De poetarum Atticorum arte scaenica quaestiones quinque

61쪽

coha0r0nt Semper fere chorus aliqua ratione eum persona personisve sonenae aedes habitantibus conexus est semper 1 0r si non amicum in illas personas, rut numen non supra0b0 infustum. Praeter enim Aeschyli Eumenidas, quae hoc in disputationis c0ntextu afferri nequeunt, quia frons scaenion non arcem Mycenaeam, sed Apollinis doindo Athena tomplum ostentat, una tantum tragoedia exstat, in qua horus personae domum scaenicam incolenti advorsatur quam Ruserrime Bacchas dico Euripidis Dum chorus alterum canit stasimum, lentheum non adesse ut non ex ultimis secundi opis odii versibus, ita consoquitur ex Versu 642, ubi Pentheus foras se proripit e porta. In se enim niti non possumus, quod chorus 537 sq. ut 555 do Ponthoo canit tortiam adhib0ns personam. Nam in altero Sophoolis Electra stasimo, cui interesse Electram supra hiemonstratum est, chorus de Electra cum l0quitur, et tertia por-

in stasimis, quibus neminem ponimu prnesto esse, in Secundo

Euripidis Orosiis, in serti Sophoclis Oedipi Regis d quo

iam agemus ad personam absontem indicandam modo fortia persona modo nitera usurpatur. Munniquum, et revertamur ud quaestionem, utrum Pontheus primo stasimo intorsit neone, neque in MXitu primi opis odii 40quo in exordios oeundi labitu. 0nth0i tommemoratur. tamen Mum monadesse pro certo haberi potest Penth0us Tirosia Cadmi que consilium spernatus dedignatur se conferre ad orgia Bacchi, Ruin etiam ipsum comprehendore iub0 ministros. Ρrimum non facit orsediderim ultima Tiresia vorba 360 sq.)audisse senthea, neque enim appellatur. Sed tertiam per-Sonam uSurpans aegi intos maledicit, tutus ad convivia Penthen rnosentem non respondere cogitari nequit Huc accedit antiquin ipsum indignata Bacchi ministra invehuntur asporrimo in nefarium impiumque atque fore, rut1 Cf. p. 49.2 Alitd iudicandumst de Euripidis Orestis primo Sta8imo pro

adulescente rogans tertiam per80nam 325), querens autem de mi8ero appellationem chorUS USurpat.

62쪽

scelestum improbi sentheos animum calamitat Bacchus affligat, sperant. Quae verba, non dissimilia sententiis, quas eloquitur secundo in stasimo chorus Pentheo absente in novi pis dii initio non respicit Ρentheus, quem V 00klinius in scaena remansis esse arbitratur. Certe s. 434 adest non nuntiatus, sed ex eo, quod adventu eius non indieatur, nihil consequitur Argumentum, quod profert ecklinius: , Pentheus teibi, die Orfithri y de Dionysos erwariendi die folyenden orte des Chors nich bea hiendμ, ipsum eum P0futat. Cur verba chori 110gloget Et unde tandem sui o0mperium quo ab set seniliseus ministros deum in montibus apturos esse iam celeriter At hoc anticum indicat temporis longius intervallum, quod necessarium est ad omprehendendum Dionysum. Proinde adesse nequit eXspectare autem potest non minus bene, Vel potius melius aptiusque domi suae, quam ante domum in platea sub oeulis virginum malodicta in inimicum conteientium. Similitur secundum ita mowiigium Grie his he Tra-godien III permanet Oedipus ex per paro dum tertiumque stasimum eXspectans chori, qui repraesentat Contionem, adventum et pastoris. Sed sedipum parodo non interesse se simul cum Creonte, quocum in prologi Xitu Sermocinatur, domum introisse cum X abitu Creontis apparet, quem enuS non prolui scaenam reliquisse ex eo collegi potest, quod in initio primi pis odii non adest neque enim ulla sine causa alter abit alter remanet tum X versu 28S: επεμψα γαρ Κρεοντος ειποντος διπλ0υς πομπους Oedipum igitur iniurim colloquontsem cum Crooni Sophocles fingit. Ergo hoc carmin longioris semporis intervallum intercessisse significatur Oedipus ergo non adest. - Item tertio stasimo undem adsess sinit ita mowitgius quamquam Π0 expresse eloquitur, tamen Iocasten solam abeuntem adnotat) haud scio an prcificiscatur ab eo, quod pastoris adventum exspectare Oedipum existimat. Wolffius quidem ad s. 1086sq. explicat: , Oediptis teibi iis dei Buhne, iubetnil und trea Con ei su ei nach dem Hirteuaussehauenti Quod argumentum cur nihil aleat, e X ponere supersedeo. Ut canticum alt0rum ita fortium quoque lon-

