장음표시 사용
21쪽
a ini no i, &e. Sic legitur in Pandectis Florentinis, quod & Haloandri editio probat.
h Iuris enucleati. Declarati, & expIanati. C Ex omni vetere 2ure collecti . In libris Digestorum seu Pandectarum omne Ius antiquum collectum est A. Igitur in Prooemio Insit. d Digestorum seu Pandectarum. His libris Imperator i scriptionem praefixit Digestorum seu Pandectarum: Quoniam Ius omne in eisdem comprehensum est, α in artem digestum, seu ordinatum.
e De Dotitia, O Jure. Justitiae desinitio traditur ab Ulpiano in L Justitia 1. h. t. Iuris vero definitionem habes in
f Juri. Arti Iuris . g Prius. Cum nemo re quapiam uti possit , nisi vim naturamque illius perspectam, & cognitam habeat. li Nosse oportet. Verbum hoc, oportet, designat neceΩsitatem, quae imposita est Iuri operam daturo: nosse vid licet, unde nomen Iuris descendat. Qui vero Aecursum sequuntur, dicunt, quod verbum, oportet, hoc loco , non importat necessitatem: sed positum est improprie pro de-eer. Quod si nobis opponatur, quod non est boni Iuris Consula tam curiose 1ectari nomina, clim leges rebus imponantur non verbis. l. 2. in . C. commun. de legatis. R
ondetur quod imo solent prudentes ex etymologia, &proprietate nominum vim dc substantiam rerum investig re, tot. tu.F. de veta. O rer. Ag. ex Ant.Fab.
i TR autem yus a Jusitia appellatum . Sumendo Ius in concreto, idest, pro A rte Iuris, non in abstracto. k Jus s Ars boni ct aequi. Hoc est, Ars disceptandi controversias ex bono dc aequo: seu, ut aliis placere video, est Ars absolutae bonitatis & aequitatis. I Metu poenarum. Plerosque enim poena magis,quam h nestum in ossicio continetlarist. Io. Eth. cap. 9. Unde vers et is oderunt peccare boni virtutis amore , Oderunt peccare mali formidine poena. m '
22쪽
3m Praemiorum quoque exhortatione . Quandoque enim boni efficimur, spe futuri praemii .n Veram philosopbiam non mulatam. Idest, Philosophiam Stoicam, dc practico Civium usui probe accommodatam.
Ad Hujus studii. Hujus sa) stadii duae suntpositiones: publicum, e privatam. Publicum Jus est, quod a fatum b) rei Romanae spectat. c) . Privatum, quod ad singulorum d) utilitatem Sunt enim quaedam pistico se) utilia, quaedam f) privatim.
Publicum Ius in Sacris, in Sacerdotibus, in Magistratibus consulit. Privatum Jus tripartitum fg est: collectum etenimes ex naturalibuspraeceptis, aut gentium, aut civilibus.
a T Uiuotadii duae sunt positiones. Idest, duae sunt par-4 1 tes: quasi diceret, hoc studium positum est duabus in rebuε: nempe in ediscendo Iure publico dc privato.b Adfatum rei Romanae. Ideo dicitur, rei Romanae, quia versamur inJure Romano, genetaliter autem Ius publicum est, quod ad statum Reipublicae spectat. Rei porro verbum, ut generale, Ulpianus hic elegit: quo Romanum Orbem, dc Imperium significaret: ad quem modum legimus Vi gilium res Asiae dixisse. Postquam res visae, Priamique evertere gentem
Immeritam et visum peris.c Spectat. Scilicet principaliter. Nam ex consequentia, singulis etiam prosunt, quae sunt publich utilia.d Adsingulorum utilitatem. Scilicet principaliter, dc g neraliter . Nam ex consequentia sunt etiam publice utilia, quae ad singulorum utilitatem pertinent. Et quod ad unum aliquem privatum dumtaxat pertinet, Ius singulare, dc spe ciale, itemque privilegium dicitur. le Sunt enim quaedam publice utilia . Propriε publieε utilia sunt Sacra, Sacerdotes, Magistratus. Publicum igitur Ius in Sacris,in Sacerdotibus,tnMagistratibus cosistit,ut his in text.
