장음표시 사용
11쪽
sim legendis nostris escies pleniorem . nec uero hoc arroganter dictum existimari uelim.namphilosiophandificientiam concedens multis; quod enoratoris proprium, apte, distincte, Omaleq. dicere , quoniam in eo sudio aetatem consumpsi, si id mihi assumo,uideor id meo iure quodam modo uindicare.Quamobrem magnopere te hortor,mi Cicero, ut nonsiolum orationes meas, sed hos etiam
να,εm s γε de philosjbia libros, qui iam se illis fere aequan is P ' runt studiost legas. uis enim dicendi maior eu in illis : sed hoc quoque colendum est aequabile, O
temperatum orationis genus. et id quidem nemini uideo Graecorum adhac contigisse, ut idem utroque in genere laboraret, sequereturi. O illud oratione, forense dicendi, et hoc quietum distulandigenus.
ὀ Pan η 'rte Demetrius Phalereus in hoc numero hae ., tabεba beripotes, disputatorsubtilis , orator parum ue- in ta i hemens,d istis tamen,ut Theophrasti disicipulum
senatu, ut post agnostere. nos autem quantum in utroque
Hr istis. prvicerimlis, aliorum sit iudicium: utrunque cerde clari, te secuti sumus. equidem O Platonem existimo,s . ci ' si genus id forense dicendi tractare uoluisset, gra- uideri ma- uisme, O copiosi e potuisse dicere; ct De-tili usὸἡ ti mostbenem,si illa, quae a Platone didicerat, te-inoratore. nuisset, O pronunciare uoluisset, ornate, s lendideqsacere potuisse.eodemq. modo de Aristot te, O Isocrate iudico: quorum uterque si studio delectatus, contempsit alterum. Sed, cum statuissem aliquidi hoc tempore ad te scribere O multa posthac,
12쪽
o F p I c I o R V M I. sposthac, ab eo exordiri uolui maxime, quod aetati tuae esset apti mum, et ail Ioritati meae ς' grauissmum. nam, cum multa sint in philosiophia etiam quia grauia, O utilia,accurate, copioseq. aphilo- p ς'
IDbis distulata; latissime patere uidentur ea , quae de osciis tradita ab illis, O praeceptasent. nulla enim uitae pars, neque publicis, neque priuatis,neque foremus,neque domesticis ih rebus, neque si tecum agas quid, neque si cum altero contrabas, vacare oscio potes: in eoq. colendo sita uitae e In bonestas omnis, et in negligedo turpitudo. Atque haec quidem quaestio commis es omnium philosiophoru. quis est enim,qui nullis vitai praeceptis tradendis, philosiopbum se audeat dicere*ed i non nullae disiciplinae,quae,propositis malorum,et bonorum finibus, cium omne pediuertunt. nam qui siummum bonum fit instituit, ut his, ' nihil habeat cum uirilite coniun Iu dqOis commodis,non hone nate,metitur;bisse sibi ipse com
sentiat, et non interdum naturae bonitate uincaturisit, ut neque amicitiam colere po B, nec iusti- ν' tiam,nec liberalitatem: fortis uero, dolorem sum iustitia, formum malum iudicans, aut temperans, uoluptata xi v φ,xς tem summum bonum flatures,esse certe nullo mo oua, & Arido potes. quae quamquam ita fiunt in promptu,ut res disputatione non egeat; tame sunt a nobis alio libera stas
loco disputata. Hae disiciplinae igitur, si sibi ren- ''mgsentaneae esse uelint,de Uscio nihil queant dicere: neque ulla oscis praecepta a, stabilia, coniun
13쪽
solam honestatem Stoici, maxime aute, sed nosolam, PerI patetici sequebantur. assensum e-nrin iustinebant.
