De antiquitatibus Lusitaniae libri quattuor a L. Andrea Resendio inchoati, a Iacobo Mendez de Vasconcellos absoluti & quintus liber de municipij Eborensis antiquitate ab eodem conscriptus. Cum alijs opusculid, versibus, & soluta oratione ab eodem Iac

41쪽

tione alium non minimum errorem.

Erratum, inquit,& in amnibus inclytis, sicut, ait, erratum in hoc est, quod promontorium magnu , siue Olisiponense Artabrum appellauere, ibiq. gentem Artabrum , quae nunquam ibi fuit, manifesto errore posuere, ita erratum ab ijs est in amnibus inclytis, videlicet AEminio,atque Limia. Quemadmodum itaque ex parte hac Pliniu excusare pos

semus, quando erroris arguat eos, qui Olis ponense promontorium Artabrum appellauere, ita protegere a culpa non audemus Clisi ponensi isto terras, coelum , maria distingui, eoq. Hispaniae latus ad Occidentem finiri asseuerantem. - Sed mirandum nequaquam est, falli,ac decipi tempestate ea Plinium, cum nostra hac quotidiano usu, & tanta frequentia, quasi digitis contrectatis rebus, & oculis etiam ad fastidium subiectis, atq. perlustratis, Ioachimus Vadianus, qui propter erratum hoc in

xlinium adeo excandescit, ut iuuari eum etiam prohibeat, deceptus ipse sit, promontorium Cuneum Sancti Vincenti j esse caput, ct sacrum idem, quod Barbarium opinatus: praeter illa,quae de Salaria, atque Olisiponi alio eo loco obieci .Lubrica isthaec sunt, & cognitu n5 nimis facilia, atque in tam vasto terrarum orbe non labi pene monstri similo .

Milu

42쪽

Mihi si meo arbitratu Plinium emendar liceret, sic potius legerem: Promontorium Celticum, terras, maria, coelum disterminans. Illo finitur Hispania latus, & a circuitu eius incipit frons. Septentrio hinc, Oceanusq. Gallicus , occasus illinc , & Oce nus Atlanticus. i Deinde in capite de Lusitania, sic: Excurrit deinde in aliud vasto cornu promontorium, quod alij Artabrum ap- Pellauere , ali; magnum , multi Olisiponense ab oppido. Promontorij excursum lx.M.prodidere, alij xc. M. pass. Ad Pyrenaeum indono pauci xII. l.millia. Et ibi gentem Artabru,

quae nunquam fuit, manifesto errore. & quae sequuntur. Oporteretq. tunc,& Solinum, de

Capellam in iam corruptos Plinij libros incidisse causificari. Qimd nescio an euinci posset. Quare per me quidem autographis libris illis, de Pintiano habeatur sane gratia Plinianum erratum sedulo amolientibus, sed recepta lectione, cum isthac magni viri labecula contentismus, neque eius sententiae vim faciamus. Caeterum quae de Lusitania sequuntur, nos nostro Marte, diligentiaq. emaculatrimuS, reddemus'. suo cuiusq. rei loco rationem.

A Durio Lusitania incipit, Turduli vete

res. Praesari. Flumen Vacca. Oppiadum

43쪽

16 DE A N Tetetur T. Lus I . dum Talabriga. Oppidum, & flumen Aeminium. Oppida Coninabriga, Collipo. Ebu

robritium .i Excurrit deinde in aliud vasto cornu promontorium, quod alij Artabrum appellavere,alij magnum, multi Oli siponense ab oppido, terras , maria, coelum dister minans. Illo finitur Hispaniae latus &acira cumitu eius incipit frons. Septentrio hinc , Oceanusq. Gallicus,occasus illinc,& Oceanus Atlanticus. Promontori j excursum lx. M. prodidere, alij xc. M. passi Ad Pyrenaeum inde,non pauci xii.l .millia, & ibi gentem Artabrum, quae nunquam fuir, manifesto errore . Arotebras enim, quos ante Celticum di-Nimus promontorium, hoc in loco posuere,

litteris permutatis . .

Erratum di in amnibus inclytis. Ab Minio, quem supra diximus cci M.pascui auctor est Varro, abest Aeminius, quem alibi quia dam intelligunt,& Limaeam vocant,obliui nis antiquis dictus, multumq. fabulosus. Ab

Durio Tagus, cc. M. passuum interueniente Munda. Tagus auri seris arenis celebratur. Abeo clx. M. passi promontorium sacrum e

media prope Hispanis fronte prosilit xI III . M..pasi inde ad Pyrenaeum medium colligi Varro tradit. Ab Ana vero, quo Lusitaniaina Baetica discrevimus, cxx I. M. pas . A GadibuS cI I. M.passadditis,Centes,Celtici,Turduli, vi circa Tagum Vettones.

44쪽

Ab Anna ad Sacrum Lusitani, oppida tae- morabilia a Tago: in ora Olysippo,equarume Fauonio vento conceptu nobile, Salacia cognominata urbs imperatoria, Merobriga s: Pronaontoritim sacrum, & alterum Dunetis.

