장음표시 사용
181쪽
SITUS INDIAE OCCIDENTALIS. 168
Terra Laboratoris , vulgo de Labrador.
AParte Septentrionis extrema est Terra Laboratoris siue Agricola quae quidem montibus&0luis abundat , in quibus maxima est ferarum auiumq rapacium copia. Regio haec X communi nautarum relati 6o. miliaribus Hispanicis abest a Fatala insita xlsorea. Porro huic cuspidi regio aue insula proxima qui incidit in latitudinem Borealem ' .graduum pertingens ad 6o.vsique gradum intilla est roentandia, a qua ad Fin andiam Europae, o .miliaria littoris marini numerantian& si dubitent plures an strictum aliquod ibidem reperiatur, magis' existiment Tetiam firmam esse id quod maris effligiem gerit,&quod Mare glaciale dicitur,sit continens glacie cooperta: praestertim Quod in eo tractu ut plurimunt&pluat deget et,quo nonii ne cinhabitabilis est. Sed, ut iam dixi,eXiguum est, quod aut terra aut Mareolaciale nominatur. Mulii hunc tractum regionis nauigando prosequuti sint, t& eius extremum cogno cerent terminui &primi quidem Hispani partem potiorem lustrarunt deinde& Lusitant,ut propinquius iter haberent ad Molucra insulas aromatum emporium. Non inuenerunt tamen ,nisi tib latitudine o .graduum Fluuium trium fratrum ipsis nuncupatum: nec ulterius sim progressi, ob nimiam niuisvi glaciei abundatiam:gelu enim adeo ibi fellit,ut ad mare usique sie extendat.Fallitur longe Gemiama Frisius,caui in appa sitia Cosmographica fluuium huc existimet niatis stricia per quod Lusitani ad Moluccas insulas tranfixum quaerebant Boreale: cum eius oppositum deprehendatur nauigationibus modernis tum Hispanorum, tum Lusitanorum. Regio haec laboratoris extendit sese secundum fluuium Nitiosum, vulgosi Neua b d miliar et o o. hinc vero ad Sinum Maluasium vulgo 'a de Magas, miliaria tantundem numelantur. In latere Australi habet De moniorum insulam, i plures quas p tereo quod obsicutiores sint. In hac terraΝo nec sunt urbes,nec arces,sed in agro omnes degunt incolae,domosque tegunt pellibustum pisicium, tum animalitina aut ferarum,tegularum aut Laterum loco. Sunt hu-
tu incolae prompti di magni laboris, fusciri Venatores strennuio ardurorum, aliarumque ferarum maiorum pellibus, quarum ibi maxima est copia, pro vestibus utuntur. Aiunt LGryphos ibidem esse, quodq omnia animalia terrestriai volatilia alba sint. Tum viri,tum feminae annulas eNiguos gerunt argenteos ac aereos,ornatusq; gratia coloribus sese pingunt. Idololatrae si1nc crudeles.Brito nes multi,& nonnulli Norveci illuc commigrarunt vivi Angli quidam cum Se bastiano Caboto Cosimographo &Nauclero eximio nauigantes, atque ibi sedes
BAcalearum regio praedictam sequitur , a Britonibus indito nomine,
ob piscaturam certi cuiusdam Pisicium genetis, quos Bacalaos,qminant, quam ibidem exercere olim, ut tunc temporis, solent quorum in hoc maris tractu tanta est copia, Vt nonnunquam naues impediantia remorem. Itaque ab hoc Pucium genore nomen obtigit regioni.
