장음표시 사용
741쪽
AEC. io 8 qua in ordine ad finem Comitiis faciendum accederetur, cum stitit activitatem Garnechi Notarius Canisi Regni, allegando Comitiis finem dari non posse nisi Nuntius rediisset. Missum ergo pro illo sed frustra, jam equis Palatini Pomaniensis expeditus fuerat. Disputatum dehinc, an rupta jam forent Comitia, siquidem haec conditio ab illo posita ad finem faciendum fuerat adimpleta. Soluta eo die sessione in spem reditus, tribus diebus agitabatur ea materia, sed quia Nuntius non comparuit; pro ruptis tanti fastidii Comitia judicata sunt. Vacans segillum post in Iachowski redditum Joanni Gninsta Palatino Maria humensi, qui voto habito de assequendo Cancellariatu, cum id fisse stra expectasset secularis, resbluit se ad spiritualem statum, primuinque sacrum celebravit Villanoviae ante Regium conclave, in quo ipsi adstiti. Eodem anno natus est Princeps Regius Constantinus, go autem Gneshae in Capitulo existens obtinui Abbatiam Wacho censem adjuvante sincere Palatina Κijoviensi nomineque Reginae tum Pu erae petente pro me, etsi Episcopus Camenecensis Oi ki m gni a Rege aestimatus concurreret. Vidit hoc anno Polonia mmiuLegatum Venetiis Franciscum Morosint. Maiestates se in Rusiam contulerunt, quo eas Nuntius Pallaviciiu postea Cardinalis secutus.
FACULTAS PROMOTIONUM COLLEGIO POSNANIENSi
SIgniscamm m. magna nos moueri cura propagandae eruditi nis literariae, Sacrae S e iliου, praesertim qua cum studio pietatis
Christia M eonjuncta sit, ad eam Imperij no seri dignitatem, fetis
citatemh comparandam qua eatera Christianitatis Regna Ihrere conspiciuntur. Et cum Universitate udiorum, ollegias Societatis
JESU Matres sunt es nutricentinis literatura, prudentias pro tua S sago necessaria, ac eteluti Minyira aterna Iapientiae mundum gubernantis. Proinde summi Pontifices singulari pietate ac providentia, ijsdem consistere eupientes perJuas literas Apostolicas Deci, alib- Iuribus, Pritalegi', exemptionibus es immunitatibus dotaverunt, atque omnibus universitatibus er Academijsi amoribuουμ,
is Novorum extensione aequipararunt, er eondecoraverunt, via
licet fellei, recordationiου Iuliud Papa Tertiuis die Olesima octatM IO, bris Anno 1s73 Pontiscatus fui Anno umo G Pius V. die Io. r. ιθ Anno 1ς7r nec non GREGORTUS XIV nonis Mah ABBois 8 Pontificatus sui Anno cto Batuerint, authoritate Apostolica eonfirmisint, s ampliarint; quatenus Magistri Es Profectores diacta Societatis ubifae etiam in locis, ubi Universitates sunt Hudisrῶ
742쪽
neuitas Premotio in Collegis minamenti S. I. II Cogetiorum Societatis quie f in ijs lectiones S dijutationes fre. A.c. io is entaverint, in quavis universitate ad gradus literarios quoscum , si in examines icientes inventi fuerint, non min s stapariformiter, quum si in universitatibus es Academise Audus rit, cursuum, quos in Collegis Societatis confecerint, habita ratione admitti poskntes desbeant. Nec non, ut Praepostus Generalis, vel de ej s licentia alimsquilibet ex Praepositis mel Rectoribus Collegiorum, in qu M ordinaria Artium liberalium, Philo ophia S Theologia lectiones habebuntur, cujus h ordinaris peragentur icholares, qui dictas lectiones jrequens ιaverint, cum per examinatores Societatis idonei inventi fuerint, ad gradus literarios in Collegiis Societatis dicta, intra Unietersitates exsissentes promovere valide, liciteque valeant. Insuper ut in alijs quose colligiis Societatis extra Universitates consistentibiis quoslibet Schola.