CICERONI snasturae tradi possunt, nisi aut ab se, quisolam , aut ab Vs, qui maxime honestatem propter se dicant expetendam.itaque propria est ea praeceptio Stoicorum, O Academicorum, O Peripateticorum . quoniam Aristonis, Pyrrhonis , O Herilli iam pridem explosa sententia est: qui tamen haberent ius suum disputandi de oscio, si rerum aliquem delectum reliquissent, ut ad vicj inuentionem aditus esset. Sequemur igitur, hoc quidem tempore, O in bac quaestione , potissimum Stoicos,non ut interpretessed, uisiolemus, e fontibus eorum, iudicio, arbitrioq. nostro , quantNm, quose modo uidebitur, hauriemus. Placet igitur, quoniam omnis disputatio de vicio futura est, ante definire, quid sit vicium quod a Panaetio praetermissum esse miror. omnis enim, quae a ratione -- scipitur de aliqua re, institutio debet a definitione prosiciscit ut intelligatur,quid sit id, de quo disputetur. Omnis de oscio duplex est quaeIlio. unum genus es, q'od pertinet ad finem bonorum: alterum, quod positum est in praeceptis, quibus in omnes partes usius uitae conformari post uperioris generis humi odi exempla sunt:omnia ne oscia perfecta sint; numquid oscium aliud alio maius
st: O quae sunt generis eiusdem. Quorum autem clorum praecepta traduntur, ea quamquam pertinent ad finem bonorum, tamen id minus apparet, quia magis ad Mitutionem uitae commu
nis ste Iare uidentur. de quibus es nobis his libris
14쪽
OFFICIORVM I. σexplicandum. -que etiam alia diuisio eis Osci, nam O medium quoddam ossicium dicitur, coeperfectum. perfectum autem ossicium, rectum ,
opino uocemus,quod Graeci κατορθώμα; hoc autem commune, quod j καθῆκον vocant. atque eam definiunt, ut,reritum quod sit, id perfectum officium esse definiant is medium autem ossicium, id esse dicant, quod cur factum sit, ratio probabilis reddi possit. Triplex igitur en, ut Panaetio ui- que Cicero detur,consilij capiendi deliberatio. Nam, bone- u Est Istum nefactu si an turpe,dubitant sed quod in deliberationem cadit.in quo considerando,oepe ani tu, Est, it mi in contrariassententias distrabuntur. Tum autem inquirunt, aut conssultant, ad uitae commodi docui 'mitatem,iucunditatemque,ad facultates rerum,at- RVrςm Asrique copias, ad opes, ad potentiam, quibus Osee possint iuuare, suos, conducat id,nec ne, de quo deliberant: quae deliberatio omnis in rationem utilitatis cadit.Tertium dubitandi genus est,cum pugnare uidetur cum honesto id, quod uidetur es utile . cum enim utilitas adsie rapere, hone nascontra reuocare ad se uidetur; fit, ut distrahatur in deliberando animus, asserat q. ancipite curam cogitandi. Hac in diuisione, cum, praeterire aliquid, maximum uitium in diuidendo sit, duo praetermissasunt. nec enim solum, utrum honestum, a Panetio ι
an turpe sit, deliberari solet; sita etiam, duobus propositis honestis, utrum honestius; itemque, duobus propositis utilibus, utrum utilius. ita,qssam
15쪽
cribedi,at- ης etiam icendi r tio , cum a genere ad Partes, & a partibus ad
pro coire. ex quo celebris locus ,&desertus, opponutur.
quam ille triplicem putauit esse rationem, in quinque partes distribui debere reperitur rimum igitur est de honestosed dupliciter; tum pari ratione
de utili,post de comparatione eorum disserendum. Principio, generi animantium omni est a natura tributum , visie, uitam, corpusq. tueatur, declinet q. ea, quae nocitura uideantur; omniaq. quae sint ad umendum necessaria, inquirat, O paret, ut pastum, ut latibula , ut alia eiusdem generis. commune item animantium omnium est coniun-Ziionis appetitus procreandi caussa,et cura qVaedam eorum, quae procreata siunt. sed inter homi nem, bei luam hoc maxime interes,quod haec tantum, quantum sensu mouetur, ad id solum, quod adest, quo . praesens es,se accommodat , paullulum admodκm sentiens praeteritum, aut futurum: homo aute, qui rationis est particeps, per quam conssequentia cernit, principia, O caussas rerum uidet, earumq. progressus, O quasi ante' celsiones non ignorat, militudines comparat, rebusq.praesentibus adiungit, atque anne iit futuras; facile totius uitae cursum videt, ad eamq. degendam praeparat res necessarias. Eademq. natura ui rationis hominem conciliat homini et ad orationis, et ad uitae societate: generatq. in primis praecipuum quendam amorem in eos,qui procrea
