Lvereti De rervm natvra, libri sex;

221쪽

DE RERUM NATURA Une quod ob admimum foede dictumue Huperbe Poenarum graue sit soluendi tempus adauetum 12ουβ summa etiam cum uis uiolenti per mare uenti induperatorem clamis super aequora verriteum ualidis pariter legionibus atque elephantis, non divom pacem uotis adit ac prece quaesit uentorum pauidua pace animasque secundas, 1230 equiquam, quoniam uiolento turbine saepe correptu nihilo fertur minus ad uada leti' usque adeo rea humana uis abdita quaedam optern et pulchros fracis saevasque secureSproculcare ac ludibrio sibi habere uidetur. 1235 denique sub pedibus tellu cum tota uacillat

concussaeque cadunt urbes dubiaeque minantur, quid mirum si se temnunt mortalia saecla atque potestatis magnas mirasque relinqunt in rebus uiri divom, quae euncta gubernent i 1240 QUEMADMODUM AURUM ARGENTUM PLUMBUM REPERTUM SIT Quod superest, aes atque aurum ferrumque repertumst et simul argenti pondus plumbique potestas, ignis ubi ingentis Hiluas ardore cremarcti montibu in magnia, seu caelo fulmine misso, siue quod inter se bellum siluestre gerentes 1246 hostibus intulerant ignem formidinis ergo, Eiue quod inducti terrae bonitate uolebant pandere agros pingui et pascua reddere rura, siue feras interficere et diteseere praeda. nam fovea atque igni prius eat uenarier ortum 1260 quam saepire plagis saltum canibusque iere.)122 vulo nequid1225 alii alia

222쪽

T LUCRETI CARI quidquid id est, quacumque e cava flammeus ardor horribili sonitu siluas exederat altis ab radicibus et terram pereoxerat igni, manabat uenia feruentibus in loca terrae 1266

concaua conueniens argenti riuus et auri, aeria item et plumbi. quae cum concreta uidebant posteris claro in terris splendere colore,

tollebant nitido capti leuique lepore et simili formata uidebant esse figura 1260

atque lacunarum fuerant uestigia cuique. um penetrabat eos posae haec liquefacta calore quamlibet in formam et faciem decurrere rerum et prorsum quamuis in acuta ac tenuia posse mucronum duel fastigia procudendo 1266 ut sibi tela parent, Hiluasque ut eaedere possint materiemque dolare et leuia radere tigna et terebrare etiam ac pertundere perque forare. e minus argento facere haec auroque parabant quam ualidi primum uiolentis uiribus aeris, 1270 equiquam, quoniam cedebat uieta potestas, nec poterant pariter durum Aufferre laborem. nam fuit in pretio magis aes aurumque iacebat propter inutilitatem hebeti mucrone retusum.

nune iacet aes, aurum in summum succesait honorem. 1276-si uoluenda aetas commutat tempora rerum:

quod fuit in pretio fit nullo denique honore; porro aliut succedit et e contemptibua exit inque dies magis adpetitur floretque repertum laudibus et miro est mortalis inter honore 1280

125 terras vulst terra1267 dolaret levare ac raderes fori dolare ac levare arida 1273 vulo tum

223쪽

DE RERUM NATURA QUEMADMODUM FERRUM INVENTUM SITNun tibi quo pacto ferri natura reperta sit facilest ipsi per te cognoscere Μemmi. Arma antiqua manus ungues dentesque fuerunt et lapides et item siluarum fragmina rami, et flamma atque ignes, postquam Eunt cognita primum 188βposterius ferri uis est aerisque rePerta. et prior aeris erat quam ferri cognitus usus, quo facilis magi ea natura et copia maior. aere Solum terrae tractabant, aereque belli miscebant fluctu et uulnera uasta serebant 1290 et pecus atque agros adimebant; nam facile ollis omnia cedebant armatis nuda et inerma). inde minutatim processit ferreus enata uersaque in obprobrium species ea falcia alienae, et ferro coepere solum proseindere terrae 12sbexaequataque sunt reperi certamina belli. et priua eat armatum in equi conacendere e laae moderarier hunc frenis dextraque uigere

quam biiugo curru belli temptare pericla. et biiugos prius est quam bis coniungere binos 1300

et quam falciferos armatum escendere currus. inde boues lueas turrit corpore, tetras, anguimanus, belli docuerunt uolnera Poeni sufferre et magnas artis turbare cateruas.

ic alit ex alio peperit discordia tristis, 130β horribile humani quod gentibus esset in armis, inque dies belli terroribus addidit augmen.