res, qui inibi sub eorum Collegiorum obedientia, directione er disci .plinastuduerint, ah putaverint, praevio, rigo se examine praedict c ob legiorum, in quibus artium Philoyophiae N Theologiae eursus peragant Praepositi mel Rectoris, de licentia Praepositi Generalis, Er per extensionem ejusdem sedis Apostolica etiam Praefecti altiorum Hudiorum cum duobuου mel tribus Doctoribus aut Magistris Societatis ejusdem ad id deligendis, ad quψeunfBaccalaureatus, licentiatura, Magiste rh N Doctoratus gratas promouere, ipsis sic promoti omnibM Pri. milegiis, praerogativis, immunitatibusf, gratiis S indultis, quibM Miij in universitatibus studiorum Generalium, de jure S con eludi ne siolent potiri, uti, gauderes maleant, perinde ac si gratas in uni mersitatibus hujusimodi accepissent supradicti Sancti dimi Patres pro
sua in bonum Aclesia promidentia concesterint, indulserint, extenderint, S ampliarint. Et haec omnia sub cautela, ne ullo unquam tempore aliquo mitio, aut defectu notentur, impugnenturh, poenis Ecclessasticis munita sint, prout btera Apostolica fusius loquuntur, es te
tantur. Idcirco hos quoqὸ eadem pietate ae argio gloria DEI, Regnisque noHri emolumento ducti, eum Religio um 'Dimi Ioath Societatis JESU inctitutum, novo, eoq, gemino, pietatis scilicet, S sitreatura
lumine, utris ante faculum illuxerit orbi, ab eaque humanas mentes mind eam caligine,quam senescentis mundi pridem netexerat alas,
nostrum quos Septentrionem, Dietiniori tum N politiori irradiate. νit scienti eodem ardore Ietentiarum amplitudinem cupientes, pari fatore praedictam docietatem JESU quam cum hae cote Apostο-licarum gratiarum, Privilegiorum, S concessorum etenientem olim eo lexa eLI Polonia . ater Nostra ejusq, Coilegia prosequimur, gratias situra dictas postolicas Regia liberalitate concedimus, impe timur, ,authoritate nostra communimus, aes istatim Clarum Collegium Societatis USU Pobnanienst, numerosa nobilis Iuventute
semper threnti limum, humanioribus es saeris Hudiis, cursibus Phis
743쪽
Alci678 Ayophia ac Deologia o reticorum conuersioni peroppor- 'acide Patria ab antiquo optime meratum, supra dictis p rogativis, gratijs, ac priuilegijs, uti S gauaere volumuου, S de psemis' dine potereatis Regia concedimus, quoniam ab eo loco procul absint uniuersitates Catholiea, vicina autem Prouincia Haeretica cum fluis
Sebosis e r Gymnasijsses repant, imo unica tantum in amplissimo Res gno nostro uniuersitas sit catholica, eontra quam Orthodoxa Regna habere boleant. In praedicto Claro Collegio Po naniensi dictae Societatis Prato in s vel Rector Collegij ejusdem, ae etiam Praefectus astiorum fluviorum, quostuns Auditores Artium Philobophia ae Theologia
post studia S cursus inibi jub Obedientia, ae diliciplina Colligij absolu
tos prauio rigor o examine, adhibitis Doctoribus uel Pro efforsebm ad id eligendis, si eorum suffragi' idonei inuenti fuerint, adgradus quoscun6 Barcalaureatus, licentiatura, Magister6 S Doctoratus promouere, laureas conferre, libere, valides de authoritate no-Bra Regia valeant, prout in Cosiegio dicta dociet tis Romano conferricenquerint. Promoti uero taliter omnibus Privilegiis prarogativis, ememptionibM, libertatibus S indultis, quibM alij in uniuersitatibus diorum Generalium ereati Doctores gaudent, uti, potiri es gaudere po'nt, non solum eorum instar, fled pari Ormiter ac si gradus in usniuersitatibus huIusmodi accepissent, quo melius pro Ecclesia defensi- 'ones augmento, contra Haereses vicinas doctrinael amijs cumulati, , dimicare queant. Volumus quo , ut proatum Clarum Collegium
PGnaniense Societatis JESU prohibere fauore nostro posit, ne qui'
quam intra quadraginta leucas in nostris Prouinciis Haeretica prauiolatis, Auditoria, Gymnasia, Academias erigere, excitarepr umat. Et hae euncta quemadmodum Regia dignitate bubditorum bono pro eis propaganda fidei Catholicae, pietatis; eruditionis, aepientiarum humanarum, diuinarums amplitudinis proprio motu profectabunt, ita perpetuis temporibuου ab omnibus S singulis fideliter obseruas riuolumus Jub gratia nostra amissione, ac in eontrauentores es commul ores Iurium SPriuilegiorum Regiorum in legibus Regni sancitis, ' poenis mandamus. In quorum Mem praestentes siteras manu noct subscriptas Sigilio Retri communiri justimus.