63쪽

gius temp0ris spatium intericii, don0 pastor Lai accersatur rogem autem non interesse alteri stasimo apparet ex vorbis Iocasta hortantis 861): G ωμεν ἐς δομους. Egi copiosius de his canticis tribus longius tempus

intermissum indieantibus, quia eis adesse personam nonnulli viri docti existimabant. perte autem observatione 110Stra8n011 0SSunt perturbare. Corto est commem0ratu dignumst, quod nobis quaerentibus, utrum canticis histri adsit necne, agendum erat de illis modo personis, quas domum Senenne incolentes singunt poetae, numquam de illis, quas in urbe v0l alibi domicilium habentes et in dextram laevamquo partem beuntes faeiunt. Haec res per se iam demonstrat poetam harum abitum causa aliqua probare, interdum sane ita, ut discr0pantiae vel leves vel graviores oriantur , illarum non, quia, ut qui Vi eXSpectat Secundum 11nturam domum ingrediuntur, nisi ipsa actio idoneam causam offert, quam et choro et spectatori ipso in momento abitus audire licet.

In Aesehyli Supplicibus Ρ0rsis Septemque perlustrandis

Supra Vidimus, quantas in salebras incideret posita in ludi tragici pueritia, qui omnium personarum bitus probare cogebatur. Sed iam in Agamemnone, qua in agenda tragoedia scaenica fronte aedium utitur, seschylus hoc in-Strumentum ita usurpat, ut Clyta0m0strae abitum 351)nulla ratione vel ratiuncula sexcusset in lIn hilodius a quoniam Sophocl0s compluribu pro infimis alterna Cantio supponit, unum saltem chori canticum inserere vult. Sed cum stasimum hoc fabula loco coll0oatum contra naturam demoretur etionem, perSonae dur

1 Clytaemestra s. 587 denuo loquitur neutiquam regina praesente eXitus ta8imi p0test cantari cf. 475 sq. tum ch0ri versus 583 sq.)aperte ostendunt horum Saltem opinari reginam non esse praeSto. Et Vellius et itam0Wilgius Clytaemestram abisse Xistimant. ItieliterUS l. c. p. 54 Sq. uberius abitum defendit, Sed ita, ut vi cuiquam persuadeat recte autem ratiocinatur echingeru l. c. p. 34 adn. l.