182쪽
Patet lixe regio miliari vo .nempe a Bacalearum promontorio adi'. Terram Floridam: quae hac ratione numeratarur. Cuspide Bacalearum,ad sinum Flumi nis,vulgo ara delato sunt miliaria o Ab hoc sinu ad sinum Insulanoru vulto Ba a delos liras,tantundem. Hinc vero ad amnem profundum,vulgo assendo,daro A quo ad promontorium Inserum,Vulgo Cabo baxo, lino miliaria numeran tur. A promontorio iam dicto ad fluuium S. Antonis miliaria coo. Illinc vero ad portum Principis ido,hinc ad promontorium S. Helenae, miliaria r o supputantur. A quo ad cuspidem agnaueralis seu Arundine ei, miliaria coo. Inde vero ad Floridam o .miliaria colliguntur quorum omnium summa 'oo miliaria praedicta essicit.Ea est amplitudo tractus huius terrae: cuius minima latitudo ab AEquatore 3 .gradum aim emisse obtinet.Ei haec regio ad littus ipsum longe
populosito quam alibi,&perinde frigida, imo frigidior quam sit Belgiti, quod sibeodem sit Climate. Sunt inco idololatra , brutales, omni carentes politia, nisi circa littora,vbi plurimi ni Galli,ibiq non stolum legibus parent, sed nostram Religionem colunt nec humanis vescuntur carnibus, nisi clam: inscio suo Reage,quem Cacique appellant:acerrime enim Anthropophago punit Corporis
colore albo sunt, ferarum pellibus vestiuntur, Vivi incola, errae Laboratoris. Ha bet hac regio vicinas insitas plures,ptarasque a Gallis occupatas: quales lint Cuiaria regia,Baya,Bicastella, promontorium Spei, promontorium Britonum, ubi &Britonum magna copia est. Priusquam ad Floridam perueniatur , Iordani fluum proxima est prouincia Cichora, cuius incola Cichorani nominantur. Haec reperiata est anno i , . Incolae procer.esint admodum staturae,&gigantibus proximi, at eo tempore quo primum nostris inuoluerat regio Regem habebant admirandae proceritatis Colore sunt flauo,barba rara, sed capillis densisiimis:quos viri quidem ad lumbos usque,semincvero multo ulterius demittunt. Idololatra sunt,&si animae immortalitatem agnoscant,sicut Infernum, docum stippliciis destinatum in regione fiigidis sima, 'bidissicelera eXpiant, Vt purgati tandem transeant in Paradisiim regionem temperatissimam opinantur quoque permultos in coelo vivere,ac plurimos tib terra, atque in mari Deos esse Regio haec argenti, margaritanam ac gemmarum copia gaudet Cervi gregatim pascua petunt sub suis pastoribus,ut apud nos oves, caseosq ex lacte emino formant ac premunt. Huic Prouinciae adiacet alias Neadem latitudine Guadalupa dic sta, sed praedictis omnino persimilis quare nihil de eadem sum dicturus, chira praesiertim ad Flori dam,sique nihil habeatur memoratu dignum. Itaque Floridam ingressus, eius descriptionem a Iordani fluuio exordiar,ad Anauacam Vsque regionem,que His . pania Noua hodie appellatur, continuaturUS.
Ioannes Pontius ex Legionis regno oriundus anno 3 12 Floridam inuenit,
quam eo nomine appellavit,quod ipsa Dominica palmarum illam repererit, quam Hispani suo idiomate Pascua de Flores vocant. Cuspis Floridae subci .grad.latitud consistit, Italiam nonnihil reserens estque portio terrae haec lingui- ωrmis, roo miliaribus in mare exporrecta, supputatione facta ab Angulo inferiore ad ipstim usque Cuspidem. In latid et o miliaria, ubi est latissima o. Ab Oriente Cichoram habet, insulasq; Bahamanavi Lucayam. Ab Occidente Hispaniam Nouam aqua separatur regione Anauaca. EX parte Septentrionis habet
183쪽
habet terram Firmam, a Meridie vero insulam Cubam,quae L . miliaribus aCusi pide distat, Oceanum,qui in eo sinu quem efficit inter hoc Promontorium &Iucatanum, mare Catayum nominatur, alijs quidem Sinus Ferdinandi Cortesij, albis sinus Floridae,alijs vero exicanus Sinus vocitatur, quibus omnibus appellationibus mare Catamin designatur.Proinde cum Florida tantummodo lustrata sit circa loca maritima, satis erit illam percurrere ad Hilpaniae Nouae oram seu littus, annotando salte res in ea maxime notabiles;Lectorem qui plura scire desiderat, remittendo ad Chronica seu Commentarios rerum Indicarum a diuersis autoribus Hispanis conscripta, nempe a Consaluo Fernando Brigetio, Valdesio, Francisico Loper de Gomara qui Gallica lingua editus est & a Petro de Ciecia, qui huiusmodi rerum amplam mentionem fecerimi.Prouinciae celebriores Terrae
Floridae ab Hispanis repertat, sunt Pantica regio, in finibus Hispaniae Nouae sita, cuius incola bellicosi admodum, & in bello crudele, captiuos idolis immolant comedunt. Viri barbas sibi evellunt, ut speciosiores appareant, nares Maures