Oppida, Ossonoba, Balsis, Myrtilis.Vniuersa

prouincia diuiditur in conuentus treis, Eme-xitensem, Pacensem, & Scalla tanum. T ta populorum XL v. in quibus Coloniae sunt quinque, municipium ciuium Romanorum vnum, Latij antiqui tria, stipendiaesa xxxvi. Coloniae, Augusta Emerita, Annae fluuio adposita, Metalline sis,Pacesis,Norbensis, Caesari na cognomine. Cotributa sunt in eam Castra

Iulia, Castra Caicilia. Quinta est Scallabia ,

quae praesidium Iulium vocatur :municipium ciuium Romanorum Olysippo, selicitas Iulia cognominatum '. Oppida veteris Latii Ebora, quod item liberalitas Iulia,&Mymtilis, ac.Salacia, quae diximus. Stipendiario rum, quos nominare non pigeat, praeter iani dictos in Baeticae cognominibus , Augustobrigenses, Ana ienses , Aranditani, Arabriagenses, Balsienses , Caesarobrigenses, Cape renses, Caurienses,Colarni,Cibilitani, Con cordienses, qui & Boccori, Interausenses,

Lancienses, Mirobrigenses, qui Celtici cognominantur, Meldubrigenses, qui plumb xij , Ocellenses, qui & Lancienses, Turduli, qui Barduli,& Tapori.Lusitaniam cum Ast

45쪽

18 DE. ANTIAE IT. Lus IT.. ria, & Callaecia patere longitudine , x L. m. p*s latitudine D xxxvi. M. Agrippa prodidit. Omnes autem Hispaniae a duobus Pyrenaei. promontorijs per maria totius orae circuitu. P. XXIX. m. colligere existimantur. Ab alijs

Et hic terminari caput de Lusitania, iampridem mi incentij mei scholiis admonui . . I Oh videbimur a scopo digredi,si nostri

quoque arui Lusitaniae terminos lex ponamus. Qu)amquam hi magis regni totius, quam virius Lusitaniae dicendi sunt. Proten-bditur enim regnum ultra Durium a septe trione, Callaicos continens Bracaros, NOIL , modo eos, qui intra Durium, Miniumquo, nontcsq. luressum, atque Maranum claudiuntur, sed qui ultra eos monteis per Aqui nauienseis, Tamacanos, & reliquo&, qui ad

Bracaraugustanum pertinent conuentum .

Et deinceps per aliquot Asturum olim populos ascendit usque ad Saborem fluuium, OP pidum q. Solitellum. Vnde resistens conue titur limes ad orientem per Mirandam v bem ex aduerso Zamorae Durio impositam , ubi introrsus ad septentrionem curuatur an nis, excipitq. Estulam fluuium e Legionensi; gro defluentem. Ex eaq..urbe prono fiuini- ne descendit nexu modico usque ad Fraxinu. Heinc

46쪽

LIBER Paci Mus.' ID Meinc per Transcudanorum, Vettomimque aliquot populos recto fere margine percurrit ad oppidum Saluaterram; rursumq. redi citur maiore interius angulo ad Tagi ingres sum: a quo recto iterum limite procedit,donec paulo supra Ouguellam oppidum ad Anam se inclinat, per Caiae,& Caiolae confluenteis quattuor circiter passuum millibus a Badioeta insigni Baeticae prouinciae urbe Anae ipsi

- Trale o inde sumine ad austrum versus iex Baeticis Celticis , qui Lusitaniam attiningunt, oppida complectitur memorabilia , . Oliventiam, Moronena, Mauram , Serpam , non longe ab amne dissita, & Mortiganum, ac Noudar castella magis in Baeticam penetrantia, ad fonteis usque Ardillae, & Xanthiae non magni nominis fluuiorum, praeter vicos ignobileis quosdam . Atque haec, quam circumscripsimus, regio saeculi nostri moro Portugalia: egnum appellaturit . . . Ratio petenda est ex iis, quae nuper ad Ke-bedium super ea re prolixe respondimus. Id totum, quod Portugalia' , Lusitaniae propriae ac verae partes Quas holitinet,& ex Tarraconesi prouincia Bracaros, ultraque monteis Maranum, atque Iuressima,Asturum nonnullos, Aialiquot ex Vettonibus,ac cessionemq.'ultra Anam. 'nam diximus.'

Qv d si a maiori portione uno id nomine Lin. I B, i sitaniam

47쪽

o DE ANTI Q IT. L sΙΤ.esitaniam appellemus , erit thodie Lusitania a meridie quidem, &sepicntrione longior non paulo, & auctior, ab oriente vero propter Vettones sere omneis a nostris separatos aliquanto vetere angustior.' Lam ergo,quae proprie dicta Lusitania est, inter Durium atque Annam fluvios, inc lunt gentes,Lusitani peculiariter vocati, Turdetani, Celtici , Turduli , Vettones, Barba rii , Paesuri, Turduli veteres. Quoruna limites atque ' continia exacte discriminare nequaquam possumus , in tantis antiquarum .rerum tenebris, S inter mutuo se collidentia scriptorii intestinionia. Numeris Ptolemaei Per se re maxime corruptioni obnoxiae, nomo quidquam se astri lagat.. Qui si perseuera ret intcgri uti ab illo notati sunt, fidem integram dhuc notaceret,cu is eoS numeros,n5 additis locis , sed relatione acceptis siabno tarit.in quo labi pisiuit facillime. Depictae autem tabellae , atque illi adiectae pliara habent . quae reiicias,& adspernere,quam quibus credere merito vel debeas vel Possis. i.

