Lvereti De rervm natvra, libri sex;

191쪽

DE RERUM NATURA Urim cum res tantis morbis tantisque perietis εο temptarentur, ibi si tristior incubuisset eausa darent late eladem magnasque ruinas. nec ratione alia mortale eme videmur, inter nos nisi quod morbis aegrescimus idem atque illi quos a uita natura remouit. 350 QUARE AETERNITAS ESSE POSSIT Praeterea quaecumque manent aeterna necessust aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus ne penetrare pati sibi quicquam quod queat artas diaa lare intus partis, ut materiai corpora Sunt quorum naturam ostendimus ante, οβ aut ideo durare aetatem P Se per omnem, plagarum quia sunt expertia, sicut inane est quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum, aut etiam quia nulla loci fit copia circum, quo quasi res possint discedere dissoluique, 360 Aleut summarum summa est aeterna neque extra qui locus eat quo dissiliant neque e pora sunt quae possint incidere et ualida dimotuere plaga). t neque uti docui, solido cum eorpore mundi naturast, quoniam admixtumst in rebus inane, 365 nec tamen est ut inane, neque autem corΡora desunt, ex infinito quae possint forte coorta corruere hanc rerum uiolento turbine summam aut aliam quamuis eladem inportare pericli, nec Porro natura loci spatiumque profundi 370 deficit, exspargi quo possint moenia mundi, aut alia quavis possunt ui pulsa perire. aut igitur leti praeclusa est ianua caelone soli terraeque neque altis aequoris undis,

192쪽

sed patet immani et uasto respectat hiatu. 375 ET NATIVA ESSE CUM SINT MORTALIA

quare etiam nativa necessumat eonfiteare hae eadem neque enim mortali corPOre quae sunt,

ex infinito iam tempore adhue potuissent inmensi ualidas aeui contemnere uireS. Denique tantopere inter se eum maxima mundi 80 Pugnent membra, pio nequaquam concita bello, -nonne uides aliquam longi certaminis ollis posse dari finem, Vel cum sol et uapor omnis omnibus epotis umoribus exsuperarint lquod facere intendunt, neque adhuc conata patrarunt 386 tantum suppeditant amnes ultraque minantur omnia diluuiare ex alto gurgite ponti,

equiquRm, quoniam uerrentes aequora uenti

deminuunt radiisque retexens aetherius sol, et Siccare prius confidunt omnia posse 90 quam liquor incepti possit eontingere finem. -tantum spirante aequo certamine bellum inter se magnis de rebus cernere certant, cum semel interea fuerit superantior ignis et Semel, ut fama est, umor regnarit in arvis. 396 ignis enim superauit et ambens multa perussit, DE PHAETHONTE SOLIS FILIO auia cum Phaethonta rapa uis solis equorum aethere raptauit toto terrasque Per omniS. at pater omnipotens ira tum percitus aeri magnanimum Ρhaethonta repenti fulminis totv 00deturbauit quia in terram, solque cadenti uius aeternam succepit lampada mundi

193쪽

DE RERUM NATURA dialectosque redegit equos iunxitque trementis, inde suum per iter recreauit euncta gubernans, cilicet ut ueteres Graium cecinere poetae. 40β quod procul a vera nimis est ratione repulsum.)ignis enim superare potest ubi materiai ex infinito sunt corpora plura eo ta; inde eadunt uires aliqua ratione revictae, aut Pereunt res exustae torrentibus auris. 10 umor item quondam eoepit inserare coortus, ut fama est, hominum uita quando obruit undis. inde ubi uis aliqua ratione auersa reeeSSit, ex infinito fuerat quaeeumque coorta, constiterunt imbres et flumina uim minuerunt. 1σSed quibus ille modis coniectus materiai fundarit terram et caelum pontique Profunda, solis luna curaua, ex ordine Onam. ORIGO MUNDI ET OMNIUM nam certe neque consili primordia rerum ordine e Suo quaeque sagaci mente locarunt 20 ne quo quaeque darent motus pepigere profecto, sed quia multa modis multis primordia rerum ex infinit iam tempore percita plagis ponderibusque sui consuerunt conelia ferri omnimodisque Oire atque omnia pertemptare, εῖβquaecumque inter Se Omen congreSin ereare, propterea fit uti magnum uolgata per aevom omnigenus coetu et motus experiundo tandem conueniant ea quae Onuenta repente magnarum rerum fiunt exordia saepe 430

