Bernhardi Verzaschae scholarcae & archiatri, Centuria prima observationum medicarum. Cui accesserunt celeberrimorum virorum consilia & epistolae. Cum indicibus necessariis

221쪽

res omnino remiserunt, ista autem symptomata rempore menstruorum debito apparebant: tertio mense eadem symptomata redeunt, aegra rogat, ut rursus venaesectio instituatur, cum ex illa praeterito mense praesentaneum levamen percepisset , amnui : hinc etiam quarto, quinto,sexto, septimo dcoctavo mense recurrentibus iisdem symptomatiabus phlebotomia repetita,& circa finem noni me sis foemina ista filium bene valentem enixa suile Nolo tamen ut hisce exemplis persuasus junior Medicus audacior fiat in sanguine gravidis mittendo, sed illum oportet, prius morborum decursus& mulierum habitus diligenter examinare, hinc ubi manifestas phlebotomiae indicationes animavi Vertit, adstantes praemoneat, majus ex morbi si Vitia quam apertione venae periculum imminere,& tunc sanguinem parce educat: fi plethora largam sanguinis detractionem postulet, illa distinetis vicibus instituenda erit. Palmarium argumen tum, quod nonnulli contra venaesectiones gravia darum objiciunt, ex Hippocratis siec . Q. aphor. XXXI.

Wna abortit, ct magis si major fuerit faetus. Sed illis respondeo, aphorismum hunc esse explicandum de largissima Antiquorum sensuinis missione, quae mulieribus gravidis non saltem abortum sed etiam

mortem inducere posset, nam Veteres non unci

rum pro more seculi nostri, sed librarum pondere sanguinem in phlebotomiis eduxerant: protuli supra observat. XII. exemplum Oeconomi, cui ipso mei Galenus hora quinta tres libras sanguinis, &

N a bora

222쪽

hora nona rursus unam libram eduxit: quibusdam sex libras sanguinis una vice detractas fuisse test, tur idem Galenus in libro de curandi ratione per singulη. misson. cap. XIII. mirum igitur non est, quod largas istas venaesectiones vel mors cita aut lenta aliquo. ties subsequuta fuerit, uti hoc lib. IX. method. medend.

cap.X. Ore rotundo confitetur. Δύο

-ηSMς. a copiosa sanguinis missione duos in ipsis Modicorum manibus perire vidi, qui postquam animo linquo Tentur, nunquam revixerunt: multi vero etsi non protinusas postea propter virtutis infirmitatem perierunt, quos si quis citra ejus resolutionem vacuasset, minime peritisent: quin etiam aliqui iii morbos longos inιiderunt ; postqzam immodica inanitione resoluta naturalis vis fuit: aliis cum tam dicae vacuationis noxam sarcire non potuissent, in omne reliquum vita te vi totius corporis temperamentum frigidius redditum est: ex qua refrigeratione facile ex quavis occasione laesi alii decolorati ac malo corporis habitu vixerunt, alii ex eo ipse in morbos deciderunt exitiales, aquam intercutem, orthopnaeam, hepatis ac ventriculi imbecillitatem, apoplexiam

Oparaplextam. Certe nisii de largioribus istis Vet rum plebotomiis interpretemur aphorismu Hippocratis. tenui tibicine saltus erit; etenim pleni sunt innumeris observationibua libri Recentiorum M

223쪽

dicorum, qui attestantur, qvbd venaesectiones parisca manu administratae, gravidas mulieres inprimis plethoricas, morbis acutis phrenitide, pleuritide, angina, sebribusque continuis & malignis correptas ab imminente mortis periculo liberarint.

Visus imbecillitas,

Raesecti Bernensis Uxor triginta annorum iEasileum venit, & de visus imbecillitate imihi conquesta fuit, nam objecta sive proxima live remota recte cognoscere non potuit propter nubeculam, quam oculis obversari & viso. nem obtenebrare asseruit: cum in pupilla nullus defectus appareret, eademque visus imbecillitas nunc incrementum, moX decrementum sumeret, ab humoribus serosis & vaporibus in cerebro natura frigido circa regionem nervorum opticorum

eollectis malum hoc oriri, nullus dubitavi. Prima die sequens insuso purgans praesicripta fuit. N.f

224쪽

sor, rori ar. 6. folior. ferin. elect. tij. sem.foenis. Sq. coisrhindri praepar. f. cimam. macis, E 3β. incisa ct contusa dentur ad sacculum ex sindone albo, cui vim ag. veter. ntiq.o aq. euphras n0. afundantur, de quo potu singulis ut a ternis diebus hvj. cum regimine diaeta bibantur. Die octava ad revulsionem & derivationem humorum cervici vesicatorium appositum fuit. N. pulv. cantharid. iij. siem Map. 9J. euphorb. gr. viij. ferment. 9 acet. q. F. masa pro vesticatorio. Vesperi sequentem trage ampraestri psi. N. Jec. de nuc mosich. 3ι R. aromat. car oph l. dianthos, .73λ heis. euphras cum florib h. ol. il foenis. t. d. vuc. mosib. caryophyll. cimam. agi. d. bacchar. Fr.