23쪽
s Euadam privatim. Veluti quae ad acquirenda rerum dominia, ad possessiones, obligationes dc lactiones pertia
g Privatum Jus tripartitum es: eollectum etenis es, Sententia horum verborum haec est: Ius privatum ex tribus sontibus derivatum est: Collectum est enim partim ex naturalibus , partim ex gentium, partim ex Civilibus praeceptis. Ad s. Ius naturale. gus a) naturale es,quod natura omnia animalia docuis. Nam Jαι b) istud non humani generis proprium : sed omnium manimalium, quae in terra , quae in mari nascuntur, avium quoque commune es. Hinc descendit maris se atquesuemiana conjunctio, quam nos d) matrimonium appellamus: linc liberorum se) procreatis , hine f) educatio. UM mus etenim caetera quoque animalia,feras: g) etiam, uius
a T Us naturale, M. Ius naturale est, quod natura omnia. animalia docuit. Pro intellistentia hujus definitionis
animadvertite non referri ad Ius naturale, quidquid natura omnia animalia docet, sed ea tantliin, quae in vitae communione spectantur, ut ex subjectis in textu exemplis apparet. Ius enim ibi demum est, ubi aliqua communio est. Cicero De natura deorum lib. r. circa finem. Vitae autem communio maxime propria est hominum, &consequenter, ex communi DD. sententia, Jus proprie non cadit in bruta . Galvanus tamen de Usifructu cap. s. sub nuin. 7.& seq. contrariam opinionem defendit.b Nam Jus stad non humani generis proprium, Oc. HiSVerbis differentia Iuris naturalis & Iuris gentium significatur . Ius naturale omnibus animalibus commune est. JuS gentium proprium est humani generis. Seu, ut dicitur in uir. hujus nostrae Iegis , Ius gentium solis hominibus i
24쪽
e Hine defendit maris atqueformina con unctio. e. Maris&Deminae conjunctio, liberorum procreatio, α eorum
dem educatio in communione quadam Vitae cernuntur e ac Proprietas Iuris est, ut in vitae communione consistat, a ctore Aristotele Et intellige animorum, non corporum conjunctionem. Haec enim animorum conjunctio quodammodo reperitur etiam in brutis, sicuti enim bruta dicuntur habere animum revertendi, quandita reverti solent. g. mia monum , de rer. divis ita dici possunt habere animum simul vivendi, quandiu simul vivunt. Pac. in Analy. adprimip. Tit. Insit. de Jure nat. gent. O civ.d Guam nos mat imonium appellamus . Inter homines enim duntaxat haec maris & foeminae conjunctio, matrim mi nomen habet. e Hinc liberorum procreatio, hine educatio. Communis omnium animantium cinquit Cicero lib. i. de inci) est conjunctionis appetitus procreandi causa, cura quaedam eorum, quae procreata sunt. Et lib. 3. de ibus, sic scribit: Neque vero haec inter se congruere possent, ut natura αprocreari vellet, & diligi procreatos non curaret. Atque etiam in bestiis vis natur ae inspici potest, quarum in foetu dc educatione Iaborem cum cernim , naturae ipsius v cem videmur audire. f Hine educatis. Vide l. 3. ct 4. cod. de alend. liber. g Feras etiam. Fortasse I. C. scripserat, sera etiam . Gal.
h bilus Juris peritia censeri. Hoc est , iis qui legem hanc observant, adscribi. Theoph. in prisc. Tit. Instit. de Jure
Ad s. Ius gentium. Jus sa) gentium es, quo gentes humanae utuntur. auod is naturali recedere facile intelligere licet: quia illud omnibus animalibus , hocsolis hominibus inter se commune est .
25쪽
t ys ratjo inter omnes homines constituit, L omnespopu- si s. st . h. t. Ubi videbimus de hac re.
Lex ΙΙ. Pomponius libro singulari Enchiridii.
Veluti b) erga Deum religio: utparentibus, Ο patria
h TE lati erga Deum Religio, cte. Haec sunt exempla V Iuris gentium primarii. Vide notata' infra ad Lomnes populi se . . b. t. In verbo, βuod vero naturalis ratio. c Ut parentibus, ct patriae pareamus. Si hujus literae oris dinem spectemus, parentes patriae praeferendos esse dicem dum erit , lichi parentibus patriam praeserendam aliqui existiment. De nac quaestione vide Iacobum Bonjour ad nostram legem.
Lex III. Norentinus lib. 1. Institutionum.