412 multas fort. Vultus vulsi urbis 428 vulo omne genus 429 vulo conVeeta

194쪽

T LUCRETI CAR1 terrai maris et caeli generisque animantum. Hi neque tum solis rota cerni lumine largo altivolans poterat nec magni sidera mundi nec mare ne caelum nec denique terra neque aerne similis nostris rebus res ulla uideri, 36 sed noua tempestas quaedam molesque eoortamnigenis e principiis, discordia quorum 440 interualla uia conexus pondera Plagas concursus motus turbabat proelia miscens, propter dissimilis formas uariasque figuras quod non omnia si poterant coniuncta manere nee motus inter sese dare eonuenientis. 446 diffugere inde loci parte coepere paresque 37 cum paribus iungi res et discludere mundum membraque diuidere et magna disponere partes, 439 hoc est, a terris altum secernere caelum, et sorsum mare, ut secret umore pateret, seorsus item puri secretique aetheris ignes. Quippe etenim primum terrai corpora quReque, Propterea quod erant grauia et perplexa coibant doin medio atque imas capiebant omnia sedes; quae quanto magis inter se perpleXa coibant, tam magi exPressere ea quae mare sidera solem lunamque essicerent et magni moenia mundi. Omnia enim magis hae e leuibus atque rutundis 466 seminibus multoque minoribu sunt elementis quam tellus. Ideo per rara foramina terrae partibus erumpens primus ae sustulit aether ignifer et multo secum leui apstulit ignis,

195쪽

DE RERUM NATURA Vnon alia longe ratione a saepe videmus 60 aurea eum Primum gemmantis rore per herbas matutina rubent radiati lumina solis; exalantque lacus nebulam fluviique Perennes, ipsaque ut interdum tellu fumare uidetur; omni quae sursum cum conciliantur in alto 466 e pore emeret subtexunt nubila caelum. -sic igitur tum se leuis ac diffusilis aethere pore Oneret circumdatus undique saepsit et late diffusus in omnia undique partis omnia sic auid complexu cetera saepsit. 470 DE SOLIS ET LUNAE MAGNITUDINE ET MOTU EORVM ET QUEMADMODUM NASCUNTUR Hune exordia sunt soli lunaeque secuta, interutraaque globi quorum uertuntur in auris; quae neque terra albi adscivit nee maximus aether, quod neque tam fuerunt grauia ut depressa ederent, nec leui ut possent per summas labier oras, 76 et tamen interutraaque ita sunt, ut corpora uiua ueraent et partes ut mundi totius extent; quod genus in nobis quaedam licet in statione

membra manere, tamen eum Sint ea quae moueantur).

His igitur rebus retractis terra repente, 80minum qua nunc e ponti plaga caerula tendit, suceidit et salso suffudit gurgite fossas. inque dies quant eireum magis aetheris aestus et radii solis cogebant undique terram uerberibus crebris extrema ad limina raptim, 48

in medio ut propulsa suo condensa coiret, tam magis expremus salsus de corpore sudor

468 stilo flexit 470 fori cepit

485 partem ulo in artum

196쪽

T LUCRETI CARI augebat mare manando eamΡ que natantiS,

et tanto magis illa foras elapsa uesabante Por multa uaporis et aeris altaque eaeli Assydensabant procul a terris fulgentia templa.sidebant eampi, reacebant montibus altia

RSeenSus neque enim poterant subsidere saxa nec pariter tantundem omnes Succumbere partis.

Sic igitur terrae oneret e pore pondus Asbconstitit atque omnis mundi quasi limus in imum confluxit grauis et subsedit funditus ut faex; inde mare inde aer inde aether ignifer ipse corporibus liquidi sunt omnia pura relicta, et leuiora alii alia, et liquidissimus aether 500 atque leuissimus aeria super influit auras, nee liquidum e pus turbantibus aeria auris e miseet sinit hae uiolentis omnia uerti turbinibus, sinit incertis turbare procellia, ipse suos ignis eri fert impote labens. 505 nam modice fluere atque uno posse aethera nisu signifieat Ροnti mare orto quod fluit aestu

unum labendi emaeruan usque tenorem.)Μotibus astrorum nunc quae Sit enuSRinnamus.

Principi magnus caeli si uortitur orbis, 10

ex utraque polum parti premere aera nobia dicendum est extraque tenere et laudere utrimque; inde alium supra fluere atque intendere eodem quo uoluenda micant aeterni sidera mundi; aut alium supter, contra qui subvehat orbem, 15 ut fluuios uersare rota atque haurira videmuS.

491 vulo donsebant 507 Ponto ulo Pontos 514 fori nocturni

197쪽

DE RERUM NATURA U-est etiam quoque uti possit caelum omne manere in statione, tamen cum lucida signa ferantur; sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus quaerentesque uiam circum uersantur et ignes 20 passim per caeli uoluont summania templa; siue aliunde fluens alicunde extrinsecus aeruersat agens ignis siue ipsi serpere possunt quo cuiusque cibu uocat atque inuitat euntis,

flammea Per eaelum p centis Orpora passim. 26 am quid in hoc mundo sit eorum ponere certum

diffelle est; sed quid possit fiatque per omne

in uariis mundis uaria ratione ereatis, id doceo plurisque sequor disponere estus , motibus astrorum quae possint esse per omne; 630 quibus una tamen siet hi quoque causa necessest quae uigeat motum signis; sed quae sit earum praecipere hautquaquamst pedetemtim progredientia. Terraque ut in media mundi regione quiescat, evanescere paulatim et decrescere pondus 636eonuenit, atque aliam naturam supter habere ex ineunte aeu coniunctam atque uniter aptam

partibus aeriis mundi quibus insita uiuit. ropterea non est oneri neque deprimit auras; ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra σεο ne caput est oneri collo nec denique totum corporis in pedibu pondus sentimus inesse; at quaecumque diris ueniunt inpostaque nobis pondera sunt laedunt, permulto saepe minora; usque adeo magni refert quid quaeque queat res. σεο ic igitur tellua non est aliena repente allata atque auri aliunde obiecta alienis, sed pariter prima concepta ab origine mundi

