Institutionum medicinae practicae

81쪽

DE VERTIGINE

Vertigo

caduca in

tare dumtaxat videntur. Altera est, quando praeter apparentem objectorum rotationem , aut motum, Obscuratiar etiam visio, aut deficit, aut sal tem nigra ea Cernuntur, quae trepidare, aut in gyrum agi videntur, aut demum oculi, postquam varii colores ante eos obversati sunt , caligin Sestomia: quasi offunduntur. Hanc peculiari nomine scotodianiam, aut scotomiam, si ve vertiginem tenebri- bfieota cofam ' vocant. Tertia denique est quando vertigo adeo invaluerit, ut aeger obvia quaeque apprehendere cogatur , ne corruat . Dicitur propterea TZrtigo caduca, atque epilepsiae valde pro-Nima hahetur. Imo haec a quibusdam pro Ievissima enite psi a sumitur , non secus ac levissimus epilepticus insultus pro vertigine. Ex his colligere licet in vertigine non semper oculos assici, nec, ubi oc ipsit afficiuntur, solos laborare, sed cerebrum, alias quo partes, dc speciatim musculos corpori sustinendo dicatos; neque proinde Corporis nutationem, quae interdum tanta est, ut humi hominem prosternat, semper ab offuscatione visus, ac inde oborto cadendi metu derivandam

este , quemadmodum quis putare posset. Accedit postremo, quod reliqui etiam sensus persaepe in hoc morbi genere aliquid compatiuntur ; nam

cum ipsa corporiS, aut rerum e X ternarum rotatione plerumque aurium tinnitus , aut obtusus quidam sonus , dc tactus hebetudo conjunguntur.

82쪽

C A P. IX.

Multa de caussa pro Y ima vertie in Is eYcogitata in hanc usque diem, & prolata fuerunt a path logis, sed manet adhuc, meo quidem judicio , in antiqua obscuritate, in qua eJus natura , latebat . Neque satis hasce tenebras dissipavit GAU-BIUS , quando rem i pse illustrare tentans sic scripsit : Ouum vero intuitus rgrum, quae circum Muntur , aut alias celeritJr auis oculos moTentur

capitis , corporisque ciniversi in gyrtim agitario , im meticurofus praecipitii prospectus injustis Uertiginsm inferat , credibile est , caussas quoqli internas haud dispari ratione agere a . Sed a d huc explicandum superest, in quo i si haec ipsa ratio conmat . Quemadmodum enim nescimus , quidnam nervis, medullaeque accidat in sensatio- Iaibus, perceptionibusque proprie is ; sic ignotum quoque credimus id, quod Cerebrum, tetina, nervique aliorum sensuum patiantur a caullis exterioribus modo memoratis , quae Vertiginem

in non assuetis inferre solent. Ad summum probabili conjectura dici potest, in vertigine modo lentem cryshallinam fortasse aliqua ignota adhuc caussa obliquam reddi, inclinari, aut inaequaliter commoveri, modo bulbum oculi a musculis inaequaliter, & spastice contractis aliquam figurae, di nossitus mutationem subire, modo retinam , nervum opticum, cerebrum ipsum, nervosque auditui, tactui, motuique inservientes Ita assici, ut in spasticis , convulsivisque morbss assiciuntur . enimvero si singula vertiginis phaenomena perpendantur, & caudas eam excitantes intime spectentur, nihil propemodum offendes, quod nervolam, convulsivamque affectionem non exhibea

83쪽

DA VERTIGINE.

. ' diae enim a veteribus pathologicis de caussa vertiginis Proxime tradita friat, tam a veri similitudine di. 1 mi, ut hodie, uti commentitia, fidem non inveniant.

