장음표시 사용
21쪽
cuncta r&rardi ,ialis quedam resto se rest c
quod omne oratoris officium, aut in iudieijs est, aut extra ius lata . horum de quibus iudicio ques itur, manifestum Flauo citi ea quς
ad iudicem non veniunt aut praeteritum habent tempus, aut Blurum: Praeteriti/audamus,aut vituperamus, de iuturis deliberamus. Item omnia' de quibus dicendum est aut certa sint necesse est, aut dubia. Certa,ut cuique est antrumus, laudat, aut culpat: ex dubijs parturi nobis ipsis ad delectationem sent libera, de bis
deliberatur , partim aliorum sententiae com missa, de his late contenditur.
In unoquoque genere duo sunt fines, alter qui ad genus ipssim pertinet, alter qui ad motus animorum adhibetur . . .
In Demonstrativo genere,finis qui ad iplum genus refertur est honestas; nam qui laudanti honesta facta celebrant; quod si quid utile, aut iustum esse factum dicunt,id ea de causa faciut, ut honestatem ac dignitatem eius, quem laudant, amplificent, & ita ad honestatem omnia referunt, quod Cicero in partitionibus expresse docuit: omnia enim sent prosecto laudanda
quae coniuncta cum virtute sent , & quae, cum viiijs, vituperantur. finis vero qui ad motus animorum accommodatur est delectatio, nam cum ij qui audiunt Oratoris tantum ingenium admirentur, debet orator totis viribus contendere, ut maximam auscultatorum animiSde lactationen, afferat. In
22쪽
t an Delibhratim genere, finis generis est ut
litas, ut sto loco videbitur; finis vero mouendi , in suasionibus est spes, in dissuasionibus rese midatio . - In Iudiciali genere, finis generis est aequitas. snis mouendi in accusetionibus- saeuitia, in
desensionibus clementiae . . . . U
Demonstrativum genus tempus praesens sp Oat,praeteritum etiam , & futurum. Delibera. tiuum futurum tantum, Iudiciale praeteritum.
De Genere Democbatiuo Excurso .
Enus hoc totum laudationum licet a Cicerone reij ci videatur, cum paucissimae huius generis orationes existant, raro enim per se tractatur non tamen omnino negligendum, aut repudiandum est, cum & ipse Cicero in Oratore ad Brutum eloquentiae formam hanc appellet nutricem eius Oratoris, quem
vult intormare, & de quo molitur aliquid e quisitius dicer . Nam ab hac & verborona copia alitur, &c. Tum paulo post: Dulce igi tur orationis genus, quod diximus proprium Sophistarum,pompς quam pugnae aptius,& Palestrae: dicatum, spretum, & pulsum foro , &c. Cumque laudationes sint quaedam quasi in innabula eloquentiae, ut idem Cicero ibidem Io, quirur, necesse est rudiores in hoc exornatio num genere, diu ante multumq. versari, si ad cam quam requirimus cloquentiam adspirent A 1 5 eo
23쪽
Ω eo vehementius Rebent in eo studi, operam Ponere, quod eo , quasi quodam cibo, omnis alatur, & illustretur oratio. Nam cum primis illis temporibus, quibus tenera adhuc & la, ctens eloquentia nondum extra fori septa prodierat, impolitiori dicendi genere primi illi
uterentur, Trasimachus Calcedonius discipulus Platonis, & Socratis, primus eloquentiam ad Plausus clamoresq. hominum incitandos iusti tuit, primusq., ut ait Suidas,colon,idest oratio nis membrum ostendit, & per eadem tempora Gorgias Leontinus discipulus Empedoclis, &Isocratis Magister, metaphoras,alegorias, ironias, & caetera orationis ornamenta excogitainuit. Sed ea, quae ab ijs inuenta sunt, ut modo primumq. nascentia,minuta, & vermiculorum similia quaedam nerunt, nimiumq. depicta sed ab Herodoto,& Tucydide exculta, tandem ab Isocrate persecta sum .
cuid sit genua demotinratiuum.
ΡErspicua est, ut aliorum, sic & huius generis definitio; nullus est enim,qui nesciat il-
Iud in laudatione vituperationeq. versari: unde& bipartita ista videretur esse debere tractatio, ut primum de genere laudum diceremus , secundo, qui modus in vituperando tenendus psisti:verum quia cognito uno contrario, alterum etiam cognoscitur, nos tantum de laudationi, bus agemus,quarum praecepta ad vir prandu etiam
24쪽
etiam poterunt reser i. Sed huic generi varia.