f. F. s. a. tr ea consi eto modo Uurpanda. Die nono sequentes pilulas consului. N. extv. luc. major. .aurear. sine quibus '. arabic. 9ss. Ol.faenic. gr. 6. misce diligenter inormentur ex s. pilui. XV. deaur. co 'erg. putriciuamovi. siumantur quindecim singulis septimanis mane. Die decimo sequentes morsellos praescripsi. N. In b. euphras cum florib. h. θα. aromat. caryoph. 3 R. de nuί.msch 3I. consserv. rosari rabr. Iss.s. betonic. 3θ. cori. citri eoud. 3iij. ol. sitantifurnic. gi. f. cinam. macis, caryophysi. agi. ι,.sacch. opt. aq. euphrassoL g0. F. s. a. morsisti prolabitu usiurpandi. Die undecimo electuarium ad c

rebri & visus robur usurpavit. IV. cons e bras. ἔ,

betontc. q. s. F. s. a. electu.trium, de quo ad beneplacitum magnitudo nulla fumatur. Die duodecimo sequentem aquam ad visum roborandum praescripsi. N. aq. ophthalmic. nostr. giij. epilotic. nostr. IV. suo. opt. ἔβ. misce, sumamr cochlear plenum pro lubitu. ΓFormula aquae

225쪽

recens. siem. ani faenis. a 3issummitat. cum oro. euphras flest recenti quanti infundipossint, infund. per noctem vase bene pertur. mane per B. M. leni igne desistentur, O qua Ferretur ad inum. Formula aquae anti epilepticae meae talis est. N. radita paronarii, visi. quem fit, ori paron. giiij. filior. convall. betoniciatis tilia, gig. rori'ar. ruta ε .semin. paeon. excortii cinamom. st .-oebo bar. caryophyll. a nucisti, macis a 3θ. incisa infand. in Pin. ag. veteri nus aq. cerasor. ni . meliis lilior. convallis

c nq. sent per aliquot dies, deinde in B. M. destigentur. JEx usu horum remediorum diligenti visionem perfectam rursus sibi aequisivit, licui objecta r mota & propinqua perfecte discernere potueri ad recidivam impediendam sequentia remedia

praescripsi. N. rad.faeniculi Iis valerian. I, coria aram riori citri, a gli. MU. euphras Miiij. verben. betonici M'. melisse, absinth. rori ar a MD incisis o contusis a M. decem mensur. vini albi veter. de quo factam plenum maneo apud prandium pro primo haustu e curi. N. som. ω-mnis. Var. 30 famisiamst, a . carai, sileri monto. asd. folior. euphras cum foro. h. cinamom. 3ig. macu, caryopbss. Θ, sectar. O . Iviij. E. pulviri. de quo cochlear plenum cum vino albo

noctu ante somnum sumatur.

226쪽

Crurum imbecillitas, hepatis at nia, febris lenta , virium

languor.

Dominus meus clementissimus, mense praeteriti anni Iulio Basile- venit, ut se propter diversos morborum insultus, quos Celsitudo sua patiebatur, curae meae committeret. Absoluto examino in Serenissimo Principe, quinquaginta octo annos nato,observaviinsignem crurum debilitatem, hopatis atoniam cum mani-a-μηρον --tio laesione, obesi alias corporisconsumptionem, faciem subflavam a pristino eolore roseo quantum mutatam,fluxum alvi periculosum, rem Ientam,& universalem virium prosternationem. Ut unico remedio nam multorum medicamentorum apparatum fastidivit Serenissimus Princeps omniabus symptomatibus occurrerem, sequentem aquam destillatam praescripsi. N. hepar o cor cam mensium,

orale

227쪽

θα. aromat. rosac diatrionsantal. diambri dumosissi. a . cinnam. elect. U. caryophysi. Sij. macis h. incisis ct contusis assund. vini albi veter. lniiij. aq. f. tilia, betonic. Fabios cichor. anj. cerasor. mgr. .stent in infus per aliq. dies, postea s. a. destillantur, prius nodulo ex ambrigris. 33. mos oriental. 9, rostro alembici immisso. Posteaquam Serenissimus Princeps mane & vesperi cochlearia quatuor plena hujus aquae per duas septimanas usurpasset, praefata symptomata omnia imminuebantur: nam Celsitudo Sua novas in cruribus vires sentiebat, purpureus faciei color redibat, fluxus alvi cessabat, febris lenta decrescebat, & majus in universo corpore robur assurgebat: unde hujus aquae Virtutem maxime commendavit, interque alia mihi retulit, se magno cum valetudinis suae emolumento experiri, nonneminem solo invidiae fastu hoc remedium exibilasse. Respondi Serenissumo Principi: multorum annorum decursu quae.

tam riri Clarissimi in medicina dictaturam &fas o-sos meis studiis contradicendi impetus diu πολιμον, implacabilem pugnam, mihi indixisse ; qui ramen ruinosis suis machinamentia nihil aliud hactenus praestiterit, nisi qubd ego animum induxerim, sincere & constanter Durare se memet rebus semine secundis.