Vuls ritus saluosus, aut humores a calorst in vapores resol tos, aut ataxiam spiγisuum, aut disortas spirituum Vrmutium. vias , aut ψ rituum animalium motum iu oculo fateatorium , ita tanta physiologiae, atque anatomes tu Cecauilam vertiginis proximam ese sibi persuadeat Quis Piritu S animales in cerebro , aut Oculi Camera in gyrum actos hodie mente concipere possit, dum, si vere hi exi-itunt, tuis fistulis eos contineri, & aliorum liquorum le- iii Q ς λβ m VPri, rationi Consonum omnino es E Quic)VACKERI hypothesim adprobet, in qua nervi a menta gibus derivati ponuntur, motusque, & sensus a membranarum, δc nervorum tensione deducitur, ut deinde ab hac ipsa tensione, sed spasmodica, aliqua vertiginis explicatio derivetur Nec minori difficultate implicatur hypothesis , btilior, SALIVAGESII, quae sanguinis motum retina , in auribus, & tactus organo comminiscitur. Nemo quidem negaverit, sanguinem e venis in arteriolas, atque ex his in majores ramos regredi posse , quibusdam inter-Venientibus caustis. Ucrum quis unquam demonstrabit nanc vere Caussam vertiginis proximam esIe Id omne hypothesi tantummodo nititur, nec aliam fidem meretur , quam reliquae quaecunque consciae opiniones . Qui vero di-Xerit, coronam ciliarem contritat, atque hinc lentem Cryallinam obliquam reddi, aut musculos oculi in aequali tectendi, ut lotationem , subversionemque obiectorum explicet ; pro lecto is non aliam vertiginis causam indicaret , quam I partium si asinum, & convulsionem. At quis Pro Certo affirmare queat, coronam ciliarem ii ii tabilitate , a que adeo Conti actionis motu pollere & si polleat, suarcolitra lone crystallinam lentem obliquam facere, atquς iunionis a Xem pervertere poste P

g. CCXCVI.

84쪽

catassee remota ,

CCXCVI. Quaecumque vero illas partes . CCXCV.

comprimunt, agitant, irritant, infirmantve, sive proxime in eas, sive per contentum agant, caus iar in vertinis remotarum loco habendae utique erunt. Huc igitur omnia reducantur, quae Causia sarum remotarum nomine, ubi de nervorum di

flentions , , rigors cap. VII L), atque adeo de

epilepsia egimus, memorata fuerunt . Inter haec peculiarem mentionem exigunt aetas senilis, tempus hyemale , a ustri nan constitutiones , capitis percussiones, cranii fracturae, aut depressiones , vehemens sub sole ardente calefactio, exercitia immodica , sessio in anteriore currus velociter acti parte, obversa scilicet facie, ingluvies, cibi satulenti, ira, balneum, aliqua immodica ex re tio , evacuationis alicujus consuetae suppressio , inedia praesertim in biliosis, halites calcis vivas, carbonum, fodinarum, musti, aut cerevisiae fermentantis, odores suaveolentes in sensibilioribus, pedum refrigeratio , vini , & vinosorum liquo rum, nicotianae, Opii, lolii, aliarumque rerum narcoticarum insolitus, aut nimius usus. Quo rum nonnulla , ut facile patet, in cerebrum ipsum proxime agunt , alia in alias partes sic tamen, ut cerebrum ipsum in consensum trahatur, aut caput Versus humores uberius propellantur. Inter partes, quarum consensione caerit asia scitur, primas tenet ventriculus, in quo saepissimo residet vertiginis caussa . Nam eo jejuno , aut acrioribus , pravisque succrs referto, atque irritato, aut nimium cibis onusto, vertigo far pC

molestat, quae tamen illico ab assumpto cibo vel

85쪽

DA VERTIGINE.

modico, aut expulsis, quae in eo erant, sordibus. acribusque humoribus, aut a ciborum sarcina liberato stomacho evanescit. Hinc maXime perspicitur, cur hypocondriaci vertigini sint adeo ere bro obnoxii . In his enim primae viae cruditatibus, pravisque iuccis plerumque scatent; ventri a iuriculus , atque intestina a flatibus distenduntur ;sanguis lente in visceribus abdominis, & praesertim in vena portarum progreditur; hinc sparini ,& inaequalis sanguinis distributio; hinc ad capud

copiosior humorum vis, aut nervorum paris vagi

consensione facilis in cerebrum irritationis propagatio.

s. CCXCVII.

Quare praeter illas differentias , quas supra Disseren- g. CCXCIV.) a vertiginis majore vel minore , '' gradu deprompsimus , non negligenda est alia , quae ab originis te de procedit, quaeque communis est cum plerisque ceteris morbis , videlicet in ' etcnidi alicam, & ompathicam. Rursus a quibusdam diueti, distinguitur in Oertiginem c rebri, in Tertiginem Pisus, in vertiginem tactus, dc siic deinceps. Pro P ren- caussarum vero varietate, ut reliqui, in primis euut ij. capitis, morbi, sibi varia nomina vindicat, ducta videlicet a sanguine, a sero, a vulnere, ab ictu, a venenis, ab ebrietate, a stomacho, ab hypocon-driis, ab utero, a nimia nervorum sensibilitate , a vasorum vacuitate, & sic porro ; quorum nihil attinet singillatim meminisse. Interdum etiam cum aliis morbis complicatur, aut eorum symptoma est. Hinc complicato, aut foemptomatica etiam nominatur .

