Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

351쪽

nem maxime necessarium, si in vasa admittatu subito animalia interficere, illum in humores intime susceptum ad sustentandam vitam et sanitatem absoluiste necessarium esse, licet non negandum sit, eum ipsum elasticum factum nocivum omnino fore. Caeterum aerem fixum partem esse aeris atmosphaerici, ope alius principii adiuncti, mutati, asserit.' andem quoque notat, aerem fixum praecipue in p. 2 partibus vegetabilium elaboratissimis, in gummatibus nimirum et resinis residere; hinc eadem, cohaesione partium destructa, in aqua solubilia euadere. Hunc itaque in finem calcem vivam et aquam calcis vivae adhibendam esse, suadet: sic camphoram, moschum, resinam talappae et scammoneum, eum saccharo trita, denique cum aqua calcis vivae mixta praestantissimas solutiones, optimo cum successu in praxi medica usurpandas praebere, dicit, diimmodo tripla adhibeatur harum resinarum portio, cum parteS earum adeo diuisae sint, ut leuissimam tantum in intestinis excitent irritationem. Si

virtus corporum resinorum per ipssem calcem aucta requiratur, eiusmodi corpora cum calce viva tritin rari et sensim inter terendum aquam calcis vivae

affundi, dein per aliquot horas digeri, demum per colari iubet. Sic ex cortice peruulano, rhabarbari radice, stloe, praestantistimas potiunes parari, et ex aloe, myrrha et croco, egregium elixir obtineri, et ex gummi gustiaco et castoreo laudatissimas solutiones fieri, perhibet. At enim vero, licet sententiae Cl. Auctoris de aere fixo, tanquam principio conglutinant. praecipuo , omni ex parte suffragari nequea mus, tamen in instituendis experimentis accuratisitamum et solertissimum se praebuisse aliisque in chemia versantibus, noua experimenta instituendi optimam occasionem dedisse, agnoscimus: quapropter,

352쪽

s et in posterum plura eiusmodi instituerit experbmenta, id gratissimum nobis et omnibus, qui sol, das doctrinas amant, omnino lare, profitemur.

Traite des Maladies des Femines, Ou ron alache de joindre a uiae Theorie solide la Pratique la plus fure et la miel X eprouuee. Avec deux Dissertations, potir servi rd'eclair- cis Ement a quelques endrotis dii Traite des Maladies des Fem meS. Par I. ASTRUC, Professeur Roval de Medecine et Medecin

i. e. Tractatus de morbis mulierum cet. Auctore

Cl. I. ASTRU C. Cum iam alio loco de quatuor prioribus voluminibus huius operis ad Lenores nostros retulerimus ), superest, ut nunc duo posteriora volumina, quintum scilicet sextumque indicemus. Licet enim tractatio de arte obsetricia, quam Cl. ASTRUCeodem sere tempore edidit, continuatio quasi sit huius de morbis muliertim operis, illam tamen, cum alius eidem praefixus sit titulus, ad alium locum rese uabimus. Continet vero quintum , de quo iam agi, mus, volumen tertium totius operis librum, quo Cl. Auctor de grauiditate grauidarumque morbis agit, Cum quartum tandem volumen, praeter librum

353쪽

quartum de mammarum morbis et lactis vitiis, comprehendat etiam duas dissertationes, in quibus Cl. Auctor ad quaedam dubia respondet, quae ab aliis Contra varia priorum Voluminum loca proposita

suerunt.

Exponit vero Cl. Auctor primum de partibus, p. 1. quae in foeminis generationi inseruiunt. Ex eius sententia orificium uteri clauditur peculiari quodam sphinctere, excepto tempore conceptioniS et pa tus, quo tonica actione fibrarum musculosarum aperitur, quae circa hoc orificium et sphin ferem radiorum instar dispositae sunt. Similem quoque s bricam orificia tubarum Fallopianarum habent, quaeae ad uterum pertinent. Repetit etiam Cl. Auctor hoc loco illa, quae iam alio loco de appendicibus ve-nofila coeonsib et vasis vermicularibus uteri proposuit '). Ligamenta lata nullo modo uterum in situ retinere posse autumat, cum nimis laxa sint, putat tamen omnino rotunda uteri ligamenta id praestare posse, si uterus vacuus sit. Capite a. de metus in- p. 3O. uolucris et placenta exponit et , quae de ratione adhaesionis placentae ad uterum alio loco proposuit, magis confirmat. Liquorem amnii oriri putat exp- 46- vasis placentae lymphaticis, quippe quae ad funiculum umbilicalem non progrediuntur. Capite 3.p- 7-

quod de conceptione inscribitur, variaS tum veterum tum recentiorum hac de re hypotheses Noster recenset, suamque tandem de generationis negotio sententiam ita explicat, ut doceat, in coitu De p. 6 I cundo uteri orificium aperiri, semenque uteri et tubarum contractione ad ovaria deferri: unum ex animalculis, in spermate reperiundis, quae stamen futuri hominis continent, per rimam, in externa OUarii membrana fabrefactam, ingredi ouum, in Ouario consu- ') Mat. des sem. T. I, P. 9. et Ir.

