장음표시 사용
21쪽
. Quod tuam obtinere posse sibi esset visus tum demum artem ornatum rebus adhibere sibi concessum putavit. Du-. Centa serme, perratiatuor prima urbis conditae saecula, illi erant commemoranda bella Caesorum In quoque bello numerus nec reserri poterat, neque primis saeculis magnopere intererat, Impetu sere praedatorio, tumultuaria opera, ubiram strage alterius partis campi sternuntur, res fuit consecta; quum victoriam partam praeda acta saepius, quam spolia rapta testabantur. Reddenda tamen erant cuivis anno sua bella idemenis surgulis annis Olaebatur orbis, modo singula proelia cum singulis populis acciderant, modo pertinacia & continua,naodo bella cum pluribus simul. Hic duplici Livius cura premi Altera, ne contra veritatem vel probabilitatem tot gentes, accisis toties rebus semper rebellantes, semper iterum vincendas excitasse videretur altera, ne taedio foret lectoribus, quum incursiones factae, concursus breve certamen, victoriae potiti nomen, quam plena victoria, quum iidem semper Sabini, Heriaici, Aequi Volsci, Latini victi Qvincendi numeraren. tur Romanos vicisse toties eosdem hostes pertaesum fuerit, quidni nos legendo eadem taedium Caperet 8 Non tamen hi ipsi libri dimittunt repelluntque cum indignatione recedentem lectorem; verum potius retinent. Varietate enim suavissima easdem semper res, nova continuo reddere scivi P. Semper aliud quid novumque addit posteriori na rationi, quod modo in re ipsis fuerat, vel quod accidere potuisse qilisqtie putet. dodo Romulus ipse tantum non victus, modona atronae dirimentes insellas acies, dirimentes iras modo tumultuarius hostis, viredum rapta praeda, repressus itidem tumultuario excitato exercitu i modo proditio ducis sociorum an a cipi-
l. 3. c. o. l. 6. c. a. '' I. I. c. a. 3. I. a. Q o.
22쪽
Iacipitem iacit pugnam, insignemque ideo pugnae mirationem
modo oppidum captum nobilitat victoriam; modo trepidatio prima Romanorum eo laetiorem reddit Tum unius militis Romani virtus, tum singulare nobilium utrinque militum certamen distinguit relationem de bello Albano, modo dolus cum successu a Romanis adhibitus, modo bellum prius sere consectum quam auditum; modo interitus ducum ' raro est quod misericordiam Romanorum in hostes comme
morare datur; in rarissime accidit, ut belli ita meminerit
Livius, cujus ne quidquam quidem Ggesare potuerit omnie- morare. η' Hae sunt varietates primorum, vel sub regibus, vel cum regibus gestorum bellorum Cum tempore procedente major majorque adhuc adhibetur ab auctore cura varia
tionis, amplificationis Audacia incredibilis modo profligat bellum, ni modo auget periculum ' modo milites pugnam
detrectantes, modo nimis audaces reseruntur hy Equitatui modo primae partes dantur, modo non nisi pugnae spectaculum conceditur. 9 modo omne discrimen ab una gente nobilium temere susceptum, tum vero perpetratum Victoria
modo ex insperato, facilis, modo diu obnitentis hostis victricibus sere dextris erepta. Modo obsessa Romanorum modo' I. I. c. 23. c. 26. QO. I. I. e. 33 l. I. c. 36. I l. I. e. O. l. I. c. s.
O l. I. e. 7.n l. a. e. 4. 11O l. h. c. a. l. a. e. 33.
O l. a. c. I. M l. a. e. a. c. 46. l. 4. c. 37. e. 47. l. o. e. s. l. a. e. 6s. o l. a. e 43 l. 3. c. 62. l. a. c. 7 . l. q. e. 37.d I. 2. α 46. e. 48. e. O. l. 3. c. g. l. 4. c. 37. c. ne Q. a. e. 46. e. 3. Da a. c. 63. l. 3. e. a. c. 29. l. 4. e. 27. e. 7.
