장음표시 사용
11쪽
Irae ites exerint ut actum Eprae uetat de scriptione horarijsit perglobo aut L haericasu perficie conuexa.Sed i hos ni lauiamus qui aliquid ut alijs uni Mistuati. vi demanrietas ruribus dicemus. qui uelipsa integra aliorum uolumina sibi Myrudentesa
scribunt,e, quasi Herius ac celen Agiaris uimenti /m filiorum cLI enim laudaubi se . fit aproles quicqui eouu um i cnium iungo Eudo concepit,e, peperit miserandasi iram pi sparentibus orbitates, se et cum iactati eorum operum aut res mcuti tur,quae magna cum infama ras cerunt. ut scit impurissimus omninm Ioannes Tat nerus Hanno s. opino lumnosyrum Acmon Iration sproportionum motu loca
Eum contra Aristotelem, ω alios philosophos, iamdiu antea a lis editum, iterum pressum Veneti,s annosalutis. I s s .ita integrum id sum init ipVter thoris nomen immutauerit, quid enim mutauisset, qui nec percipere poterat quae in adis tatione contineretur'l emo uanus ab omni math matica cultate alienus, 'Di meritopropiare rassi simum inoran iam uerta itur,neu aliqua Sy abasutiat aut addita solitis tractatumst ceretur βψantu. ζredidit mi opinor me iam uitasunctum qui uni nunquaargui pose considit. ω non intestexit Fam temeritatem, qui seipsum milla argumentiis qualis j et prodidit. dum utre inflato inanis se iuris doctorem, di simul etiam musiri cessi rectorem asprcit, quasi iura doc re sit musici,aut iuri peritiscellam regere, dum
de magnetae, is motibus, tractatus emisit, nusquam in tituisse mathematicum nominauit,
Iedpoetam, eo quo crediderispoetae, aut musici,aut iurasseriti, e de naturabibus motibus eorporum Asprere, Abebaisaltem ω in hoc mentiri infamis imposeor, ut se mathemat cum in titulisprydicare ut in prefatione adlectorem eiu em usurpati opustuli se it, dum s Mathesios Ab elegi e Fcrraris' es alibi,irecentis,spluribus auditoribus praedica , cuius numeri auditorum nes tam quidem partem quiseiam uidit in Italia . in ditorio cuiusuis etiam primi nominis mathematici, quis inquum bos infames Ludauerit in Flauiam legem committentes ζ ac non potius iuxta cimctamina caesaris sententia m, ad G sium Aphricae Uicarrum reserribentis, sessubjerendor censeat' Absit getur ut uel bialiena a regem, uel qua a doctissimis uiris Eripta sunt repetam, cum ita ut carere nonpsi hoc autem nimio indigeat ocio. Mihi enim tantum m ne oti,ut non uacet, lector amanti Gqine aliuni asserepotussi,nunci Atanquam Mnata proponere. Hi si iturno Dis quo animo fruere laboribui, nec exiguum rei cias libellum, ut quamprimum de tui bonignitate bene Je ante in lucem prodeant caeteri, quos domitu rem tuamlar Da a buc continemus. Vale.
12쪽
Tabula eorum quae hoc uolumine
De altitudine poli supra oriZontem. . De eadem contra Petrum Nonium. . De eadem secundum antiquos,alio modo speculata. De eadem olongitudine diei. . . . .
De eadem ex amplitudine stellarum. . De eadem ex altitudine solari verticali. De eadem ex altitudine solari meridiana. Del nea meridiana oriZontali. De eadem ex hyperbole diurna. De eadem uno tintummodo puncto mediante. De eadem ex altitudine solari. De eadem ex hora data. De eadem ex amplitudine cuiusiuis corporis coelestis. De eadem nocti S tempore. . De inclinatione,siue declinitione parietum cap. v Cap.ACap. 3
De eadem p rieuim septentriona . Cap. Is Consequentia prscedentis capitis. De eadem tempore aequinoctij. De eadem ex hora cognita. Consequentia praecedentis capitis. De eadem iterum ex hora cognita. Consequens praecedentis cZpitis. . De eadem ex simplici gnomonis umbra in muro affixi.
De modo cognoscendi qua hor diei sol inueniatur In quouisaaimutpropo
De eodem ex discreto. ap. 2. Exemplum praecedentis capitis. Eap 29 De eodem ex triangulis sphericis. De eodem ex dictis triangulis,alia methodo.- cap. IIve crepusculisthaeoria. 1 , ap. 32 Crepukulorum praxi, -
13쪽
De eadem compendioSe. bDe eadem via triangulorum sphaericorum. De utilitate horarum communium. De utilitate horarumipalicarum. Iterum de horis communibu8.
