장음표시 사용
21쪽
xercitus populi R. uia de in paradoxo ψε
putauit enile beatu fore Oppressa rep.quod secus accidit.
ciscuntur,cum is, qui alteri nocere cogitat timet; ne, nisi id alteri fecerit , ipsie aliquo assciatur incommodo . maximam autem partem ad iniuriam
faciendam aggrediuntur non nulli ut adipiscantur ea, quae concupierunt. in quo vitio latissime pater auaritia. expetuntur alitem diuitiae tum ad usu vita necessarios,tum ad perfruendas uoluptates. in quibus autem maior es animus,in his pecuniae
cupiditas lyectat ad opes, et ad gratifica di faculta
tem: ut nuper M. Crassus negabat ullam satis magnam pecuniam esse ei, qui in rep. princeps uellet esse, qui Dis stuctibus exercitum alere nonposset. Leleliant etiam magnifici apparatus, uitaeq. cultu; cum elegantia, O copia. quibus rebus essectiι en, ut infinita pecuniae cupiditas esset. 2 bc u ro rei familiaris amplificatio,nemini nocens, uituperanda eIl: fedfugieda semper iniuria. Maxime
autem adducunturplerique,ut eos iuIlitiae capiat obliuio,cum in imperiorum bonorum, gloriae uecupiditatem inciderint. quod enim est apud Ennii ι, Nullasancta focietas, nec fides regni est, id latius patet. nam, quidquid eiusmodi est, in quo non posui plures excellere, in eo plerunque sit tanta contentio, ut discissimum sit sanctam sestuare societatem . declarauit id modo tempestas C. Caesaris, qui omnia iura diuina, O humana peruertit propter eum, quem sibi ipse opinionis errore finxerat, principatum. exl autem in hocgenere molesum, quod in maximis animis,s lene
22쪽
dissimis ingeniis plerunque existunt honoris, im
peris,potentiae,gloriae cupiditates . quo magis ca '' 'uendum est, ne quid in eo genere peccetur. Sed in ' ii omni iniusta permultum intereLI ; utrumpertu batione aliqua animi,quae pleruque breuis est,et ad tempus, an consiuito, O cogitato fiat iniuria oleuiora enim fiunt ea,quae repentino aliquo motu accidunt, Pam ea, quae meditata, praeparata inferuntur. Ac de inferenda quidem iniuria satis dictum est. Praetermittendae autem defensionis,
deserendis oscuj plures flent esse caussae. nam 'aut inimicitias, aut laborem, aut sumptus fusci-
pere nolunt; aut etiam negligentia, pigritia, inertia, aut suis studiis ,quibusdam ue occupationibus sic impediuntur, ut eos, quos tutari debeant, desertos esse patiantur. itaque uidendum est, ne non modeste dis
satis sit id, quod apud Platone e i in philosophos '
dictum; quod in ueri inuestigatione uersentur, seph ruqu0dq. ea,quae plerique vehementer expetunt,de : GI, quibus inter β digladiari Νlent, contemnant, QPrubite . pro nibilo ducant, propterea iustos esse. nam dum alterum iustitiaegenus assequuntur, inferenda ne cui noceant iniuria is in alterum incidunt. disiendi enim studio impediti,quos tueri debent, deserunt. itaque eos ne ad remp. quidem accessuros putat, βςς i ni se coactos.aequius autem erat id uoluntate fieri. iesionendnam hoc ipsum ita iustum est, quod re die fit, sies uoluntarium. Sunt etiam, qui, aut studio rei familiaris tuend ae, aut odio quodam hominum,
23쪽
CICERONI ssum se negotium agere dicant; ne facere cui qua cum t Men uideantur iniuriam. qui, dum altero iniustitiae ge III nere uacant, in alterum incurrunt: desierunt enim x xςm 4ς-- uitae socii tatem, quia nihil conferunt in eam nu- '' ' dii, nihil operae, nihil facultatum. Quoniam igitur, duobus generibus iniustitiae propositis,adiun- ' ximus caussas utri sique generis, easq. res ante connituimus, quibus iis litia continetur ; facile , quod cuiusque temporis oscium sit, poterimus , nisi nosmetipsos ualde amabimus, iudicare. est enim discitis cura rerum alienarum . qVamquam in com di3 Terentianus ille Chremes humani nihil a se alienis η '' ' putat. sed tamen, quia magis ea percipimii , sit que sentimus, quae nobis ipsis aut prostera , aut aduersa eveniunt, quam illa, quae ceteris, quae minus illis quasi longo interuallo interie Io uidemus, aliter stud.mu, de illis, ac de nobis , iudicamus . quocirca bene ψbi . praecipiunt , qui uetant quidquam agere, quod dubites aequum sit, an iniquum. aequitas enim lucet. i ipsa perses dubitatio autem cogitationem significat iniuriae . sed incidunt saepe tempora, cum ea , qvie maxime uidentur digna esse iusto homine , eoque, quem uirum bonum dicimus , commutant tur,faniq. contraria; ut, non reddere depositum, theu, mho etiam ηο si riosiopromissum facere, quaeq. perti- iudicio,ni, nent ad ueritatem, ct ad fidem, ea negare intem i* ' dum, O non struare , t iustum. referri enim de cet ad ea, quae proposui in principio, fundamenta enim surim iustitiae, primum , At ne cui noceatur ; deinde, ut
24쪽
OFFICIORVM I. IIcommuni utilitati feruiatur. ea cum tempore tam so, fi ei ted-
mutantur, commutatur ossicium, ut non semper ἡ d.=. st idem .potes enim accidere promissum aliquod, sit . O conuentum, ut id lici sit inutile uel ei,cui promissum sit ; uel ei, qui promiserit. nam si, ut in fabulis est , 23 eptunus, quod Theseo promisierat , inon fecisset is Theseus filio Hippolyto non esset ombatus . ex tribus enim optatis, ut scribitur, hoc erat tertium , quod de Hippolyti interitu iratus ξόoptauit. quo impetrato, in maximos luctus inci- iugem de iussit. nec promissa igiturseruandaseunt ea,quaesint ijs, quibus promisieris, inutilia: nec, si plus tibi ro , cum id noceant, quam illi prosint, cui quidera promiss- si Piris' ris, contra ossicium est, maius damna anteponi minori: ut,si constitueris te cuipiam aduocatum iu qui Aerem praesentem esse uenturum, atque interim pra res, si fin
uiter aegrotare plius coeperit, non set contra ossicium, non facere,quod dixeris; magisq. ille, cui
promissumst, ab ossicio discedat, se destitutu que
ratur. Iam, illispromissis non Ilandum esse, quis non uidet, quae coactus quis metu, aut deceptus dolo promiserit ψ quae quidem pleraque taere praetorio liberantur,non nulla legibus. sunt etiam iniuriae saepe calunia quadam, O nimis callida, O malitiosa iuris interpretatione: ex quo illud, Summum ius, summa iniuria , factum ess tum ti ,. ' μtritum sermone prouerbium. quo ingentae etiam in rep. multa peccantur, ut ille, qui, cum trigimia dierum essent cum bosepactae iudutiae, noctu
25쪽
populabatur agros, quod dierum essent pactae, nonoctium indutiae . nec norier quide probandus est, s uerum est, Fabium Labeonem , se quem sui, quisque alium, nihil enim praeter auditum habeo9 arbi- libentiu u' trum Iolanis,in Neapolitanis de finibus agri aptis , quam senatu datum,cum ad locum venisset,cum utrisques u i ii ' separatim locutum , ne cupide quid agerent , nec homo grae- appeterent, atque ut regredi, quam progredi, di ibi a masseηt: id cum utrique fecissent,aliquantum agri Cleomene in medio relictum est: itaque illorum fines, scutr' i ἱh; s. ipsi dixerant, terminauit: in medio relictum quodHpophtheg erat , populo R. adiudicauit. decipere hoc quide, ' μφ' non iudicare est . quocirca in omne re fugienda esstalis solertia. Sunt autem quaedam osscia etiam aduersius eos seruandaba quibus iniuriam acceperis . est enim ulcissendi, O puniendi modus: atque haud stio, an satis sit eum, qui laccsserit, iniuriaesiuae penitere ut ipsi ne quid talepo ibae
committat, O ceteri mi ad iniuriam tardiores. Atque in rep.maxim construanda siunt iura belli. nam cum sint duo genera decertandi, unum per