fuerunt imposita nomina;aballas enim demo Matiuu,dicitur sive,ut explicat Quintilianus, ostentationis causa tantum institutum sit, vehi quod eo virtutes , di vitia demonstrentur . sene qui Sophisticum appellent, quod, ut ait Cicero, eodem loco,proprium esset Sophistarum, quomnia eo psurimum Sophistae in publicis celebri-eatibus utebantur: ideoq. a nonnullis panegy'rieum appellatur:r a Cicerone modo laudatio, modo exornatio nominatur ia .Et: Quintilianus Ilaudativum,sed parum Latino vocabulo appelRIat. Et licet in hoc genere non m muς stultu' peratio quam laudatio,noinc tamen propriuaua laudationesumit,tuin quia Dequentius in pu iblicis orationibus laudare quam vituperare fori . liti semus,tum etiam quia ab eo, quod maxim excelliu in aliquare,tota res appellatur.Cenus hocintlsecrates senti in omnia dicendi generalditandirur, cum in omni genere & laus, S intuperatio insit. Nam vix in genere deliberatri poterit quis suadere,aut dissuadere,& in genere iudiciali. accusere,auhdelahdere iusi laudem'Nvituperationem admisceat ut Cicero pro Milone summis Milonem laudibus extollit, Ct dium autem deprimit, & acerrime vituperat verum cum sellii excogitatum sit,ut qui resi gestarum gloria soruerunt,digitis exornaretur laudibus, sine deliberativo di iudiciali esse potς rix,licet numqua separatum ab Oratoribus trainetur,2 certe nulli Ciceronis habeat ius.OI Q
25쪽
iis sit tantum id hoc genere': cumenim a quem Cicero laudat, hoc ideo facit, ut facilius persiuadeat eum digitissimum esses cui prςDn-.tissimarum rerum cura committarur, di i ob omnes orationes, quibus Cicero aliquem l dat , aut vituperat,ad deliberativum genus m- seruntur. i o . l. ol- Demonstrativo generi tempus p senat in ixime conuenit, quemadmodum deliberativo futurii, & iudiciale prεteritum propositum est Nam cum aliquem laudamus,ea quq tuno in e smat considerare debemus , & non qualis adtςa fuerit, aut qualis iuturus sit, fieri enim potest. . in antea laudabile vite institiuum sequutus sit nunc autem ab eo deflexerit: potest etiam dii tempus pr teritum, & futurum tommode dis fundi . prsteritum etiam exornati inmittin laudis affert, Se presertim cum quempiam a Gribus preclare gestis , & ex coniecturis Auicin dicimus eum longe meliorem futurum, celen
Quid laus, quid Iaudatio, o quomodo ti:
C Vm igitur Cenus hoc:exornationis. Omne in laude positum sit, videndum est , quid
laus sit, & quid laudatioι Aristoteles Imretor eorum primo, lauderii sic definit . . Laus oratio virtutis magnitudinem e plicanian qim Iententia iustaphionius. Sophicta. &
26쪽
ter virtutes.vere laudam potest I cstera verorides laudantur, Uroniam ad virtutem cui soli Iaus debetur,tamquam ad veram laudis originem restruntur .. Laudatio vero est oratio pr ;elaras actiones. & opera commemorans , disesenq. laus illaudationc,sicut virtus ab actioneή sicut enim bonς actionesti virtute proficiscum ita laudatio a laude,&qpe confunduntur, cumieripi aliquem laudamumr eius gestas, a viria tute tamen prosectasiostendere debemus . . a
capitaAristoteles reuocat,ac primum quidem serium appellat Atio in foro; curia; remiatijM & concionibus utimur, alterum otij S lit teratorum hominum, qui sepe in leuioribuzistis argumentis pertractandis animi causave santur. Huius duo sunt genera cum scilicet rea etiam viles conteriaptς, & abie claudantur. ut si mustam, si culicem ,aut etiam alia ignobiliora laudemus. Alteru cum res etiam pernisciola exornanturi ut mors, patricidium, fur tum,Tyrannus,viIsocrates, qui Bufridem lau dauit. Rursus,aut laudationes istie communes sunt, & publicae,ita ut nou una res tantum, aut
pecies, sed multa: simul laudentur, ut fieri se rei in celebritatibus publicis ia quibus & Deus regionis tutelaris, & regio ipsa,celebritatis in Λ stitutor,
27쪽
stitutor, victor, coronam laudantur, atque a. tiones panegyricae nominantur. Aut certe una res certa ὁefirudaq. celebratur, ut aut Deus Jus, aut homo,&c. eaeque orationes peculiari nomine en mia. appellanta, quae sunt quasi paruae panegyricae, orationes z Nam panegyris habebatut is x publico communiq. conuentu, en iniunt vero inter tribules, cumcommunia inter se conuiuia celebrarent sonesum enim est
in illis malo im res gestu, ut ait Cicero prima Tusculana decantari solitas fuisiciali tibia,& Pollux dictum encomtum existimauit,a loco, ubi maxima uentu populivictoria caneretur.' De Panegyrisis Merionilaus Acci . ' T
P Rimum ergo., de primo genere videamus
Panegyris,si notione nominis spectemus,m
hil est aliud quam hominum quaedam quasi co