De utilitate horarum ab ortu solis. De utilitate horarum re snpor lium De altitudine horarum inaequalium,qui babilonicae appellantur. De ijs qthe capitibus sequentibus continentur. De horologio communi oti Zontali. Theoria praecedentiS capitis. De horologiis communibus muralibus,ex methodo distincta. De ijsdem istiper omneS parietes. De iisdem ex methodo compendiosa. ap. o Examinatio circa eandem operationem modi antiquorum, secundumque omnia sere horologia communia muralia totius mundi fabricata fiunt. Cap. 9 , Comparatio modorum capitum praecedentium. Cap. o De Analemate ab Authore toto excogitat O, dc speculato. Cap. 31
De horologio italico oriεontali. Cap. 31 De horologio italico murali. Cap. 3De lineishorarijs italicis muralis absque tropico hyemali, & deprincipiis fi-gnorum,de cuspidibus domorum, delicrologijs italicis meridionalibus, M vectigalibus. Eap. Theoria aliquot praedi ctorum. Cap. 3 sDe horologio ab ortu. Cap. sDe horologio horarum temporalium. Ca p. IDe Iurologio italico orizontali ex discreto, ope triangulorum sphvii orti, absque necessitate tropicorum. Cap. 1 8 Demodo finiendi lineas horarias,pr cedenti capite inuentas. Cap. 19Suplementum ad I 2.primi,Nicolai CCpernici, necnon a d 3I. S I 2 cluarti Ioantiis Regiomontani. . L ap 6 De alio niodo lineandi horarias lineas itali 's cri hontales in Ieteri ininatas absque tropicorum vel triangulorum siphaer corum auxilio, in i ex continuo quam ex discreto. Cap.63 Decognitione anguli intercepti a circulo horario,& ab oritonte. Cap 61l 'e subiccto.6 i .capitis ex methodo compendiosa ac breui. Cap. 63 De eodem subiectosiipra murum propositum. Capi6 De
14쪽
'De eodem horologio italico, alia theoria. Cap sis De praxi praecede sitis capitis in orthontali horologio. Cap. sis De eodem praxi supra parietem obliquum. Cap. 67 D dem horologio italico alia methodo. Cap. 68 De eodem horologio italico ex alio Analemate . . Cap. 69 Examinatio modi antiquorum circa hyperboles destribendas. Eap. o De vero modo ex predicta methodo, ubi antiquorum error manifestatur. Cap.7r De pulchriori modo describendar hyperboles paralelli equatori. Cap.72De describendis lineis horarijs ex hyperbolis tropicoruria. Cap.73 De lineandis hyperbolis almicantarat seu circulorum altitudinum stupra murum. Cap.74
Demodo cognoscendi ex gnomonis umbra9 totius coeli litum. Cap.7 De modo describendi supra murum, eam terrae ,& maris partem, quae sibi edirecto obi jcitur ta ut ex gnomonis umbra possimus cognoscere solis li-tum,respectu totius terr globi. Cap. 6 De modo describelli horarias lineas in portione sph rica excavata. Cap.7 De examinatione pensiilium horologi Orinn, ta denouo horologio circulari.
De nouo horologio pensili. Map.79 Demodo lineandi horologia supratres facies tetrahedri. Cap. 8o De alio modo inueniendi punctum horet supra planum inclinatum origonti.
Cap. 8I . De modo ex discretocinueniendi angulum axis ornonialis cum facie tetr
De triplici modo sciendi quibus terre locis, vel maris, i exoriatur, Vel occ1- dat in quolibet temporis momento. I
De horologio italico uniuersili- . De altitudine solis qualibet hora. De azimul solis qua volueriS hora. . Cap do Demodo, ab antiquis tradito, altitudinis solis inueniendae quavis hora. Cap.87
Praecedentis capitis theoria. De aetimui iuxtaantiquorum methodum.
De fabricando horologio supra parietem orizonti inclinatum.
De horologio ex refractione radiorum De horologio ex ipserum reflexione. De horologio timpani forma. Cap. 83Cap 89
15쪽
De horologio mirabili atque exactissimo. Cap.93 De noua diuisione horologij circularis. Cap.9sDe horolo.horologiorumrotae serma. Cap.97 De nocturnis horis. Cap.98Dehorologio lunari. Cap.9s De errore Mutasteri circa gnomonum UmbraS. Cap. Ioo De nouoinstrumento conoidalicumsuis theorematibus. .
16쪽
de Gnomonum virib tunaque solarium vis. Adserens. EMAM PHILI RERTUM Allobrogum, di subalpinorum Dueem invictus. LIBER.