64쪽

εἰσάξω τὼ γαρ νοσ0υν ro σε ξυμπαραοτάτην λαὶβεῖν. Neque Deoptolemus adhortationem ullo modo fulcit equo hiloctetae verba necessitassem abseundi probabiliter exponunt ). In universum solet poeta antica inserere, cum otio Seaenam Vacuefecit; sed interdum ut Philodi. 676 nocessitat cantici inserendi neque enim umquam Caret frR-goedia chori canticis, adducitur poeta, ut de SenennserSonas bleget. Ergo et seaena actione vacuefaeta efficit, ut canticum intericiatur, sit 11000ssitas antici inieri uisendi officit, ut scaena sint neuR. Eadem in scaena, in qua agebantur tragoediae, gebantur etiam comoediae. Quamquam permulta tragoediam n como odia separant, tam se hau in re si utramque Congruere Videbimus, non mirabimur. Et in comoedia domum intrare persona scaenamque relinquere solet. Ut AriStophanos nequaquam semper causam abitus diligentereXp0nit, ita certa quodam formula abitum indieare solos: velut osp. 1068 ὰλ εἰσίωμεν. v. 1469 ἀπιωμεν γημεῖς. Lys. 79 ἀλλ' εἰσιωμεν Adest autem person peΓΓRVO Sin adest, Certa causa posita in actione est Cantici8, quae Vocantur παραβάσεις nemo interes ' praeter Thesmophoria-ZUSarum Mnesilochus nim praesto si tribus a mulieribus custoditus cantico l36 sq. quoque adest dormientis n- tollitis sub cura. ar0d Eq. Nub Pac. v. coles. lus. Commutio exstrueta sunt Ranarumque paro di initium, cum Dionysus se Xanthius paulo post hori introitum se ab dant in occultum Parodi Lysistrata Acharnensiumque et Thesmophoria Rusarum nullo actor in Senena rne Sente cantantur Mnesilochus enim inter chori mulieres consedit. Proprium obtinet locum Vesparum parodus, quam delycleone Servoque ante portam dormientibus chorus canit neque Bdelycle neque Mn0silochus in canticis respieiuntur.

In nova denique comoedia semper quoad iudicare P0SSU-mus, histrionibus de scaena remotis chorus Cunil Ine-1 Cf. L. Radermacher in praefati0ne ad Oedip. Ol. p. 24 1.2 Etiain Lysistratae; cf. 8. 707.

65쪽

pius idoliar 00ta chori introitum in fingere, ut personae catervam comisSantium veritne domum suum se redipiant ). Iam apparet, quemadmodum factum sit, ut stasima decursu temporum quo diutius eo minus coniungerentur cum actione epis odiorum. Si histri in senena permanere solitus esset certe choru Canen seYSOnam Ondicionemque, in qua versaretur aeti dramatica, respistere coactus esset neque umquam illa cantica Euripiden ab argumento fabulaulonge aberrantia oriri potuerunt. Immo non solum in trag0edia, quae uno utebatur histrione, scaena Vacua fieri

d0buit, sed otiam in fabulis et Aeschyli et Sophoclis Euri

pidisque semper fere Vacua in scaena Stasima decantata sunt. Itaque non mirumSt, quod Hecubae Troadum Menelaique Helona contra consuetudinem in Senen permnnentium rationem non habet ethorus iamiam cantica ab actione fabula nimis orant diiuncta vel, ut aliter rem Xprimam: tragoedia iam dilapsa erat duas in partes, e quibusserat composita, in ludum histrionalem et in chori antica, quae duo elementa veram in unitatem nisi seschyli in Agamemnone redacta erunt num lunm. Veteris com00dia cantica fabulae actione multo etiam magis abstinuerunt quam tragoediae chorus ad audit0res Se Vertere et νομαστὶ κωμ 'δεῖν Solet. ViX de conexueanticorum cum otione praesertim quod attinet ad om00dias vetustiores Sermo esse potest ). Et in nova comoedia, quamquam quid cecinerit chorus actioni plane expers, dicere nequimus, eum nihil anticorum nisi illud signum OPOMnobis servatum sit, tamen ne ipsa nota satis nos docet, quantum ponderis et auctoritatis perdiderit chorus comoediae.1 Cf. Perili. 1 sq. fabul. incert. I 32 sq. p. li); vide etiam Fr Le Herm. XLVI 1911 p. 293. - Similiter iam Dicae090lis Am

phitheusque Acharnensium, simulatque conspeXerunt chorum in Scaenam irruentem, fugae e mandant.

