De antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor a L. Andrea Resendio inchoati, a Iacobo Mendez de Vasconcellos absoluti & quintus liber de municipij Eborensis antiquitate ab eodem conscriptus. Cum alijs opusculid, versibus, & soluta oratione ab eodem Iac

331쪽

L18sR Qv INTVs. 3osnus Iunius heres . Abrasas litteras sepplere . non potuimus. Apparet autem ex nomine Ii ij & Norbant,unam,& eandem cum superiori suisse memoriam ut diximus. In eodem coenobio extat tabula marm rea,cuius prior pars confracta, siue reuulsa , nusquam apparuit, a Resendio magna cura diu quaesiita,'t ipse testatur.

Ηoc est ut solum integras dictiones e ponere nobis liceat, quando aliter facere nopossumus Silitibus iudicalidis c inta F uita mater, itemq. dedicauit , seu Decreto

Suspicor utem cippum erectum fuisse inta, honorem alicuius decemviri stlitibus iuvi- Pndis, cuius magistratus saepe fit mentio in inscriptionibus antiquis, & etiam apud Ciceronem, ut tradit Onuphrius in ciuitate Romana, ubi agit de minoribus magistratu hus ordinarijs. Aduertendum quoque existimo praenomen Quintae, sed Quinctae sic enim vereres scribebahi Fauitae feminae attribui , quae consuetudo usque ad Augusti te-

332쪽

3o6 DE ANTIQvIT. Lus IT. antiquis nominibus Romanorum, in capi tea de mulierum nominibus. Vndς apparet huc lapidem florente adhuc rei publicae libertate dedicatum fuisse. Quinta autem dicebatur, iquae quinto loco nata fuerat, hoc est, quae cui quattuor sorores haberet, ipsa ab ordine nascendi, Quintae praenomen fuerat sortita . In vico,qui ducit a soro ad summum templumb,. . qui vulgo via Sellaria dicitur,quod ibi artih-ces coriarij habitent, qui ephippia yendunt, in aedibus cuiusdam armorum fabri , extae 'cippus utrinque' mutilatus in hunc modum. N v I .c Τ Ι S S in C O I V C .

Quis quaeso, sit adeo ab omni humanitate .& litterarum cognitione alienus,qui non in- igemiscat, & aegre serat tam illustria antiquitatis monumenta, tia a rudibus, & imperitis . hominibus suisse corrupta Gloriatur M .

Cicero, vir illa prudentia, illa grauitate, illa

333쪽

LIBE. R QVINTVS. 3o ut cetera omittam in republica Romana auctoritate,libro quinto Tusculanarum quq-stionum , ignoratum Syracusani Archimedis sepulchruna, a se repertum fuisse, cum iaca prouincia inaesturam gereret, idq. indiacio carminum , quae audierat in eius monumento esse inscripta. Verba autem ipsius a ponam , quia elegantissima sunt, & non omnibus passim obuia: Cuius ego Archimede intelligit Quaestor ignoratum ab Syracusanis,cum esse omnino negarent, septum undique, & vestituita vepribus, & dumetis, in la-gaui sepulchrum. Tenebam enim quosdam senariolos, quos in eius monumento esse inscriptos acceperam qui declarabat, in summo sepulchro,sphaeram esse positam cum clalindro. Ego autem cum omnia collustrarem oculis est enim ad portas Agragianas magna frequentia sepulchrorum) animaduerticolumnellam, non multum e dumis eminentem, in qua inerat sphaerae figura,& Cylindri. iAtque ego statim Syracusanis erant autem principes mecum dixi ine illud ipsum esse, arbitrari,quod quaererem. Immissi cum falciabus multi purgarunt, & aperuerunt locum . 3Quo cum patefactus esset aditus , ad aduers in basim accessimus. Apparet epigramma exesis posterioribus partibus versiculorum ,

dimidiatis sere. Ita nobilissima Graeciae civitas,quondam vero etiam doctissima sui ci- i

334쪽

318 Da ANTIQIT. Lus IT. uis unius acutissimi monumentum ignoras.set, nisi ab homine Arpinate didicisset. H

dtenus ille . Ex ore cuius melle dulcior fue- hae oratio,eius suauitate,lectorem tanti specnostrae eIocutionis taedium condire volui . Nil igitur mirum,si lioc tempore extent ho- mines ignari rerum antiquarum, cum etiam

illo saeculo; in Sicilia, & in urbe Syracusana , Archimedis sepulalirum tam abiecte, & ob- scure iac et . Et mihi venia danda erit, si huius Ciceroniani loci occasione, hic versiculos meos adiecero, luthus alibi,de hoc an-tiquitatis interitu, & corruptis vetustato ,

Romanorum monumentis conqueror. Sed conua iacent vete, Vm monumenta ruinis .