744쪽
DIALOGISMUS COLONI CUIUS PIm CUM STATISTA, 'DE CONCLUSA CUM TUR CIS PACE, ET SECin ΤuRIS EVENTIBUS. Anno I678. COLONUIGRariae Mo, quod tam sublimi caream scientia, FI pleni
sunt Statistae: id enim fere cum Sapientibus agitur, quod cum nostris primis parentibus, qui vix gustarunt de fruetuscientiae, exnunc Paradisum, pacatamque vitam amiserunt: Beata nostra simplicitas. Etiam enim modo conclusa cum Turcis, pace, ego exulto, tu demistb naso, moerore consumeris, magis abjedio animo, quim cum bellum duraret.
i Idem recum sentio, fateorve saepe per scientiam boni & ma, li homini Paradisum eripi; ideoque licet quisque novit sibi ceristo moriendum esse, non turbatur nihilominus, nisi a quo. piam edoceatur, quo anno, die, mortis genere, & cir cumstantijs siit moriturus: sic in aliis, felix qui suum ignorat in fortunium , cum saltem concesse , ante illud , quietus fruetur tempore. Si tantum consideras, quod pax sit optima rerum, nec penetrare mades aliud esse in titulo, aliud in pixide, fortunatus es, sed non diu. At ego pacem hanc non aliter, quam nauclerus turbatum fluctibus aequor, aut medicus soporosas in aegro affectiones considerans, helus esse nequeo, cum fluctus & naufragia cernam, nec somnum sed mortiferum Iethargum.
Ni stater, vos ipsi sapientes dicitis, cui in periculo concedi. tur tempus, concedi hoc ipso vitam; experientia quoquς docet, illum, qui se ferventi subduxit juri, periculum evasisse.
Verum quidem est alios scire periculis concesso uti tempore, sed non nos. Ut enim antiquiores non revolvam fastos, an non duo armis titia habuimus, ut nos contra Suecum praepara remus an usi sumus Moscoviticis i an Galatica bella suis caruerunt intervallis, quibus, si usi fuissemus, nunquam ad Turcicum bellum ventum fuisset: Gratis ergo censendum aliter, quam quod Turca sitib pallio pacis, bene sibi sit apud nos provisurus, capita
nostra numerat us, atque se contra nos armaturus.
Prudenter tu discurris, vere enim ita communiter apud nos agitur. Verumtamen spem meam in DEo colloco, fore ut Re gnum hoc, in quo tot Catholici, tot templa & coenobia, tans
745쪽
tus devotionis viget servor, interim non permittat, nec det paganis in servitutem; porrigatque illud erigendi modum.
