장음표시 사용
31쪽
perfectum quantum dieri potest Oratorem, , quaero, collegi tum ex sacris, turn etiam Ex profanis auctoribus, ea quae ad Deum laudaniadum sumi posse videbantur , neque tamen ita
iubtiliter, ut a Theologis disputari solent i sedet
quantu oratoria vis dicendo omarcidi illustra ire potest.Atque ilIud in primis obseruandu est, de Deo nos posse biseria loqui,aut eo pacto qui homines laudare solemus, scilicet aquod non vincatur a cupiditatibus,aut quod aliquod boὼ 'num agat ad se redundans, perficiens phoc autem seri non debet cum nulla ne oni ni ex partoperfectus indigeat persectione , n . Prophetς hoc modo cum laudandum esse dixerunt, ineptum enim ac absilesimi viet Deum ita laudare, inquit Philosophuspquoniam eum
nobis similem faceremus r Isti . Alio modo Deum laudare possumus tam h quam bonorum omnium, quas tabelraus,auctorem,& beneiactore nostrum, ut grati &mem res tantoria D in nos collatorum beneficiorum,
summis ci lavdibus stratias prerijs agentes,esse quoad seri potest videamur. Quodvi Dcilius,&distinetius consequamur,primum liauiti vel tu
narraturi exluc ducere poterimus, quod nullaruerit tam barbara natio ulla gens tam effera, cui de Diuina illinaturae non intrita esset per 'suasio,cum haec mundi sovrm,hie ordo,hςc mi mersi consensio, hic orbium c lesti uniformis
motuS,situs, numerus,disparatas elanatν,equalitas o
32쪽
litas,in tanta moto varietate tonstantia, totis accessus & recessus varij,teporu vicissitudines, quae a Qrtuna varietatis & inconstantiae amica esse non possunt , rerum omnium creatarum taadmirabilis proportio,& elegas descriptio, tanta sui admiratione moueant, ut vel immanes serae,si intelligere,ac loqui possent, aliquod numeesse & faterentur, & praedicare t, maluerintq. homines, cum in alijs vitae partibus vota nimiii ahelluis sibi differre videretur, se rebus inanimis subiicere,& stipitem,aut lapide venerari,quam
sine religione vivere,adeo omnium animoS co , munis de Deo praenotio occupauerat.& hsc rationibus & auctoritatibus, quae essicaciores via debui cofirmari possunt,ut si qui serte fuerintci in lata luce caecutiant,plane veritatis lumine' illustrentur.Secundo loco ostendere poterimus hinc effici ut maxima omnes Dei cognoscendi incesserit cupiditas,& Philosophorum multi in illius Diuinae naturae inuestigatione plurimunt laboris consiimpserint: tum addere,animos nostros, eande ad Deum habere comparationem, quam oculus noctuae ad splendidissimum solis lumen, cuius lata est virtus, ut oculorum aciein perstringat.Tadem coparatione uti, hoc modo, si Philos hi tot seculorum laboribus, non ιΓΟ- - do animi, sed ne corporis quidem cognitionem Consequi potuerunt,quanto minus et am nos diu in1mq. illam naturamyTertio loco, hinc factsi esse, ut cum Deum appeterent,nec quis, aut ubi esset,intelligere posciat, ad muta sese rerum
33쪽
simulacra corenda comaerterint e quorum se perstitionibus S. Thomas, Augustinus, umeplures alij copiose tractant. il Quarto loco, cumq; ita sit, posse nos tantum rerum creatarum beneficio ad creatoris cognitionem perueniret inuisibilia enim Dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur. rati
cinatione uti,et ostendere,ex rebus a Deo factis ad Dei nos posse cognitionem accedere.sic Ci- cero de Natura Deorum, ex ordine rerum verum Deum. olligit. sic Clemens Alexandr. oratione adhortatoria ad gentes, ex ordine uniuersi, et harmonia suauissima, naturam
unam praestantissimam, scilicet, Deum colligit,
se Athanasius, in oratione contra Idola,Vtitur. hac elementorum discordia, et cytharae exemplo, ut uniuersi artem doceat artificis alicuius , stilicet Dei opera excitatam . Quintus locus, de unitate esse poterit,minus tamen necessarius, sextus de Trinitate. Septimus, attributorum diuinorum enumerationem continebit, et praesertim summam
Dei bonitatem laudabimus, qui cum omnium bonorum in se absconditos thesauros haberet,
voluerit tamen aliquando ea communicari.
Ultimus locus erit gratiarum actio,vsque ab angelis Deum ipsum collaudantibus, ct haec erir maxime propria Dei laus.