354쪽

eonstitutum: ouum vero hac ratione foedundarum

celerrimum incrementum capere eadem ratione,

qua incolae variarum insularum Archipelagi caprificationis ope, scilicet per in secta, ficuum incremem tum promouere solent: oscillatorio scilicet motu avivo animalculo in ovo excitato humores magis alli, ci : ouum porro Decundatum per rimam membranae ouarii et ex fovea, in qua continetur, propelli ab increscente corpore luteo, quod fundum cellulao occupat, sicque per tubam ad uterum descendere. Imp . 69 terea in utero ipso ope contractionis fibrarum musculosarum tum ex vasis vermicularibus lymphaticis ali, quis succus in cauitatem uteri exprimitur, tum orificia appendicum venosarum perfecte clauduntur, ut men-

p. 7 . strua non amplius procedere possint. Capite . Cl.

Asa Ru C nonnullas diffigultates, quae in hoc generationis modo explicato occurrunt, diluere tentat. An, nasticula spermatica non nobiliora sunt aliis insectis, cum embryo in ipsa conceptione tantum animam p. 78. rationalem accipiat. Placenta ad matrem pertinet, atque in conceptione tantum eo vermiculi loco, qui

in futuro homine umbilicus fit, adaptatur. Alia, quavde origine chorii et amnii, de caussis similitudinis

quae inter Metus et parentes intercedit, et similibus Cl. Auctor proseri, sicco pede transeamus. Sunt enim mere hypotheses, nunquam facile experimentis Comprobandae, testanturque tantum esse Cl. Au-90ris ingenium, ut nihil in toto generationis negotio tam obscurum sit et intricatum, quod non facili negotio explicet. Atque huc pertinere quoque ubdentur ea, quae de differentia sexus, animalculorum spei malicorum, de caussis, cur foeminae nonnullae pueros vel puellas tantum pariant, et similibus argumentis habet. Omnia omnium hominum animal, cula spermatica iam in Adami animalculis spei matbp- 98, cis latuisse putat. Capite s. quod de conceptione spuria

355쪽

spuria inscribitur Cl. Auctori de laetibus agit, qui

in ovariis, tubis, et abdomine reperti fuerunt, . et ibili Opaediis. Etiam steatomata et tumores tunicatos, qui in tubis et ouariis reperiuntur, ex Dotibus ibidem demortuis Cl. Auctor oriri putat. Capite 6. p. zz7. de sterilitate exponit, caussasque eius absolutas et relativas enarrat. Ad posteriores exempli loco refert acrimoniam humorum foeminae, quae an, malcula spermatica maris interficit, nimiam angustiam fissurarum membranae ouarium cingentis, quactimpedit, quo minus animalcula spermatica maris nimis magna ad ova foeminae penetrare possint, et similia. In curatione sterilitatis attendit potissimum ad illam sterilitatis speciem, quae ex uteri nimio Calore, qui animalia spermatica maris enecat, oritur, atque ad illam, quae prouenit ex nimia uteri laxitate, quae impedit, quo minus ille se contrahat et semen ad ovaria propellat. In priore venaesectionem, iuscula refrigerantia, serum lactis, lac asininum, balnea tepida etc. in posteriore vero roborantia et aphrodisiaca, caute tamen exhibenda, commendat. Capite T. de grauiditate Noster disputat. p. I 63. Placenta lando uteri ideo ut plurimum adhaeret, quia leuissima oui pars est. Connectitur vero Cum

utero mutua insertione eminentiarum placentae in sinus uteri, et huius appendicum venosaruna in sinus placentae. Foetus autem in utero eiusmodi stum per

omnem sere grauiditatem habet, ut caput illius 1uperiora siue fundum uteri spectet, cum in aqua natet caputque ob cauitates, quae in cranio sunt, et cerebri mollitiem, et in uniuersum superiores partes omnes, leuissimae tunc sint. Circulum humorum iam in animalculo spermatico adesse Cl. Auctor putat, licet loco sanguinis tenuissima tantum lympha sit. Primis grauiditatis temporibus Detus tantum lympha, in qua natat, nutritur, deindo

