Erasistratus sive De sanguinis missione. A. L.A.P

131쪽

Vel affrmabis utraque principia tum activa, tum passiva esse depressa loquor, ut vi des,tuis vocibus & rursus hypothe-- deseres. Nam tu vis in pleuritide . &Peripneumonia principia passiva esse evecta, non quidem depressas & deesset ilia

hoc casu tum lentor, & crassities sanguinis propter passivorum depressionem . Evectae enim sunt salinae fixae, & terrestres particulat 3 vel superabundant etiam a- quota, cum sanguis est lentuS. Tua etiam deesset febrilis effervescentia sanguinis propter activorum, & praecipue,ut dicere solitus es, sulphuris depressionem.

Et haec duo, sanguinis lentor, & febriliso . vVillis esservescentia a tibi necessaria visa sunt adde 'eripne constituendam pleuriticam procathar N dς Pὶςοτε item propter virium imbecillitatem ex d P ii/M' pressione omnium principiorum ι neque

conveniet in hoc casu venas secare.

Tenaci memoria retine, quae dixisti . &alia arbitrio finge tuo ἔ ac pergamus dicere. Vel utraque principia tua tum activa, tum passiva erunt aequaliter evecta a & casus hie item in hypothesi tua minime co. tinetur, licet videatur contineri : iterum

sumus extra hypothesim , licet primo aspectu videri possit nos non discedere ab hypothes. Deest tibi lentor sanguinis ad

faciendam pleuruidem . Lentor enim, dicrassities nequit consistere cum activa,

132쪽

II 3qtig subigunt,fecundum tuam sententiam, comminuunt, & attenuant passiva , evecta sunt. Et activa non possunt esse evecta nisi passiua deprimantur et dicuntur enim

haec contra se mutuo agere ,' ut evectio, siue exaltatio activorum; minime sinatevehi, & exaltari passiva. Gal. Similiter prosecto dicendum, esset de calore, & de qualitate , & de facultate calorifica ; quod non possit crescere in aliquo subjecto; nisi simul discedat, vel deprimatur frigus, vel frigiditas,

sive facultas frigorifera . Verum ego ponebam calorem, & frigus qualitates maxime acti vas ; siccitatem vero, & humiditatem illarum respectu passivas qualitates appellabam. Ita tamen,ut aliqua activarum, caliditas exempli gratia, augeri,sive

exaltari posset in eodem subjecto, in quo

adaucta, sive exaltata esset aliqua passiva rum 3 nam caliditas neque siccitati,neque humiditati opponitur; liceri facilius cum siccitate, quam cum humiditate , quam progressu temporis dextruit, reperiatur.

milus. Omitte quaeso, Galene , sic mihi subsidio esse.

Helm. Tandem haec omitte, Galene, quae haud rerum explicant naturam.

Erasis. Vide quaeso VVillis , cu activa principia tua sunt evecta, sive v lidiora dixeris, &essicaciora ; tunc me

H lius

133쪽

respiratio, neque tussis, vigilia , σμήuitia fiat inpleuritide

pessimasigna;

deiectio.

a. VUill. de perip. f. 8I. II 4Iius attenuantur , subiguntur , & comminuuntur passivorum, sive minus activoru ,& ad motus, fune ionesque ineptiorum principiorum particulae; ut etiam in hoc casu deesse debeat lentor sanguinis , qui tibi necessarius videtur ad pleuritiden faciendam . Lentor enim , sive sanguinis crassities , & ad permeandum ineptitudo, tunc adest, ut recte ais, cnm minus subiguntur , attenuantur, & comminuuntur particulae quaecunque sanguinis. Et propter hanc rationem febris saepe est remedium plerorumque similium morborum ἴvidelicet quoniam motu febris attenuatur , & comminuitur, sive subigitur, &soluitur id, quod morbum facit. UVillis. In peripneumonia quidem , & puto etiam in pleuritide , atque aliis similibus affectibus, sarpen umero cum symptomata horrenda , utifebris intensa , νωρι ratio a summὰ laboriosa, cum tussi, vigi lia, alisque signis infaustis urgebiti si pulsus adhue fortis, &spiritus animales in vigore persistunt,melior aegroeantis spes erit . quam spebus istis plussedatis pulsus debilis ; ct θι- ritus torpidi, aut oppressi fuerint. Exa f. optime sane et atque ideo ea quibus aeger, vel conquiescat a febre , vel respirationem habeae minus laboriosam, vel miniis tussiat, vel non immodice vigilet; non debent effetalia, quae spiritus etiam

134쪽

II setiam torpidiores eis cere possint; nota debent esse talia , quae vires Opprim ς' s bitido