perseratas habent, necant. o. aetatis annum matrimonio iunguntur. Hinc Anauares regio, Albardaosia Prouincia, quaru incohesinat versutissimi, moribus' a reliquis Indiae populis differunt. Hi enim per omnes Indiae regiones noctu bellum gerere, pugnare non lent, unde factum est ut exiguus Hiipanorum riumerus saepissime aliquot eorum multa deuictrit. At Albardaosi magna proeliantur astutia, noctuq bellum gerunt, agro'. deuastant inimicum si persentiscant debile, adoriuntur, sed victum non persequuntur, nec victoria uti sciunt. Matres filios ablactant ad duodecimum aetatis annum, aut donec vitae suae prospicere positiat. Inebriat te haec natio certo quodam vini genere quo tuntur. Est quoq; in Florida Iaguaaia regio, cuius incolae adeo cursi valent,ut Cervos superent capian curruntque diem integrum,neq; fatigantur Absurdum habent edendi& bibendi
modum:ptamnq enim inebriantur vescuntur etiam araneis, formicis, Vermibus, lacertis, colubris,omnibulci fere in1ectis. Prorsus nudi incedunt, exceptis senibus ac feminis,qui ceruinis induuntur pellibus.Suntvi aliae regiones&Ρrouinciae terrae Floridae, ut tint Apalachia, Autia, Samoui aliae, quarum: vitae &Religionis ratio proruis eadem est, politiae ac totius humanitatis expertes. Incola: Idola adorant, quibus inimicos immolant. Denique Floridam regionem gens colit barbara Minhumana, auro alioquin rebusq omnibus abundat. Habetri eadecuiuscunque generis animalia,&peregrinum quoddam Vulpi persimile, sub ventre loculo quodam ceu sacco munitum,qui' aperitur&clauditur, Ut scelus editos excipiat,& cum ijs pericula enfiigiat Terrae Florida praestantior pars in finibus Hispaniae Nou sta est ad futilium Panticum, qui Ostijs adeo amplis in mare
sese eXOnerat, Viportus vices gerat Panicularia possent permulta de ter huius Floridae situ recenteri,ium degentium moribus, ac religionibus , tum de aeris qualitate ac temperieci verum non id Geographiae sed Historia fuerit, quod hic nostri non est instituti. In hunc vltim lenitent Historiae, quae particulatim atque minutim haec omnia prosequuntur. Narratis itaqueri pervestigatis Novae His
paniae partibus tribus,superest quarti in tot enim partes divisimus celeberrima quidem ac maxime insignis, reliquarumque optima, quae & toti illi Boreali tractu a Dariene ad cuspidem Terra Laboratoris , Terrae Nouae nomen dedit.
184쪽
Ispania Noua, olim nauaca dicta, principiu retectionis habuit in regione lucatana, quae tertie quoddam acumen esti protoninentia, omnino Floridae periimilis,aut paulo latiox,de qua suo loco dicetur. Nunc vero deseriptionem aggrediar Hisipaniae Nouae a flumine Pantico, ubi Floridae descriptio miit,quam ad Darienam usque Prouinciam producam, quo loco a Terra Noua,nobis Peniana dicta, dirimitur ad Austrum. Itaq; terminabitura parte Bo- resi fluuio Pantico, Australi regione Dariena,ab Oriente Oceano,ab occasu Mari Australi. Vniueris hic terrae tractus,qui; nunc Hispania Noua dicitur,o im uiuacana dicta fuit, a certis nationibus ichimecas dictis,quae a Culhuc, regione quadam stupro aliscum sita,huc commigrarunt, sedetque fixerunt cuca paludem Tenuchtillan, in qua hodie exicana ciuitas sinem Quae nationes cum iam regiones aliquot occupartient,multiplicatae Cuthuacan aliis quoque Coloacan di-O am incoluerunt,pro sede primaria. Quare omnes coloniae tum priores tum posteriores,sub dominio Cullisacano erant regioq; Culli canae nomen obtinuit. Variae fiunt huius regionis nationes ac Prouinciae, sed omnium ab Hispanis lustratarum prima praecipua est Mexicana,quae&Tentistitan, Cullivacan dicitur. Reliquae sint Guatimata, Xaliscus, Hondura, Chalcos, Taica, Chamolia,Claortomaca, Huacacholla, Regna Micuacari, escuco, laxcallan, eoua- can, Maxcalcinco, NiXtecapan. Prouincia Mexicana perampla est,qua momen habeta regionis Metropoli, sita inperamplae paludis medio,chalitu plusquam 3 o. miliarium praeditae, cuius ripatum oppida,tum pagi plus nainus s.occupant, quorum capacitagri magnitudo
quorundam cum ipsa urbe MeXicana certat, qualis est Tescucci alia vero ooo. alia coo oo. aedificia continent.MeNicotantundem sonat atque fons &scaturigo a primis fundatoribus sic appellata,o scaturigines fontium varias, quae hanc urbem circundant. Hispaniae Nouae, totiusque omnino Indiae incolae idololatrae erant, praecipue Solem ac Lunam pro dijsadorantes,tametsi alia quoque diuersa idola haberent, quae pro diuersarum rerum ijs habebant, perinde ac Ethnici
Neptunum, Cererem,Bacchum,aliosq; quibus&amicosin inimicos acriti a bant,nec aliud erat in sacrifici jsdilcrimen,nisi quod'amicorum carnibus non Vel-cerentur,sed inimicorum quod ipsurn etiam extra sacrificia obteruabant. Itaque Indi praeter quorundam opinionem non vescebanturcuiuspiam amici carnibus,
sed hostium quos in bello cepissent,aut occidissent , ut perspicuum fuit in bello
Mexicano,in quo tot MeXicani fame perierunt, quod non esset quo vescerentur, neque liceret carnibus vesci tot amicorum ac vicinorum qui quotidie interirent.