66쪽

Ρrologum Sequitur parodus ut in omnibus fragosidiis sic in hoonissis Phryniolii. rologum autem loquitur eunuchus quidam Traditur enim in argumento Aeschylitor

sarum Medice in codice prima manu Seripio: Γλαυκος εν

στορνυς τε θρονους τινὰς τοῖς τῆς ἀρχῆς παρεδροις ενταυθαδε i. o. in Aeschyli ersis προλογίζει χ090ς πρεσβυτον. Introit igitur p0st prologum eunuchi in suaenam hisque in sudibus considit imporii orsarum consilium principum neque ulla dubitatio esse potest, quin agatur de consilii publici conventu. Nunc autom delabimur in difficultatomquandam titulus enim tragoediae, qui probatur fragmentis nobis servatis ), ch0rum hoenissarum hac in irago odia docet cecinisse. Qu0niam igitur post prologum paro dum

eXSpeetare debemus, non solum illos senes sed otiam statim eodemque fere tempore chorum mulierum introisso in scaenam concludere inviti cogimur. Cum in nrodo unus tantum chorus ingredi possit, illos principes mutas esse personas Suspicati sunt viri docti. Haec senisentia hodio Omnium est communis opinio ), quam imprimis sustinet Wilamowitgius ). Si enim ratiocinatur: mcenn thnen Su. senibus Sits bere itet oui den, o Sasen te iuch, anzten JSo

καὶ δροσεραν Ἀραδον ... et seg. 10 καὶ Σιδωνος προλιποντα ναον . . .

3 Cf. E. Bethe Protest. p. m. . Chri8t-Schmi l. c. p. 269. Ceterum Phoenissa fuisse paelices regias suspicatur Schmi verisimilius, quam Wilamowitgius, qui de viduis c0gitat militum Phoenicum, qui pugna navali interciderunt.

67쪽

Phoenisteririnen ulso den ilicen der et illenen Seesoldaten bestand . At nequo argumentatio Sene Sedent, ergo non saltant neque exemplum Areopagitarum Aeschyli Eumonidum neque confirmatio chorus constat ex mulieribus'

satis rei acore mihi videntur. Quis nim nobis dixit soniper sedisse illos sone. Et saltare potuerunt, simulatque in orchestram sunt ingressi et priusquam in sellis consederunt, itemque, postquam liquod per tempus Sederunt, Surgere potuerunt et saltare. Quin Danaidus oschyli aliquandiu sedeant, nemo dubitat ne dubitare potust; tamen est chorus ). Atquo titulus tragoedia si lirynichi

Συνθωκοι Sive congruit eum hoenissis sive alterius tra-g00dia titulus est ), ipso iam confirmat horum o Sse Sedere paulisper an quispiam contendat mutis a personis sumptum sesso titulum fabulaes Areopagitae Rutem, qui sane

habent consilium in scaena cum pro Se loquentem habent Athenam, quem autem prolersarum prinoipibus locutum esse cogites tum non post prologum prodeunt in Senenum . . illo tragoedia loco, quo horum ingredientem eXSpeetamus Chorus denique mulierum, quem traditum eS8 Certissime nemo negat, nullo modo nos impedire potest, quin duo choros hac in Phrynichi tragoedia exstaro colligamus ); nequo enim ita raro accidit, ut duo canant chori in una eademque tragoedia ε). Quicumque animo sibi se ingit ludum eaenicum, eum nullum exemplum X tragoedia si raecae reliquiis proferresOSSit, per Se On Verisimile esse primo conspectu conoedet post prologum eunuchi primum principes introisse in caenam atque magno cum silentio consedisse in Sedibus, qua S

