장음표시 사용
41쪽
nihil ex omnibus humanis rebus: amicitia pro . stantius esse,& si quis amicitiam e vita tolleret, idem 1ore ait,ac si quis solem tolleret e mundo. Amicitia, quae in utilita te ac voluptate filia datur, non est amicitia per se, sed per accidens; quoniam,vi inquitAristoteles,illa amicitia, quq est inter eos, qui seipsos non propter se amant,
sed propter aliquid aliud,non est amicitia per
se,sed per accidens: sed amicitia quae est ob utilitatem,& ea quae est ob voluptatem,non est per
se; cum enim aliquem amamuS Ob pecunia, aut uis voluptatem, prosecto voluptatem ipsam,&pecuniam potius per se amamus, illum autem
ob ipsam pecuniam; S ita talis amicitia dicitur esse per accidens, & facillime dissoluitur: nam
remota causa per se alicuius effectus,a qua talis effectus dependet, remouetur etia ille estectis; di cum causae huiusmodi amicitiarum, quae sunt utilitas,& voluptas, facile mutentur necesse est, ut cessante causa cesset, & dissoluatur ipsa amicitia. Ratio autem,cur amicitia, quae est ob utilitatem, in senibus maxime reperiatur, haec est, quoniam in illa aetate, magis quam in alia,ope,& auxilio aliorum indigent, & ideo operam dant sedulam, ut eorum sibi beneuolentiam co-cilient, qui sibi usui esse possunt is, a. . Amicitia vero, quae est ob iucunditatem, &voluptatem, praecipue in adolescentibus, & tu uenibus reperitur: nam cum in illa state applati tui inserviant, in eorum amorem facile impetriuntur, ea quibus aliquas se voluptateF percin
42쪽
pnaros sperant.-eum Voluptas, ex qua huiusimodi adolescentum amicitia constabat, faciles mutetur, ut ipsa docet experientia, hinc sequi tur quod adolescentes cito amici fiunt, & cito desistunt. Sola igitur amicitia, cuius indamentum est honestas, & virtus altissimis defixa radicibus, stabilis, diuturna,& perpetua perseuerat, rara' persectaq. appellatur, quoniam per eam homines mutuo ac per seipsos diliguntur, mutua ho . na sibi exoptant, & se amicitiae gratia, non ut, Iitatis, aut voluptatis ergo amant: dicitur au tem stabilis ex eo,quod habet causas firmas, & stabiles, cum virtute constet: dicitur etiam rara amicitia,quod est signum persectionis, quoaniam difficilem causam habet, cu ea sit virtus qua difficile comparatur: dicitur quoque rara amicitia quoniam temporis diuturnitate induget ut fiat. Nam homo hominem persecte cognoscere non potest,nisi longitudine temporisyti nisi comedat modium salis, quod Cicero acutissime tetigit, cum inquit: Veriam est, quod dicitur,multos modios salis simul esse edendos, ut amicitiae munus expletum sit. & quamuis videamus saepissime , breui tempore multos amoris vinculo coniungi, inter se exhibendo
omnia,quae in amicitia requiruntur; non tamen
hi proprie amici sunt, nec in eis est proprie amicitia,quae diuturnum temporis spatium re quirit, sed tantum beneuolentia quaedam, &
43쪽
Operari studiosis operationes, etiam fi non ha-ibeat virtutem: sic fieri potest, ut aliqui agane,
tamquam amici, cum re vera non sint proprie amici, sed habeant voluntate contrahendi amicitiam. Bonorum amicitiam incredibiles sequuntur voluptates,& iucunditates,non tamen eius rationis cuius est voluptas in amicitijs quae sunt tantum ob voluptatem, quoniam illa, ut inquit Aristoteles, est secundum quid, & ain parens : Hae autem simpliciter &verae. Nam qui aliquas assiduis laboribus, & Vigilijs vim tutes sibi compararunt, cum videant a supremo rerum omnium conditore, non frustrast in I cena susceptos esse,maxima persectione sua, i
credibiliq. gaudio perfunduntur, & similiter cum quempiam alium in quo aliqua virtutis,&probitatis significatio appareat vident, illum .hammo coplectuntur amore, omnia deinde bo- . na mutuo sibi ipsis expetunt, & ex tali amicutia non iniucunda resultat voluptas.
