De apoplexia : disquisitio theoretico-practica

211쪽

expertum inchoante poplexia , his in hominibus delicatioribus , mobilibus , spasmisque frequenter

vexati S.

Caute tamen in usu pii agendum, cum aegrotantibus diuturnis morbis conflictatis , et cum decrepitis senibUS. Maiorem , diffusibiliorem , promptiorem , Ucundiorem , tutioremque vim mihi videtur habere laud num liquidum, quale ab Syden hamis institutum est,

quam pium purum , Vel Jus scientificae aliae praeparationes. Non inepte aromata cum hac substantia mari tantur, more antiquo, et Orientis nationum superenni meque, quanquam magis coacta M. Echata, tinctura Thebaica , laudano nostro liquido, usu praestantior , atque aeque fida , mihi videtur. CLIV. An , tribus sequentibus aegris , Xcitans

corroborans, anti- spasmodica methodus, non conducibilior fuisset , quam debilitans , inaniens , cum qua ad plures migrarunt Dan non numerorum quatuor et quinque aegrotantes , pio salutem debuerest udiacent periti.

Sabaudorum, en eva vicines , aetatis circiter O ann. , sobrius , gracilis , temperamenti iliosi, cujus diversorium viatores plurimi faciebant, mense Novembri, I 789 , magno moerore ficitur, furti CAUSA , per noctem , viatori facti in suo diversoriori ideo, summa mane , tanta diligentia latronem prosequitur, ut illum

attigerit, raptamque pecuniam recuperaverit Primo moestus, nunc laetitia tanta exsultat , ut domo redux, Zbsque motu et selisu, poplecticus ceciderit Chirurgus loci vocatus, his venae sectionem instituit, Uacuantia administravit, vesicantiaque Suris et nuchae colli apposuit , sed incassum. Cum autem Unc ego ,

212쪽

sc ent arum amore, peragrarem, et sorte Carviae, per aliquot dies , commoratus essem, in consilium vocatus fui , secunda die morbi. Egrum comperio cum facie pallida, pulsu Obscuro, absque Sensu et motu , poplexiamque nervosam et insanabilem agnosco Tamen potione cardiacas et anti-spasmodicas praescribo, in quibus dominabat succinatum ammoniaci, guttatim instillandas frictiones calidas , et spirituosas , novaque rubefacientia. Sit horum medicaminum pus , aut unius naturae , febris insurrexit, reipsa nimis tarde, sed cum tam felici eventu, ut aeger sensus ei loquelam satis recuperasset, ad res domesticas in testamento breviter ordinandum : inde , ut si ultimos conatus vita fecisset , iterum in statum persecte apoplecticum aeger incidit, quo sub finem quartae diei absumptus est.

Chirurgus optimus , Massiliensis , felicitate , et

dexteritate in lithotomia clarus, 2 ann natUS, pius, sobrius, macilentus, facie pallidus, sensibilitate eximia praeditus, multisque publicis, et domesticis aerumnis, a lungo tempore , exatus, magnam chirurgicam operationem praestiterat , initio mensis Junii, IIo4, qua haud prospere succedente, moestus et morosus per aliquot dies fuerat. Inter haec, ego chirurgum illum , amicum, quem a multo tempore non videram , in plateam occursum, salutavi, et congratulatus sum , ut mos est , de facie plena , et ru- hic unda, quam non coloratam , et macilentam olim cognoveram. Eadem die, iam prandio cum proximis esset, maiorique appetitu et laetitia gauderet, vertigine corripitur, a quo , in insultum incidit poplecticum , perfectum, sed brevem. Ab illo surrexit hemiplecticus, lingua omnimodo impeditus , sed sui plane conscius. Cum vero, in lunga, et exercitatis-

213쪽

SIma praxi, remediorum adversus apoplexiam usitatorum inutilitatem vidisset, nec Venae sectionem , neCalia a multis medicis proposita admittere voluit. Mihi ipsi, quem in consilio plurimi facere saepius visus erat, ctim secunda die morbi, amici ossicio , illum inviserem, inutilia proposita auxilia , signis , et adstricta manu , Signincavit. Facies tunc , adhuc paulisper erat colorata respiratio facilis; pulsus humilis, et compressus Attamen . quidam medici ossiciosi , arbitrantes , in apoplexi post epulas in quibus , ex usu Sobrie quoque se gesserat aeger emeticum conducere, aliquot grana tartari stibiali , in aqua pura quam Ο-lam aeger expetebat, illo inscio , soluta fecerunt, qua vomitum aliquem provocavereri malo adeo eventu sit remedii aut morbi' ut aeger Omnem senSum amiserit, nataque febricula , stertente pectore, convulSolatere sano, quinta die obierit, appositis tantum est- cantibus , post vitae animalis deperditionem.

