장음표시 사용
151쪽
Te ponderibus , s mensuris carmina.
ONO A Paeonijs ueterum memorat Plibellis Nosse iuuat pondus rebus natura locauit Corporeis. Elementa tuum regit omnia ponduS. Pondere terra manet.' uacuus quoque ponderis aether
Indesesia rapit uoluentis sidera mun
Ordiar a minimis, post haec maiora sequentur. Nam maius nihil est aliud, quam multa minuta. Semioboli duplum est obolus, quem pondere duplo
Gramma uocant, scripulum nostri diXere priores. Semina se ali siliquis latitantia curuis Attribuunt scripulo, lentes ueraciter octo, Aut totidem peltas, numerant, tristesue lupinos Bis duo. sed si par generatim his pondus inesset, Seruarent eadem diuersae pondera gentes: unciariant. Etenim cuncta non foedere certo Naturae, sed lege ualent, hominumq repertIS.
Inscripulis ternis drachmam quo pondere doctis Argenti facilis signatur pondus Athenis: Ho ceq. a drachma non re, sed nomine differt. zacitam si gemmes, aderit quem dicier audIS. Si ilicus Drachma scripuli si adiectio et
SeXtula quae fertur nam sex his uncia constat.
152쪽
Haec malo Latio libra est, gentiq. togatae.
Attica nam minor est ter quinque hanc deniq drachmis , Et ter uicenis tradunt explerier unam. Accipe praeterea, paruo quam nomine Graii Mnam uocitant, nostriq. Minam dixere priores. Centum hae sunt drachmae quod si decerpseris illis Quattuor, essicies hanc nostram denique libram.
Attica quae fiet , si quartam dempseris hinc , mna. Ceropium superest post haec dixisse talentum, Sexaginta minas seu uis sex millia drachmas Quod summum doctis perhibetur pondus Athenis: Nam nihil his oboloue minus , maius ue talento. Nunc dicam , solidae quae sit diuisio librae, Sive assis: nam sic legum dixere periti, Ex quo , quod soli capimus , perhibemur habere Dicimur, aut partis domini pro partibus huius:
Uncia nam librae si deest , digere deuncem: At si sextantem retrahas , erit ille decuncis. Sed nullum reliquo nomen semuncia certum Dempta dabit neque enim est huius sescuncia triplex. Dodrantem reliquum uocitant quadrante retracto. Cumque triens desit, bessem dixere priores. Ijdem septuncem dempto quincumce uocarunt. Post haec semissis solidi pars maκima fertur. Nam quae dimidium superat , pars esse negatur, Vt docuit tenui scribens in puluere musa Cetera dicta prius , quibus est semuncia maior.
Deponderibus,siue menseris humidorum Ust umo.
de ponderibus superest pars altera nobis umida metiri, seu frugum semina mauiS. Cujus principio nobis pandetur origo. A Pes longo spatio, latoque notetur in an glos Angulus ut par sit, quem claudit linea triplex.
Quattuor ex quadris medium cingatur inane: Amphora fit cubus quam ne uiolare liceret, Sacrauere Ioui Tarpeio in monte Quirites. Huius
153쪽
Huius dimidium fert Mna, ut uipsa medimni. Amphora, terque capit modium, sextarius istum Sex decies haurit, quot luitur in digitos pes. At colylas, quas, si placeat, dixisse licebit
Heminas, recipit geminas sextarius unus, Qui quater assumptris fit Graio nomine choenix. Adde duos, elaus fit vulgo, qui est congius idem, quo sextari nomen seci e priores Crediderim, quod eos capiat se congius unus. At colyte cyathos bis ternos una reccptat. Sed de abaco nubis id pondus saepe notatur. Bis quinque hunc faciunt drachmae, si appendere tentes. O baphus fiet, si quinque addantur ad illas. At mystrum cyathi quarta est, ac tertia mystri, Quam uocant cyanen capit haec cochlearia bina. Quod si mensurae pondus componere fas est, Solari cyathus pars est quae est uncia librae, Nec non Oxybaphi similis sescuncia fiet, Sicilicumque tibi mystro simulare licebit. Cochlear extremum est, scripulique imitabitur instar. Attica praeterea dicenda est amphora nobis, Seu cadus hanc facies, nostrae si adieceris urnam. Est iis decies quem conficit amphora nostris Culleus hac nulla maior est mensura liquoris. Est etiam terris quas aduena Nilus inundat, Artaba cui superat modi pars tertia post tres. Namque etiam modij explebitur artabam pleg.