Ut vim sa) , atque injuriampropulsemus. Nam jure hoc ev nit , ut quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, jure fori b) existimetur . Et cum inter c) nos cognationem quandam natura consiluit, consequens es hominem homini in Iuri nefas esse. a T TT mim, atque injuriam propulsemus. Hoc etiam esso exemplum Iuri entium primarii . Violentiae enim propulsatio , modo est communis Iuris naturali modo Iurisgentium primarii, sive naturalis humani: &Iuris quidem naturalis communis, si ea simpliciter ad corpus reseratur Iuris autem naturalis, sive gentium primarii , si ad animum, hoc est, ad propulsationem Injuriae illatae virtuti, ac naturali inter homines benevolentiae. Recte igitur ad Ius gentium primarium resertur propulsatio in nostra lege, quoniam in ea non agitur absolute de Vi, ac Inj
26쪽
Injuria corpori illata; sed de vi, ac Iniuria, quam intulit
homo homini haec autem offendit virtutem mutuae ben volentiae , ac dilectionis, quam humana natura inter homines desiderat. ex Gala. de Usufruct. cap. s. num. b Jurefecisse misimetur. Si tuendi duntaxat, non etiam ulciscendi causa factum sit, L Scientiam 4s. in e 1 ad leg. Aquit. Eum igitur, qui cum armis venit, possumus armis repellere. Sed hoc confestim, non ex intervallo, ι. 3. F. Eum igitur=de vi , O de vi arm. Confestim: Idest, i luco, in ipsa concertatione & congressu. l. βuipossessionem I .st. de Wi, ct de vi arm. Nam qui ex intervallo vim infert , cogitato infert: nectam ad defensionem, quam ad ultionem spectat: ultio autem prohibita est, dicta l. Scientiam 4s. in sine F ad leg. Aquit. LI. Cod. Unde vi. c Et cum inter nos cognationem quandam, Oc. Et quidem inter nos solos , non etiam inter bruta. Itaque soli homines eam cognationem violant, non bruta, & cum violant, Injuriam faciunt.
Lex IV. Ulpianus lib. 1. Institutionum.
Manumi nes quoque Juris sa) gentium sunt . EN autem manumisso , de manu missio , ides , datis libertatis . Nam quandiu quis in servitute es , manui ct potesatis possus es: manumissus liberatur potesate. Auae res ἀJure gentium originem sum ς : utpote cum jure naturali omnes liberi nascerentur et nec esset nota manumissis , eum serυitus esset incognita . Sed posea quam Jure gentium servitus invasit, secutum es benescium manumissonis r Oeum uno naIurali nomine homines appellarentur, Jure gemitum b tria genera esse coeperunt: liberi, sc) ct his contrarium servi, O tertium genus liberti, d) ias, hi qui deserant esse servi.
27쪽
α - b Jure gentium tria genera, cte. Antelas gentium, uno communi nomine omnes homines appellabantur: deinde Jure gentium servitute inventa, duo hominum genera esse coeperunt, liberi, & servi, & ad extremum manumissici tertium genus his inseruit libertinorum e qui clim inter liberos referrentur, natura liberi, ingenui appellati sunt, diseferentiae gratia.. c Liberi. Licet homines Iure naturali essent omnes revera liberi, non tamen tales dici poterant, cum nulli es.sent servi, ad quorum differentiam liberi appellarent uri
d Liberti, ides, hi qui desierant esse servi. Sic legitur in
Pand. Flor. In aliis legitur: Libertini, qui desierant esse servi: Quam lecturam ego non improbo. In libris Iuris, manum ii, nunc liberti, nunc libertini dicuntur, dc ro idem sunt. Ea tamen est inter has duas voces differentia , quod appellatio libertorum ad patronos refertur v. g. est libertus Caesaris, est liberta Agrippae, ac privatum quendam respectum denotat. Libertinorum vero appellatione status, seu conditio hominum significatur v. S. est homo libertinus, est mulier libertina .
Lex V. Hermogenianus lib. I. Iuris epitomarum. Ex Me Jure sa) gentium introducta b) bella : discretaegem
tes : regna condita: dominia di secta: agris termini positi raedi cia collocata et commercia , emptiones, sc) venditiones, locationes d) conductiones, obligationes se) insituta: emceptis' f) quibusdam, quae a Jure Civili introductae sunt.
a II X hoc Jure gentium. Secundario. Quae enim usu exi ta gente, & humanis necestitatibus, gentes humanae sibi constituerunt, constitutiones sunt Iuris gentium secundatii. Vide infra ad i. s. h. t. In verbo , βuod vero naturalis
h Introducta bella. Non tamen omnia bella possunt dici Iuris
28쪽
Iuris gentium, sed ea taniam, quae cum ratione instituumtur. Ubi enim mala voluntate, ulciscendi nimirum, vel nocendi cupiditate , aut dominandi libidine inseruntur, injustissima sunt.
c Emptiones I. I. in ess de contrahen. e Ld Loeationes I. I .ss. Locari. e Obligationes. Non tamen Actiones. Sunt enim omnes
illae ex Iure Civili. f Exceptis quibusdam, qua ὀ Jure civili, M. Exemplum pone in stipulatione, itemque in Emphyleusi, in literarum obligatione, od sposalitia largitate . .
Lex VI. Ulpianus lib. I. Institutionum .' gui a) civile es, quod neque b) in totum is naturali, vel
- gentium recedit, neque pre omnia ei servit. Itaque cum aliquid addimus, vel detrahimus Juri communi: Jus proprium, ides, Civile, scimus. Hoc igitur Jus nostrum comsat aut e ripto, d) aut ex non riptor ut apud Graecos , legum alia quidemscriptae, alia vero nonscripta.