Unus ex Mart όιOrum praecipuis portitoribus 58 ann. natus , Vir constitutionis macilent , staturae Proceris , quotidie exercitatus , olim dives , festivus , et etiam libidinosus, tunc adversa fortuna mulctatus, moribus castus, sobrius, et ita pius, ut in templo frigido et humid', singulis diebus , per Ultas horas, in mentis excessum fere raptus , degeret temporequequaresimal , et aliis cultus Romani vigiliis, paucissimum cibium , ex piscibus sumeretri caeterum egetUS, ut longissimam vitam sibi promittere posset hic Vir , inquam, die ΙΣΑ. Martii , anni 18O6 hora sesqui- meridiana , cum secundum usum , genibus nixus , preces ante prandium , cum familia diceret, derepente Sensu et motu destituitur, et non surgit, nisi paralyticus laterio inistri , cum linguae aliquo impedimento.

214쪽

Illic accersitus , coinperio horninem sedentem , facie subrubra , musculis Zygomaticis dextrae partis On- Vulsis, pulsu raro et compressori ipse, pro ut lingua permittebat, casum suum mihi narravit, quid ascendens se sentiisse dicens. Quid sim operaturus dubito;

noli vitae anteactae, constitutionis aegri, characteris morbi , venae sectionem prohibebat dum e contra illam suadere videbantur, vultus plus aequo coloratus, anni tempestas, et morbi regnantes ad illam ergo sed mediocrem , confugere statui clysteremque emollientem et salinum immittere , et aegrum in lecto

Corpore inclinato, positum , calidis linteis , abdomini

et suris admotis , calefacere Tertia hora post meridiem, iterum invisens aegrum, nullum solatium agnovi factum esse a Venae sectione, quinina , erat major

torpor in lingua et in membris cum autem facies adhuc rubicundior esset, me fefellit hic color, timuique , ne par morbo fuerit venae sectio , quae in cubito, ad uncias octo, instituta eratri iterum itaque detrahi

ex pede suasi. Hora octava vespertina, res in pejus ruebant. Me tunc poenituit sanguinem detraxisse , et conspiciens pulsum humilem et rarum esse, viresque minui, ad methodum excitantem animum volvi Vesicantia ideo variis locis fuere apposita , potionemque praescripsi , ex decocto florum arnicae, et serpentariae Virginianae, cum strupo menta , et liquore anodi nominerale , cochleatim, singulis horae quartis hauriendam Iuscula tenuia , omni biliorio. Secundae diei initium omnia remissa habet pulsus plenior , et frequentior , respiratio libera, sudor ubique diffusus, alvus clysmatibus obediens , minor articulorum torpor, functionumque animalium libera explicatio , spem quamdam permittebant, excitantiumque virtutem comprobassent, ni morbi naturae propria esse illa metuissem. Hora nona matutina, exacerbata

insurgit febris, et cum illa observantur in latere sano

215쪽

quidam motus convulsi , spem nostram admodum minuentes. In consilium rogo seniorem medicum , Massiliensem , aegri parentem , doctrina clarum , nune deiunctum. Interea pergit aeger in usu decocti arnicae usque ad sextam horam vespertinam.

Advenit medicus sub finem hujus secundae diei,

Hegrumque parentem sui omnino conscium comperiit.

A solitis poplexi remediis tenaciter nimis addictus , invito me , invita infausta quam feceram Vende Sectionis experientia, excitantia et corroborantia re-ProbaVit, evacuantiaque et lenientia iussit iterum in usum Vocare. Itaque , cucurbitulae scarificatae admo- Ventur occipiti et temporibus , et pro crastina die, poti purgans praescribitur 'eu , tam improspero CVent , ut aeger qui jucundae diei nunciam auroram fere huc usque praebuerat, quique ad Venientem pdrentem laetus salutaverat, finita cucurbitularum operatione, noctis aeternae ostium intraverit. Ab hac enim , SenSum et motum omnem amisit; sterior pectoris, subsultus tendinum , traumaticae jactation OS, SCSe Z-nifestarunt, et per noctem acerbiores fuerunt: prima

aurora tertiae diei, purgativa potio dissicile deglutita fuit facies facta est Hippocratica , et aeger quieth

obiit sexta hora vespertina hujusdem tertiae diei, scilicet quinquagesima quarta hora , a prima invasione. Hic honus, variis aerumnis afflictus fuerat, quas religiose in pectus servaverat saepissime visus fuerat in templis rebus divinis totus absumptus , contra frigus humidum non satis munitus, praecipue in artubus inferioribus. Etiam, nimis in cibo temperatus erat. Parata ergo erat propensio in capite ad poplexiam. Duobus, ante morbum , diebus, ante aquilone vultum ejus videram pleniorem , atque coloratiorem,

Virumque non satis vestitum , monueram, ut caVeret a frigore pedum et tibiarum. Esrayi, ut reor, summopere, in detrahendo san-

216쪽

stumema sed error senioris medici fuit maxima, insistendi in debilitantia, quae , meo iudicio , noxia jam

fuisse, cum illo communicaVeram.

mania.

