenuit ad Palatinatum iis , quo jam occupato non sine pretio p secturam vigiliarum in favorem Sighani Potochi Venatoris Regni resignavit, cedere sub haec Venatoris ossicio Sinnistat D i,hi Epistopi Cui aviensis C ronatoris Augusti Regis Patrueli, nunc Castellano Voynicensi, cui sit cessit in eadem functione D. midusetychi, eo demum ascendente ad PM-fecturam stabuli, munus id Iordano Capitaneo Dobc cens permissum est. Absoluta relatione Ablegationis Majestatibus vale lixi, iterψ direxi Sendominam, non quod illac iter accideret, sed quod deflectere necessus rei ad D m Skomicti, sub ciuus tutela Castellanides Sindomaeensea
708쪽
erant. Feliciter & ibi negotium domus meae confectum fuit, declaratio
in favorem fratris mei obtenta, nec aliter Ddi Oncae Vota mea excepta sit
promissae nuptis, quae postea Septembri mense sunt celebrais Parente& Avunculis praesentibus, i omet Archepiscopo assistente. Castellanus Gnesinensis Castellanidem ceremoniali oratione Sponλ tradidit; ego gratias reposui oratione quae habetur in Oratore Polono. Quietum deinde
non nitul esse licuissedi; nisi promissis praestanda fuisset Mu. Designata
jam Comitia coronationis pro secunda Februarisi anni I676. erant: -- de mihi incumbendum fuit , ut praevia circa declivium anni Comitiola in favorem Majestatum combinarem, post quae Natali Domini celebrato Avunculus me Cracoviam expedivit, non tantum antecipandi, sed etiam tentandi animum Principis Episcopi Cracoviensis Andreae Tra bichi, mentem , ad concordiam flectendi. Saepius enim inter .utrum , DF HVM. Saedam intercedebant simultates, quae quidem, quoties de publicis in omitio agendum erat, veluti extinguebanturi at ubi illa finita fuissent, rursum revivistebant: intra literarum tamen eae certamen & honestissimos terminos semper claudebantur. Semel Avunculus meus his ''malibus ad illum terminis literas dedit: quo lucro contendimus' tu senex, ego infirmus. Quia ergo Praefatus Episcopus se verbis prodiderat,
a se in Cathedrali Ecesesia Cracoviensi Archiepiscopo G mensi de funeralibus ex exequiis CASIMIRI & MICHAEUS R m litem intemtandam: eXpeditus ante coronationem fui; ut demonstrarem ea non
acoviensii Episcopo, sed directe Archiepiscopo Gnesinensi ceu Primati Regni & Metropolitano deberi. Sat pronum in me aisemim apud p tactum reperi Principem; quo fretus inter mensam, cui aliquoties ashibitus fili, suaviter & fortiter persuasi; ut pωdictam quaestionem tamquam scandali inter taculares & dissensionum in statu politico fomitem neglectam vellet. Alia nunc meditanda asserui, quam ea, quae in partes scissura privatos viderentur, hellum Turci cum prae fotibus esse, publicorum malorum quaerenda remedia. Videns porro jam in pacis studia inclinare senem, pro ut informatus fueram civilissimas avunculi mei ei tradidi literas, quibus plane victus non tantum a praetensionius suis remisit: sed etiam pollicitus est tam coram Oretenus, quam per literis se iterato de publicis resumpta confidentia cum Archiepistopo cturum, & ubi primum de adventu ejus restivisset, honorem visitati nis habiturum, inque Ecclesia sua non tantum ut Archiepiseopo, sed Griam ut hospiti delaturum. Nec aliter quam dixerat, fecit, ut mox referam. Tam secundo commissi mihi negotii successu laetus intendi deinceps, ut Omnia pro adventu parata essent & palatium quantocius pro dignitate consummaretur sint lorum , Archiepiscoporum stemmatis& inscriptionibus exornaretur. Interea iam Mallestates Nie domicis, priusquam Cracoviam solenni pompa ingrederentur, demorabantur;qu rum adventum meus praevenit avunculus, vix* Epistopo Gamviensi illum adesse innotuerat; cum ex nunc lectica se deferri ad eum voluit, Praelatis in rhedis suis suum Ducem & Pastorem sequentibus. Post amplexus tenerrimos & duarum horarum colloquium in magna securi confidentia habitum divisi sunt. Quamvis vero Archiepiscopus nemini hunc honorem habeat, e terquam Nuntio Apostolico; ut quenquam visitet: vicem nihilominus reddidit dicto Praesuuincognitoque illum i visit; quo tempore etiam apud eum prandium sumpsit non sine magna consolatione mea, quod renovain cooperatus fuissem amicitiae, ex qua