Nam torpor spirituum in peripne uinonias νὸmὸdia id aliisqte morbis similem ortum habenti maxime res hus,est omnium signoru perniciosissimus. picere debent Sanuvinis autem missione omnia quide re mala conquiescunt, ut morS etiam tum stidis ma quies corporis ex ea sperari possit: & hii timeadia ex tua etiam confessione sanguinis mis- afebre,vet aesione vires deiiciuntur, o & spiritus fiunt' torpidiores. Igitur nisi vigor spirituum sit nimis excedens; nisi vires nimis supe--alibi Is rabundent, & nisi ex virium abundantia, homo laedatur, omittenda erit sanguinisi missio . Nam plus sedatis febre, respiratione, tum a minus infestante vigilia,alii seque similibus , si tamen pulsus sit mimisi fortis & spiritus animales minus in vigo

re persistam, vel torpidiores, ut tu ais, aut

j oppressi suerint ut torpidiores fiunt exsanguinis missione 3 ex qua etiam pulsus

s erital Neque aliquid timere debes ab activisi parum evectis , sive exaltatis 3 nam hoc ipsum deprimit passiva, in quorum exalta- tione potissimum ex tua doctrina princi- 'si' et piisque morbus consistit.

l Caeterum clarissime, VVillis , infinitast alias dissicultates habet hypothesis,& d i ctrina tua ; quas praetermittimus. SuffcitH a enim

135쪽

quae tu gratis affirmas,nunquam,vel raro convenire missionem sanguinis in infiammationibus, si ve tumoribus celeris motus r nam nunquam, vel perquam raro aeis' grotat homo ex abundantia, & copia virium ; atque spirituum ἔ & lentor sanguinis non subsistit cum spirituum,& principiorum activorum copia, & exaltatione .

- et se tamen alia hujusce rei

lati itidis eXplicandi ratio,hactenus non satis expo explicadi ra- sita. Sanguis eductus er pleuriticis, seu trc. eula a albicante , aut alias discolori, crassa , o. VVill de o visiosa semper obducitur. Cujus ratio est,& usu se . saravis cum inter circulandum parties. x .eap.2. las veteres non a se dimittit, noυasique infe haudfati, recipit, diuturna comoηe invissa tur I ac instar earnis elixae 4 colore sarimnen versus albidum mutaturi, in quoessu sequidem vasorum ductus exiles baud Dei id pertransii, extraυasari periclitatur, o pleurisin aut per neumoniam factu excitat. Et proderit

tunc ex non uno capite sanguine mittere. Erasis. Sanguis inter circulandum ,

ὰὐ- ti, tu non dimittat a se, exempli grati a, id om

goinem esse ne, quod uriniS emitti solet: tu ne igitur mittendum. speras sanguinis missione evacuari posse urinas ' tu ne speras veteres particulas non dimissas, pertusa vena, evacuari a &xeliquas in corpore corrigi, & non magis inspissari, si vera sunt haec alia, quae

136쪽

II supponisi Bella etiam ratio ista est,VVillis ; sanguinem ad instar carnis elixae, ex qua ulteriori coctione fit gluten, ex rubro in albidum mutari a sed nullo probabilini titur fundamento. LTelm. Α quae copio' sunt in hoc alio Mutta sunt casu, V Villis , superinfundendae,& super pi r q. me addendae sanguini l Nam carnes quantumvis elixentur,si juri novae, atque novae aquae addantur, nunquam juris reliquum zi in glutinum abibit: sin vero juris partem . t austras I reliquum citius concrescet in ,

gluten solidissimum. Vel ignis augendus, sive potius spiritus, atque vires: nam gluten semper liquidum est prope ignem; sive Iangvis semper liquidus est, cum vires, & spiritus abundant i ubi vero frigidum ambiens sentiat gluten , statim coagulatur. io stulta Medentum argumentae Viteriori coctione, & sanguinis elaboratione in vasis solvuntur magis,& liquescunt humores ; veluti ulteriori igne melius solve

tur, & liquescit aurum; & quid vulgari igni simile apte a te constitutum in cor de est . Loquor jam ego quoquz tuis vocibus . Hinc sorid est, quod nonnulli inquiunt,plus sanguinis educi posse ab iis animantibus, quae biduo abstinuerent ab omni cibo; quam ab iis , quae ut consue- V v riverunt, pastae fuerunt et non quia re vera rS :aq- 1. H a plus

137쪽

a. Audita haec a Reuerendisi. P. Daniele Bariolo Soc. Iesu histor. clarissimo.

II 8 plus adsit, cum nihil crescere possit , nisi additione; sed quoniam multa quae minus fluida erant, abstinentiae tempore, sive tu dicas ulteriori coctione, si uidiora, ct su-xibiliora facta sint: ut plus educatur , licet nequaquam plus adiit; sed minus. Memini autem me accepissea a RR.PP. Iesu itis, Iapponenses, quorum amplissima sunt regna , & nunquam ita morbis venas secare consueverunt, Europaeis , qui ad compescendum servorem sanguinis venas aperiendas esse existimabant, respondere solitos ; adiiciendum potius sanguini, ut servor ejus compescatur, quam detrahe n. dum. Sicuti ubi ignem forte morbi causam intelligentes subtrahere nequeaS , superinfundendae sunt lebeti aquaret nam si partem eorum, quae servent,detraXeris, reliquae magis, atque magis ebullient. O terque, quaterque stulta , & vans Medentum argumenta l Quibus ς si vera

essent quae isti , Rilli supponunt, facile

concludere liceret, quodcunque quis vel .lat oppositarum rerum. Plerique autem mentis acumine, & divina intelligentia, qua praediti sunt, ad decernendum verum a falso , minime utuntur; & ludicris, va nisque garriunt rationibus, nihil recte, nihil evidenter concludentibus. 'illis Verum enim vero in perip neumonia, siquidem ι haud totus illico m. gvis