23쪽
modo expugnata hostium castra. dejecta eorundem praesidia; . . ducum modo Romanorum caedes victoriam retardat, hostilium ducum interitus dereptaque illis opima spolia honestant tum Romanorum artem. mi pugna nocturna, involutaeque quasi facium Mignium flammis acies ibi exusta igni civitas; hic cunctator nequicquam rementibus militibus dux, ibi, repreta foedae fugae; in omnia enumerare velis, vigilem non minus Livii artem in describendis, quam invictam ducum vim Martem in depugnandis ireris certaminibus. Sic retine mur lectione toties repetitorum, ignobilium bellorum. Quid in bello cum G:illis, Samnitibus, Poenis,macedonibus praestitisse Livium putamus, ubi hostium vis, arma, numerus, nomen 'aina, ubi ancipitia belli, clades ipsae, urbisque
rerum discrimen enecthira viderentur, ut vel exilem narrationem non antea manibus deponeremus, quam eventum rei,
cujus exIpectatio movet, exagitat, suspensos tenet, cogno-Verimus: ' Neque popillorum temporum tantum imaginem relinquere studet, sedi singulorum hominum, praecipue principis vel celebratissimi cujusque viri. Nonne vero antiquissimo decebat, ut plus rebus gerendis tiam verbis faciendis sese manifestarent, ut persuaderent aliis, non orationibus acute inventis, stibtiliter dispositis, copiose ornatis, verum sententiis utendo eo quovis temporis momento natis, A vperientia fultis, quaeve modo imagine quadam ge similitudine, modo verborum pondere Commendarentur. Qualia Vir profert quum in sermone communicat ea, quae ad magnum bonum quendam finem ipse recte vidit, quibus ipse incitatur,
l. a. e. s. l. 4. c. I9. I. g. e. IO. D l. 4. e. 28. l. 6. c. a. c, 33.
tandem, si exsedui vellemus, variandi grrationes artem, reperturi essemus eire discordiain inter ordine ortain, seditionesque innumeras. L. IL III.
24쪽
3 ob quae pectus acrioribus sensibus percitum quam maxime eloquentem faciti Premebatur ala noster dissi Itate non levi. Si viros hos ita dicentes indi siet ut ipsi erant Ioequuti, nemo aequalium, nemo legentium illorum mentem cepisset, nemo sermonem hunc intellexisse Cogitationes abstrusas protulerant rite reconditas ut seculum aliud illas sonassequeretur, mente pauca consilia concipiente, paucis rationbbus verim valentibus due a Verba non minus antiqua 4econdita miscuerant, quarum exei'plum tabulae duodecim offerunt. Quam rationem Livius inire poterat, ut hoc exemplar in narratione sua servaret, efficeretque ut simul pro prisco haberetur, simul a recentioris aevi lectoribus intelligeretur ΘQuantopere hanc difficultatem senserit, ipse semel'itidem
manifeste confitetur: Adversus haec impani oratio incomta fuisse dicitur ceterum militariter gravis, non suis vana laudibus, non crimino alieno laeta. ' Tum subjungit arguinem tum hujus orationis, quod argumentum quemvis vel elegantissimum cliteratissimum e castri Julii Caesaris vel D. Bruti
decisisset, quod vero nullum omnino antiquae mentis Hin. guae vestigium refert. Omittere igitur, si loquentes hos priscos viros inducit, statuit omnes longiores orationes, quales perpetuas dicebant. Ratio in conspicuo, n aliena a moribu priscorum, quorum recenti cultu genuinus iste antiquitatis horror detergi posse videretur, loco non suo insereret. Qtiicquid vero excitare immonationem lectoris posset, eo impensius simul addere studuit. Saepissime hos priscos viros ita in re quasi praesenti fundentes refert verba magula, sententia breves, mentis rectaeis prudentiae civilis testes simile quoddam, quod sensus omnium feriret apte alisuid inque sua brevitate, cum vi in omnium
xl. 4. e. r. Si de Menenio Agrippa , pristo illa Mendo e borrido modo. Cum reprehensione quadam illum designat, veriun illius exemplar vel imitationem dare prudenre vitat.