709쪽
A.C. i676 ronationis satis intricata patuit. Tanti nempe etiam duorum concordia est; ut momenta rerum non raro ab illa pendeant, plusque quandoque binis conspirantibus pro sertum publica debeat Patria, quam mille alijs, quod hi preclaris Principum consiliis ceu minoria sydera coelestis O bitae rapiantur motu. Duobus ante Coronationem diebus Rex cum Regina Promnicii constitit, quo immediate expeditus ab avunculo meo cum complemento, ut gratularer felicem adventum & quaererem; commodumne seret Majestatibus, si Primas coram inviseret φ gratissime ex-Ceptus sum, promissum*: quocunque tempore Venire libuisset, exte sis brachiis suscipiendum. Nec mora: inscendit meam rhedam Archi piscopus, meque & duobus tantum honorarisis assumptis perrexit ri mnicium; ubi inter mille contestationes primum cum Rege, tum cum Regina aliquo consumpto tempore, & ceremonsis peragendis propositis in tuum retro discessit Palatium. Non describo publicum ingressum prima Februarii ad arcem absolutum, nec commemoro, qualiter pedes Rex ex arce in assistentia plurium Senatorum & Equestris Ordinis ad E clesiam super rupem se contulerit, ibi 3 sanctum Indigetem Suariislaum ad ejus lipsam deveneratus fuerit: quo etiam die duobus Regibus p Tentatum, habente orationem Episcopo Cracoviensi, qui in Casimiri la dibus multus adeo virum beneficia occupaverant) vix commemor to Michaele totum absolvit encomtum. Illuxit secundus Februarisi dies majora duo lumiliaria Sarmatici diadematis Tadsis Patriae imo univerib Christiano accensurus: eo enim die peracta Coronatio est in tanta omnis generis & conditionis honinum stequentia: ut aegre cum Primate penetrare potuerim, ipso etiam ingressu in Ecclesiam tam dissicili: ut ossiciales custodiis pnepositi invocandi fuerim quatenuS intromitter mur allegato; sine Primate Coronationem non abii vendam. J andeincepta ea grande murmur protestantium contra Coronationem Reginae extitit; quod tamen per amicos Regis sedatum conticuit, nec ego tum nomine avunculi mei openae parcus fui, in partes Regias renite tes traducendo. Coronationi in Ecclesia more solito absblutae succe1sit Convivium, cui avunculus meus non interfuit studiose subterfugiens ceditamen de loco cum Lenatis. Assedere Regiis Majestatibus Nuntius , postolicus Martelli, Episcopus Belloacensis Fourbinnunc Cardinalis Gal-har, & Oberbre Brandeburgici Legare, explose fuere tormenta, laetitia due vacatum. In crastino pro more theatrum in CracOViecit foro er ctum stetiti in quo Rex complures in Nobilium numerum authoravit omisis,3 Nuntiorum Vero hypocausto coeperunt Comitia sub directione Benedicti Sapieliae Thela arisi tum Curiae Litvame, Mareschalci nuper C mitiorum Electionis, qui deinde sub haec Comitia ossicium magni Tli saurarii a Crispino parente moderni Episcopi Samogitiae & Palatini tepscensis pretio comparavit. Certatum in his Comitiis acriter de Sc pione Mareschalcati est, diversis in diverses prout quin uni alterive favebat propendentibus. Aula Nicolaum Sienawski tum Vexilliferis
Regni optabat, alij autem omnes cum avunculo meo Principem CZa torγski Succamerarium Cracoviensem. Ultra hebdomadam ea tenui
contentio, indubie etiam ultra duratura; nisi tandem a Rege inductus I rs. is Primas Principi Cetarior hi persuasisset, ut ab ambitu desisteret, vi 'ms directionis cederet SieniaWio. Gravia item dissidia fuere praese tim inter Proceres Lilvaniae: supremus exercituum Dux Palatinus Vi 1nensis Pac & Princeps Radivilius Procancellarius idem , Campi dux Li vaniae mutuis in se ferebantur odiis; perstringebat Princeps Palatinum