198쪽

T LUCRETI CARI certaque par eius, quasi nobis membra uidentur. praeterea grandi tonitrum euas repente, 660 terra Supra quae se sunt concutit omnia motu: quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset partibus aeriis mundi eaeloque reuincta. nam communibus inter se radicibus haerente ineunte aeuo coniuncta atque uniter apta. βύβ-nonne uides etiam quam magno pondere nobis sustineat e pus tenuissima uis animai propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est ldenique iam saltu pernici tollere e pus quid potis est nisi uis animae quae membra gubernatri 60

amne uides quantum tenui natura ualere possit, ubi est coniuncta graui eum Orpore, ut aereoniunctu terris et nobis est animi uis 'D SOLIS MAGNITUDINE Nec nimio solis maior rota nec minor ardoreSSe Mein, n tris quam sensibus esse uidetur. 665-nam quibus e patiis eumque ignes lumina possunt adicere et calidum membri adflare ua9 em,

nil illa his interuallis de orpore libant

flammarum, nil ad speciem eat contractior ignis. proinde, calor quoniam solis lumenque profusum 673 perueniunt nostros ad sensu et loca fulgent, 670 forma quoque hine solis debet filumque uideri, nil adeo ut possis plus aut minus addere, uere. 72 perueniunt nostros ad sensus et loca fulgentJ QDE LUNA -lunaque siue notho fertur 1 a lumine lustrans 575 siue suam proprio laeta de corpore lucem,

quidquid id est, nihil fertur maiore figura

560 quis

199쪽

DE RERUM NATURA quam nostris oculis qua cernimus, esse uidetur. nam prius omnia, quae longe semota tuemur aera Per multum, specie confusa uidentur 680

quam miς nui filum. quapropter luna necesse est,

quandoquidem claram speciem certamque figuram praebet, ut est ori extremis cumque notata, quantaque quantast, hinc nobis uideatur in alto. tremo quoscumque uidea hine aetheris ignes, βεβquandoquidem quoscumque in terris cernimus ignes , dum tremor, est elarus, dum cernitur ardor eorum, perparuom quiddam interdum mutare uidentur alteram utram in partem filum, quo longius absint, eire licet perquam pauxillo posse minores os eme uel exigua maioris parte breuique. DE CALOR SOLIS-Illud item non est mirandum, qua ratione 90 tantulus ille queat tantum sol mittere lumen, quod maria a terra omni caelumque rigando compleat et calido perfundat cuncta vapore. 593

quantaquoquest tanta hine nobis uidetur in alto βs6 nam licet hine mundi patefactum totius unum

largifluum fontem scatere atque erumPere lumen, ex omni mundo quia sic elementa uaporis undique conueniunt et sic coniectu eorum 600 confluit, ex uno capite hie ut profluat ardor. onne uides etiam quam late paruus aquai

prata riget sona interdum eampisque redundet lest etiam quoque uti non magno soli ab igni aera percipiat calidis feruoribus ardor, 606581 fori mitti 584 fori tantaque 588 alii uidetur 589 absit ulo absunt 601 fort. hine

200쪽

Τ. LV ET CARI Oportunus ita est si forte et idoneus aer, ut queat accendi paruis ardoribus ictus; quod genus interdum segete stipulamque videmus aecedere ex una scintilla incendia paAsim).Drsitan et rosea sol alte lampade lucens 10 posaideat multum caecis feruoribus ignem circum se, nullo qui ait fulgore notatus, aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum. Nec ratio solis simplex, et recta patescit, quo Paeto aestiui e partibus aegocerotis 16 brumalis adeat flexus atque inde reuertens canceri ut uertat meta ad solstitialis, lunaque mensibus id spatium uideatur obire,

annua sol in quo consumit temPora cursu.

non inquam, Simplex his rebus reddita causast. 620 DEMOCRITI DE SOLE-nam fieri uel cum primis id posse uidetur, Democriti quod sancta uiri sententia ponit, quanto quaeque magis sint terram sidera propter, tanto posse minus eum eaeli turbine ferri; evanescere enim rapidas illius et aeris 26 imminui subter uiris, ideoque relinqui paulatim solem cum posterioribu signis, inferior multo quod sit quam feruida signa). DE LUNAE CURSU et magis hoc lunam quanto demissior eius eursus abest procul a caelo terrisque propinquat, δ'

tanto posse minus cum signis tendere cursum.

flaceidiore etiam quanto iam turbine fertur inferior quam sol tanto magis omnia Signa hane adipiaciantur circum praeterque feruntur. ropterea fit ut hae ad signum quodque reuerti 636

617 vulo eaneri se