25쪽
nium animos pronuntiatum. Λdhibet igitur curam, ut directum ad colloquentes ad audientes sermonem ubivis laserat; vitat
ineptiam, ne unquam longiori continuatione verborum talia, invito ejus aen genio, obtrudat, quaeiaeculum istud re*ueret Quod consilium jam circa ipsa primordia urbis captum non tantum usque ad reges exactos sequitur; sed nec circa comciones ad exigendos reges necessarias, nec in motibus turbintentissimis animorum ad constituendam, servandam, augendam populi plebis libertatem tendentibus, unquam omittit. Excitari sinit nonnunquam mentem loquelam, ut cum alicujus acris viri virtute unu quas incensa erumpat, verum non nisi per quatuor quinque primos libros rarissime neque unquam praemeditatus .commentatus, sententias ingeniose inventas,
cum acumine de subtilitate disponit, sed quae in conflictu ipssi,
inque procine u quasi res ipsa ferret, ea ad singulos plerumque, non nisi bis vel tet ad plures convertit, & sic fidum videmus in tali ejus temporis imagine reddenda, qualem bcero e temporum luculentissimus testis, cierum ac verborum optimus judex delineavit. η' uuid exactis regibus deinceps omnia, nonne plena consiliorum, inania verborum vi. demus pPlerumque vero rebus ex reconditae antiquitatis umbra protrahendis, lucem, vitis quos non multa iacta illustrabant, eo vitam dat, quod colloquentibus cum singulis, quum memtes aliqua veritate perculsae, quum esstus aliquo motu incitatum vel incensum esset, vocem, directam orationem tibicit Si jam Romulus modo ad fratris manes, id novas a Cive
'LCum P. Valerius os in re reepidase ex earia proripit, Inrens pectore
primum ad tritanos, tum ad concioneu verba facie, nonne alvitu tuin orationem eodem motu incensam ad praesentes quasi dirigeret 1. 3. e. I
Donne eum L. in intio senatum, qui sibi di rei publieae deesset, eastigare:
26쪽
cives, η modo ad deos immortales pauca quidem, at semsus affectus plena ςrba dirigit. Sic Tullus Hostilius Sic Tarquinius adhuc privatus Sic Tanaquil f Lucretia, it Veturia, si 'Sabinae recens nuptae. η' Sic prinum ,
ut par erat, omnes ii, quorum verba, adhortationes, consilia, Terum conversioni occasionem dabant, quorum minae, urgia, convicia, vel imprecationes rem trepidam restituebant, periculum profligabant, sistebant fugam, adversariis excutiebant arma sic omnes Proculi, Bruti R Valerii, b Horatii,s: Mucii, Marcii, Herdonii, Cincinnati, Volerones. Tum Qui alias sine fama. sine nomine in nova civitate, primum quid consecisse, in constituta novi quid instituisse recte commemorarentur, fuerint legati, sociales, sacerdotes, judices perduellionis, magistratus, eorum actio innis non tantum sub oculis lectorum quasi qui praesentes essent, confieri sed auribus quoque incidere verba quasi ex ore sacro prolata, uti populus, olim pia a mirationes cum obsequio illa exceperat. d Imperium adeo non tantum ducis cujusque in acie, vel in agmine; sed etiam centurionis quasi temere actam Vocem, modo ut onaen acceptum, modo quia vitam inferret rerum tenuium de
scriptioni, suis qcabulis reddit.
h L. L c. 6. a. II. c. p. e L. L e. 23. 6. L. IL c. p. c. o. e. a. c. 34. L. III. e. 7. e. I9. L. II. e. s. d L. I e. p. e. ἶ. e. 22. 23. 24. 26 32 38. c. e Aeceleras fer, sequere miles l. 3. e. 7. Signifer, satuesbumn l. s. c. s. per ulgatum illud centurionis plagesi, cedo alteram vitent .