tisiunt; impellitque, ut hominum coetus o celebrari inter se, sibi obedire uelit; ob easq. calisse fas studeat parare ea,quae suppeditet ad cultum,
16쪽
terisque, quos caros habeat, tuerique debeat. cura exsuscitat etiam animos, ct maiores ad rem gerendam facit. in primis q. hominis est propria ueri inquisitio,atque inustatio.itaque, cum fumus necessariis negotiis,curisq. uacuctum auemus aliquid uidere,audire, ac discere; cognitionemq. rerum aut occultarum, aut admirabilium,ad bene, beateq. uiuendum necessariam ducimus. ex quo intelligitur, quod uerum, simplex, pincerumq. sit,id esse naturae hominis aptis v. n tur emicueri uidendi cupiditati adiuncta es appeti- homines scitio quaedam principatus , -nemini starere ani- rς dςside Mus bene informatus a natura uelit, ii praecipi 'enicet docenti,aut utilitatis caussa iuste,et legit Ue imperati: ex quo animi magnitudo existit, humnarumq.rerum contemptio. Nec uero illa parua uis naturae en, rationisque, quod unum hoc
animal sentit, quid sit ordo, quid sit quod deceat
infactis, dictisque, qui modus. itaque eorum ipsorum,quae aspectu Ientiuntur, nullum aliud an, eum oculo Ualpulchritudinem, uenustatem, conuenientiam mim sonia partium sentit. quam similitudinem natura, ra- eui,turtioq. ab oculis ad animu transferes, multo etiam 'i'. p. magis pulchritudinem, constantiam, ordinem in libus n5 a. consillys actis' conseruandumputat; cauetque, g09sςR- ne quid indecore, seminate ue faciat,tum,in crunibus O opinionibus, ct factis ne quid libidinose
aut faciat,aut cogitet. quibus ex rebus cox statur,
17쪽
o escitur id, quod quaerimus, honestum; quod
hoe e pl*- etiam si nobilitatum non sit, tamen honesium sit; me sequeti quodq. uere dicimus , etiam si a nullo laudetur, bus vςibi , laudabile esse natura . Formam quidem ipsam , Marce fili,et tamquam faciem honesi uides:quaei Phaedro. si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plafons enim, io, excitaret sapientiae. Sed omne, quod hone-
, όtii ab sum est, id quattuor partium oritur ex aliqua:
aestum Ist. aut enim in perspicientia ueri,solertiaq.uersatur; aut in hominum societate tuenda, tribuendo suum cuique, O rerum contractarum fide;aut in animi excelse,atque inuicti magnitudine, ac robore , aut in omnium,quae fiunt,quaeq.dicuntur,ordine modo,in quo ius modestia,et temperantia. quae unam. n.uir quattuor quamquam inter se colligata,atque im- tutem qui sticita fiunt: tamen ex singulis certa osciorum gesi qui, lem nera nascuntur: uelut ex ea parte, quae prima de possidς di scripta est, in qua sapientiam, θ' prudentiam potu autem nimus,las indagatis,atque inuentio ueri: eiusq. morales uir virtutis hoc munus en proprium. ut enim qui1--λ de gine que maxime pers icit, quid in re quaque uerit mum sit qui ct acutissme, O celerrime potest:uudinem' O uidere,o explicare rationem, isprudentiss- Arist, ME, mμs ,.sapientissimus rite haberi solet. quocir- prudEtiam ca huic, quasi materia, quam tractet, O in qua 'myt ix 'ςς uelsetur,subiecta est ueritas. reliquis autem irriparata quae bus uirtutibus necestates propositae fiunt ad eas:st sedecim res parandas,tuendasque, quibus actio uitae conmunicatur tinetur ; ut societas hominum, coniunctioq. st
18쪽
oFFI CIORVM I. auetur; O animi excellentia, magnitudoq. cum
in augendis opibus,utilitatibus q. sibi, O suis comparandis,tum multo magis in his ipsis destiaciendis eluceat. Ordo autem, O constantia, Omoderatis, Oea, quaesiunt his similia, uersantur in eo genere, ad quod adhibeta est actio quaedam