Obruta perpetuis, dumisque, Os sentibus altis i sta,cosactisq. notis, s torrida flammis. Multa tamen noster Res dius abdita profert In lucem, Nigili Nesigans singula cura, Antiquum decus, ct priscos tibi reddit honores , siadum gens clara: viro quam debita tanto Praemia, vix reor exhausis persoluere arenis Pose Tagi, aut ue iis Eoo ab litore gemmis. Sed ad reliquas inscriptiones redeamus. omissis ergo his, quas au hanc urbem pertinentes, Resendius iam exhibuit libro tertio, ubi agit de vijs militaribus, ultimam earum , quae ante Constantini magni tempora dedi

catae sunt,hic reponendam curauimus etiam

mutilatan uia aliquot litteris abrasis. Extae

335쪽

Lr a x R QEIN TV s. Iosautem in quod in praedio amoenibus urbis duodecim M. P. remoto, cui sons Abbatis nomen est .

Id est: Memoriae Aeliae Tertullae . Lucius Caecilius uxori secit. Nec deerunt qui litteram M, monumentum significare putent. Aquibus ut dist entiam, mouet me, quod lapis ille bessalibus, & maioribus litteris sit elega ter exaratus. Deinde quia in superiori parte , desunt illa propria sepulchrorum verba , D. M. S. Dijs Manibus Sacrum,& in inferiori illa, S. T. T. L. sit tibi terta leuis. Pars autem cippi huius adhuc sub terra latet, illa videlicet, quae aliquot clementa occultari videtur. Visitur autem iuxta initia aquaeductus Sertoriani,qui aqua argetea dicitur ,

cuius las' a nobis saepius facta est mentio . Atque hi fere fuit Eborensium status, fi

rente Re tano Imperio. tandem pr lapso,& afilicto Getarum,seu Gothorum a mis , ad eius gentis reges, summa rerum Huspaniae deuenit. Sub quorum dominatu,condat sisebuti empore, in hac urbe, ar-

336쪽

3ro Di ANTIO' IT. LVsIT. gentariam officinam sui Te cudendae monetaervi colligitur ex argenteis mimis ibidem repertis, in quibus ex altera parte ipsius Regis emgies est, cum hac inscriptione, D. N. SIS EBVTVS REX. Ex altera vero crucis signum cum his litteris, CIVITAS EBOR A. In circuitu autem scripta sunt haec verba, DEUS ADIUTOR MEVS.

Vetus etiam num iis a sibi ab Ambrosio Morali dono militam tes ritur Resendius, in . quo ex una parte erat imago Germanici CP faris, cum hac inscriptione, GERMANICUS CAESAR AUGUSTUS. Exaltera vero, corona cum his litteris, LIBERALITATIS IULIAE EBORAE.

Turres quoque duae ingentes a Sisebuto er fuisse dicuntur,qitarum una prope serum initio viae Sellaris, altera non longe ab eccle-sa sancti Iacobi,e regione maioris ianus c6spicitur. Nec raro aliorum Cothorum regum numismata in hac urbe reperta sunt, teste ipsis Resendio, in Epistola ad eundem Ambrosium Moralem . Regnare coepit Sisebutus anno sexcetesimo duodecimo, & regno potitus est annis octo. Fuit Rex clarissimus,& religionis Catholicae acerrimus defensor,quique ad armorum gloriam,eruditionis,& eloquentis decus adiecerit, ut scribit Rodericus Archiepiscopus Toletanus, di meminit Vasaeus , t '

337쪽

L13ER Qv IN Tvs. 3 ramo priori. Merito igitur Ebora gloriari potest, se a Sertorio sortissimo duce, antea instauratam fulsis, & ab hoc praestatissimo Rege,longo post tempore,aedificijs, & onini beneficentiae genere locupletatam. Cuius expeditiones aduersus Romanos feliciter si sceptas, non parum iuvisse credenda est, ut olim Sertorianas iuuerat, & in praemium strenuat a ciuibus suis nauatae operae, utrius.

