De poetarum Atticorum arte scaenica quaestiones quinque

51쪽

se aedibus vestimento adportato obviam eat, offitio suo p0rfunctus in umbrarum regnum submergitur. fossa

ου γαρ τὰ φιλταρ ἐν κακοῖς προδώσομεν et domum se confert Chorus ani in Senena noua, dum

histri Xerxis p 0rs0nam induit. Itoni fortium canticum Suppl. seaena derelicta canunt virgines, dum histrio, qui Danai partes agit, personam induit praeconis). In tragoedia orsarum in universum non illas discrepantia reperimus, quas in Supplicibus poeta studio abitus histrionum probandi pollocius admisit. Causam

80lam, qua prolata fossa s. 851 abit, aerius Consideremus. Polli ita erat secundum Darei iussum so Xerxi obviam iturnin OVumque Vestimentum esse donaturam. Sed in tragoediae Xod Xerxes solus comitant nullo satellite in Senena praesto est neque fossa revertitur. Xodus

fersarum aliter instituta os atque Supplicum nullum histrionum colloquium continet. Nec causa latet circumfusa tenebris neque enim Aeschylus neque pociatores anni 472hominis pannis vestiti consp0oium patiebantur in ludo tragico. Quemadmodum iudieaverint Graeci do mondico heroum Euripidis vestitu noui ignorat of inprimis Euripidem in Ar Acharnsensibus). Ut 0rxes Dareus fossaque non alia dictione utuntur quam horoe Graeci fabularum Aeschyli ), ita X0rx0m tectum vestimento pannis obsito in scaenam ingr0di dedecebat ). Ut 0g0m 0rsarum fugatum mendici fugi sentis veste non indutum in Caenam prodUcere 9088 et poeta hune Darei iussum excogitavit, qu probarete abitum rogina sit alom filii aditum. Aiossa igitur ideo in exodo tragoedia non revertitur quia orgem interim

ita esse perspexi88 videtur.

52쪽

histri Xerxis personam indueret Eo autem consilio Aeschylus non facit matrem in scaena filium consolantem, ut luctus se maeror regant fabula exitum ). Sept. S. 6 nuntius postquam se porro, hostes quid infesti in animo habeant, exploraturum Eteoclique nuntiaturum Sse dixit, scaenam relinquit et Eteocl0s, ut sibi adsint, deos implorat. Tum virgines Thebanae hostium impetu Stupefactae trementesque in scaenam procurrunt et a deis deabusque precibus petunt strenuis, ut auxilium ferant. Et e

Oelem qu3mquam in Senena manentem chorus non appellat,

tamen ipse carmen virginum respicit invehitur enim acriter in eas atque ut iaceant imperat. uerilis ars rudisque Spectator non quaerit, cur iam diu patiatur Eteocl0s mulierum lamentationeS. Quas mutationes chori primum canticum, quod Oeeparo di significare solemus, perpessum Sit, Si peΓSerutamur,

progreSSionem quandam indagare licet. Supplices et Persae incipiunt a parodo non a prologo, quem Phrynichus in Ρhoonis sis anno 476 primus adhibuisse, nobis quidem

l Communis quae vocatur virorum do torum opinio est es veluti

indutum e8tibu progre88um esse. Neque mirumst, quod mandatum Darei ab Atossa in scaena ipsa non peractum ergkium pellieuit, ut tragoediam retractatam 88 pro sua consuetudine coniectaret. - Perperam

P. Richter Zur Dromaturpi de Aeschylus Leipeio IS92 p. 609 nititur

in s. 030 πεπλον δ' ἐπερρηξ επὶ συμφορα κακου. C0nferas velim ad oristi tempus S. 026 κατειδον et 035 κολουσθη Se apiid Salamina; 8. 036 demum suam praesentem condicionem reX contenilitatur: γυμνος ιμι προπομπον. Itaque h0c oristi tempus ἐπερρὶ ξα non referendum S ad vestem, qua nunc est a natus, Sed adt0gam regiam, qua amictu pugnae interfuerat d0mumque fugerat