Nunc primum in lucem aeditus . .
usucipuusCnomonum, usus umbrarumst, dequibus tractatu ri sumus, cu ad compositionem horologiorues solarium pertineat,quorum prop infinit suntspecies, prout ouisque sibi R.necessitate, aut uolupi te ductus formam& locuAeligit, &- s omnino non eadem sit Wbiq; coeli constitutio,is icubi altior, allisi demissior ρpparogi cynosiira: prout regionis situs, aut νropius accedit ut longim recedit ab ipsis munai polis, quo fit ut nec ubique eadem in possit umbret qu*ntitas, atq; delineationum ratio. illud hi primis demonstrandum uidetur, qua possitcertissima, facilim uia cognqin ipsius poliaborreonte eleuatio, in quoςunque terr etfitupositus sit is qui iactarium
Ltitudoigitur poli ab orizonte,desiimetur inhiahe modo, qui ab antiquis descriptusest,interdiu benesis altitudinis meridiapi solis,n,2Wope altitudinis meridiantii cuius steli ,exsis,quet
. -- cogniti sunt, victimincognitis,qmmmcirculi desieripti non secantur ab orthonte, mediante maxima, minimaq; altitudine sua meridi na,ut scribit Petrus Apignus pum' tractatu de intr0ducti'ne geogr obica, utq; alij fellatum rei Mndi seruandum tamen est dili senter'ne liquam ex iis Milisthecistiamus,quae eirea polum magnbs ci culo describunt edpoti ut ex iis aliquam eligatim quae adipsum pol uni propius acce. t A dunt,
17쪽
dunt, qgia eae quae magnos circulos describunt, cum sent in meridiano sin ipso po b, demittunt di. suos per liti eam ct quam, ab statim loco ubi uapores eleuati reperiuntur, usque adqculuni nostrum; ob continuatam refractionem, cuius crusia est continua diuersitas diaphaneitatis, quae oblique penetratur ab ipsis radiis luminosis,& maiori copia ipsorum Vaporum, quae interponitur inter stellani in huiusmodi istu collocatam & nos, ra- dijs suis penetranxibus quasi per eum locum in quo vapore* extenduntur: neque item per eqrmin profudditatem,seu crasistiem,nullo intercedente medio, ad differentiam earum stellarum quae ςirc aenit, aut orizontis solum reperiuntur, ut ex praesenti figura facuo eognosci potest.
Cuius rei si quis desiderat sensibile inditium ita desiumat. In die aequino ctii figat stilum in pariete bene polito,& plano, qui sit perpen iculari ad orizontem, respiciat aliquam ex quartis meridianis, aut ipsi. australem
18쪽
De ne Gnomonica. 2plagam, deinde incipiat signare extremitatem umbrae stili , quae supra pati tem resultabit, statim atq; a sole ceperit illuminari, paulatim singulis me- dijs horis plus minusve, signetiam dictas extremitates umbrarum, dum sol pariete illuminat. Accipiatur deinde exacta regula, di supra dicta signa locetur: S statim apparebit signa eo tempore facta, quo Qt proximus erat ori-Zont i, declinare a rectitudine, & deoclum aliquantulum vergere, ita ut ipse sol appareat altior, quam pro rei veritate eme debeat,ob supradictas rati nes , quod facile ijs persuadebitur qui Vitellionem legerint, & obseruauerint refractionem radiorum,ob diuerstatem mediorum transparentium, &obliquitatem incidentiae. & eo maximes quis nouerit continuum augmentum perspicuitatis aeris a terra coelum versas. Neq; hic tacebo, minorem errorem commissum iri circa horam matutinam,quam uespertinam, quia inclinante sole,magna vaporum copia decidit, non item aduentante mane: idq; melius hyeme, quam testate successirum . melius item statim ut aer purgatus tenuiorq; factus avemis septentrionalibus si ierit. Idem praestari potest amplitudine solari mediante, aut alicuius incognitqstellae, sicq; mediante earum altitudine ab ori Aonte in circulo verticali, ab ascensione obliqua, cum arcu Ecclipticae cognito, gradu medij coeli cum amplitudine puncti orientis, aut cum opposito puncto, a gradu medii coeli cum puncto quod oritur aut occidit, stellis fixis cognitis, quae simul oriuntur vel occidunt, ab arcu semidiurno cognito, a maxima vel minima die cognita, aut quavis alia ipsius anni excepta aequinoctiali) ab altitudine lis ab ophonte cum a1im ut cognitis. Haecporro omnia tradita suetia' e, Si scriptis mandata ab antiquis,& a recentioribus usu ata, ut facile deprehendi
potest in Erasino Ostialdo, qui omnem fere sui primi mobilis rati em, a Petro Apiano desumpsit,Petrus vero Apianus haec eadem cum multiρ alijs propositionibus a Monte Regio accipiens sibi ipsi ascripsit. i