disieptationem, alterum per vim; cumq. illud proprium sit hominis , hoc belluarum : confugiendum es ad posterius , si uti non licet superiore. quare fuscipienda quidem bella sunt ob eam cauFiam, ut ne iniuria in pace uiuatur: parta autem vi Ioria, conseruandi sunt ij, qui non crudeles in bella,nec immanes fuerunt: ut maiores nostri Tus utinos, Aequos, Vosos, Sabinos, Hernicos iu , ciuitatem
26쪽
Iariuitatem etiam acceperunt: at Carthaginem,
mantiam funditus su Rulerunt: nollem, Corinthum: sed credo illos secutos opportunitatem loci maxime,ne posset aliquando ad bellum fuci dum. locus ipse adhortari..mea quidem sentetia, paci, quae nihil habitura sit insidiarum, semper es consulendum . in quose mibi obtemperatum esset , si
non optimam, at aliquam remp. quae nune nulla est, haberemus. O cum ijs,quos vi deuiceris, consulendum est: tum ij, qui, armis positis, ad imperatorum fidem coniugiunt,quamuis murum aries
percusserit, recipiendi sunt . in quo talopere apud. nostros Distitia culta eLl , ut ij, qui ciuitates, aut nationes deuidlas bello in fidem recepissent, earupatroni essent more maiorum. ac belli quide aequi
tas sanctissime fetiali populi iure perscripta es: ex quo intelligipotes, nullum bellum esse iu-
sum, nisi quod aut rebus repetitis geratur, aut . denunciatum ante sit, G indictum. Pompilius imFerator tenebatprouinciam, in cuius exercitu Catonis filius tiro militabat . cum autem Pompilio uideretur unam dimittere legionem, Catonis quo
que filium, qui in eadem legione militabat, dimisit: sed cum amore pugnandi in exercitu remansisset, Cato ad Pompilium scripsit, ut, si eum pate
. retur in exercitu remanere, secundo eum obliga
ret militiae sacramento; quia, priore amisso, iure pugnare cum bonibus non poterat, adeo summa erat Obsirititio in bello mouendo . Marci quidem
Corinthum Murumius . pacis auctore interCaesare de Pola petuin seir perfuifieci
ut s euiora Marcelli, MIobrogum Fabii..hue militasse cum Paullo Aemilio tradit Plutat uita Catonis cessirit . itaque leget dum hic fortasta, pro Pompilius, Paullus Aemilius : Dibellum Per
27쪽
. catonis senis est epinoia ad Marcum filium, in qua scripsit sie audisse eum milpum factum esse a cosule, cum in Macedonia bello Persico miles esset. monet igitur , ut caueat, ne proelium ineat: negat enim ius esse, qui miles non sit, pugnare cum hoste.Εquid em illud etiam animaduerto,quoiqui proprio nomine perduellis esset, is hostis uocare tur, lenitate Grbi tristitiam rei mitigante . hostis enim apud maiores noItros is dicebatur, que nunc peregrinum dicimus. indicant duodecim tabulae, Aut status dies cum hoste: itemque, Adue sus hostem aeterna auctoritas. quid ad hanc mansiuetudinem addi potest, eum, qui cum bella geras, tam molli nomine appellareῖ quamquam id nomen durius efficit iam uetustas : a peregrino enim recessit , O proprie in eo, qui contra ferret arma, remansit. Cum uero de imperio decertatur, belloq. quaeritur gloria, caussas omnino subesse tamen oportet easdem, quas dixi paullo ante as causas esse bellorum .sed ea bella, quibus imperjgloriaproposita es, minus acerbegerent): ' i' lit enim , clim ciuiliter contendimus, ali-ihim e . h ter, si eni inimicus, aliter, si competitor; cum alc mpo Μ r tero certamen honoris, O di enitatis est, cum al- comitiis,cu tero capitis famae :sic cum Celtiberis, cum
.' i ἡό ό C inrit bellam, ut cum inimicis, gerebatur, uter adipiscedo. esset, non liter imperaret; cum Latinis, Sabinis, . Samnitibus, Poenis, Pyrrho de imperio dimicabatur .Pocni foedilrsi crudelis Hanibal, reliqui iustiores.