Quare ipsis religio est amicis velci,inimicis quidem minime. Inditam viri quam foeminae ut plurimum nudi incedunt, imberbes non quod ipsis non nascatur barba,sed quod speciosiores sibi videantur euulsa. Locis quibulciam ubi amplius quid politiae obseruatur,indusio vestiuntur bombycino manicis privo, intexto variegato plumis variorum colorum.Sola Mericana ciuitas,omnem politiam A
185쪽
Mexico urbs erat praecipua ac nobilissima totius Indiae, imis totius Orbis maxima,quam Ferdinandus Cortesius expugnauit anno 3 2 i. cum totius imperi Mesicani caput es taediu capieseat septuaginta millia. Regis quidem et nobi-
Iium aedes erant amplae , commode affabre extritis et vulgi vero humiles viliores. Imperium exicanum in praelium poterat producere trecenta virorum
millia cum ciuitas hec totius Imperi Metropolis esset , diuerse eo confluebant eiusdem regionis gentes, negotiandi gratia. Itaque singulinationes sua loca probe ordinata obtinebant Lieruabant,in quibus singulis diebus quinis fora obseruarent, omnibus rebus Venalibus Optime instilicta. Itaque singula opificis, mercature: genera,desinitum sibi locum ac stationem cenam habebant,qtiensnec
ulli pr occupare licebat, quq certe non eXigua est politiet species. Neque commodius aut urbs, aut domus qu piam potest gubernari teste Xenophonte in Oeconomicis quam rebus singuli preginita certaque loca statuendo, quod ab Indis obseruabatur.
Sunt Indi quoq; remm mechanicarumi egregis artifices, presertim in conimen dis variis auium plumis & feramin pellibus admiranda varietate qui labo rum tam funt patientes,ut bissime integro die cibum non sumant, qu specio
sus concinnent&aptent,vel unicam plumam eandem omni ex parte contemplantes,tum ad Solem,tum in umbra,Vt percipiantiae magisrecta an inueria conueniat erectis an deflexis crinibus. Itaque ex plumis animal quodcunque, aut florem, aut herbam tanta dexteritate mentiuntur,Vt Videantur rem ipsam ad viuum expresiisse.Aurifabrorum Argyrofabrorum prima precipua est conditio, pre: ceteris artificiosa adeo quidem Vires quasvis ad viuum exprimant: valentque plurimum fusionis artificio,adeo ut vel herbas quasvis, tum res minutissimas fusione fingant,tam exquisite, ut a naturalibus differre non dicas. Et si Germanos ac Danos hoc fusionis artificitum non stigiat, quo equidem mentitum vidi Pimpinelle,Rotismarini, Saluia, cuiusuis alterius herbet solium quantumnis tenue exqiuisitu,ac si a natura proueniret, quod quide his in locis ex multis Ju peragraui, nequaquam vidi. Absturdi admodum in cibo imendo lunt Indi , neque enim abstinent ani nante ullo,ssed, ut dixi, anguibus canibus, muribus, gliribusque eque vetcun- ur, ut mirrim videri non debeat si humanis carnibus vescantur. Optima carnium quibus utuntur est Gallorum Indorum, quales hic passiim alimus Panem quo sicuntur conficiunt ex grano Mair dicto, Ciceri non absimili, citius magna topia tota India gaudet Potuum vero diuersias species ex certis herbis granis zoquunt, quibus t pius inebriantur. Vesueri India arbores profert, maxime quibus lintres unico ex truncomtauant tormant. Habet medros tantae magniti idini si cras situdi- iis, ex quibus trabes quadrangula centum viginti pedes longae, Q. Veio latae zonficiantur, tanta quidem copia, ut montes Cedris, ut apud nos Quercubus rut Pinis consitos dicas. Palsim&hom conspici cilr, qtii pro septo mille ha-
eant Cedros .Reperiuntur&alie arbores ea crassitudine,Vtari et .viris complectiὶon possint. Sunt quoq- arbores odoriferae, sunt cassiar fistulae pnestantissimi abores. Habent: arborem Meti nomine, unde plurima emolumenta perci- a piunt.