53쪽

Senen Vacua. Deinde parodo prologus praemitti solet: nune aut manet histrio aut scaena ab histrionibus relicta chorus canere incipit. In Septem histrio stans non respicitur, nedum compelletur a choro Eteocles ipso virginses clamare et canere sinit, Cantico demum percantato, ut tandem conticescant, fugitat. Sed histrio in scaena manens decursu temporum cantum alternum κομ3ιμ procreaVit necessario. Quanta autem fuerit potentia forma parodi genuina, indoquoque discimus, quod in Choephoris Electra una cum choro progreSsa non ilico cum choro colloquitur, sed iacet, dum chorus officio fungitur sententiasque fabulam exponentes cantisto proseri'). Medea Euripidis primum nobis quidem Xemplum sexhibet paro di commatico compositae. Quodsi Ρrom0theus unica X es0hyli tragoediis par odo commatica praeditaeSt, OVU Brgumentum offert eis, qui tragoediam ita exstruetam, ut hodie legimus, seschylo abiudicant ). Praetor Meduamiro m0iheaque Sophoclis Electr. Ρhil. Oed. Col et Euripidis H00 Troad Herael. Io Iph. Taur El. Hel . Or paro dum habent commatico exstructam. Uter l0gem frugerit tralaticiam naturamque Secutu perSOBRIn rne Seniem canentem alternis cum choro sing0rit prior, diiudicari nequis. Vori non est dissimile Sophoclem primum ita mutasse par odi formam Sophocles enim quam maXime studuit, ut formam Stasimi a μελ0ς 090υ in μελος χ000υ καὶ cetro σκην)ὶς OΠVerteret με). Ter personae astantes ut appellantur a choro ita non cantici sunt participos in

Euripidis Supplieibus Adrastus humi iacus 20 Aothram

que obseerat chorus matrum, ut se in mortuis sopolisendis adiuv0t; 0fhra autem nihil respond0t. In Horculo Euri-1 Cf. supra p. 3 et infra p. 56Sq.2 In Aesehyli Agamemno ii Clytaemestra po8 parodum in caenam introit; 88 8 sq. nihil continent, quod spectet ad reginam in caena sacra facientem Sed Clytaemestram per totam urbem ara OrnaViSSe Sacris enarrant τινος αγγελίας πειθοῖ περιπεμπτα θυοσκεις).3 Cf. supra . PSq.4 Cf. D. Dettschei De trag0ediarum Graecarum conformatione scaenica ac dramatica Gotting. di88 190 p. 60.

54쪽

ch0ri brevissimus est 107-137) queruntur sene fortunam Herculis liberorum, quorum ex oculis animus agnoscitur patri similis. In Andi . Heutoris uxor πρ0 τόθ' αγαλμα θεῆς δεις περὶ χειρε βαλουσα I 15 appellatur a choro, qui, ut Surgat mulier, blande precatur 135), sed Andromacha nihil respondet. PerSon quae praeSt est, dum paro dum canit chorus, primarum partium persona esse solet. Pristina tragoedia, qua tetrametros et trimetros . . partem histrionalom aeritur diiungit a parte lyrica, parodum alternum Canticum set h0r of histrionis sesso non sinit. Itaque in Aeschyli fragoediis personae prinoi pales post paro dum demum cum choro Sermonem adneolunt Danaus, fossa Eteoeles, Clytaem0stra, Electra). Decursu temporum o Siquam horus loco principali secessit - vis autem chori quamquam non ita magna erat, tamen postulavit, ut cum persona principali semel saltem amplius rem gereret adit ad duei potuit poeta, ut primum chori canti eum ita usurpares, ut chorum statim alterno antico cum perSona primarum partium QOHO-quentem induceret. Ita spectatores optime de rebus ad fabulam Xponendum necessarii poseia erudir potuit. Et cum primum epis odium non iam oecuparetur colloquio chori sit histrionis, spatium orat actioni histrionali augendne. Sud rod0amus ad Aseschyli Septum. Vss. 283 sq. Eteocles Sermonem, quem habuit eum choro, ad finem perdueitis que ante Septem porta se duces Seque ipsum septimum collOenturum esse chor explanat. ro Certo his e verbi conclud0ndumst eum do casena d000dere et quivis auditor hoc

temporis momento dulescentem in pugnam se quam Celerrime collaturum neque Disi mortuum in Caenam esse rediturum opinatur. Sed aliter rem Aeschylus instituit. Postquam choru in Senena Reu quantopere timeat servitutem impendent0m declaravit neque ullo verbo consilium Eteoclis commemoravit in initio epis0dii sequentis set Xplorator et Eteoeles revertuntur Nunc demum singulis h0stium ducibus