gregatio, & collectio multarum variarumqere Tum et unde & malorum panegyris apud Pliniu.& corpus panegyricum apud Plutarchum significat tamen praecipue celebritates,&,ut Cicero ait, mercatus qui fiebant totius Graecie celebri rate, magno ludorum apparatu e Cur institutae sint,& de certaminibus que in iis exhiberenturi vide Isocratchi in panegyri .Herodotus lib. r. ab Aegyptiis institutas ait. Inter caetera autem Certamina erant & Oratorum, & Philosopho rum, & Poetarum disputationes, ut colligimus ex eodem Isocrate eodem loco. nam lia bau
28쪽
enctermones de orationes ad univcrsum populam congregatum, que panegurici vocabanturidi Arist. genus demonstrativum panegyricum appellat: unde & Panegyricus Isocratis aliorum;quod nomen postea ad priuatas certi,
rum rerum laudationes translatum est , ut Pa
negyricus Plinij, qui est tantum gratiaru actio
ad Traianum,ob consulatum acceptum eius beneficio. Hoc genus orationum Quintilianus ad deliberationes potius quam ad laudationes pertinere dicit, quia semper aut aliquid suaderent, aut dissuaderent,ut panegyricus Isocratis quo Graecqs ac bellum contra Barbaros susci, Piendum hortatur. aquam ego existimo istos sophistas, ob maiorem artificia commendati nem,specie quidem alicuius rei suadendae ad diacendum venisse;:cum tamen illa omnis oratio laudationem potissimum cotinerer, quod intelligi potest ex ea Isecratis oratione,quam modo pominaui, in qua cum bellum se Graecis persuaedere dicat, maximam tamen orationis partem in Atheniensium laudatione. consumpsit. Et quia iam hoc totum dicendi genus exoleuit m paucissima reflanthantiquorum oratorum iu hoc genere monumenta, praetermitti possiet eius
accuratior tractatio, ut quae aut non necessarria sit, aut minus usui sit Qtura, ne quid tamen desit ad abselutam generis demonstrativi
tractationem, quosdam quast sentest proferre Nolui,ex quibus omnis panegyricarum oratio, iam tractatio possit deduci. iria: primus
29쪽
- Primus igitur loeus ab eontes eommendaPtione, qui istas celebritates instituerunt, ducit poterit, ut Brtissimorum hominum virtus per specta redderetur, & nota, et ad eam imita dam cFeri incitarentur,omnes denique eripectatorum variatione, et Musicae suauitate de-l ictarentur. irr::. i ., i uisu et n Secundo loco, laudari potetit Deus ille, ci ius causa conuentus institutus est,& abi sex natio potissimum. sumi debet, quasillustriorata de eo Deo dicuntur. I DLir H Tertius locus erit regionis ac ciuitatis, in quo Oratoris indu a maxime exquiritur . P, Quartus locus potest esse comparatio hi ius, aut regionis, aut ciuitatis cum aliis quae celebritates huiusmodi exhibeant . . . . Quintus locus ipsius mercatus laudes eo:
tinebit,ac primo quod initium habuerit,a quolci quando institutus sit, si fabula quaepiam sit
aut historia,non prietereatur,aut aliquid ex aliquitate repetitum . Locus etiam nω ne Dyendus,& de tempore apra quaepiam dicenda , si vere aut hyeme, &c. Videndus etiam modus certaminum, sintne exercitationes tantum, an Musica etiam adhibeatur: s utrianique, dicemus prudenter ad leuandos certaminum lab res Musicam iuisae adiunctam, riura ut virtus excitaretur &animidelectarentur. Sin tantum Musica aut histrionicat actioiaes praebeantur,ducemus id institutum ad remissionem continuo rum laborum, vide Dionysium. de Panegyri ee P. Scal,
30쪽
Malim in is . V . tm . Sextus locus, coronae. & pro ii laudatiooit, iacmiuio victoriam pronimciabimus , tum gerius coronae, si quernea, quod Ioui sacra. quod antiquis cibus fuerit, quae oracula edidem si oliva quod Mineruaeiacra,quod Tropheaox ea arbope conficerentur, quod victoriae pariosq. symbolum sit, quod Pallas cum Neptunuvicisset, ea se coronauerit, quod Athletis Cerritantibusxtilis &α tum coronam dari tam vilis pretij , quae testificatio virtutis potius, quam virtutis merces sit cum virtuti par pretiui osse notu possit,seque ipsa contenta sit. uvsa qisdem virtMsbimet pulcherrima mercet. t. i Septimus locus, ducetur a laude R gonotetau ithoiiauus locus in exhortatione potitus est. ut qui vicerutrixantae virtutis laude gaudeant, quam in his umbratilibus certaminibus ostennderunt, patriae postulanti non denegent, & alij ad illorum imitationem accendantur & inflam,
QVi Dei laudationem instituerint, in eaq,
fuerint materia ex professo tractanda versati, nulli quidem, ut legerim, reperiuntur oratores,& si qui sunt,non multum complexos crederem, cum utS. Nazianaenus in oratione de sacra Theologia docet) de Diuina illa nat xa exiguam quamdam, di velutiper caliginem ε .l cognitio