Utinam quivis nostrum Christianus politicam suam in fundamento misericordiae DEi, uti debet, poneret i Ego dum naturas liter discurro, nihil detraho gratiar & omnipotentiae divina: ; certum tamen, & DEUM dare auxilium laborantibus, sublevare ei rigentes se, benedicere sui curam habentibus; unde dictum :Cum Iove manus move. Nec ego unquam de divina gratia desperavi, introspiciens tamen processus & excessus nostros, non ausum nostra' Genti id adscribere, quod sit digna favore DEi, prae sertim cum peccatorum nostrorum sarcina, id nos polliceri nobis apud illu Dominu non sinat, qui etiam filio suo non pepercit, licet alienas iniquitates portanti; & ulterius consideratione proceden do: ubi sunt sanctae illae terrael ubi Sion & sepulchri CHRISTI sanctuaria φ Ubi illae terrae fili j DEi sanguine consecratae mylteriis salutis nostrae decoratae ἰ ubi Christianae fid i primitiari Ubi Antiochenae, Constantinopolitanae Basilicae φ ubi octoginta Christiana Regna cum tribus Imperiis φ An non haec omnia nostras magno intexvallo superabant Ecclesiast Et tamen justo & inscrutabili Nu, minis judicio , Gentilium cesserunt profanationi. Non haec eo fine dicuntur, ut de misericordia Domini desperemus , vertim ut illius fidentes auxilio, ipsi quoque nostram cum timore salutem
Horrenda mihi revocasti: Ego tamen de extraordinario com cursu spem non abjiciens, sic mecuna ratiocinor: Dedit nobis DEUS Summum Pontificem, Μagnum Sanctae fidei, & conservan. dae poloniae Zelatorem ue Dedit strenuum Regem, qui tot se titudinis documentis , magnum sibi apud hostes nomen comparavit : Accedit ad haec notitia de celeriore inter Christianitatem pacificatione. Ubi ergo SANCTISSIΜUS Principes Christianos accenderit, ut Sanctam fidem tueri velint, nostrique Regis hesmicos ardores secundare, nos DEi ope unitis viribus, extra Danubium Turcam propulsabimus.
Quam fallacibus discursibus Patriae& vobis illuditis, ae decipitia
Nemo urique de paterna Supremi Pastoris dubitat sollicrurdine, qua etiam sanguinem & vitam, multo magis authoritatem, pro fide sancta exponeret. Verum id in reflexionem venire debet, quod adhuc tum, dum primo ex Arabibus Saracenorum nomine compellatis, dc Turcis, nunc iam adulta coalesceret potentia ue tota Christianitas ultra denas vices malum hoc in herba opprimere conaba
746쪽
Dialog mus de pare eum Turea πις
tur,ur, ex nondum maturis dentibus Palaestinam, AEgyptum,&Ly- A. .i678biam eriperet, 'ac succrescentem extirparet potentiam, conspirante in idem toties toto Christiano orbe, excitabant ad hoe cane bantque classicum Concionatorum & Confessariorum tubae ue toties Summus Pater ab alto , thesaurum inaestimabilem plenarum Indulgentiarum CHRISTI Heroibus aperiebat: Proficiscebantur Imperatores Orientis & occidentis; ibant Reges Galliae, Angliae, Porrugalliae, Poloni, , aliique ad illud bellum: Invadiabant in eum finem opulenta Patrimonia Principes, Galliae, Angliae, Ita φhae; Proficiscebatur cum eis ipse supremus PASTOR sub signis CHRISTI, Episcopos totumque spiritualem Statum suo trahens exemplo. Quid ex his omnibus emolumenti l piget revocando renovare dolorem: Quis abyssalia D E i penetrabit judicia, cur scilicet prope millio bellatorum sine fructu illa gesserint bellia lSummus Pontifex in via, Imperator in fluvio, Serenissimus Galliae Rex semel in carcere, secundo in peste, post eum Rex porrugatoliae in eadem mansit contagione; una eademque tempestate, hos minum quadraginta millia sunt demersa. Huc pertinent varnenses nostri Vladistat, Huniades , Scanderbegi; quae omnia post , fortunatos ab initio successus tristi exitu concludebantur. Quid dices hoc rerum statu, quando novissimis sarculis Haeresiarchar, tot Reges, Principes, Nationes, ex ovili CHRISTI ab obedientia Pontificia eduxerunt &seduxerunti Quando relus ille vere Christian9 intepuit, & Christiano orbi bella geri placuit nullos habitura triumphos, quia civilia. Monarchia Turcica in tribus orbis firmata partibus una domus Imperantium, caeteri servi. Tot posteritiae aucta gradibus, quor Christianitati decesserunt ; quomodo sperari a te potest Christianitas distracta & dilacerata auditura Supremi PASTORlS vocem , nobisque tam facile succursu.ra φ Habes prae oculis experimentum antiquiorum & praesentium temporum; Quis scilicet succursum dedit primo Choci mensi bello , quis novissimis temporibus η An non longe iacti a nobis vicitii & amici nostri, aliorsum vires suas convertendo & dirigendo , tum , cum nos sub fatorum ictu consisteremus t Eficacius ergo quid in praesenti rerum statu agendum est, relicta 'inani sipe; eo praesupposito fundamento, quod concessam nobis a Turca responsum, nisi mature sapiamus, futurum sit exilium.