186쪽
piunt. Nulla Indi habebant pondera, magno negociationis incommodo, sed mea stiris utebantur. Nullus monetaeulus, tametsi nec Auri,nec Argenti, Cupri,Plumbi, Ainichalci, nec Stanni copia desit. Licet pysteriorum trium minima sit ibidecopis omnia tamen funduntri elaborant. Ferri usium: coquendi modum adhuc ignorabant, etsi eius mineras haberent amplisis imas Cerce ac sebi quamuis maxima fruerentur copia, candelis tamen non aliis lebantur, quam torribus ac titionibus accensis Breuiter prae morum ruditate, multarum rerum laborabant paenuria, chim regio ipsa nihil fere non produceret. Carebat&Bysso, Saccharo, Lino Cannabi, wGlasto. Sed non deerat Coccus egregius , nec tinctura florum pulcerrimae, quibus quae tingebantur minime combumonem semiebant. Est nunc vero India occidentalis uniueIsi orbis regionum Optima. nam praeter
illa quae ipsi regio producit, Mab Hispaniis illuc aduehuntur, rebus omnibus abundat. Incolarum quoque pars maxima, quod praecipui jes , Christianam fidem amplectitur quod reliquum est,tegibus &politiae optime parent,&modo pannis byssoq vestiuntur. Sunt: ad bellum nunc probe exercitati instruacui, arma habent ferrea,quibus olim carebant,utentes armorum loco fustibus ligneis,&silicum duris simo genere coloris pras si manubrijs ligneis inclusio. Vtebantur de arcubus olim fundis, hastis; quatum extrema loco ferri,cornu aut sic muniabantur. Plumanim fasciculis in bello utebantur,nonnulli Iariis esse color bus laruabant. Credebant Indi animas immortales esse, quodq a corpore separa
tae, aut bonis fruerentur,aut malis amigerentur, pro Vitae anteactae ratione. Statu
ra sunt mediocri, sit reperti fuerint qui gigantibus viderentur proximi, verum quod commune est narro. Colore videntur flauescere, oculis magnis, fronte ampla, naribus patulis,pilis crassiis. nigris ac longis. Barbam tamen evellunt, mentum liquore inungentes,qui barbam renasci prohibeat. Foraminibus amplis nares, auriculas ac labra terebrant, e quibus aurum, ossa, ungulas ac rostra auium dependent. Calceamenti genere quodam utuntur, quale est quod ex funiculis confectum Hisipant Alpargates appellitant. Penulam gerunt quadratam,ad humerum dextrum, aegyptiorum more, nodo rixam Arma non gestant, nisi in bello, quo sito omnes controuersias definiuntur, mutuo sibi bello indicto' quod alias capitale crimen tuerit, morte puniendum Viri nonnullis
in locis, ut in Pantico regione vXores non ducunt ante quadragesimum aetatis annum, quibus: plures ducere licet,aut solennitate consilieta, aut citra neque diuortium admittitur sine iusta cauta, ab ij precipue quas ritus Oleni duxerunt. Ce terum mendaces sint, simulatores&fures egregii sitiae religionis admodum siu-
perstitiosi, voluptatibulq plurimum addicti, diuinatores augures maximi libro rueruant stuperstitionum siuarum plenos. Dormitur linis decumbunt stramineis,aut qui ditiores sim culcitris aut plumis. Humi beninaque sedent, filiumiliores sedes quasidam habeant, humeralibus palmeis munitas. Solebant humi sedentes cibum si mere, sordide admodum, manus Vestibus eXtergentes. Nihilominus paulatim assilescunt viis rationi honestiori,artes' mechanicas Hic
panorum omnes iam norunt,eas deXterrime exercentes. Sunt enim Indi adeo dociles, ut non raro rem semel Visam imitentur. Quamobrem ampla est ibi negociatio, textotumq; optimorum, tam byssi, quam panni, magna copia sicut &,i-
triariorum, monetariorum, molarium,aliarumq; remm . Nec demiat schola aec
aliud quippiam quod reuuiri possit, si non tam abunde atque apud nos.
187쪽
Breuiter non initaria vocatur haec Indiaruna pars Hispania Noua, cum nihil
habeat Hispania,quod ibi non reperiatur: hue inechanica specles artes, liue literarum studia, siue religionem Sunt Scilines Episcopatus, imo MeXicanus, annos a Papa Paulo tertio in Μchiepiscopatum euectus est. Non rara quoque religio strum monasteria, maxime Franciscariorum, neque locus est hodie ullus in tota Hispania Noua. qui iacerdote aut monacho carere postit,administrandorum Sacramentorum,aut conuertendi, aut docendi gratia.EXimium profecto fuit Indos ad fidem conuertere,ut iam totis quadringentis miliaribus no reperias quenquam qui non sit Christianus. Sunt religioni Christianae adeo iam addicti, atque olim fuemni siuae maXimam poenitentiam,ieiuniaq; exercentes,quin &Hispanorum more seipsio flagellantes, ut in una saepissime processione publica centsimillia sint seipsios, ut vocant, disciplinantes: tanta quidem seueritate, Ut nonnunquam vitam morte commutent, largiucelsus,fanguine pro eo quem olim phlebotomia detracto idolis suis osterre solebant. Possem luc adferre Hispaniae Nouae singularia pluia,quae breauitatis causa praetereo, chin tot sint, ut dicendi fi nem non videam.Lectori Vero si videar hic prolixior, id fuit certe ut satisfacerem descriptioni propositae, at non Historiae, quarum non deest copia quare iam iaPeruanari egionis descriptionem ergo.