-Τemptarunt etiam tauros in moenere belli expertique sues saeuo Sunt mittere in hostis et ualidos partim prae se miaere leones 13101300 biiugo

224쪽

Τ. LVCRET CARI cum doctoribus armati saeuisque magistris qui moderarier his possent uinclisque tenere, equiquam, quoniam Permixta caede calentes turbabant saeui nullo discrimine turmas, terrifica capitum quatientis undique cristas, 1316 nec poterant equite fremitu perterrita equorum pectora mulcere et freni conuertere in hostis. inritata leae iaciebant corpora altuundique et adueraum uenientibus ora petebant et nee pinantia a tergo deripiebant 1320 deplexaeque dabant in terram uolnere uictos, morsibus adfixae ualidi atque unguibus uncis. iactabantque auos tauri pedibusque terebant et latera a uentre hauribant supter equorum cornibus et terram minitanti mente ruebant. 1326 et ualidia ocios caedebant dentibus apri tela infracta suo tinguentes sanguine aeui, in a fracta auo tinguentes sanguine tela, permixtasque dabant equitum peditumque ruinas. nam transuera feros exibant dentis adactus 1330

iumenta aut pedibus uentos erecta petebant, equiquam, quoniam ab nerui Euccisa uideres concidere atque graui terram consternere e v. siquos ante domi domitos satia esse putabant, effervescere cernebant in rebus agundis 1335 uolneribus clamore fuga terrore tumultu, nec poterant ullam partem redducere eorum; diffugiebat enim uarium genua omne ferarum; ut nunc saepe boues lueae ferro male mactae

diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere. 1340 si fuit ut facerent sed uix adducor ut ante

225쪽

DE RERUM NATURA Unon quierint animo praesentire atque uidere quam commune malum fieret foedumque futurum; et magis id pomis factum contendere in omni, in uariis mundis uaria ratione creatis, 1365 quam certo atque uno terrarum quolibet orbi.)sed facere id non tam uincendi spe uoluerunt, quam dare quod gemerent hostes, ipsique Perire, qui numero dissidebant armisque uacabant. Νexilis ante fuit uestis quam textile tegmen. 1360 textile post ferrumst, quia ferro tela paratur, nec ratione alia possunt tam leuia gigni insilia ae fusi radii scapique sonantes. et facere ante uiros lanam natura coegit quam muliebre genus nam longe praestat in arto 1365 et sollertius est multo genus omne uirile), agricolae donec uitio uertere seueri; ut muliebribus id manibus concedere uellent atque ipsi pariter durum sufferre laborem, atque Opere in duro durarent membra manusque. 1360 At specimen sationis et insitionis origo ipsa fuit rerum primum natura creatrix, arboribus quoniam bacae glandeaque caducae tempestiua dabant pullorum examina suyter; unde etiam libitumst stirpis committere ramis 366 et noua defodere in terram uirgulta per agr . inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli temptabant fructusque feros mansuescere terra cernebant indulgendo blandeque colendo. inque dies magis in montem succedere siluas 1370 cogebant infraque locum concedere cultis, prata laeus rivos segetes uinetaque laeta

226쪽

T LUCRETI CARI collibus et campis ut haberent, atque olearum caerula distinguens inter plaga currere posset per tumulos et convallis camposque profusa; 1376 ut nunc esse uides uario distincta lepore omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant arbustisque tenent felicibus opsita circum). At liquidas auium uoces imitarier ore ante fuit multo quam leuia carmina cantu 1380

concelebrare homines possent aurisque iuuare. et Zephyri caua per calamorum, sibila primum agrestis docuere caua inflare cicutas.

inde minutatim dulcis didicere querellas, tibia quas fundit digitis pulsata canentum, 1386

auia per nemora ac Silva SaltuSque reperta,

per loca pastorum deserta atque otia dia. sic unumquicquid paulatim protrahit aetas in medium ratioque in luminis eruit Maal

nec animos ollis mulcebant atque iuuabant 1390 cum satiate cibi; nam tum sunt omnia cordi. saepe itaque inter se prostrati in gramine molli Propter aquae rivom sub ramis arboris altae non magnis opibus iucunde corpora habebant, Praesertim eum tempestas ridebat et anni 1395 tempora pingebant uiridanti floribus herbas. tum ioca, tum sermo, tum dulces sae caehinni consuerant agrestis enim tum musa vigebat ;tum caput atque umeros plexis redimire coronis

floribus et foliis lasciuia laeta monebat, 1400

atque extra numerum procedere membra mouentes

duriter et duro terram pede pellere matrem; unde oriebantur risu dulcesque cachinni,

227쪽

DE RERUM NATURA Vomnia quod noua tum magis hae et mira vigebant. -et uigilantibus hinc aderant solacia somno .. 1606 ducere multimodis uoces et flectere cantus et super calamos uno percurrere labro. nde etiam uigiles nunc haec accepta tuentur et numerum seruare genus didicere, neque hilo maiorem interea capiunt dulcedini fruetum 1410 quam siluestre genus capiebat terrigenarum.