55쪽

adulescens adversarios ligit idoneos septimo tuo duci Argivorum Polynici semet ipsum Faeere non OSSumVS, quin Statuamus Aeschylum, qui cur abiret Eteocles argumentari voluit, levem quandam discrepantiam oriri as Sum esse, cuius haud scio an sibi ipse fuerit conscius. Virgines Eteoclem de certamine nefario retinere conantur sed frustra orant et Obsecrant. Irruit in pugnam, irruit in necem. Ipsa eti0ne scaena aeuelauta est alterumque incipit canticum. Nuntius urbem esse servatam fratreSque necem sibi conscivisse choro interrogante prostetur'); 08tquam abiit, canitur tertium stasimum. Tria huius tragoediae Cantica cuncta concinuntur scaena a per Sonis relicta, primum et alterum ad temporis longius intervallum denotandum et tertium insertum est, ut histrioni ad vestem mutandam occasio detur.

Tribus vetustioribus Aeschyli frago sediis sertustratis accedimus ad Orestiam et ad Sophoclis Euripidisque fabulas,

quae in scaena transfigurata . . fronte aedium institutanetae sunt. Quas priusquam tractemus, pauci compleetorea, quae tres tragoediae vetustissimae nos docuerunt. EX numero OVem Anti eorum quattuor ad temporis decursum significandum, tria ad 0stimonia mutanda, duo sunt Omposita ad diiungendas tantummodo scaenas. Eadem duo Suppl. 630sq. flers. 33sq. d0 cantantur persona aliqua in Senen praesente. Nullum anticum potest inveniri, quod destinatum sit ad longius temporis spatium denotandum per-S0n remanente. O Summi est momenti, praesertim cum omnibus ceteris tragoediis confirmetur. Ρ00ta tragicus fabulam quandam adhuc carminibus vel epicis vel dithyrambidis vel alias nondum tractatam producit in Senenam. In carmine autem neque irae neque temporis ratio ullam offert difficultatem. At cum scaenae Simplicitas commutari locum prorsus fere vetet, unitatem loci servat poeta neuessario. Mutare locum media in tragoedia p0 et Si cupit, chorum scaenam relinquentem denuo que in Ieaenam nunc alia loca praestantem ingeres in

56쪽

troeuntem cogitur conferas velim Aesch. Eumen. 234. 2440 Soph. i. 14 866. Neque aliter persaepe altera vel 10rtia trago odia vel fabula Satyrica iusdem tetralogiae

in Senena aliam praeStante regionem agi potest chorus interim abit se novus chorus in novam Orehestram ingreditur Agamomno et Choeph0r Mycenis, Eumenidum autem initium agitur Delphis. Multo saepius evenit, ut poeta

dramaticus legem temporis unitatis servanda violet; faeta nim in carmine epico complures dies Vel menses contin sentia in ludum unius diei Vel potius paucarum cogeredobet horarum. In tragoediis vetustissimis uno histrione utentibus, in quibus narrationes ab alia condicion ad aliam traducunt'), idem canticum et aliam condicionem cantico

illustrat et tempus explet, quo aliud fit, quod sequenti inopis odio factum esse narrat histrio. 0 selib us actionis informam ludum tragidum vertit ); sed multae ros sive inopia temporis Si V paupertate apparatus scaenici sive ipsa rei

natura in Senena agi nequeunt. Rueas igitur Scaenas maxime idonseas ad agendum et ad Spectatorum animos permovendos producit. Sin autem alia scaena aliam Sequitur, inter quas quid ad actionem pertinens, in Scaena nutem quod agatur liqua e causa non idoneum, intercessisse Speetator

opinari debet, cantico eas diiungit p00ta. Veluti dum primum stasimum Aeschyli Danaides concinunt, contio habetur, quae Pelasgo auctore virgines supplices eoipere constituit. Certe ad contionem habendam re vera longiore temporis spatio

opus est. Tamen nemo offendit, scaena quia Reun St.