ruid sit Amicitia . an Micitia, ut inquit Cicero nihil aliud est,
αα nisi omnium diuinarum humanarumque rerum cum beneuolentia, & charitate fiamma consensio, qua a Deo hominum generi nihil melius tributum est,sine qua, neque in aduersa, neque in secunda sertuna quisquam viuere potest, et uti idem Cicero primo de finibus inquit. niu rerum, quas ad beate vivendum natura pa. - rauit
44쪽
2D taui nihil est maius amicitia,nihil uberius, nihil iucundius,quum Blitudo,& vita sine amicis
insidiarum, & metus plena sit. Haec debet ani- .morum aequalitate constare omnibusq. rebus humanis anteponi, sicq. ut amicorum idem sitvςlle,& idem nolle: nam nullum certiusvinculu, consensus,& societas consilioru & voluntata. .
Ωκidias mi e M. cui dicendi Amici. ἐν qui ad Amicitiam apti .
QVonia ut inquit Cicero res humans: fragiles caducaeq. sunt; ideo aliqui acquirendit sunt quos diligamus, & a quibus diligamur, &quibuscum familiares sermones conserre possisimus. Charitate enim sublata,quid boni in vita esse potest Quidue vitae aptius, & ad beate selieiterq. vivendum accommodatius, quam cum viris bonis,iucundis,amatibus nostri, in quibus eadem studia eqdemq. voluntates existant,sicq. ut unum ex multis fiat, vitam ducere Amicus
erit appellandus ille qui honesto amore alique complectitur,& indissolubili familiaritatis iure ei coniunctus sit, qui in re dubia, re iuuet , ubire est opus, qui opportune succurrat, & lab rantem amicum, & in aliquas adductum miserias ope,consilio, & fauore prosequatur. Scilicet H DIuum spectatur in ignibus aur Tempore su duro, eis inspicienda fides. Ex quo sequitur eos proprie amicos dicedos
viaequi non solum amicitia habitu habet, sed get . bab,
45쪽
habitum cum aAu conIunxerunt: fieri enim p test, ut aliqui amicitiam habeant, & non operentur. sicut patet in caeteris virtutibus;quoniapotest aliquis esse sertis, prudens , & iustus habitu, veluti dormiens sortis, prudens, S iustus, qui habitum Qrtitudinis iustitiae, & prudentiae tantum habet, & tamen non operatur: & ideo habitus amicitiae non sussicit, sed requiritur coniunctio habitus cum a 'tu,hoc est, ut beneficia mutuo conferantur, & Operationes amicitiae exerceantur. Vnde notandum est, qui existimaruiit, amicorum absentiam amicitia obliuioni tradere posse, deceptos esse, quonia amicoriim absentia amicitia non tollit, sed opera tiones , & usum, videlicet conuersationem, &conuictum; non tamen tollit beneuolentiam , beneficia, & id genus alia, nisi sertasse longa,&diuturna fuerit; tunc enim temporis diuturni-- tate aliqua eius potest esse oblivio. Habitus. enim, ut inquit Aristoteles,augeri,&conseruari videtur ab eisdem opcrationibus, a quibus oritur,& corrumpitur a contrarijs: & quoniam amicitia i simul viuendo, & conuersando ori tur, ita a contrario, a non conuersari simul,nec una vivere poterit dissolui, iuxta vulgatissimuillud dictum . Diuturnum silentium multas dis soluit amicitias. Senes, di seueri homines ad contrahendam amicitiam non sinat apti, neque ad exercendum operationes amicitiae, licet in iuuentute con
46쪽
so autem est haec, quoniam senectus nimium difficilis est, et morosa, resque omnes nimium
exacte seri poscit. Et ideo cum his vita in testissima solet existere, facile l. ab illorum constetudine solent iuuenes abhorrere, quod noni est intelligendum de iis senibus, qui honestis