que amicitiam, egregiumq. fauorem suisio consecuta. Sed potior multo illa gloriatio, quod Christi fidem, in ipsis nascentis ecclesiet primordijs amplexa , auctore diuo Mancio Domini discipulo, natione ut traditur Romano, eam per tot saecula, tenacissime retianuit,hodieq. integram, illibatam q. religiose

conseruat: quotidie maius incrementum

Iietatis,ac diuini cultus,sacrosanetqq. Apo-olicae sedis venerationis suscipiens. Ma tyrium passus est diuus Mancius, tempor Traiani,aut ut quibusdam videtur Ner nis,sub praeside Validio . Eius corpus Eboret primum ab ethnicis ignominiose abiectum iacuit, post aliquod vero tempus,a Christi nis honorifice sepultum, in villa illustris c iusdam viri duodecim mili. pasis a moenibus distante diu summa cum veneratione asseruatum, saeuiente postea in Hispania Arabum tyrannide,a pijs hominibus in Asturias, aut in vicinam illis regionem, quae campestris

338쪽

si, DE ANTIQUIT. LVII T. dicitur,exportatum,tandem in oppidulo,no longe a foro Egurrorum, quod Villam noua

sancti Manc ij vulgo appellant,repositu suit, in monasterio quodam ordinis sancti Benedicti , sub inuocatione ipsius martyris, ubi religiosissime asseritatur, & incredibili populorum deuotione colitur . Praeter hunc 1 anctilliinum martyrem, verisimile est, nonnullos alios in hac urbe extitisse, cu in Christianum nomen gentilica rabies desaeuiret. Sed trium praeςipue memoria extat, Vincen-

iij videlicet,& Sabinae, ac Christetidis sororum ipsius, quibus Ebora natale solum suit.

Palmam vero martyrij Abulae tempore Diocletiani , & Maximiani, sub Datiano Hispaniarum praeside, vel potius crudelissimo carnifice adepti sunt. Episcopos post beatum Mancium habuit quam plurimos, ex quibus hic aliquot nominare satis erit. Quintianus Episcopus soruit tempore magni Constantini,cum adhuc maiestas imperii Romani in Hispanijs vigeret, ut constat ex Illiberitano concilio,in quo ipse subscripsit. Deinde sub Gothorum regibus, quinque Episcopos Eborenses,seu Elborenses,ut illis temporibus dicebantur , nominatos inuenimus in Synodis Toletanis, nempe,Sisiscium,Abientium,Z sinum, ructi mundum, Arcontium. Reperi etiam in Schedis Resen iij, codicem manuum Emeritensis illius Concilij, cuius

339쪽

Lina R IN Tvs Ipse saepe meminit, quod celebratum fuisse dicitur a duodecim Episcopis, anno natalis domini sexcentesimo sexagesimo quinto,regnante Receseuntho, cui intersuit Petrus Eborensis Episcopus. Extant in qdibus Resendianis duo cippi litteris minus elegantibus, & iam . Gothicam phrasim redolentibus,quor uem primus memoriam. continet Iuliani Episcopi inlisc verba . IvLΙ Α Nus' F AMvLvs XPI EPISCOPus ECCLEsIAE

Id est: Iulianus famulus Christi Episcopus

Ecclesiae Eborensis, hic situs est, vixit annos plus minus septuaginta, requieuit in paco. Kalendis Decembris, Era sexcentesima quarta. Et sic anno Natalis Domini quiligentem mo sexagesimo sexto.

340쪽

DEPOsITIO PAVLI. FAMULVS DEI I IXIT 'ANNOS L. ET UNO. RE GIEvIT IN PACE D. III. ID. MARTIAS ERA D. LXXXII. Hoe est: Depositio Pauli Famulus Dei vixit annos quinquaginta & uno. Requieuit iri pace Domini tertio Idus Martias Era quingentesima octuagesima secunda'. Et ita anno salutis quingentesimo quadragesimo quarto. Euerso deinde Gothico imperio,& vastata ab immani & impia Arabum multitudine , non solum Hispania, sed uniuersa sere occidentalis Europae plaga, caruit Ebora proh dolor libero religionis Christianae cultu, spatio circiterquadringetorum annorum, quod extremae cuidam infelicitati adscribi merito

debet .

Regnante deinde primo Lusitaniae rege Alphonso Henrico, quo iustior alter,nec pie late fuit, nec bello maior & armis, a Maur rum tyrannide liberata est, opera,& virtute fortissimi viri Giraldi,cui ob animi oc corporis robur, intrepidi,seu absque timore cognomentum Lusitani indiderunt. Cuius emgiena armatam stricto gladio caput Arabis praeferentem, &manu sinistra etiam caput puellae

Maurae gestantem, pro gentilitio nobilitatis