27쪽
Memor tamenis in his suit, se prisci aevi resis viros proponere. Quumque narrationem per libros quinque primos decurrentem oratoriae prope artὶ opus suisse recte dixeris, addas gmen oportet, Romanae eloquentiae opus fuisse ita ut judicio & gravitati plus datum uerit, quam illi arti, quae ad solam lectoris voluptatem tincta elaboraret. Liberior omnino in contexenda reliqua historia reperitur. Si vides, historicum, ut primum in virum aliquem mori-Dus exstantioribus insignem inciderit, in Appium Claudium D iliquem, in Caesonem Quintium, in Appium ' , Clarudium decemvirum; si mores sunt ingendi modo nobilium thvenum, modo Gallorum tum primum Romanis auditorum, ipsa rarae occassionis opportunitate suisse acile putabis ductum.
Quae ero tum invidia sit, quum horridiora rerum uerit praetervectus, quum ex negotiis quasi otium sit nactus, res recemtiores pro uberiori campo sibi aperto habuisse, quo excurrere
gestiens quasi ingcinium re ste meret dis dubitabit, eundem
in enarrandis rebus, quae cum suo aevo aptius Qverius compararentur, pitis sibi licere putasse, omneSque quas varium e X citatum diis ingenium offerret, colores adhibuisse ZIn orationibus quidem, quas totas mentibus de consiliis Vingenio dicentium accommodaret, variam quam maxime dictionem adhibuit varium item, quum ipse e narratoris persona loqueretur, at laetiorem cultum sane non toties induit,
quoties festivam, urbanam, Chilarem dictionem prosi indendi occasio daretur; quoties lectores non tantum ab aliis talia exspectassent, sed ipfi quoque talia sudissent. Quis illi viti ve tet, quod Graecorum Ob libertatem restitutam gaudium majus celebret, quam ut animi mortalium istorum capere id potuerint;
28쪽
rint majus sere, quam ut Iector ipse se contineret, vocem asseetum premeret, inon se testem interesse aetantibus autumaret Quod urbem situ commendatam, quasi Deorum numine beatam, qui rebus incolarum intersint, inrentibus pascuorum camporumque proventibus ita pingat, ut non Inde expeditionis alicujus vel oppugnationis erit , nee eventus aliquis historia dignus explicaretur, sed sola voluptas legenti excitaretur Quod magnum, ceterumqtie negotiis db stadium imperatorem occasione itineris per Graeciam, ea quae ob memoriam antiquitatis grata, non tantum quae ob praeserutem necessitatem gravia erant, quasi qui ipse cum duce lustrasset, Iectorum animis repraesentet Riiod gaudium
Congratulationem contemti adhuc exercitus, quem victoria non praeda tantum ditaverat, qui ut omnes in gravi discrimine victores non vitam, incolumitatem tantum recuperatam sibi
gratularetur; sed ut nulli alii vulgo victores ex servitute tiam libertatem, civitatem sibi partam latam videret, ita describat, ut cum vicinis Mincolis regiones ipsae, gaudii participessorent, ut Livii pictura, quasi alicujus in hac arte principis aevum potius latura videretur, quam tabula ejus scenae Romae
proposita i Quod Claudii Neronis, qui Asdrubalem devicerat,
Italiamque eo servarat, reditus per Latium QCampaniam perpetuo triumpho similior appareat, quam itineri Quod P. Scipionis apparatu contra Africam omnia in Sicilia constrepere faciat quod ausi Aemilii iti Macedonia castra virtutis novae spei plena spirare ducis mentem faciat Quod ex altera parte modo in exercitu, modo in urbe metum in rebus trepidis, animos afflictos, desperationem Romanorum exponat, quum alter
29쪽
Annibal Alpes esset transgressus, quum utrique Barcinae gentis latini bestico impares sibi viderentin', vel antea quin magna pugna si ad Thrasimenum Dissis se Romani in urbe moesta comperirent, deque salute de erarent ' Omnia hae non tantum tentasse. delineasse, adumbrasse, sed plane usque ad Ungues e clavos esse exsequutum, id storico aevi Augussi
ita convemens videtur, ut nemo, cui Livii ingemum fuerit datum, id omissurus ore videatur. Praeter Livium vero non sere quisquam tam raro hac occasione, hac licentia usus suerit pauci se ipsos ita continuerint, suisque ita pepercerint viribus. At non ubivis pepercit. Graves alias videmus auctores Romanos & circa res muliebres omnes sere Catoni similes.