saudent voluptatibus, et quorum conuersatio maximas utilitates,et voluptates parit, sed de ijs tantum, qui cum in iuuentute virtutis nullam ratione habuerint, ad extremos aetatis suε annos perducti, molesti ac difficiles sent. Iuvenes ad amicitiam contrahendam sunt Pit,et cito contrahunt, quia gaudent conuictu
et conuersatione mutua, unde oritur amicitia. secundum caput, externorum Corporis bora drum continet amicos. Laus ergo ab hoc loco
Mucitur si primo causas amicitiae indicemus, quae in bonis viris nIn nisi ab aliqua excellentissima virtute excitantur, sed praecipue, ut inquit Cicero lib. a. os maxime homines commouentur ad diligendum, aut fama , aut Opinione liberalitatis, aut certe si deerit facultas
benefica volutate,iis q. virtutibus omnibus,quq pertinent ad mansuetudinem morum , et facilitatem . Nam, quod decorum honestumq. est, per se nobis placet, animoSq. Omnium natura , et specie ipsa commouet ad diligendum, tum ad assumptionem descendemus hoc modo , si crgo virtus est, quae amicitias conciliauit, maximam aliquam in eo virtutem inesse oportuit,
qui tantam amicorum multitudinem habuerit. Tum
47쪽
18 . Tum ostendemus quibus eos benefelix sibi dea vinxerit, si quid eorum causa fecerit,si mia singularia in eos contulerit beneficia, praesertim nulla spe utilitatis & commodi, nec vero tam
tum d priuatis diligi separatim , sed communia
Tertium caput, i diuitijs ducitur,in quibus plurimum momenti ad felicitatem esse ait, Aristoteles lib. i. Ethicorum cap.8. Has autem diuitias cum virtute coniunctas nobilitatem in Politicis Aristoteles appellat, hinc illa definitio Imperatoris nobilitas est antiqua aeris,& diuitiariam possessio, cum pulchris regiminibus, S moribus, & S. Hieronymus nobilitates mundi, inquit, nihil aliud sunt,quam inueteratae diuitiae, quae si recens partae fuerint, semper ali. quid suspectum habent, cum vix bonus esse posiit ille, qui de repente multa possideat. λ Diuitiarum partes sex facit Aristoteles, quae αper diuisionein ita probantur, aut enim anima tae sunt, aut inanimatae: si inanimata ,vel mobi-Jes sunt, vel immobiles, mobilium duae sunt species, pecunia scilicet, & supellectilia ; imi mobilium pariter duae species scilicet', praedi rum multitudo, & regionum possessiones. Animatae, aut rationis usum habent, aut non,priobres sint serui, posteriores pecudes, quae tria debent habere, ut selicius' cum eo qui eas poRsdet agatur, scilicet, multitudinem, magnitu dinem, S pulchritudinem, quae tribus qualit
tibus quasi ornamentis insigniri debent,videlis
48쪽
eet 'rent secura: liberales,& utiles. Vtiles diuiariae illae dicuntur, quae magnOS afferunt fructus, fructuosae, quae prouentu, gnnuos reddunt. Vonιuptuariae quae nullum asserunt structum,sed vo-Juptatem tantum. fieriq. potest, ut sint aliqua prsdia quae voluptatis simul, &utilitatis plurimum afferant, qu les sunt horti, & prope innumera viridatia Romae, varijs arbusculis,soribus.& id genus alia diligenter exculta, ex quibus vectigalia proueniunt. securae diuitiae sunt illae, quae in eo sunt sitae loco, ut earum ia sitis i inominis arbitrio sit ; & e contra illae sunt periculosae, quae sunt in loco non multum auto, qualia sunt praedia, quae arcibus, & munitionibus sunt propinqua, & quae apud Padum xxistunt, & praesertim in eo loco. unde plurimum damni possint percipere , suntq. peri-sulosa quae procul sunt, seri enim potest ut a Praedonibus ab alijs infestentur, aut quae