Tessellans artifex, 64 ann. natus , pallidus , a citentus , siccus , inopia et diuturno moerore conflictatus, in nos ocomio degens, ob schuriam quae jam medicamentis sat feliciter cesserat, de soluto filio , nO Um , ingratum , nuncium accipit, diem: Maii hujus .annio 8o8. Die hora '' antelucana, poplecticus invenitur, absque sensu et motu .mora 6 ' in tutina , aegrum invisens , latus sinistrum absolute paralyticum comperio immobilis erat aeger', absque SenS , motu , Voce et loquela color vultus et totius corporis , pallidissimus macilentior habitus quam pridie frigus marmoreum palpebrae conclusae dentes compressi pulsus et respiratio naturales praecordia elevata magis quam in statu sano Praescribuntur : Vesicantia suris , latera calida ad pedes, et potio sequens paulatim instillata, vi aperto ore, ope cunei in intervallo deficientium dentium introductici Recipe laudant liquid , et liquoris anodin , an , guttae triginta, aquae naphae unciam unam jusculi carnei calidi , uncias tres. - Hora sexta vespertina , idem aegrotantis status, eadem praescriptiori nulla canth ridum actio, nulla alvi et urinae excretio per hanc diem, et noctem sequentem. Die Maii octava, idem frigus, eadem insensibilitas ; pulsus et respiratio non immutati; sed palpebrae apertae sunt, et stridunt dentes semper conclusi; aspectus aegrotantis est, ut hominis intuentis et audientis cum clamatur, et qui nec

217쪽

intuit, nec audit nullus sensus ad varia incitamenta

membra pectoralia elevata , etiam quod paralyticum fuerat , non concidunt nisi post aliquot momenta. Eadem praescriptio , cui additur, pro potu , decoctum forum arnicae , edulcoratum , inutile tamen , cum praeter anti-spasmodicam potionem , deger , per ahoras, nihil aliud haurire potuerit. Idem status, hora Octava vespertina, sed paulisper in lecto aeger eierat. - Die nona mensis, aeger loquitur absona; delirium triste , meticulosum , furens omni momento ,

tentat exilire e lecto, hostem fugiendi gratia vinculis constringitur. Eadem remedia. - Die decima delirium insanum , puerile , absonum, non furiosum Cibos oblatos avide devorat Lotii et alvi spontanea in lecto egestio. - Die undecima, delirium hilare, cantilena iocosa, per noctem incoepta, et tota die iterata pulsus plenior calor mador vultus diffusus

prima vice coloratus; carnes pleniores cibi appetemtia retentorum egestio : sub noctem me agnoscit nominis et qualitatis adhuc tamen immemor Somnus non interruptus - Die duodecima ad mane , ratiocinii, sensuum, et motuum fere perfecta redintegratios matulam petit; quaeritur de vesicantibus , quae nunc ruborem et dolorem suscitant, cum huc usque locus

illorum applicationis, decoloratus fuisset Cibus et vinum , copiosiores. - Die 13'. Maii, valetudo perfecta Monueram ne desilio unquam loqueretur. Fuerunt tamen de illo quaedam intempestiva Verba , quibus jam mutata videbatur aegrotantis facies Psed mutat sermone , nulli inde consecutio.

218쪽

honia subitanea, cum cessatione motus, quibus succedat delirium.

Die circiter I Σ'. Maii , I 8o , agricola, Mann. natus , temperamenti biliosi, degens in agro loci dicti

Gignac vicinum amicum , acutissimo morbo laborantem, ad sacra religionis munia perinvito animo hortatur, amicoque , acerbis verbis exprobratur Perturbatur ab hac die valetudo , antea integra, et Sana. Die xi . Martigium petit bonus ille, gypsum comparaturus, cumque , post meridiem , terminatis negotiis , domum repeteret, humo cadit, Voce , motuque destitutus Accersitus phlebotomista, sanguinem mittit ex brachio , et iterum mittit die subsequenti aa'. Maii. Clim autem omnia in pejus ruerent, meum quaeritur consilium. Laetus me agnoscit aeger, quem apud amicum, nunc in tuto positum , viderat redditaque Voce , narrare potuit se quid e partibus inferioribus ascendens sentire, quod loquelam motum atque spiritum intercipit; quibus dictis, iterum obmutescit, et immotus fit Pulsus debilis, rarus, tardus respiratio tarda prominentia praecordia sensus ubique, et nullus motus. Cum ex linguae aspectu , pituitam crassam in ventriculo suspicare , quatuor grana emetici statim administrare curavi. Reipsa , multa crassa , album inosa vomuit, et cum tanta utilitate , ut per multas horas, loquela et motu , ut in perfecta valetudine , frueretur. At post meridiem , insurgebant eadem symptomata , cum illo discrimine , ut aphoniae succederet delirium , et delirio aphonia. Quibus visis, jussi, ut clystere subducta alvo, juscul , et pane mero intincto, aeger reficeretur vesicantia suris apposita sunt omnique semihoraci potionis sequentis