356쪽

placenta ad uterum adplicata, lympha, in vasis uteri vernaicularibus dontenta, ad foetum transit, tandemque verUS sanguis ex venis coecalibus uteri dDetus vasa fluit. Rationem incrementi laetus in

utero ex comparatione magnitudinis animalculi spe rinatici ad foetum perfectum diiudicat Noster, quam esse putat uti 138 r oo oo ad ιε Vti vero incrementi ratio semper decrescit, ita quoque placenta caeteris paribus primis mensibus longe maior est, quam ultimis gestationis mensibus , quod magnitudinis decrementum placentae ab utero separationen , quae partus tempore fit, multum adiuuat, et inter praecipuas caussas, quae partus tempus definiunt, p. 1 referri meretur Caput 8. continet historiam praecipuorum Inuentorum, quae circa formationem Ioetus facta sunt. Additae sunt nonnullae embryonum

p. ao9. CHi sumtae. Capite 9. Noster varias de nutritio; ne foetus in utero opiniones examinat, et RuYscsouM refellit, qui omnem inter uteri et placentae vasa coniunctionem negauit; probat etiam laetum minime per liquorem amnii et os nutriri, sed omne nutrimentum suum funiculi ope accipere. p. a z. Capite io. de grauidarum regimine et cautione in exhibendis remediis emeticis et purgantibus, nec non ratione venaesectionis in grauidis adhibenda CLAuctor agit. Vti vero in uniuersum in hoc opero copia illarum rerum, quae ad theoriam spectant, longe maior es: copia rerum, quae medicum practicum instruunt, ita potissimum hoc de tractatione de gi auidarum morbis valet, quippe quae iusto br p. z8 uior esse videtur. Capite ili de termino partus naturali Cl. Auctor disputat, quem praefinitum esse asserit, ita tamen, ut latitudinem quandaria in illo concedat, inprimis in hominibus , in quibus obvarietatem usus rerum non naturalium ea maior, quam

357쪽

quam in brutis esse solet. Decimo vero mense partum seri, Noster cum A POCRAΤE assumit, obseruationesque, quibus partus iusto longius protracti possibilitas defendi solet, refellit. Capite i a. p. 3Ia.

de abortu exponit eiusque caussas eleganter explicat. Multa tamen inter remedia Contra abortum .li Nostro laudata plane inutilia et inessicacia sunt. In haemorrhagia uteri post partum chirurgum aliquem optimo cum successu iniectione ex aceto parata usum nisse, CL Auctoris est obseruatio. Capi p. te 13. de naturali partu disserit Auctor. Caussi partus, uti fusius hic demonstratur, non in magnitudine et pondere foetus , neque in motu illius a me- conii vel urinae stimulo excitato posita est, sed ex Nostri mente in circumuolutione seu rotatione laeulbute) foetus. Capitis enim pondere in grauiGiLatis successu aucto, illud, quod antea tandum uteri spectabat, nunc breui ante partum versus anteriora et inferiora descendit, ita ut partem uteri circa orificium nunc irritet, quae valde sensilis est, ex qua irritatione uterus omnis . ad contractionern stimulatur, doloresque ad partum producuntur. Ipse quoque laetus in partu ipso hoc negotium, dum se induet et extendit, multum adiuuat, uterum scilicet irritando et lacessendo, quoinde is ad notias contractiones disponitur. Extra omnem dubitationem

positum Noster esse asserit, in partu dissicili pubis ossa in symphysi sua a se inuleem diduci. Capite i .p, 38

exponit de lochiis, nimio eorum fluxu et suppres- lsione, quae vel a refrigerio, vel a spasmo, vel ab inflammatione pendet. Haed suppressio, quo citius post partum accidit, eo maius periculum assert. Venaesectionem vero, quae tunc temporis institui p. I- silet, CL As aestue monet, si lochia non penitus,

sed ex parte tantum, suppressa fiat, in pede, omni vero fluxu sublato, in brachio fieri debere. In Z i disto λ

358쪽

i). Is diarrhoea puerperarum ipecacuantia utitur. Caput 13. tractationem de febre lactea continet, ad quam

veteres plane non attenti fuerunt, cum REI NE Rus S OLENANDER circa annum IS96. et post eum

P. SO. WiLLISI VS primum de ea scripserint. Capite I s. Auctor agit de lactea metastasi siue tumoribus lacteis lait repanta, depoly de istis . Hi tumores Oede-mato si quidem sunt, sed magis renitentes et dolentes. Vt plurimum in partibus externis, rariuS in internis deprehenduntur, nostrisque temporibus, ob varias caussas, potissimum vero, quia multae foeminae non lactant, atque alimenti S nimium nutriem tibus abutuntur, maxime inter ditiores frequentius, quam olim, obseruantur, cum veteres nullam earum secerint mentionem. Attamen hic morbus non adeo frequens est, uti mulieres putant, quae