Nescio prosectis quid jam tibi opponendum sit, qui tot tan
laque tenes memoria ue quomodo scilicet nunquam Christianitaticum hoc Μonarcha bella successerint, etiam pietate & zelo inster Christianos florente. Ergo iam nihil agenὸum est, ; sed penitus omnibus desperandum, in tantorum eonsideratione exemplarum p
747쪽
Nequaquani, scimus enim DEuΜ, saepe infirma Eligere, ut
confundat fortia. Eo fine illas adduxi historias, ut scires, Tursciculia hesium & viciniam, non posse cum alijs bellis ac vicis nisis comparari. Est enim id ignis consumens Regna & Provincias; non hic vicinus amicas admittit mediationes: non civilibus medijs novit agere cum vicinis. Quidquid voluerit, suum reputatue de pace non tra stat, nec conditiones acceptat, sed sibi plazita .jubet, ut potentia, innatusque imperat fastus, & ambi - tio. Legisti diarium Palatini ulmensis, quomodo scilicet de rebus ibi nostris tractatuin sit, quomodo de pari disputare non permissum, verum jussa suscipi pax qualis genti nostrae ab Impesratore est donata. Iam itaque hoc ex fastu devenire potes, quam res ibi nostrae vili pendantur: ut primo nunc non exemplo Caesaris, sed propria discinans ςxperientia: viculum malum, esse
omnibus quidem in aperto est, quidnam nobiscum in praesens agatur, sed futura, soli DEo persipecta sunt . Facile devenire potes, quidnam nobiscum agendum sit; imaginare tibi hostem nolitum in Podolia substitentem, velut acci pitrem perdicibus inhiare, quae vel ipso terrore terrae afixae , caput nequeunt attollere, sub tam terribili inspectore. Unde conclude, licebitne in Comitiolis, de bellicis verbum proferre
praepara mentis vel de eis tractare in Com:tijs : licebitne non Caput tantum verum etiam vocem attollere η permittemur ne col-
. ligationes cum externis inire φ Quandoquidem adhuc imminen te bello Turcico, dictum est Viennae Ablegato Polono: non possumus vobiscum de belli societate tractare; alias id supra Danubium consistens Turca cito resciret, praesertim cum apud nos secreti amor non vigeat. Considerandum quoque adjacen otes nobis Provincias nihil curare tam anxie, quam ut vicinis suis licet non adeo formidandis, & per bella distractis, ad gustum, ac beneplacitum vivant, nescio, pacis amore, an inani ter-tore ς Idem sperandum ab ijs Regionibus, quibus unica erit mora, deprecari bellum non provocare. Quid si, quod DEUS avertat, possidentibus Turcis Podoliam, orbitas nobis contingeret , quid tum demum nobiscum ageretur φ Si enim pares nobis vicini, nostris se tum ingerere solent eo praetextu negotijs, ut cum Electo Domino, pacatam colant viciniam, quid putas, liceret ri: nobis quidpiam de noliris fine consensu Portae rebus statuere, quae aut occupare thronos aut suos illis didicit clientes imponere φ
748쪽
7I maluistinus de pace eum Turea
Fateor me sapientiorem quidem, sed & inquietiorem tuo factuni esse discursu: pene enim jam perijmus 3 at nonne suo perest quodpiam morbo huic pharmacuml Non deest tibi rerum peritia, adeoque impossibile ut modum non invenias, quo possimus lapsis succurrere rebus.