nam quod adest praesto, nisi quid cognouimus ante suauius, in primis placet et pollere uidetur, posteriorque fere melior res ilia reperta perdit et immutat sensus ad pristina quaeque. λελοsic odium coepit glandis, sic illa relicta strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta. pellis item cecidit uestis contempta ferinae; quam reor inuidia tali tunc esse repertam,

ut letum insidiis qui gessit primus obiret, 1 20

et tamen inter eos distractam sanguine multo disperiisse neque in fruetum conuertere quisse. tune igitur pelles, nunc aurum et purpura curis excercent hominum uitam belloque fatigant; quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit. 1425 frigus enim nudos sine pellibus excruciabat terrigenas; at nos nil laedit ueste carere purpurea atque auro signisque ingentibus apta, dum plebeia tamen sit quae defendere possit. rgo hominum genus in caAsum frustraque laborat 1630 semper et in curis consumit inanibu aevom, nimirum quia non cognouit quae sit habendi finis et omnino quoad crescat uera uesuPtRS.

228쪽

T LUCRETI CARI

idque minutatim uitam prouexit in altum et belli magnos commouit funditus aestus. 1436 At uigiles mundi magnum uersatile templum sol et luna suo lustrantes lumine circum

perdocuere homines annorum tempora uerti et certa ratione geri rem atque ordine certo.

Iam ualidis saepti degebant turribus aevom 1 40 et diuisa colebatur diaeretaque tellus. tum mare velivolis florebat nauibus atque auxilia ac socios iam pacto foedere habebant,

carminibus cum res gestas e Pere Poetae tradere nec multo priu Aunt elementa reperta. Αεο-propterea quid sit prius actum respicere aetas nostra nequit, nisi qua ratio uestigia monstrat.

Nauigia atque agri culturas moenia leges arma uia uestes et cetera de genere horum, Praemia delicias quoque uitae funditus omnis, 1660 carmina picturas, et daedala signa pestre, usus et impigrae simul experientia mentis paulatim docuit pedetemtim progredientis. te unumquicquid paulatim protrahit aetas in medium ratioque in luminis erigit oras. 1455 namque alid ex alio clarescere corde uidebant,

229쪽

LIBER SEX6SΡrimae frugiparos fetus mortalibus aegris dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae et recreaverunt uitam legesque rogarunt, et primae dederunt solacia dulcia uitae, cum genuere uirum tali cum corde repertum, omnia veridico qui quondam ex ore profudit; cuius et extincti propter diuina reperta diuolgata uetus iam ad caelum gloria fertur. nam cum uidit hic ad uictum quae flagitat usus omnia iam ferme mortalibus esse parata et proquam P Sent, uitam consistere tutam, diuitiis homines et honore et laude potentis adfluere atque bona gnatorum excellere fama, nec minus me domi cuiquam tamen anxia corda, atque animi ingratis uitam uexare querellis 16 pausa atque infestis coge saeuire querellis, intellogit ibi uitium uas moere ipsum omniaque illius uitio corrumpier intus quae conlata foris et commoda eumque uenirent; partim quod fluxum pertusumque eme uidebat, ut nulla posset ratione explerier umquam; partim quod taetro quasi onSpurcare Sapore

230쪽

T LUCRETI CARI omnia cernebat, quaecumque recePerat, intus.

veridicis igitur purgauit pectora dictis et finem statuit cuppedinis atque timoris 2

exposuitque bonum summum quo tendimus omnes quid foret, atque uiam monstrauit, tramite paruo qua possemus ad id recta contendere cursu, quidue mali foret in rebus mortalibu passim, quod fieret naturali uarieque uolaret 30 seu casu seu vi, quod si natura paraSSet, et quibus e portis occurri cuique deceret, et genus humanum frustra plerumque probauit uoluere curarum tristis in pectore fluctus. nam ueluti pueri trepidant atque omnia caecis 36 in tenebris metuunt, sic nos in luce timemus interdum, nihilo quae sunt metuenda magis quam quae pueri in tenebris auitant finguntque futura. unc igitur terrorem animi tenebr que necessest non radii solis nec lucida tela diei 40 discutiant, sed naturae species ratioque. 11 magis inceptum pergam pertexere dictis. Et quoniam docui mundi mortalia templa esse et natiuo consistere e Pore Relum, et quaequomque in eo fiunt fierique necessest, Spleraque dissolui, quae restant percipe Porro, quondoquidem semel insignem conscendere currum fQVI PROCURATIONEM DIS ATTRIBUIT MUM SIBI IPSUM DEDIS IMMORTALIBUS SOLLICITUDINES CONSTITUEREJuentorum exiriant, placentur omnia rursum quae fuerint sint placato conuersa fauore.