Interim si propter impetratam dictaturam Hiro vi r in Panegyristae desint,

Intonet ipsi sibi sim paeana relicturiai cactor celebris plausors eris au th trum

viri

228쪽

viribus ita recuperatis Serenissimus Princeps aqua Favarinam sive Piperinam quae in theca ampullarum fortiter obturatarum hue apportabatur)ὲ consito meo bibit, a cujus potu medico crura tantum robur acquisi verunt, ut post quatuordecim

dies solus nulli scipioni innixus obambulare & ab Illustrissimo& Excellentiissimo COMITE R AGMVNDO DE MONTE CUCULI &e. invitatus , sine molestia Esuvam in rheda proficisti

potuerit. Cum autem in itinere Basileam Serenissimus Princeps Scaphusium transiret, Dn. D. IV ferum vocavit, Sc ab illo petiit, ut de ancipiti valetudinis suae statu mecum conserret ; morem gessit excellentissimus Vir, & morbum Celsitudinis suae implicatum erudita epistola, quam heic subjungo, luce praeloque dignissima enodavit.

Salte plurimum a Domine.

nuper ad G RE. non statim scripserim, causa fuit repentinus meus & inexspectatus abitus ad Illustrissimum Dominum Comitem de Bisenisu, apud quem diutius quoque detinebar, ut scribendi occasio erepta fuerit. Interea diligenter animo volvi Serenissimi principis morbum, α quomodo ipsi occurrendum sit. Primarius affectus videtur crurum imbecillitas, ob quam nec fimmo talo stare nee citra sulturam incedere valet, quin genua labant. Caeteri affectus,de quibus e n- queritur, cum vel ejus causa sint, vel a pari causa

229쪽

OasERvATIONES MEDICAE. pendeant, in progressu literarum memorabuntur. Impotentia haec, cum nullum in musculis, ossibus vel articulis vitium palpetur aut visu cognoscatur, pendebit a spirituum animalium desectu aliquo, ob quem non sufficienter musculi vegetantur ad corporis molem seu sustinendam seu promovendam : deficient in musculis, vel quia illorum influxus per nervos praepeditur, aut quia a fonte per nervos rite apertos nec sussicientesneesatis vegeti ad musculos decenti vigore instaurandos transmittuntur. Obsticulum aliquod in nervis ab osse sacro ad crura descendentibus haerere sorte inde concludi posset,quod Serenissimus Princeps alumbis ad extremos pedes frigus sentiat, verum hoc tanti non erit, vel certe illi soli haec imbecillitas attribui non poterit, cum sedens aut decubuus prolubitu pedes moveat, insuper exquisito sensu in utroque pede praeditus sit. Igitur spiritus animales a cerebro & cerebello non debiti quantitate ad OS sacrum mittentur, non cerebri aut cerebelli magna aliqua culpa, cum abunde adhuc ad partes supra cingulum ablegentur,& Serenissimus Princeps sensibus externis & internis,etiam memoria,adhuc

valeat, nam totam morbi serrem exacte recensere atque enarrare valuit citra ullam haesitationem,

quod memoria gravius imminuta vix licuisset: quamvis non prorsus negaverim , labem ali- aliquam a febre continua ei aspersam fuisse, quod aliis quoque evenit, qui tanta ab illa passi non sunt. Verum desectus iste tota massa fanguinea repetendus videtur: nimirum massa sangui fimultam & gravem spirituum jacturam passa est in priri

se , s

230쪽

primordio harum calamitatum, quo tempore enormiter vomuit, profusissime venter fluxit, acutὸ

febricitavit, nam deliravit & lingua aridissima fuit: quamvis Serenittimus Princeps febrim malignam fuisse non credat, ego tamen talem fuisse valde suspicor, quia in castris, ubi viguit, illam contraxit, & licet aedes, ubi ex hac febre decubuerunt, non adierit, ViX tamen, dum castra peram

bulavit, contagium evitare potuit, imo dum forte illud cum aere hausit, gravius in corpus saeviit, quoniam die noctuque in tentorio commorans veneni eventilationem suppressa insensili transpiratione inhibuit: nec postea spiritus instaurati fuerunt, nam vomitus, diarrhaea, in qua faecibus pinguedo quaedam non sne colli quationis indicio innatavit, inappetentia & vini fastidium continuarunt: non ad dierum nec septimanarnm sed ad plurium mensium numerum, quae certe sine magno spirituum dispendio fieri nequeunt: nee adhuc spiritus instauratos esse testantur habitus corporis plurimum imminutus, color faciei a pristino&olim vivace inultum abscedens, subflavus scilicet&tenebricosus virium languor, qui nuper Eslivae adeo invaluit, ut vix teipothymiam evitare potuerit. Imo tantum abest, ut spiritus isti vivifici instaurentur apud Serenissimum Principem, ut po- tius quotidie adhuc pessundentur, nam ex pulsia frequenti & celeri cognovi, illum lente febricitare, ex recensione solutionis alvi frequentis fluxu coeliaco aegrotare, & ob fastidium vini Serenissimum Principem esticacissima spirituum refocillatione privari. Cum itaque in sanguine imprimis