710쪽
M secessione a Rege factam abitu 3 cum parte exercitus ex Valachia obliqua configebat censura; cum ipse interim in hostic perstitisset&per occasionem Pawoloraum in potestatem nostrum asseruisset: praetendebat proinde tum his fretus, tum quod Germanam Regis thori haberet sociam; ut a supremo Duce imposteriim cum sua divisione non dependeret. Nuntii etiam in partes abiere, uni huic, alii alteri tavebant non mne dispendio temporis, imo non sine distri ne boni publici, quod pestis haec in privata affectus, minabatur. Compositum tandem id nes tium, circa quod & mihi laborandum fuit, a Mediatoribus cum proposcionibus mediationis jam ad Ducem Stradomiae apud Bemardinos no-sbitantem, jam ad Principem ad Baranos in lapidea arcis manentem cucurrendo: donec Mediatorum, Primatis scilicet, Episcopi Cracovie sis, ct Principis WisinioWiechi tum Palatini Belgensis &Campiducis, cui in iisdem Comitiis major Regni clava obtigit, minore in Stanislaum Jablono-ki Palatinum Rumae translata, qua prudentiae qua authoritati ea ardua cessissent. Verum vix eae turbae sopitae fuerant, cum Velut eX condicto ante distributionem vacantium altera erupit tempestas, qua dignitas potissimum & authoritas Ducu exercituu ut videbatur nimia petebatur. Erat enim in votis, ut triennio nonnisi Ducalis penes unum potestas definiretur, alteri expirante termino deinde ad placitum Regis conserendae optabat id comuni sensu non tantum avunculus meus aliis Senatores, praesertim Ecclesiastici; verum etia Rex ipse nolens a terna ea esse potentiam qua ipse ante Electione gavisus fuerat. Alterufuit, requirebatur a Ducibusjuramentu. Vertam controversiae mox
extinctae sunt opera potissimu Reginae Jablonovicio faventis; cuius consortis Mater de domo Potociana Palatina Κiioviensis, uti & ipse Rustiae Palatina primo apud Regina loco & suma pollebant gratia. Nec Mareschalcus Nuntio tu defuit huic negotio in futuru providus quod clava iam tum meditaretur, uti re ipse postmodu illi collata est; ne in suum
caput aliquando redundaret suos ipse decreto conficeretur author: sic interna pace reddita studia ad extrinsecam tranquillitatem tuenda comverse sunt. Actu bellu Turcim feruebat: serio igitur Rex cogitare,quomodo marim' apparatus fieri posset; nec abnuit Resp. decrevit contri-hutiones, novis authoramentis copias augendas ianxit, projectum Regis de agrario peditatu constitutione firmavit; quod ultimum tum quidem
ut Regi videbatur) necessarium & justum; deinde abolitum fessi
quia graviter in hostico existentis Miis intenta hic miles frustrasset. I tercessit etiam non levis difficultas de haereditariis bonis recens coronati Principis qua deinde, in facile sopita fuisset, altera deCapitaneatibus hactenus in possessione regnatis existetib' excepit. Exigebatur, ut per distributiva justitia benemeritis cederet. Authores huius propositionis audiebat potissimu Nuntisi majoris Polonia Duce Petro Opaluishi Capitaneo Mie-dgyrgycensi,deinde Palatino Lenci cien. & Generiali Majoris Poloniae. Nihilominus & haec materia dispensante Republica in lavorem Regis decisa est; quid enim grandia Principis merita sibi non vendicarenty Ηonores vero Ecclesiastici ita distributi sunt; C aviensis Cathedra post Flo: rianum Casimirum CZartorysis, qui ad Archiepiscopatum promotus a MICHAELE breve ibidem luxit sydus, Episcopo Praemistiensi Sa nowski, collata ; Praemisit ensis vero Joanni Sbaski Uarmiensi postmodum Episcopo: Culmensis post Avunculum meum Joanni Malachomini Procancellario Regni deinde Epistopo Cracoviens; Luceoriensis Si
nisi in Dsbai Chelmensi, qui deinde Plocensis, C aviensis, tandem