Itaque spectat0 facile sibi potest animo effingere praeterisse longius temporis intervallum, quam re Vera praeteriit. Contra si quis adesso in scaena, non longius temporis spatium intercessisse existimaret spectator, quam praeteriit, dum illo histri in sca0na manset. Si Xempli grati eanticum quintam duraret horae partem, non complures horas vel dies interiectos esse spectator Suspienretur, Sed temporis, quod manendo consumpsisset histrio spatium . .

57쪽

quintam horae partem. Sin autem nemo adest, quodvis spatium temporis interici potest, quia chori antidum hac quidem in re eadem qua carmen epicum libertate fruitur.

Iam non miramur, quod nullum tale invenimus antidum, cui adsesse histrionem ullo argumento Cogeremur ponere.

Quando tand0m adsest 3 Quando non 3

Persona non permanet, Si in exitu epis odii ex ipsius verbis vel actione eam abituram 8 Se consequitur. Primum

igitur eo argumento utimur, quo iam supra in tribus Aoschyli tragoediis vetustioribus perlustrandis usi sumus ). sed cum in his tragoediis Aeschyleis nullum canticum reperiri possit, cui neminem adesse alia e causa colligi possit, pormulta sunt in S0phoclis et Euripidis trago odiis cantica, quibus ex initio demum pi80 dii sequentis conclusionem

iam adsesso efficere cogimur aut adesse denuo progressum ). Ergo spectatorem non esse offensum histrione domum suam ingrediente, quamquam auSn bitu non esset Xpres Sa, lucul0nter intellegimus. Interdum persona causa non prolata domum intrat, decursu nutem Senena sequentis, Cur intrantem fingore

debuerit poeta, aperte cernimus. Velut Deianira Traeli. 632 corte domum introit, nuntiat enim s. 68 sq. esseetum romedii torribilum interim domi exportum Identid0m autem

personae d0mum intrant, quamquam cur intrent, omnino

enucleari nequit volu Cro Ant. 25, ut x versu 386 eludet). Scaenam igitur relinquunt it0m atque nuntii tministri, quia dixerunt, quod dicturi erant, et domum introeunt, quia ibi habitant. Cur tandem iam diu taciti, dum canit horus, praesto maneant' Certe haec abeundi ratio,1 Velut Antigona in fabula eiusdem nominis abit post versum 99; dixerat enim 80h ἐγι δε δὴ τάφον χωσου Ἀδελφα φιλτατρο πορευσομιαι et ISmenae mandatum v8 98 Ἀλλ' εἰ δοκει σοι, στειχε quaSi per8equitur. 2 Non iam adest velut Ismen in Antigonae parodo et Hyllus Trachin. 821. Per8onam interim domum esse ingressam et in initio noviems0dii prodire modo elucet ex adnuntiatione chori ut Ant. 386. Hipp. 1156 modo ex ipsa acti0ne ut entheus Bacch. 42 proruit ex domo sua; ergo alteri stasim non adfuit) Cf. et Deci cingerum l. c. p. 157 Sq.

58쪽

quam ipsa offerebat natura apparatus scaenici, histrionibus facultatem recruandi sui non ingratam dabat. Ergo ut non Xspectare debemu abitum personae X- presse probari, ita mansioni eius causam aliquam subesse ponere cogimur Neque hane positionem res ipsae fallunt. Manser histrionem non tum Contendimus, eum CRUSnabitus non Xplicata est multi enim argumento non allat Odomum ingrediuntur, neque eum perSOnn, de qUnrugitur,

a choro appellatur. Quae appellatio apud Sopho diem Euripidemquo in formulam iam abiit; persona non tam appellatur proprio sensu, Sed inclamati quaedam est, quae originem ducit sex hymnorum dictione. ersaepe adhibetur, ubi per-S0nam appellatam non praesto esse pro serio diu potest ).