De ponderibus uarioram liquorum, ad .
Llud praeterea tecum cohibere memento, Finitum pondus uarios seruare liquores. Nam librae, ut memorant, bessem seXtarius addet,
Seu puros pendas latices, seu dona Lyaei. Addunt semissem librae labentis olim. Selibramque serunt mellis superesse bilibri. Haec tamen assensu facili sunt credita nobis.
154쪽
Nec mersi puteis alices , aut sonte perenni Manantes , par pondus habent: non deniq uina Quae campi aut colles nuperue aut ante tulere, Quod tibi mechanica promptum est depromere musa Ducitur argenti tenuiue ex aere cylindrus Quantum inter nodos fragilis producit arundo. Cui cono interius modico pars ima grauatur, Ne totus sedeat , totusue supernatet undis. Lineaque a summa tenuis descendit ad ima Ducta superficie tot quaeq. in frusta secatur, Quot scripulis grauis est, argenti aerisue cylindrus. Hoc cuiusq. potest pondus spectare liquoris. Nam si tenuis erit, maiori mergitur unda. Si grauior, plures modulos superesse notabis. Aut si tantundem laticis sumatur utrimque, Pondere praestabit grauior si pondere secuna Conueniunt, tunc maior erit , quae tenuior unda est. Quod si ter septem numeros texisse cylindri Hos uideas latices , illos cepisse ter octo, His drachma grauius fatearis pondus inesse. Sed resertae qui tant umconferre liquoris ut grauior superet drachma quantum expulit undae Illius aut huius teretis pars mersa cylindri. Haec de mensuris quarum si signa requires Ex ipsis ueterum poteris cognoscere chartis:
De inuentione argenti auro in una massa perminii.
Vnc aliud partum ingenio trademus eodem. Argentum ultio si quis permisceat auro, Quantum id sit, quoue id possis deprendere pacto , Prima Syracusiimens prodidit alta magistri.
Regem nam q. ferunt Siculum, quam uouerat olim Caelicolum regi, ex auro statuisse coronam: Compertoq. dehinc furto, nam parte retenti Tantundemq. argent , opifex immiscuit auro , Orasse ingenium ciuis, qui mente sagaci, Quis modus argentis uiuo latitaret in auro,
155쪽
Repperit illaesum, quod dijs erat ante dicatum.
Quod te quale siet, paucis, aduerte, docebo. Lancibus aequatis, quibus haec appendere mos est, Argenti, atque auri, quod edax purgauerit ignis,
Impones libras, neutrum ut praeponderet: hasque Submittes in aquam quas pura ut ceperit unda, Protinus inclinat: pars haec, quae sustinet aurum,
Pensius hoc namque est, similari crassius unda. At tu siste iugum, medis q. e cardine centri Interualla nota, quantum discerpserit illinc, Quotque notis distet suspenso pondere filum. Fac drachmis constare tribus. Cognouimus ergo Argenti atque auri discrimina: denique libram Libra tribus drachmis superat, cum mergitur unda. Sume dehinc aurum, cui pars argentea mista est, Argentique meri par pondus, itemque sub unda Lancibus impositum specta propensior auri Materies subsistit enim, furtum q. docebit. Nam si ter senis superabitur altera drachmis, Sex solas libras auri dicemus inesse, Argenti reliquum quia nil in pondere differt Argentum argento, liquidis cum mergitur undis: Haec eadem puro deprendere possiimus auro, Si par corrupto pondus pars altera gestet. Nam quoties ternis pars illibata grauarit Correptam drachmis sub aquam, totidem esse notab1s Argenti libras, quas fraus permiscuit auro. Pars etiam libraequaevis si sorte supersit Haec quoque drachmarum simili tibi parte notetur. Necnon&sine aquis