a malae fidei possesbre empta sunt, & super
quibus potest esse iis , R controuersia . Et quamquam plurima diuitiarum elogia apud Poetas reperiuntur, diuitiae tamen per se nullam promerentur laudem, nisi quatenus a maioribus sunt acceptae, & in usu ponuntur. Vnde Cicero de amicitia: Opes,inquit, sunt ut utare, di praeclare Dionysius Suracusanus ei Thcsai a um qui recondiderat abstulit, tamquam indisno is eidem tamen altera pecuniarum parte a
nenti, quod abstularat reddidit, ut qui iam
49쪽
hi diuites sunt appellatiati qui multa povient,
sed qui diuiths utuntur. possessones enim rerum ad usurn sunt reserendae, alioquin seu strata, possi dentur, et propterea Aristoteles ait, ipsas diuitias nihil aliud esse, quam earum rerum quae possidentur usum; ex quo seqvitur, auaros, quibus nihil indignius excogitari potest, licet opulentissimi,diuitiis'. ,ut ita dicam,paratissiami sint, non quida diuites, sed mendicos et mi
serrimos esse existimados. Vsus autίm diuiti rum, aut pertinet ad priuatum vitae cultum, aut certe alia intuetur. Vitae cultus cum eleagantia, praesertim si nulls noceat, laudabiliς est. Caeterum magis laudandus qui pecunijs ad beneficentiam utitur, et in beneficijs multis, in Iamicos, in ciues, in propinquos, in publicum , Dauperes, in usus pios conserundis . Quae ii beralitas, si profuso lit, dummodo non excedat;
magnificentia solet appellarii ut siquis sibi am- plissima palatia construat, si inrobus pijs pr. suns sit, ut ditandis pauperibus, instruendis o
Quintum eaput laudis ducitura multitudine bonorum liberorum , qui si bene educati,b ne in uti sint, si virtute praediti, argumentum est eoS, a quibuS editi, alti, educatiq. fuerunt: si idein omnino, aut certe melioribus moribus fuisse. Maximam felicitatis partem Aristot les esse putat, habere multos, eosq. moribus probatissimis, ingenio exosculando, indoleq. praeco ra, et virtutibus inllructos silios , quod uni
50쪽
uni Quinto Metello tantum contigisse, Valerius Maximus scriptum reliquit, cui eodem ten' Hre desuper concessum est, tres filios consulares videre,vnum Cen soritii Π,duos Triuphales, unupraetorium; filiarum sobolem sinu suo excipere, et, quod caput est, vitam in suauissimo suorum
complexu cum morte commutare. Et quoniam
filiorum nomine, et appellatione etiam semin quatelliguntur, sciendum est,in his quoque virtutes 6ectari, quae vel in corpore,vel in animo sunt, in corpore, ut inquit Aristoteles, venustas et magnitudo, in animo temperantia et seduli ras. poterit igitur mulier laudari a venustate,acorporis magnitudine, a Pulchritudine, et pr sertim, si cum honestate , et temperantia sit coniuncta: nam, Vt inquit Plato, si pulchritudini mores respondeat,tum singulare quiddam solet existere. poterunt etiam commendari a studio, et sedulitate operum, a liberalitate, et tandem ab animo temperanti et sedulo . De lus bonis,qua sunt in corpore. cap. 2.
II.lud primum aduertendum est, haec externa Omnia et corporis bona, esse producta, seu as,t barbari loquuntur indifferentia;nihil enim in se habent per se laudabile, sed cum ab his
laudationum capita duceret volumus, in eorum primum causas intueri debemus: ut si bonis rebus cssiciantur et laudabilibus,etiam laudem promereantun et si, contra,reprehensionen O. A bo