RA Anna igitur ad se una Promontorium, circumque Turdetanos alios a Baeticis Ptolemaeus: habitare ait , maritimasque illorum vineis,Balsam, Ossonobam, alli Promontorium;deinde post fluuij Calli- l l podis

48쪽

R PRI Μ vs. zIpodis eruptiones Salaciam, atque Cartobriugam. intus autem pacem Iuliam, ac Iuliam Myrtilina enumerat. Strabo regionem eam

Celticis, & Lusitanorum plerisque tribuit, sicut diximus in epistola pro Colonia Pacensi ad Vactum. Plinius omissis Turdetanis,ab Anna ad Sacrum Laisitanos ponit, nimirum ad genus respiciens, non ad speciem, cuius

Ptolemaeus rationem habuit. Sed tamen ii rum Turdetanorum terminos nimis ex tedit.

tribuit enim illis non modo Algarbij regnii,& totum Orichiensem tractum, sed etiam aliquanto amplius ex Celticis, & Lusitanis Strabonis , videlicet Pacem Iuliam,Salaciam,at' que Coetobrigam, olim in sinu Salaciensi politam, dirutam modo, sed multa pristinae ih qilentiae vestigia retinentem ; de qua suo discetur loco.

DE CELTICIS.

Contigui his sunt atque intermixti Cel

tici, Gallica natio, iuxta Annam late Usque ad Turdulos, & Vettones multis esui talibus effusi; inter quas etiam nostro aeuo Heluae clarae sitiat, ipse nomine originem praese serentes . Parentes fuerunt hi non solum Celticorum, qui Nerium Callaeciae promontorium insedere, cuique nomen dedere, Verum etiam eorum Celticorum, qui ad alte-

49쪽

dia D E ANTI tre. Lus IT.ram Anae ripam migrantes, in Baeturia Baeticae parte urbeis condidere . De prioribus illis resert Strabo hisce verbis:Extremi incolunt Artabri circa promontorium,quod Ne rium vocatur, quod & occidui, & septen- trionalis terminus est lateris. Circumhabia tant ipsum Celtici consanguinei eorum , qui ad Anam sunt. Hos etenim ,& Turdulos ib-ciis armis exercitum cum duxissent, ibi post Leniij fluminis transitum seditionem egisso serunt, in eaque seditione facta ducis amicsione, palanteis , ac dissipatos ibidem re- , mansisse , & ab iis fluuiunt obliuionis ego dictum. De alteris his Plinius libro terti ap. primo . Quae autem regio a Baeti ad fluuium Anam tendit, extra praedicta Baeturia appellatur , in duas diuisa partes,totidemque genteis,Celticos, qui Lusitaniam attingunt, Hispalensis couentus, Turdulos,qui Lusitaniam di Tarraconensem adcolunt, iura Cord bam petunt. Celticos a Celtis ex Lusitania aduenisse manifestum est , sacris, lingua , oppidorum vocabulis, quae cognominibus in Baetica distinguuntur. Diximus de hoc quoque satis in epistola ad Vaseum pro Pacensi

colonia.

50쪽

Vrduli se lituntur, gens per Hispaniam I. vlteriotern late diffusa. Nam & Baeticae

partem tenuere , quorum metropolis erat

Corduba, & Lusitaniae portionem iuxta Vettones, & maritimam omnem regionem a Tago usque ad Durium, ex iis quidam Veteres appellati sunt; de quibus possea . Quorum . meminisse modo conuenit, ij sunt, qui a Turdulis Baetici fiamne Ana discreti erant, do quibus Plinius in capite de Lusitania: Gentes Celtici, Turduli , ti circa Tagum Vct

HOC praetereundum nequaquam est, suin se; qui Turdulos, ac Turdetanos eosdem arbitrarentur. E quibus Liuium nominare fuerie satis libro quarto quartae decadis in liqc verba: Fama deinde vulgatur, Cos .in Tudertaniam exercitum ducturum. &post: Interim P.Manlius praetor exercitu vetere a Q inutio, cui successsierat, accepto, adiuncto de Ap. Claudij Neronia ex ulteriore Hispania, vetere item exercitu in Turdetaniam proficiscitur. Omnium Hispanorum maxime imbelles hebentur Turdetani, steti tamen multitudine sua, obuiam ierunt agmini Romano Nec tamen ea pugna debellatum est; de .cem millia Celtiberum mercede Turctali coit B AE ducunt,