Immo manendi causam e ipsa scaena vel actionis natura indagemus neceSSe St. Primum persona cogitur manere, eum nulla domus

fingitur, quam ingredi potest. Scaena non permittit. Ρrometheus se totam fabulam ad saxum inotus in eaena conspicitur. Et sedipus Coloneus altori ut forti stasimo adest Scaena nim lucum ostentat Vs 155 demum scaenam relinquit, deorum ut in regnum ineat. Tum actione fit nonnumquam, ut serSOna 3Πent. Aeschyli Erinyes primum alterumque stasimum Cantantes Orestam cingunt nequo um Athena in templum introire patiuntur. Cassandra Ag. 974 non cum Agninumnone et Clytaemestra intrat, sed post canticum vaticinia loquitur et semel atque iterum amimo perhorreSeens cruorem Ort3m ingreditur domus metustae. Menelaus Helenae primo

Soquenti domum in scaena ab hospite Thooelymeno, cuiuSanimum Helena precibus mitigavit, domum introducitur

59쪽

Ipsum introitus momonium Euripides praedicat, ut iam in Alcestide diu cunctatur Admetus neque ab animo potest impetrare, ut domum Xore orbatam ingrediatur Si 2. 13 sq. 924 sq. 94l tristique vultu ante aedes stat nee prius intrat, quam ei 00ntingit, ut laeto animo simul cum uxore ab Horcule Mortis e manibus erepta intrare possit. Dilucidius otiam dedita per Sophocles facit in eaena manentem Electram 1057): contentionis finem efficit Chry

portam atque soror odiosa introiro cupit nequo in sedibus conSpicere matrem cf. s. Si T)φ). Indo ab initio Tr0adum humi iacus Hecuba, donec in Xitu unn eum choro per Talthybium iusque satellites in servitutem deducitur. Ρerpetuam Hecubae praesentiam testatur prologus Neptuni

τὴν ' θλιαν τηνδ' εἴ τις εἰσορα θελει, πάρεστιν Εκάβην κειμενην πυλων πάρος δάκρυ χεουσαν πολλὰ καὶ πολλων περ.

Accedunt ultima primi pis odii verba 507 sq.):

60쪽

stramenta incubans Spectatorum animo graViter permOVere p0fuit, praeSertim cum iam per Se pers0nn totam per fabulam praesens ConSpectum non usitnium praeberet nec vulgarem. Oreste denique in tragoedia eiusdem nominis non Solum per paro dum, Sed etiam primum per stasimum

manet in scaena decumbit enim in lecto iubent Elodira 31 l):

His igitur locis pro certissimo contendi potest personam non decessisse de Senona. Quaestionem si instituimus, quomodo se gerat chorus in perSonas praesentes, Aeschyli Orosiis chorus et Promethei in primo secundoque Stasimo)earum habet rationem Cassandrum autem adhuc ignotam

Chorus non Commemorat Sane e inspectus Sacerdotis, etiamsi

a choro canente neglegitur, vim auget chori praesagiorum. Cur forti in Promuthei stasimo romethea fingori chorum neque appellantem neque quicquam respicientem poeta, dummodo A0s0hylo tribuatur lio canticum, dicere nequeo.

Electra autem Sophoelis sit Euripidis Admetus et Orestes

re Spiciuntur, cum eouba Troadum Menelausque Helenae plane neglegRΠfuΓ. Haec cantica, quibus personas interesse futuimuS, partim scaenis diiungendis partim actoribus alia veste induendis poeta sestinavit, nullum ad longius temporis Spatium adumbrandum. Exceptionem primo obtutu Videntur facere duo cantica Eumenidum sane primum canticum Xplet patium temporis per quod Athena precibus

Orestis 292 arcos sita longum ito facit ab Scamandri

ripis ad Cephisi sed cum divinum numen sit, non homo, brevi tempore talem viam pervolat. Item per Seeundum canticum Athona iudices convocat. Ambo igitur stasiman0 ad temporis longioris spatium intermittendum OmpOSit Sunt, sed potius in eorum numero paene habenda Sunt, quae scaena binas Seiungunt. L0eus actionis chorique natura quodamm0d inter se