68쪽

omnium sub oculis spectatorum singularem in modum pro logi persona stravit pulvinis, ac tum chorum mulierum thuno in conventum tacitum consilii publici irrupisso. Quid mulieres canticum parodi canuntes in consilio publico obstinatum silentium obtinente Rationem ullam mulieres habere illorum sonum venerandorum putabis an non Quodsi illos respici a feminis concedis, quemadmodum colloqui

chorum opinaris eum personis mutis Forsitan unum ex

illis sonibus loqui suspicaberi. Tum autem eo, quod unum inter pares ex muto loquentem facis, tibi orsuad te iam

creasse e muto non Olum loquentem, sed etiam Oryphaeum et senum e grege horum. Neque enim ulla persona in tragoediis Graecis inveniri potest, quae sit prima inter pares nisi Coryphaeus Iam mihi videtur ess0 0-

monstratum illos senes post prologum introeuntes non turbam mutorum hominum fuisse, sed horum canentem chorus enim hoenis arum muto Oe eum Onsilio an dem in suae nam cogi nequit. Corto hi duo chori non eodem tempore in scaena adsunt. Hoc tantum dici p0test: 08 prologum primo chorus principum ingreditur in scaenam atque enuSa, de qua gebatur in consilio, erat clades Salaminia, quam Susa esse iam nuntiatam prologus testatur. Num fossa in consilium oneri A0suhylusque personam regis matris ex Phrynichi tragoedia receperit, e qua Glaucus Rheginus τους Πέρσας παραπεπ0ιγὶσθαι tradit, pro certo disceptare nequimus. Ostea chorus hoenissarum in scaenam introit se apud Phrynichum suspi00 Xerxem in exitu demum tragoedia redeuntem non cum sonibus, ut in seschyli Persis, sed cum mulieribus alterno cantiu lamentatum esse de Xercitus classisque interitu ).

1 Frg. N. Atlien 14, 63, ψαλμοισιν αντισπαστ' ειδοντες sis r utrum coryptiae senum an Ph0enissarum it tribuqndum, latet in occulto participium asstulini generis exitu qu0 terminatur, non impedit, qu0minus ad ch0rum mulierum referatur cf. Aesch. Suppl. 38 204,

69쪽

- 59 Primis in tragoodia Graucorum originibus histrio videtur sexu seiungi a choro colloquitur enim vel vir cum fuminis quae si forma colloquii vetustior): Danaus cumsiliabus, servos cum Phoenissis Eteocles cum mulieribus Thebanis, Oceanus - ut supra ' suspieatus sum, in Prometheo genuina cum filiabus vel cum viris femina:

70쪽

' u lira semilius Iohannes sit fami Gulielmi f. natus sum anno 1888 pridi Idus Apriles in oppidulo provinoia Rhenanae, oui nomen simoissen, matre uilei minad gento rolitich. lrofiteor fidem vangelicam. Litterarum primordiis imbutus sum Sedini, ubi parentes mei abhinc plus viginti annos habitant. Inde vere anni 1906 maturitatis sestimonium adopius almam matrem petivi Gryphis Waldensem meque Alfredus seruite, Ericus Pern iste, Ludovicus adsermache studiorum lomentis philologicorum instruxerunt. Eiusdem anni autumno civibus adscriptus sum academiae Georgiae Augusta Gottingensis. Praeter Se mense hiemale a. 1908 9, 0r quos Berolini X lectionibus Hormanni Dieis, Caroli Fridorici olim ann-Ηnupt, Johannis Vahlon, Udatrici do ilamowiig- Mosellendorfimulta magnaque didici, usquo ad sensem Aprilem anni 1911 fui Gottingad; tum opiscum hos auri linguae latinae in numerum asellus Monacum transmigraVi. Omnibus viris illustrissimis bene de me meritis, praecipuo Gottingensibus Busoli Dilthey, orte, G. E. Mulier, Ρ0hlenet, Schwari inunc Friburg0nsi), mend Titius, eli hau Sen magnam debeo gratiam praetorque hos au0bo Wachorna gel f aulo undiand. Et cum imprimis Fridericus Leo viam rationsemque studiorum me Oeuerit, Gottinga m esse imbutum litteris semper animo grato