INterest inter Hispaniam Nouam &lemanam regionem terrae pactum exiguum ad latitudinem de cena ocsto miliarium. ropter quare regio Pemana inita esse desinit appellaturq, Prouincia Dariena, mutuato nomine a magno fluuio Dariene. Est haec regio animalium ferax, estque ibidem, ut fertur, maxima vaccarum copia, quibus comita desunt, quae, bifida sunt, mulos praegradibus auriculis, proboscidem Elephantorum more habent. Nec destini ferre plurimae,nec Lynces nec Tygrides praegrandes Auro ut abundat tota India, ita nec eius p qnuriam laaec Prouincia patitur. Incolarum mores sint tiales Hispaniae Nouae, ibus diutius non immorabo; Hanos equitur Pemana regio, quo nomine appellaturo uidquid est terne inter urbem S. Sebastiani boni Vinis, Oispide stricti agellanici,qua inuis mimis proprie. Patet haec regio amplusinae n. gradus o. min. in latitudine comprehendens, nempe et . cum semisse Australes vltra aequatorem, Q.Vero citra aequinoctialem, ad S. Martham usque, quod vitimum est Promontorium Septentrionem Versus.In maximalongitudine G. gradus compleortitur,numeratione facta a meridiano transeunte per Promontorium
S. Augustini, quod subest latitud. 8 grad. i. minut. Australi,ad Meridianu usq; Promontorii S. Francisici sublatitudine a. part Australi situm. Tota harcet errae portio figuram fere trianguli aequilateri profert, ductae enim tres lineae a tribus Cus id mus,autPromontorias quibus gaudet, aequales fere sunt futurm ut a Promotorio S. Augustini, suspidem stricti agellanici una: altera ab hoc Cuspide ad S. Marthae Promontorium, tertia vero ari Martha rvrsiis ad Promontorium S. Augustini. Quod ipsum sphaerica ratione demonstrari potest Nam si sit trianguli angulus unus Promontorium S. A ugustini, sub latitudine .grad. 3 o. min. Australi, longitudinen i graduuinci angulus alterPromontorius stricti Magellanici, sub latitudines a grad. s. min. Australi ,longitudine V 3 SQ 3. grad.
188쪽
ῖor .grad. linea duobus his duobus Promontoriis interiecta O .grad. eontinet, cualium meridianus 3 o. habet. Tantundem vero aut paulo amplius complectitur linea ducta a Promontorio Magellanico,ad S. Martha: Culpidem,qui incidit in sci. glad. latitud totaVitud vero et ' .grad. Dixi iam regionem hanc Insilae
nomen amici ere, propter angustii in terrae sipacium inter urbem aut Portum Pana-mae,&Portum Nomini Dei,Vulgo Nembre Dios, interiectum qui tractus ira.
fere miliaria comprehendit. Itaque ab omni parte mati alluitur, quod ab Oriente Oceanus Occidentalis dicitur, nam priusquaria haec regio inuenta esset, eo nomine semper appellata fuit, hodie tamen idem nomen retinet, tametsi illius Regionis respectu Orientalis dici debebat. Proinde nos quoque usitatis nominibus utemur,& si improprie. Ab occasu mare habet Australe Vulg. Sur, ad quod peruenitur ab Occidente per strictum Magellanicum A parte meridi et Oceanus Meridionalis vocatur, quo haec ipsa regio dirimitur ab alia quadam nondum lustratatem, quae au quibus Terra Ignis dicitur, ob ipsum strictum agellanicum sic appellattim, quod Ferdinandus Magellanes Lusitanus strictum hoc inuenerit, ut tra-laret e mari Occiduo in Australe: quod prius animaduerterat quidam VascusNun nius deValboa anno i i .Ferdinancta verbMagellanes hoc siticium reperit Atransij tanno i ii ij. Durat hoc strictum irio. miliarib recsta linea ab ortu versiis Occasium. Latitudinem habet Q grad. 3 o. minut. quibus locis est latissimum, duo miliaria&paulo amplius patet. Littus Vero utrinque praeruptis rupibus per-EXcelsum est. Itaque ambit omnem hanc regionem mare, pro qua plene describe-da, Ut nulla prWipuatum partium quae ab Hispanis peragrata sit, omittatur, diuidenda est in partes quinq sub quibus reliquae omnes continentur. Sunt vero partes hae quinq; Castella aurea, Popaiana, Peruvia, Chile & Brasilia, de quibus ex ordine dicturus sum: singulisq sitos designabo limites,ut Lectori facilior sit eartim cognitio. Castella aurea nomen accepit ab auri maXima qua abundat