ritatis amicos admonere, Petrum Nonium decipi capite decimo libri. a. artis nauigandi, qui neot posse nos deuenire in cognitionem altitudinis poli, histribu tantum medijs, scillicet hora
cog nita, gradu solis,& altitudine ipsius lis ab . cui spondeo nullo alio requisito hoc recti Lime fieri posse, qua1nuis huiusinodi problema ab alijs nunquam, quod sciam propositum fuerit.Hoc ita seri poterit. Ponatur hic meridianus. a.b. c.d. in quo protracta sit ori Tontalis linea b. o. d. nec non verticalis.a.O .c. aequinoctiali Saul.LO.e. axis mundi. p. o.q diameter vero
19쪽
paralelli diurni .h.l .i.&diameter almi cantarat, in quo sol reperitur illa hora. n.sch. Cognitoigitur gradu solis, cognoscetur etiam eius declinatio, conis. quenter etiam illius sinus. o. l. Effl eius vice, coni plenaen tum quoq; illius declinationi, dabitur cum sin a uo. h.l. medietas videlicet diametri dicti paralelli, Sinus prsterea altituditiis solis sit. o. .vel eius uice, linus autetra versuS propositae horae erit. h.g.qui quisem nobi S cognitus erit, ex qhro. g. l. differetia. h.& l .h. nobis manifesta apparebit protracta postea.o. g.ipsa etiam nobis data eriti ope oa. St. . circundatites rectum angulum o l. g. expentillima primi Euclio vel ex. 26 primi Regio montani de triangulis. &similiter manifestabitur anguluS. l. o. g. ex. 27 dicti .lib. Ex o. g. &O .s datis postea dabitur. g. tertium latus trianguli orthogoni j .g.fo. ex praedicta, item&anguluS.g. .ca quo si maior,&borealis lacrii ab orirontis me subducemus angulum. g. o.l. minoroin, vel ei ad ij ciem WR si angui is gG l. non fuerit eius pars, vel detrahemuS g. O.f. ab angulo gio iust ipse angulus.g. .s fuerit meridionalis aboli Zontis axe,&ita ccignitusnobis erit Olus aeo. p. cuius iresiduus aiecto
20쪽
Dere suo νω. 3 Admonens, hac' ratione. cile' cognosci , quouersus posivus sit VerticaESettineat.a. x. h6o Stamini modo vii eniet spifimbrivtinam, punishias. g. sit vetius punctati .aulli versus in Inditisne eritve . i. um sinus veri .hR. hodie propositae; mai risdiu lingitisto. h. s. complementi declinationi sed iecontra, tu opunti ias. aer is Metius Ophnimo t. Secuin o g. equai fuerit.*ssinui altitudinisse lis,tunc punctus. g.idem erit cum utio Lin udi xeommuni ve riualislineae cum diametro paralelli, sed si punctus.g. fuerit.i. versiis. ab.l. nulli dubium erit, quin punctus dictus stetiadi ab eodem puncto verticali dicto,uersus i .sed si fuerit ab .l .ve sua otest fihri, ut ipse itinter.l. & dictu D verticalem punctum,vel in ps et verticali puncto, uel infra dictum punctum uerticalem,&.h. At si pse fuerit in dicto uerticali puncto, iani dixi quo modo id cognoscetiir: Meest ab aequalitate lineae.o.g. cum .o.s sed si in altero duorum locorum fuerit, hoc plane mydorinueniemus. Ponatur primb punctum dictum esse inter punctum uerticalem diametri paralelli,&punctum. l.centrum ipsus par telli, unde angulus interceptriS. ab O. g.&o.s hoc est.g.Ο. . nobi Scognitus erit ex supradictis; similiter & g.s quae quidem. g.s semper minor est porti ne illa diametri paralelli,terminata a puncto.g.&a puncto uerticalidi alve tri dicti; eo quod opposita fit semper angulo recto illius trianguli or- togonij. nunc detracta sit ista. g.La simu uersi h.g. propositae horae, a parte. g. tunc, si ab extremo residui,h.g. protracta suerit linea ad centrum. o. ipsa cum uerticali somprehendet anginum angustiorem angulo.g. O .f. quod quidem clarissim .endicium xrit,punctum .g. sse inter uerticalem & i. nam si angulus iste ultimo factss , fuerit maior angulo. co. g. manifestum erit, punctumg.sui inter h.&verticale up utetur ergo angulus dictus, ut veritas elucescat. Possumus igitur facillimi,ope trium illorum principiorum cognitoru, peruenire incognitionem earum omnium rerum, quae supersunt eo γmodo quem huc usu; tradidi. Ambiguitas Nonij locam nullum habet, nisi quando angulus sphaereis.b. a.c.suae figurae recto minor reperitur, videlicet dum altitudo lis abori strucimaiores declinauo et topria ab aequatore, Exempli gratia,st in secundo hi Aut 1 Assveridiano, sinus. o. s altitudinis s lis,maior sinu.o .l. declinationis eiusdem, sitq; primo punctus.g. australis ab axe.αό. ori Eontis, accipiatun pestea. sti elusileuiacis Indinis; qdP. g.