Sperandum adhuc dum spiramus; non est tantopere dignis& sapientibus, nostra Patria evacuata subjectis, quae ramen, cum sciant, optima etiam consilia aut nequitia , aut invidia , aut congenir, hominibus corrumpi suspicione, difficile suos pos sunt promere sensus, priusquam certificentur, propensionem luam in odium non vertendam: praesertim, cum in comperto sit, homines illos, qui aliquot abhinc supra decem annis prae- aicebant omnia, quae nobiscum aguntur in hac Republicata mediaque suggerebant, mala pro bonis recepisse, invidias &acclamationes incurrisse, jacturam bonorum & honoris subiisse . Unde nisi restituamus libertatem sentiendi magnis in hae Republica hominibus, salubre non habebimus consilium. Ego interim hac praecautione meo coronidem imponam diis cursui , ut sciscet tempus nobis elabi non sinamus , quam diu aetas tam itrenui Regis activitate pallet; & priusquam hoσspes lito, domicilium fisat in Ucraina, in eaque fundet dominium , ac nos, nostrasque perpendat ac ponderet vires, & cum vicinis nostris, de nostrae Reipublicae rebus conveniat. Verum quomodo fiet istud φ Quandoquidem horum omnium anima est secretumue imperandi facultas, & obsequendi necessitas, quibus jam omnibus deficimus η Secretum enim in paucis, Imo perium, ut experimur, per non obsequentiam legi, nec penes Regem, nec penes legem; obsequium quoque ubinam inveniri possit, ignoro,
Videris jam discursium finire velle : at ego illum protrahi peto; Ultimus enim hic discur*s ad absolutum inclinare videtur Imperium, quod est ut periculosum nobis, sic invidiosum et unde tuam mihi, velim, explices mentem.
Imb vero scias me, sicut liber progenitus sum ex Antes natis, ita mori malle in libertate, quam vivere in servitute . Absit haec a liberi Regni civibus; Licet Monarchistae allegent statum Monarchicum esse tantae in Turca activitatis; ut illi resiste.
749쪽
nemo possit, nisi illi par opponatur potentia , Ideoque
multorum est sensus; Christianitatem parem non fore Turcis resistendo, nisi tota unius Monarchae subjecta fuerit imperio . Ego nihilominus gultum & amorem habens libertatis, illas Consideratione percurro & perpendo nationes, quae viventes mhbertate, habuerunt semper, dum necessitas exigebat, summa in periculis remedia, quibus intendere poterant activitatem. Unde hoc bene perpenso, quod in spatio Io annorum ad trecenta milliaria terrae, post tot clades & quidem ideo perdidimus, quod laxatis per summam libertatem nervis; vis tota in nobis elanguit, corpus vero Reipublicae velut exam inmis in littore truncus, prostratum in praedam cedit; cogitandum serib, ut salva libertate habere possimus & secretum, &imperandi facultatem, & obsequendi necessitatem, saltem ad aliquantum tempus. Hoc exposito, sensum meum de modis salvandarum rerum, opportuniori tempori reservando id a te peto ut non permittas candori meo , iinistra verborum inter pretatione invidiam parari, utique enim sentiendi libertas, d
' cumentum est non nocumentum libertatis.