28쪽
iustiores. Pyrrhi quidem de captiuis reddendis illa praeclara sie nien ita est.23 ec mi aurum posco, nec mi pretium dederitis:
ec cauponantes bellum, sed belligerantes , bus perie Ferro, non ano vitam cernamus utrique. ςii En
Vosne velit, an me regnare hera,quidve ferat Aors, Virtute experiamur. O hoc simul accipe di Ium: Quorum uirtuti belli fortuna pepercit, Eorundem me libertati parcere certum est. Dono: ducite: doq. uolentibus cum magnis diis. ,b Aeaeo regalis sane, O digna Aeacidarum genere sente Py t 'itia. Atque etiam, si quid singuli, temporibus ad ginem da
ducti, hosti promiserint, ein in eo ipsio fides struan
da: ut primo Punico bello Regulus captus a Poenis, cum de captiuis commutandis Romam missus esset, iurassetq se rediturum, primum, ut uenit, captiuos reddendos in senatu non censuit: deinde , ' cum retineretur a propinquis, O ab amicis, ad
supplicium redire maluit, quam fidem hosti datam quod fallere. Ac de bellicis quidem oscitis fatis dictum
est. Meminerimus autem , O aduersus infimos ni a neca
iustitiam esse seruandam . est autem infima condi- R eis, O fortunaseruorum: quibus, non male praecipiunt, qui ita iubent uti, ut mercenarijs ad ope ram exigendam, O iuria praebenda. m autem duobus modis, id est aut ui, aut fraude, fiat iniuria: fraus quasi uulpeculae, uis leonis uidetur: utrumque alienissimum ab homine est,sed fraus odio digna maiore. Totius autem inisseisiae nulla capitalior
29쪽
, Ebis ratior s , qβam eortim , γ' tum , cum maximestitiam, & fallunt, id tamen agunt, ut uiri boni esse uidean- i Eis' μ' i tuo. iustitia satis di tum eri Deinceps ut erat propositum9 de benificentia, ac liberalitate dicatur . qua quidem nihil est naturae hominis accommodatius: sed habet multas cautiones. videndum est enim,primu, ne obsit benigηitas et ijs ipsis, quibus benigne uidebitur fieri, O ceteris: deinde,ne emi, et maior benignitas sit, quam facultas: tum, ut proberalitatis. dignitate cu'. tribuatur: id enim en iustitiae tamentum; ad qua haec referenda sunt omnia. nao qui gratificantur cuipia,quod obsit illi, cui prodesse uelle uideantur, non benefici, neq. liberales, sed perniciosi assentatores iudicandi unt; O, qui alijs nocent, ut in alios liberales sint, in eade fune iniustitia, ut si in suam rem aliena conuertat. sunt
l7ςMi autem multi, O quidem cupidis lendoris, O glo
fusus, alie- riae, qui eripiunt ab alijs,quod alii largiatur his Mi xyp . arbitrantur sie beneficos in suos amicos uisum irici locupletent eos quacumque ratione.id aut tantum
aberi ab officio, ut nihil magis of cio possit esse colNaserilan trarium. Videndum es igitur, ut ea liberalitate hesiuia . ' litamur, prosit amicis, noceat nemini. quare L. Syllae, O C. Caesaris pecuniari in trastatio
a iustis dominis ad alienos non debet liberalis uideri. nibit. n. est liberale, quod non sit ide istium. Alter locus erat cautionis, ne benignitas maiore spei, qua facultates: quod, qui belligniores uolunt . esse,qaam res patitur Jrimum in eo peccat, quod
30쪽
iniimosi situ in proximos:quas enim copias his et suppeditari aequius est,et relinqui, eas tras ferunt ad alienos. ines aute in tali liberalitate cupiditas rapiendi plerunque, et auferendi per iniuriam, ut ad largiendum suppetant copiae.videre etia licet, plerosique, non tam natura liberales, qua4 quadagloria ductos,ut benefici uideantur,facere multa, quae ab Uctatione proficisci magis, quam a uoluntate, uideantur. talis autem simulatio uanitati es coniunctior, quam aut liberalitati, aut honestati. Tertium eΩpropositu, ut in beneficentia delectus est dignitatis. in quo et mores eius erunt spectandi,in quem beneficium conferetur, O animus erga nos, coe communitas , ac focietas uitae, O ad nostras utilitates ossicia ante collata. Me ut concurrant omnia , optabile eni: u minus, plures calige, maioresq. ponderis plus habebunt. Quoniam autem uiuitur non cum perfectis hominibus, pleneq. sapientibus,sed cum iis, in quibus, pra clare agitur, si nisi ulacra uirtutis : etiam hoc intelligendum puto, neminem omnino esse negligendum, in quo aliqua significatio uirtutis appareat , colendum autem esse ita qκemque maxime, ut quisque maxime uirtutibus his lenioribus erit ornatus, modesta, temperantia, ac ipsa, de qtia iam multa di Iasiunt, iustitia. nam fortis animlis, O magnus in homine non perne io, nec sapiente feruentior plerunque est illae uero uirilites bonum uirum uidenturpotius attingere. Atque haec in
mori-hoe pro , deinde, subiuxit: quia di