Us eivile , cte. Seu Ius civile est Ius illud , quod quisque populus ipse sibi constituit. I. Omnes populi v. β. b. t. t trb βuod neque in totumi ὰ naturali, Oc. Ius Civile neque
in totum a naturali recedit, quia ab eo rectitudinem mutuatur, neque per Omnia ei servit, quia addendo, vel detrahendo in suos usus transfert. Ex Salomon. Ex hoc auis rem loco probari posse videtur, quod Iura naturalia sint mutabilia, eontra rem in s. Sed naturalia, Insit. de Jure nacgent. O civili. Qua de re videre potes praeceptorem meum Dominum Bartholomaeum Chesium Interpr. Iur. lib. I.
c Juri communi. Iuri naturali, vel gentium .d Aut exscripto, aut ex non ipto: ut apud Graecos, .
Et noa ineleganter in duas species Ius Civile des ibutum
29쪽
esse videtur, nam origo eius ab institutis duarum Civitatum, Athenarum stilicEt, & Lacedaemoniorum fluxisse videtur. In his enim Civitatibus ita agi solitum erat, ueLacedaemonii quidem magis ea, quae pro legibus observarent, memoriae mandarent: Athenienses vero ea, quae in legibus scripta comprehendissent, custodirent. s. Et non in eleganter, Insit. ue 3ure nac gen. O civ.
Lex VII. Papinianus lib. a. definitionum.
Jus autem sa) Civile es, quod ex legibus , plebiscitis, Senatus
consultis, decretis Principum, auctoritate b) prudentum menit. s. Jus Praetorium es, quod Praetores introduxerunt,
adjuvandi sc) , vel supplendi, d) vel corrigendi se) J-ris Ciυilis gratia , propter utilitatempublicam: quo O g honorarium dicitur, ad honorem Praetorum A n
a T Us autem civile, cte. Specialiter sumptum, quatenus opponitur Juri praetorio.
b Auctoritat prudentum. Sub auctoritate prudentum responsa eorum continentur. F. Responsa prudentum, Insit. de Jure nat. gent. O civ.e Adjuυandi. Adjuvat Praetor Ius Civile, clim v. g. ad bonorum possessionem vocat eos, ad quos pertinet haereditas Iure Civili. d Velsupplendi. Supplet Praetor Iuri Civili, cum V. gr. ad successionem vocat cognatos, qui Iure Civili neglecti
e Vel corrigendi . Corrigit Praetor Ius Civile data bon rum possessione contra Tabulas testamenti, quod Jure Civili valet. f Propter utilitatem publicam. Propter aequitatem,quam Praetor tuetvr & aestimat ex publica utilitate. g βuod o bonorarium, cte. Ius honorarium generaliter
dicitur, quod a Magistratibua constituitur, quod qui hon
30쪽
res gerunt, idest, Magistratus, auctoritatem huic Iuri dederunt . =. Praetorum quoque, de Jure nat. gen. O civ. Quare ius Praetorium honorarii Juris est portio, ut & Ius AEdiliasium . Quia tamen Ius Praetorium est major pars Iuris honorarii , cum dicimus Ius honorarium, solemus Ius Praet rium intelligere. Facit tem in dicto . s. Praetorum quoque, Insis. de Jure nat. gent. O civ.
Lex VIII. Martianus lib. r. Institutionum. Nam ipsum ca) Jus honorarium viva vox ίM est Puris
a NT Jus honorarium. Vide notata in fine. L l praecedentis legis. b Gυa vox es Juris Civilis. Cicero de legibus, Prael Nm legem loquentem esse ait.
Lex IX. Gaius lib. 1. Institutionum.
Omnes populi sa) , qui Iegibus , b - moribus reguntur . parti c) proprio : partim d) communi omniam bominu n Jure utuntur . Nam quod se) quisque populus irae . Mi Jus constituit, id ipsiusproprium Civitatis es, vocaturiso que Jus civile, quasi Pus fy proprium iasias civitatis. Euod vero. g) naturalis ratio inter omnes homines eonfiag uit, id apud omnes peraequὸ h) eu oditur : vocatur De d Jus gentium, quasi quo Jure omnes gentes urantur . l
Mmipopuli qui legibus, . Relativum,Qui,hoc loci
non ponitur restrictiuE, sed declarativE noc modor Omnes populi, qui scilicEt omnes legibus & moribus reguntur, &c. ex Bart.b Legibus ct moribus. Sive legibus tantum, ut Athe nienses, sive moribus tantlim, ut Lacedaemonii, sive legi- bus di moribus conjunctiai , ut Romani. 9. Constat autem, .