nonsolum mentis agitatio . his enim rebus, quae tractantur in uita, modum quendam adbibentes O ordinem, honestatem , O decus conseruabimus . Ex quattuor autem locis, in quos honestinaturam, uimq. dissimus, primus ille, qui in ueri cognitione consistit, maxime naturam attingit humanam.omnes enim trahimurio ducimur ad cognitionis,et scientiae cupiditatem, in qua excellere pulchrum putamus: labi autem errare, nescire, O decipi, O m Ilum, O turpe ducimus. In Gm-
hoc genere oe naturali, O honesto duo uitia ui- ο die: Itandaseunt: unum, ne incognita pro cognitis habeamus , hisq. temere assentiamus: quod uitiumefigere qui uolet, omnes autem uelle debebunt adhibebit ad considerandas res O tempus,et diligentiam. alterum est uitium, quod quidam nimis magnum studium,multamq. operam in res obscvras,atque dociles conferunt, easdemq. non necessarias. quibus viiijs declinatis,quod in rebus honestis,et cognitione dignis operae, curaeq. ponetur, id iure laudabitur: ut in astrologia C. Sulpisium, sulpicium audiuimus; in geometria Sex. Pompeium, ipsi Pompei. cognouimus; multos in dialectica, plurci in tu' xiii. α
19쪽
' CICERONI smetria ni - re ciuili. quae omnes artes in ueri inuentatione': νεα cuius studio a rebus agendis abduci, PQRς i*x, contra officium es. uirtutis enim laus omnis in actione consi lit: a qua tamen saepe sit intermissio ,
multique dantur ad nudia reditus: tum agitatio mentis, quae nuquam acquiescit,potest nos in quae nos ab dijs cogitationis, O me opera nostra, continere. auinis': omnis autem cogitatio,motusq. animi aut in conia utem in siliis capiendis de rebus honestis , ct pertinenti- siti must, bus ad bene,beateq.uiuendum,aut in nudijsscieni disputamus , cognitionisq. uersabitur. Ac de primo qui ημα με fonte diximus. De tribus autem rei quis, latissme patet ea ratio, quasocietas hominum inter ipsos, O uitae quasi communitas continetur. cuius partes duae sunt;iustitia, in qua ui tutis stlendor est maximus, ex qua boni uiri nominantur; huic coniuncta benedicentia, quam eandem uel benignitatem, uel liberalitatem appellare licet. Sed iustitiae primum munus est, ut ne cuι quis noceat,nisi laces tus iniuria; deinde, ut communibus pro communibus utatur,priuatis autem uae in uisuis.sunt autem priuata nulla natura,sed aut
ueteri occupatione, ut qui quondam in uacua ue- de paulio nerunt; aut uictoria, ut qui bello potiti siunt; aut δ' lege,aut pactione,condicione, forte. ex quo sit, litager Arpinas Arpinatum dicatur , Tusculanus Tinculanorum mili sq. est priuatarum posses num descriptio. ex quo, quiasivum cuiusque sit eorum , quae natura fuerant communia ; quod cuique
20쪽
cuique obtigit, id quisque teneat. eo si quis sibi
plus appetet, violabit ius humanae societatis. Ad quoniam, ut praeclare scriptum est a Platone, non nobis flum nati sumus ,sed ortus nostri partempatria ,partem parentes uindicant , partem misi; atque, ut placet Stoicis, quae in terris gignuntur , ad usium hominum omnia creari , homines autem hominum caussa esse generatos, ut ipsi inter si alii alius prodisse possent: in hoc naturam quae sua o- debemus ducem si qui, O communes utilitates in medium a erre, mutatione osciorum, dando, accipiendo, tum artibus , tum opera , tum facu tatibus deuincire hominum inter homines societatem. Fundamentum autem iustitiae est fides, id essdiflorum , conuentorumq. constantia, O u-tas. ex quo,quamquam hoc uidebitur fortasse cli pium durius, tamen audeamur imitari Stoicos, qui Liudiose exquirunt, unde uerba sint odia, credamusque, quia fiat quod dictum es, appella- hoe esa In tam fidem. Sed iniuisitiae duo generasiunt; μηβm g bis in t eorum, qui inferunt, alterum eorum, qui ab ijs, gnificat, tu quibus infertur, si possint, non propulsent iniuria. εώ se nam qui iniuste impetum in quempiam facit, aut ira, aut aliqua perturbatione incitatus; is quasi manus uiolenter videtur asterre focis: qui autem non defendit, nec obsistit, sipotest, iniuriae, taenis uitio, quam si parentes, aut amicos, aut patria iideserat. Atque illae quidem iniuriae,quae nocedicaussa de industria inferuntur,saepe a metu prosia ciscuntur,