34쪽
CVm inter omnes constet id solum laudabitale esse, quud bonui sit seumque qui in bonis est nullo adiuncto malo vere felicem esse est enim felicitas remotis malis cumulati omnium bonorum complexio . hinc sequitu eos tantum esse laudandos,qui aut felices suntὸ aut felicitatis participes. felix autem est is qui & corporis, & animi bonis ita instructus est, ut nihil amplius desideret. Vnde duo b
norum genera Colliguntur, corporis, & animi, quae aut sunt in ipso homine, aut extrinsecus adueniunt: & ita quatuor bonorum genera enficiuntur, primo eorum bonorum quae sunt eratra corpus , ad illud tamen reseruntur, eaq. sunt, Nobilitas, Gratia, Amicitia proborum γnumerose diuitiae, bona proles , et facilis sene ctus. In ipis autem corpore sunt sanitas,
ma, vires, robur ad certandum. Extra animum sunt, gloria, honos,prosperitas. In animo,viratus, et virtutis species . Horum autem bono rum, quaedam minora dicuntur, quaedam Vero maiora. Nam cum homo ex animo,et Corpore constet, et corporis et animi bona reperiantur, et animus ipse, quo humano generi nihil a Deo si1blimius nihilq. prestantius tribuet tum est,corpus praeeat, necesse est animi bona quippeq. in nobiliori existunt subiecto longo praestantiora elle caeteris bonis, et illa quae sunt: in
35쪽
in corpore, ijs quae sunt extra corpus. Per haec omnia genera Oratori percurrendum eriticum
ex sis omnibus laudatio proficiscatur . Uaruor felicitatis definitiones ex opini nibus hominum abAristotele asseruntur, quarum prima haec est Felicitas est vitae prosperitas cum virtute Coniuncta .,Neque enim hie
Aristoteles subtiliter, &exacte de selicitate . quae in solis animi virtutibus inest, disputat,sed
tantu Communiter eam dcscribit, quam omnes , ut quiete feliciterq. vivant,consequi strudent, omnibus enim hoc est a natura tributum, ut ea, quae selicem ac beatum eum efficere possunt, expetant, sugiantq. contraria. Duo igitur
ex priori definitione necessaria sunt, ut quis se. Iix esse dicatur, videlicet vitae prosperitas , &virtus. Nam si quis viis tantum prosperitate uteretur sine virtute,hic non sellae,sed miser potius existimandus esset. Nam Plato, Aristotelas, & Cicero, eum miserum& inselicem esse, qui improbus sit,etiam si sortunatissimus esset, censuerunt. Praeterea si quis virtutis laude si
reret,aduersaq. Vteretur fortuna, hic ad summam reduceretur infelicitatem, omnibusq. infortunsis vexaretur: nam quae selicitas ei esse' potest, licet virtute praecellat, qui calamitatibus' atque miserijs torqueatur Quare necesse est vzad selicitatem duo coniungantur, ubDe pelicitate . delicet
36쪽
Irat vitae prosperitas, Se virtus. Meunda se licitatis definitio haec est, felicitas est earum Irerum possessio, quibus vita est contenta, ex qua definitione aperte colligitur eos qui rerum cupiditate trahuntur, selicitatis expertes esse; Vnde recte dictum est, animo sua serte contemto, nihil felicius esie. Tertia definitio haec est, selicitas est vita eum securitate iucundissima, α ideo beatissimi existimandi sunt, qui virtutibus tamquam veris ae tutissimis animi v luptatibus condecorantur. tandem selicitas est bonus firmusq. status possestionum, & cor. Porum,cum facultate custodiendi. de amplifi candi, & propterea qui animi probitate prae- stant, & fortunae bonis copiosistime assivunt,&quibus nihil ad usus vitae necessarios, et ad per fiuendas voluptates deest, corporis sanitate. et vitae iucunditate adiuncta, cum facultate . custodiendi, et amplificandi, ii selices existimantur.
Nobilitatem Aristoteles duplicem saeit.
alteram publica,quae regionis, aut ciuitatis est. Privata alteram quς gentis,et familie,et utraq; nobilitas in laudationib adhiberi potest licet illa comuni minus frequenter Oratorestatur.Nobilitas ciuitatis tu avetustissima illius
.r inritum a primis ductoribus qui pristatua
37쪽
suerint,tum a princi ,& Iinistratorii extellentia pedet;qua decausa veteres, ut ciuitatev nobiliores viderentur,primos coditores in Deorum numerum reserebant, ut Athenienses Cecro. Pem urbis conditorem, Romani Romulum, ut alios prope innumeros sicco, ut dicitur, pede praeteream. Saepe etiam accidit,ut alicuius viri virtus eximia,totam gentem, ac ciuitatem uIustriorem reddat; ut de Epaminonda legitur cum quo aiunt Thebanorum virtutem, &oorta esse, & interii se: nam ex hominum praestantia,& excellentia,urbes,& loca plurimum splendo.