138쪽

IIs is lentorem, quem dixi acquirat, portiones primo ce ravata circa obstructionis locum Ansectione mazimd aggrega tur, a μγ cireum circa in vena broch

si minoribus haerem. 2uare sanguis perpblebotomiam primis exiens saepe culpa vica- quod inpru-bit. Dein Casa depleta alterum morbi uum is monibus ob prius stagnantem excipient , Olcintilationi structione sreddent:- Cumque portiones ejus juxta consitae C. ' ρ' juncto velut agmine ferantur , ad venae oris v viii. de ιium delata simul effluunt; o postquam ista peripn. sanguinis vitios oggeries tota effluxit 3 νeώ-quus statim purioi succedit e & tunc vena Octaudenda est. Hel m. Erit ne unquam insulsitatum

modus aliquis i Vnde nosti,V Villis,quod minus prius effluat in culpati sanguinis aquam vitiosi postmodum sequatur ' An unquam paronychia vasis sibi proximi sectione sanata est

Portiones sanguinis vitiosi iuxta consitae duncto velut agmine, ferimtur ad venae sectat orificium, horulae brevi minuto adapertum l Cur non potius ad semper patulum in funamo cole foramen ' Qui dux tam insipiens istius agminis particularum inutilium ; qui cum vias complures habeat semper patulas, non sinat moveri agmen; nisi cum remota vena pertunditur ἐErasis Caeterum viri clarissimi, Hel- monti, atque Galene , minime obliviscamur, multa nos oculatissimo V Villis in H ana- λ

139쪽

et :anatomicis debere accepta: forte myste. tium aliquod in his habet, nobis hactenus non revelatum. Nostrum igitur omnium nomine rogatum te velim,Vvillis , aperias si quid habes ex corporum disiectionibus 3 quare haec sic contingere debeant: quam ve venam, edoce, sive inperipneumonia, sive in pleuritide secandam putes e . UVillis. Rem plane expediana 3 ac reseram etiam antiquiorum hac de re sententias : neque omittam Galenum ipsum , qui ab eodem latere,in quo pleuritis erat, venam secabat. Gat. Ego autem , fatebor enim , post cognitum sanguinis motum non sum deis mens adeo , ac plerique sectatores mei. qui ea nunc quoque sentiam , quae olim a

me suse de his scripta sunt. 'illis. Postea Arabes saphenam .' aut basilicam lateris oppositi aperueruntati eiusdem lateris sectionem sub piaculo damnarunt. Ac inter Sectatores sive Graecorum , sive Arabum magna semper fuit de his altercatio: & in infaustis eventibus,

quos frequenter contingere necessum est , sive seces, sive non seces venam quam Cunque, alii alios homicidii reos Iudicabant. Neque tanta unquam inter Iuleos, & Samaritanos circa sacros cultus concertatiostiliquam circa secandae venae eIectionem.

140쪽

Ηelm. Omnes scilicet fre Grsci, sive

Arabes decipiebantur ; neque utriquoi quicquam comperti habebant, quare mitterent, vel non m tterent sanguinem; & ex una potius, quam ex alia vena mitterent . V Villis. Nebulas tamen istas omnesi discussit sanguinis motus , & circulatio equa cognita manifestum fuit perinde esse secetαν an sive in pleuritide, sive in peripneumonia pleuritiae ,

ex utro latere vena secetur . Mos tamen , Veι peripue

i invaluit in pleuritide basilicam potius af que fecti lateris , quam aliam venam adape- riri a forte quia dum sanguis eiu uit e basilica, brachii arteriae maJori copia sanguinem excipiunt, quam pro ratione reliqua- . rum arteriarum; ac dum celeriori motu . sanguis decurrit ad brachii arterias a mi' pleur. nus forsan Langvinis a ari eriis vertebralibus pro morbi fomite infunditur ' leve saneti brevissimi temporis levamen 3 de quo etiam maximopere dubitari possit: ac forsan dixi, ne aliquis vestrum hoc sibi suscipiat onus oste dendi contrarium. Vt vias autem doceam , quibus venae mibus viis sanggiferae membranae succingentis, sivi pleurs , vel pulmonum communicent cum aliis vasis piamque ca

sangui stris; qii et in superficie corporis sunt, i hoc primum habeto , viri ornatissimi, sa- ,esostini. tis esse si vias reflui a pleura sanguinis describam . Nam his cognitis, innotescentillae, quibus sanguis lentus , &crassus. in