copia, habet enim fluuios uti seros, mineralia, unde facilitate propemodum incredibili, auri vis ingens extrahitur. Initium habet haec regio ab urbe Panama Septentrionem Versus, seq ad Antiocham usque Ciuitatem exporrigit quaesita est in una vallium Norearum, vallium in miam, fertilissimarum, dirimentium Castellam auream a regione Popaiana. Est Veio Castella aurea exigua tenae portio , earum reruna Quae ad annona spectant minime ferax, tametsi bis terue in anno colligant sirum Mair, grani genus quale ante dixi P cipuae eius ciuitates sint Panama, Carthago,&5. Sebastianus boni Visus,quq habitata sint ab Hispa nis sub dominio Imperatoris, de quibus dicam in Tabula opidorum ac ciuitatu, ouae ad limem huius tractatus ad ij cietur, in qua &Portus describentur,quorum sat magnus est numerus in hac terra Noua. Ρopaiana regio nomen mutuata est a celebri ciuitate Popaiana hac in regione sita&inhabitata. Exordium sumit haec regio parte Septentrionis ad urbe Antiocham,desinitq ab Australi parte ad urbem Quito. Itaoue a Septentrione terminatur ad fines Castellae aurea a qua separatur in urbe Antiocha A meridie vero Peruanae regioni vicina est, inde t disiungitur urbe uito. Ab Oriente distinguitur regno Nouo Granatae Transen deno, emana regione, quarande incipit Orienteni versus. Ex parte Occidentis iungitur mari Australi, Vulgo de Sur, no uiter reperto. Sunt hi ergo fines ditionis Popaiana quae oo miliaria in longum, vero in latum comprehendit, & nonnullis in locis latior est. Prouinciae principa in
189쪽
principaliores Popaianae regionis lunt Antiocha, Tarabea, Angerma, quae Umbra dicta, Arma,Paucura, PoZoa, Picar Carrapa, Quinabaya, Caly lasto, alimq; nonnullae his principalioribussubditae. Prouincia Antiochar ab urbe siua
Antiocha nomen accepit,sicut diXi, in vallibusNoreianis sita. Terminatur quidenti haec prouincia ad Tarabeam extenditurque ab Occidente ad Mare,si ab Australa, ab Oriente vero magno Dariene fluuio definitur. Est haec regio montibus excelsis horridis S admirandis praedita. Olim quidem populo abundabat praxipue ad Valles Noreias, ob fertilitatem rerumq; abundantiam, quod sat indicant vetustae quae adhuc luperstuat aedificiorum reliquiae. AnZerma regio Io. miliaribus abest ab Antiochari appellaturos ciuitatis laenomine. Proprio quidem nomine Vmbra dicitur Hispani vero Angermani vocarunt, eo quod cum Pra: fectia D. Sebastianus Belcasarus hanc prouinciam a sere pertam ingrederetur, non adesset interpres eiusque bcisaudirentandos conspectum sal appellare AnZer,Vrbis nomen ign0rantes,AnZermam vocaverunt Tras fluit lianc regionem magnus ac diues ille fluuius S.Marthae, de quo si odica loco. Hanc subsequitur Arma prouincia , nomen mutuata a Metropoli eiulciem nominis regio quidem non ampla, sed popinosa,&finitimarum omnium ditissitania. Vix credibile est quod de hac fertur regione, incolas a capite ad calcem auro, ut nostrates ferro, se amare, ac proinde locum illum, ubi primum hoc modo visi sitiat, appellarunt Laloma delos armc oi, id est, latus aut littus armatorum Scint hi omnium Indorum bellicolilsimi ac ferocii Sinai. Prouincia haec non vitta decem miliaria in longum patet,& 6.aut . inlatum, α I. miliaria fere in circuitu comprehendit. Arma prouinciam sequitur Paucura, hanc Vero PoZoa, quae adstuuium Magis num sita est,habetu .ex altera parete Prouincias Carrapam Micaram , ex altera vero Paucurae prouinciam Natio Kaec peregrinis est inimicissima, nulli elui ita cietate aut amicitia iuncta. Auri est diciis ima, cuius etiam magnas fodinas habent incohe urbi proximas, sicut & circa fluuium Magnum, transeuntem per mediam
Porro Ortum vetitis equitur Picara, duobus miliaribus ab urbe Pogoa,peramplae regioni vicina,qu. Arbia dicitur, perringit ad montes qui dicuntur Cor-dillera Andium, unde aqua scaturit limpidissima ac dulat si ima. Terra haec alsimi latu Poetoae prouinciae:populosa est, montibus eXculti isti ni referta, cfrumeniatorum Variorum feracibus.