De priuata nobilitate . e robile; proprie dicuntur, qui sua,aut ma
torum virtute claruerunt,& per eam noti
sun unde & illustres, & clari, & splendidi adipellantur, & contra ignobiles, ignoti obscuri gigantum fratres, filij terrae dicuntur. Hos ad felicitate 3x non satis aptos esse Aristoteles putat; omnes enim boni iobilitati favemus, inquit Cicero, & quia utile est Reipublicae nobiles esse homines. dignos maioribus suis, & quia valere debed apud nos clarorum hominum senex de
Republica meritorum memoria, etiam mortuorum; & Euripides: nullum pulchrius liberis munus relinquitur, quam si parentibus bonis .ec studiosis nascantur; & Homerus ille,nobiles σογουτι. tamquam Ioue genitos, ut qui aut a
38쪽
Ioue ipso, aut ab antiquis illis Hemibus origitinet i gentis: suae repetunt. Privata nobilitas, ut Aristoteles docet, & ex viris, & mulieribus te gitimo, di concesso coniunctis matrimonio deducitur. Quod cum ita sit, videndum est ne exquauis muliere filij siistipiantur; unde Cicero secunda Philippica obijcit Antonior, quoiu hostminis Libertini filiam uxorem duxisset: Lacede incitati Regem filum Archidamum pecunia mub tarunt, quod uxorem paruam duxisset. Spurii& noti, quamuis ex nobilibus parentibus nati sint, in nobilium numerum, nisi legibus solvan tur, tunc enim in familiam succedunt nullo modo fuit admittendi. Quam ob causam, Solon ille sapientissimus Atheniensium legislator statuit, spurios parentibus nihil debere, a quibus perpetuam infamiam accepissent: Athe nienses: nobilitatem, spuriorum consuetudine contarnii ars existimantes, locum in quo spurii seorsum ab ingenuis exercerentur habebant ad quem Themistocles spurius blanditijs nobiles adolestentes allectos .dducebat, ut discrimen illud spuriorum & legitimorum paulatim tol
Primum igitur,breuiter,quasi traseundo,no. bilitatis co , mendationem attingemus, quod nobiles ita dicantur , quod noti sint, illustres, elari, & splendidi, &α Deinde nobilitatem parentum commendabimus ab antiquitate, ac splendore, si Reges, si Principes . A diuitiis, quibus usi sint:ad splendorem, aut
39쪽
eerte ad opem patriae serendam, aut quod p tius es . eas rebus piis impenderint,si inagistram eus gesserint, si virtute bellica insignes, et in ramilitari clari,si priuilegia ob virtutem, si pro
inia consequuti. Tum dicemus eum,quem laudamus,numquasatis esse existimauisse,claris parentibus ortum bisse, nisi etiam eorum praeclara facinora imia tando sequeretur. Ideoq. hanc maiorum sit rum laudem suis proprijs virtutibus cumulasi se . Nam, ut inquit Terentius parentes,patria incolumitas, amici,genus,diuitiae,perinde sunt.
vi illius animus , qui ea possidet , qui vel sit ι ei bona,illi qui non utitur recte, mala. Vnde si steteratus sit,incipit ipsorum contra se stare pare- tum nobilitas ; vide quae Salustius iliabet in Iugurta in illa nobilissima oratione, ubi hoc Pra sertim notandum duxi, in ait Cum apud vos in Senatu verba faciant plerumq. oratione maiores suos extollunt, & eorum iacta memorando, se claros esse putant,quod contra est: nam quanto est illorum vita P clarior tanto hora
socordia flagitiosior. Et Galenus , Oratione ad artes ait, eos esse similes numismatis, & S. Naaianzenus ait.,:ς0s de sepulchris , hoe est decine ibus ossibusq. gloriari. I q. dicemus ea vere Horatii sententiam. comprobaste , es ris' iuuencis, est in equis patrum virtus. Et illud ' Euripidis in liberis virtus nobilium cocipitur. Poterimus ergo, aut singulos, aut illustriotesὰ maioribus enumerare, quos ist potitii m
40쪽
2Istetit imitatus, licet Cicero contra Salustium maiorum excellentiam, di praestantiam nisi laus propria adiungatur in exornatione, non inultum valere dicat. Satius est enim, inquit. nae rebus meis gestis florere , quam maiorum opinione niti, di ita viuere, ut ego sim posteris meis nobilitatis initium, & virtutis exemptu , quod ideo fortasse dixit,quia maiores suos p rum Illustres habuit. Exemplum habes pra clarissimum apud Demosthenem in epit. sub finem, & in Euagora Isocratis. Quod si genus obscurum fuerit, aut illud praetermittemus,aut sanguinis nobilitatem ex. tenuabimus ab ijs, quae supradiximus de ijs, qui tantum de parentum nobilitate gloriantur; vel certe dicemus eum virtute sua, maioribus suis praeluxisse, ijsq. ut ait Cicero, nobilitatis
initium dedisse, quod multo praeclarius est , quam si ab alijs partum suscepisset.
RRistoteles octauo Ethieorum, triplicem
ait esse amicitiam, quarum una utilit tem spectat,quq vulgaris amicitia appellari s lita est, altera voluptatem quaerit, & hanc tu uenes potissimum sequuntur. Tertia ad honestatem refertur, atque haec sola est vera amici