Nollem te ulterioribus fatigare quaestionibus , quia ta smen a tanto viro doceri volo, fratribusque ante Comitiola id exponere; quandoquidem Turca ad hanc pacem adactus non est, unde illi haec erga nos gratia ' Metuo enim Danaos & d
Magnam id meretur considerationem, ut jam tibi ter minis saltem generalibus innui, quod, licet Turca non sit adactus armis noliris ad eam pacem, suis tamen est induct9utilitatibus; valebit enim illi mora haec in malum nostrum, Mejus bonum, quod colligi poterit ex sequentibus particularibus. Primo Quia arbitrantes Turcat Moschum in hac Borysthenis parte se illis non oppositurum; iverunt anno praeterito sub CZeherimum , ubi inventa residentia insperate coeperunt bellum , quod omnino illis pro quendum est, nobis tanti' retiistis, ut illo cum Moscho finito, aut pace inita; ubi cori ona nos verterint potentiam, non habeant quem meruant.' Seeundo ut sibi Dominium in Veraina fundarent, nobis que spem adimerent, jungendae nobis aliquando Colaticae Pootentiae, quae antea fuit contra nos.
Tertio ut fundata oeconomia in Ucraina, & Podolia , nostris contra nos bellarent sumptibusue nostrisque hominibus ,
in notiis Disiti sed by Coos e
750쪽
Dialogismm de pate eum Turea τυ
nobis essent formidabiles: Sicque his aliquot annis quibus nobiscum poterunt servare pacem, Valachiam & Moldaviam suae penitus subjicient possessioni: Tartaros eo habebunt obsequenstiores, & in campo numerosiores , quo potentiores in eorum erunt vicinia , qui si sub Zuraaeno fere sine exemplo , prorstis omnes in Turcico fuerunt Obsequio, ex quo Colaci in armistitium . consensu dato, absolverunt eos ab irruptione Constantinopoleos, nunc primum ubi Zaporoviam captaverint, a Borysthene Moscoritica pace securi, nostrae se an efacient aurae, po- dolienses, Turcicis robultiores, insidebunt equos, tormenta dccommeatus non erunt illis ab altera Danubaj parte convehemda , bene provisis commeaIibus & armamentarijs, in suis regionibus. Asiaticus & .Hgyptiacus miles, alacer ad bellum veniet, velut ad propriam domum & horreum, famem & incommoda non metuens. Sic toto ab Hungaria, usque versus Kiioviam nos cinger tractu, vix non medios ejus potentia, a quo
jam nos Danubius, Prutus, & Borysthenes non dividet. vii
vero consideraverit positionem & fertilitatem terrae, in qua viscinus hic consillans, quaqua versius nos cinxit, fatebitur, illum, terram nobis melle & laete fluentem recepisse, idque dunta xat reliquisse , quo vix pacis tempore possemus sustentari. Hare ergo commoda sunt, quae praevidebat Turca, dum nobis spe. cioso pacis titulo in charta oblato, re ipsa eo terribilius, quominus per edium bellum clarigaret. Haec itaque Turcae ex hoc bello accedent; quae vero nobis decesserunt & decedent, non ausim dicere; facile enim consideranti patere possunt: tago id tantum revoco, quod ante annos aliquot illa Comitia exsrorquebamus, in quibus per verbum: Quaret Scrutari nobis liceret publica conlilia, intentiones, & actus; nunc eo res deis veniet, ut singulis mensibus, a Porta, Cameneco, & ex Vocrama accurrant Crausij, Agar, Ablegati cum verbo: Quare t& ijs Inspectoribus, quos nobis peccata nostra, an immine tis fati necessitas providit, reddenda erit ratio cujusvis processsus, metu termini facti; adeoque etiam nos mittere tapius debebimus , eoque ipso aerarium publicum evacuare, inculando jam Turcas, jam Tartaros, jam Glacos, allegando armistitii instrumenta, quae, quomodo acceptabuntur, interrogandus elisset Palatinus Culmensis. Iam utique experimento id percipi. mus, quod verba sonant. Unde bene communiter dicitur, nos habere Turcarum pacem non Polonorum: Ea enim non ob stante, solvendum erit pro praeterito & fututo anno Exercitui stipendium, reddendae hybernae, omnia belli onera subeunda, in hac tanta calamitate & miseria nostra ue in qua non minus