Trans Picaram prouinciam Carrapa est,in ipsi Cordillera Andium sita, ab v be Carthagine i a. miliaribus distans. Huic vero proxima est Quimbata regio,
quae exordium ducens a fluuio Magno,pertingit ad montem Nivolum Andium. Est haec regio omnium saluberrima , in qua dccommodius Sc diutius incolumes degunt Hispani. Ibi est mons ille nivosiis de Cordillera Andium, in cuius cacumine Vulcanus quidam existit,a quo sereno caelo, fumus plurimus eleuari conspicitur. Haec praecipue regio feris abundat, praesertim Leonibus,t quod1m animali Chuca dicto, mirado admodum terribili, Vulpeculae magnitudine, capite quidem Vulpinoac colore rufio Fera haec ventrem tanquam sacco munitum habet, qui instar marsupii aperiatur&claudatur,quo scelus tuos primum in lucem editatos concludit, Sc pernicitate incredibili quo vult excurrit. Qui inbua regio, inlot 1gum milliada ι .inutum decem comploctitur.
190쪽
Caly prouincia in vasse montium quos Andes vocant, sita est.suitq; olim populosa admodum, sed propter bella quae gesserunt. p cipue cum ab Hisipanis ex pugnati fuere, ad excidivisiq; perducti sunt, cum obstinato animo nullius imperium admittere Vellent.
Prouincia Pastoa, O . miliaribus distata ciuitate Popaiana, estq; sita in valle Atrisina. Regio tam aestate quam hyeme admodum frigida Prouinciae huius Prae sectus, indos habet plures sibi subditos,quam Popaianae Pertianae Prouinciam Gubematorii ullus Horum mores non omnino sunt similes prcedictis meq; enim carne humana Velciatur,siue cum Hilpanis, siue inter se bellum gerant. Neq; idola colunt, sed sine religione ulla vivunt, nisi quod credant se pol morte resurrecturos, commigraturo' in alia quietis loca, delici jsri voluptate plenis sima. Hae ergo sunt Popaianae regionis proti inciae praecipuaenaam de alia milito plures sunt, sed huic subiectae, de quibus in urbium abaco nonnihil dicturi sumus.
Sequitur iam ex ordine Peruvia,aut Peruana regio,quo nomine comprehenditur quicquid est regionum a Pasto ad Chylemac fluuium autem Austrum
versus flumenque Anchasmayum veris Boream, qui termini olim erant ditionis Ingarum, potentissimorum eius Prouinciae heroum, senatque Vocabulum Inga, ac si Regem diceres cuius imperium ultra mille trecenta miliaria extende
batur. Hodie vero Pertiana tantummodo regio dicitur, quidquid inter Argyropolim, vulgo illa de Plata, Trouinciam Quito comprehenditur, estq; temperata, populosa, atq; culta ac sese protendit ad longitudinem septingentorum miliarium a Septentrione versus mericilem, in latitudinem centum miliarium ab ortu in Occasium Ab ortu ergo meridie terminatur Argyropoli,ab occatu mari Australi, vulgo de a Septentrione Pasto a regione. Nomen Pem adepta est a Porturi Fluuio quem habet eiusdem nominis, sub latitudine et grad. ab AEquinoctio Australi. Sed quae antiquitus Peruvia appellabatur, tres in partesdiuiditur: in Planiciem Monte friandes. Planicies arenosa admodum ac aestuosa, quae a Tombesio ultra Tarapacam, in Collao regione extenditur: inciditq inlittus maris Australis, ubi nihil conspicere est, praeter montes arenosios maximos, aqua,arboribus herbis carentes Planicies ultra miliaria quingenta protenduntur, sint i prorsius inhabitabiles prae ardore aestu intolerabili terram ipsam torrente. Montes contra, continuo frigori expositi, ubi pluit , gelat,ac ningit assidue, Quorum cacumina iugiterniue tegiatur: ita ut cuncta sint nivibus 4entis impedita, qui flatus continuos spirant quamobrem locis paucissimis habitantur. Quibus vero locis colutur, sunt incolae lusci ac caeci totadue regione vix arborem inue ni re est quamobrem cespitibus terreis omnio de ardentibus ignem struunt. Montes hi miliaribus il amari distant, atque ultra sexcenta miliaria exten
Andes,quet aliter Serrani dicuntur,hoc est regiones montane , constant montibus perpetuis,veluti tali Alpes, qui Universam Peruariam regionem occupant, amari sexaginta miliaribus plus minus dissiti quorum termini atque descensus in planicies desinunt, nouem aut decem miliaribus amari distantes quibus clam
tamen in locis paulo plus duobus. Montes hi si omnium toto orbe sint asperrimi atq; maximi ut qui ultra Hispaniam Nouam initio sumpto interianamam, Nomenq; Dei, ad strictum usq; agellanicum pertingant multas tamen valles ac fluuios