in Gallia omnia post puerperium symptomata lactis

metastasi adscribunt. In uniuersum autem de Origine horum tumorum Cl. Auctor docet: in Dominis, quae non lactant, vel quae nimiam lactis coapiam alunt, illud ad sanguinem xegredi quidem, non tamen cruori, sed lymphae tantum admisceri; hine copiam eius nimium auctam vel lympham iusto spissiorem redditam, si refrigerium aut pressio partis cuiusdam glandulosae vel alia similis caussa aecedit, in glandula vel circa eam stasin oriri, quae, si lente increscit, nullum dolorem excitat, si vero subito augetur, inflammationem et abscessum generat. Ad hanc itaque metastasis speciem medicus in omni morbo aut dolore, post puerperium oborto, attentus sit, remediaque huic malo debellando apta adhibeat, quippe quae, licet inutiliter administrentur, tamen non noceant. Vt plurimum hi tumores aptis remediis adhibitis discutiuntur, quae vero ex abscessibus lacteis oriuntur ulcera, dissiculter sanantur. In curatione potissimum mediuus lympham diluere eius

359쪽

que copiam venaesectione et purgantibus minuere, et resoluentium vel pro re nata suppurantium quoque usum externum non negligere debet. Ultimo p. 46ῖ. tandem capite de mola Noster exponit, quae vel ex foetu demortuo, vel ex parte placentae, in utero relicta et in hydatides conuersa, vel tandem ex similibbus frustulis, utero non adhaerentibus, sed libere in eo suctuantibus, oritur. Liber quartus, qui de mammarum morbis et I

Bis vitiis inscribitur, primo breuem de structura et T. VI.

usu mammarum tractationem eomprehendit. In' p. I. uolucrum mammarum ex Cl. Auctoris sententiamusculosis fibris instructum est, quarum contracti Ono in nutricibus lac saepe sponte prosilit. Papillas quoque rigescere et intumescere putat contractione fibrarum musculosarum, circuli in modum papillas ambientium. Capite et . Auctor de mammarum in lactantibus intumescentia cum dolore exponit, qui p. as morbus Gallis is Poti, Latinis colostratio, Graecis τυρωας dicitur. Vt plurimum in eo corpus unius tantum mammas subito intumescit, cum vel sino dolore, illeque tumor intra duos vel tres dies res obuitur, aut, si diutius durat, in abscessum abit. Oritur ille morbus ab obstructione mammae, quae Vela lacte nimis spisso, vel a refrigerio, vel a vi terna , vel ex lactis abundantia aut nimis longa iamammis mora, vel alimentis iurulentis, lacte non bene praeparato et animi affectibus pendet. In hoc morbo lactis copia suctione et remediis diminuenda, nec non diaeta ordinanda, et cataplasiniata externe adhibenda sunt. Capito 3. de inflammatione mam' p. 4'. marum, siue ea in puerperis, siue in lactantibus, siue extra hoc tempus accidat, Auctor disserit. Multas Oinnino caussae sunt, quae huic morbo generando ansam dare possunt, inprimis vero ex laesione ab ictu, lochiorum aut mensium suppressione, vel morbo

360쪽

D Poil dicta nimium protracto oritur. Nunquam in gangra am terminaturi Venaesectionem, si lochia ponitus suppressa sunt, in brachio instituendam exigit, at ias in pede. Interno leuiora infuse di

phoretica, purgantia vero non prius adhibet, quam lochiis penitus suppressis Semper ex altera mammst lac suctione extrahendum est. Capite . de absces' su et s. de vicoribus mammarum Cl. Auctor agi quorum curam, si superficialia tantum sint, nutricibus ipsis permittit, cum ill e, licet lentius curati0nem absoluant, tamen meliorem, quam chirurgi, Ci-P a S ca frieom produc ne. Capite 6. do c nero, T. vero p S de papillarum morbis Noster disputat. Cκncri spe-P olem describit minus vulg rem, quao ex ulcere fistuli se, sub papilla sito et in cancrum degenerante, ori tur, in cuius morbi initio sinus incisione aperiendi sunt, licet Cl. Auctor ipso hac methodo non usus P I sit, Cicutao extrRctum plane inutile esse asserit, si miloque de terra aliqua, ex Lusitani allata, qua anto aliquot annos in Gallia, ni fallimur, CL SANc HEV p. 166 aduersus cancrum usus est, iudicium fert. C pite ' tandem do i ctis defectu in nutricibus, in curiiuS morbi curatione semper ad caussas respiciendum est, et io. de lactis vitiis exponit. Adiectae sunt huic volumini duae dissertationes, in quarum priore ad obiectiones Ces. S IET E N reqspondet, quao ille in quarto Commentariorum volumino contra descriptionem proposuit, quam Ninster de uteri fabrim et venis coecalibus dedit. Probat vero, se has appendices in Memina novom menses grauida vidisse, atque ex variis scriptoribus loca adducit, quae, illos similia sere obseruasse, proban Inter hos praecipuus. H I G H 14 O R U S est, qui illas in Demina menstruata vidit. Possunt quoquo con-