219쪽

cochlearium administrabatur : Recipe : qu. cinnamom hord Unc quatuor; aqv. aPhoe unci duas Simρ de tunicis lanciam unam. Confeci hyacinth. unci. SemisS. Diadani liquid , et liquor. ian Od. Πα , guttas quadraginta M. Mirus fuit horum effectus. Quietus per totam noctem aeger h- dormivit, et crastina die expergefactus, de vesicantibus tantum conquerebatur. Eadem potio, et cibus copiosior Semel omnino , per hanc diem , o' . Maii aphonus sit, brevi recreatus. Die a 4'. at valet, ut domum carro remigrare potuerit. Die 25'. potione man- nata ducitur alvus Hora undecima matutina , delirium ferox. Filiam charissimam pugnis et calcibus aeger incursat, e domoque extrudit inde per campos Vagatur. Coegitur , et hauSta magna parte potionis anti-spasmodicae supradicta , obdormiscit. Die ad , subdelirium, sed quietus aeger Cibus optimus , nutrieus , et eadem potio. Die 27'. errorem agnoscit , filiam petit. Diebus subsequentibus , perfecta mentis et corporis valetudo , ut nunc melius se habeat hic

agricola quam priusquam hujus morbi prodromis L

ficeretur.

Experientia mea teste, in apoplexiam converti potuisset haec phonia.

Die nona Junii hujus anni, 8O8, hora circiter

9'. matutina, rusticu Sexagenarius, huc usque vegetus, e pago dicto Vit lis , acerbo dolore confectus, ob filium nuper capitis arcessitum, et carcere inclusum, animo linquitur, nauseat, et paulo post humi, absque

sensu et motu , prosternitur Chirurgus OcAtus, vomitum sollicitat, inde alvum. Sed impedita deglutitione , fere nullum emeticus habet effectum. Sanguis a M'. die extrahitur e cubito, ad uncias quindecim cir-

220쪽

citer; qui non concrescit, fluidusque et serosus manet. Tertia die, redeunt patulis per sensus et loquela, ut

supremas Voluntates tradere possit, sed brevissima est remissio. Vesicantia suris apponuntur , et incasSum.

Quarta die , meum flagitatur auxilium , et apud aegrotantem accedo hora nona matutina, 7 horis scilicet, a primo insultu. Erat aeger absque sensu et motu facies pallida; oculi vitrei respiratio stertens, et summCdissicilis; pulsus tumultuosus , et velocissimus Sudor frigidus paralysis universa. Ut sequentem anti-Spas- modicam potionem cochleatim obsumeret enixu Sum , experimenti gratia : Recip. infus folior meliss uncia dua , qu naph unc unam, laudan liquidi et liquoris nod miner. an guit triginta. Hora undecima , coloratior erat vultus movere culOS, et Rudire poterat aeger, linguamque paulisper ad nutum exerere . At, brevissima fuit remissio, et obiit miser hora secunda pomeridiana. An in tempestivis anti-spasmodicis suppetias non

habuisset haec apoplexia , ut illa quam descripsimus in Historia quarta λCLV. In levissimum insultum poplecticum, medici vix vocantur , cum extemplo plerumque aegri resurgant sed , si detur occasio, confestim , ad hominem excitandum , omnibus sensibus, Objecta e

hementia offerenda sunt; oculi ideo radiis solaribus et luci splendidae objiciendi, aures, clamoribus , strepitu, et sonitu concutiendae; et inprimis aeger proprio nomine, magna Oce, saepe appellandus est quod in omnibus soporosis affectibus aequaliter conducit .

N aribus, acria , aromatica spirituosa, fierenda Sunt, in osque itidem instillanda , ut acetum , succinatum ammoniaci, aquae spirituosae melissae, lavendulae , etc.

Tactus , frictionibus , vellicationibus pilorum evulsionibus , ligaturis , digitorum complicationibus, et aliis hujusmodi, sollicitandus. Revocatus homo , de recidivae