Sicuti iste vir priscus nolebat in rebus publicis administrandis mulieres foro, concionibus cs comitiis immiseri, curare publica volebat vero domi uribus muliebribus, δκ pudoris Mibus contineri sic in rebus publicis commemorandis, inque historia
non sere quisquam auctorum antiquiorum partes illis dederit. Vix diu post Geopatram primas partes agentem in ullo Romanarum rerum auctore, praeter Graecos repereris. Fulviae, cujus sane in evertenda re publica insignis opera suerat, in Orationibus contemtus caussa, quasi omen detestans meminit Tullius: Intervenientem vero, agentemis moventem cuneis, vix erat scena Romanorum historica. Porciam, dignam Bruto magnamque vel in civilibus negotiis animam, Lucanus approbaverit, versibusque in coelum tulerit in historia gravi vero rerum, qua ipse viderat, scriptor, adeo non sere eam produxerit, ut vix in familiaribus epistolis illam publica curantem
significari Cicero. Non mirum uero, quod post Livium Tacitus non tantum Agrippinis, sed etiam Epponinis suis insignem in historia dederit locum, riuum Livius gravissima
' L. M. l. 44. e. 33. 34. L. I. c. v. l. v. c. o. e. 44. l. 22. C. ' ' L. 34. c. a. 3.
30쪽
Iorerum matronarum modo Romanarum, modo exterarum in. terventu, quasi quibusdam machinis, suo loco movere, moliri, vel saltem dissinguere, Mextollere amet. Non illi veniam solum ab aequalibus paratam suisse emseas, quum mulieres, rus omnium attentione dignas, terito narratione sua ornandas, tum, introducit, quum in iis steterat, ut mutationes gravissimae susciperentur,is conficerentur. Nonne potius tum eum fecisse dicemus, quod gravis concinni historici erat Concedemus orsan adeo, si nimium odinatum, qui reliquam narrationem quasi obumbret, tali scenae dederit; Lucretiam itaque sic proponat, ut quasi ipse interfuisse thalamo, qua illa perierit, intersuisse morti, qua immortalitatem sibi pepererit reputari, interesse simin lectores velle videatur. i. Virginiam conscelerato decemviro stupro servitio addictam, in non nisi erro pectori innocenti immisso a patre vindicandam, ita pudore virgineo .discrimine ipso, inque discrimine fide, innocentia, pietate celebret, simul patrem Momnes illius salutis studiosos ita vivos magentes in scenam producat, ut Lemugio nostro, qui tale tragoediae argumentum quaereret, uon diu quaerondum, non ad alium auctorem, ad Graecum quendam fuerit aberrandi i m.
Quid vero tantopere attinebat, ut P. Scipionem, jam ab omnibus fatalem quasi liberandae Hispaniae, taliaeque habitum, jam sanctior quas in deorum immortalium familiaritate spectatum, eo modo post maximam Victoriam impensius laudaret, quod mulierem externam, alii viro, qui conciliandae Hispaniae momentum afferre posset, desponsam non raperet, sed sancte habitam illi redderet. Speciosumo hoc Scipionis exemplunt; factum illud Cyri in Panthea iterum hominibus prodidit. Hacte nus gloriosum Rhiod Vero Livius, cui ad alia omnia gravit. sima rerum esset festinandum, hoc unum factum per colloquia, orationesque plures, in narrationes diduceret hoc sane non modus