. CCXCVIII.

86쪽

C A p. ix.

Morbus ex iis, quae de eo retulimus, satis pa- . tescit, facillit neque cognoscitur; neque ejuS caussas latere possunt, si ad toties mem ata earum signa animus advertatur. Omis Is ergo signis dia-gnosticis ad prognostica me converta . Vertigo pro gr3duum ratione plus, vel minus gravitatiS continet. Tenebricosa, & caduca periculosior est , quam simplex, itemque idi alica , quam ompa rhica; minus vero omnium, quae sepocondriaca, aut bUerica dicitur . Periculum autem in graviore, & sine manifesta caussa invadente eX eo imminet, quod juvenes ea correpti in epilepsiam; aetate provecti, & senes in apoplexiam facile in cidant . Vertigini canitis dolor superveniens interdum eam silvit. Malum vero indicat vertigo , si dolori capitis ipsa successerit. Hinc scriptum et tenebrio vertigines, si cum doloribus ad fuerint, malum in infantam erumpit , nec faciis

profligatur, fenes praecipue affligit a). Male

etiam audiunt vertigines complicatae cum aliis morbis , aut symptornati 2Gg, ut ex Hippocratis oraculis eruitur. nebricosa vertigius laborans , lucem avd ans, On fomno, ac ardore multo

detentus, desperatus bo . 'Parvi in longis morbis aurium tumorgs , si subinde sanguis e naribus profluat , Ore tenJbricosa UIrister excitetur, exi-iεο sunt o). Febres vertiginosae, O cum teuuis intestini morbo, ori fine hoc, perniciem intentant d)

Quando vero inter initia morborum vertigo insurgit, saepe aut narium haemorrhagiam, aut VO-mitum praemonstrat. Hinc in coacis habetur: Te

gubricosas vertigines circa initia morborum )fan

87쪽

DE VERTIGINA. 7si 'guinis ex naribus 'Axio folvit c) . Et ita praeno iionibus cf) : Si quis in febre non lethasi dixerit ,

caput doleril, im tenebricosum quiddam ante oculos obterfari, si etiam oris ventriculi morsus accesserit, biliosu vomitio aderit.

Curatio porro pro caussarum diversitate petenda est ex capite superiore de nerῬorum distentis c- Rne, i, rigore, & speciatim ex iis; quae epilepsiae curandas opportuna praedicavimus. Quasi specificum censeri solet stercus pavonis, & radix valerian:e sylvestris. Inter cathartica excellere dicuntur pilulas de succino Cratonis, ct mastichillae . . In vertigine a motu rhedar, aut navis laudantur a GORTERIO ' ca) par egorica , & acida gratiora, uti theriaca, & vinum rhenanum cum 1ucco mali citrei, aut medici, α pauxillo syrupidiaco dii. Alii vinum cum aqua marina Commi X tum proponunt ad avertendam vertiginem, quae navigantibu S, atque motui naviS in assuetis mollesta est e consuevit. Quod ad victus rationem at et inet, haec caussis morbificis emendandis accom-lmodata sit oportet. -- de verret. g. XXX Mo

88쪽

Nominis

DE OPHTHALMIA, ALIISQUE OCULORUM VITIIS. . CCC.

dc magnis morbis patent oculi, quo Tum non pauci in chirurgia pertractantur . At omissis iis, quibus sola manus medetur, de Ophthalmia, nonnullisque aliis eorum vitiis , quae saepius medica ope egent aut medicis clinicis 12 objiciunt, ut conssilium 1 uum aperiant, breviter dicemus. Ophthalmia nomen latiorem habet 11-gnificatum; dc quamvis aliquibus seque Valeat ac

oculorum morbus , vetus tamen consuetudo ob tinuit, ut plerique hanc vocem adhibeant ad in flammationem tunicarum oculi, in primis exteriorum, denotandam. Opbibalmitim hanc nuperi quidam Vocare malunt.' O' αλφiς latine vertitur oculus. O igitur sonat oculorum morbus. Lippitudinem vocat CELSUS . Hane SAUVAGESIUS dividit in complures species, alias eum rubore quidem, & dolore, sed sine insanimati

ne, alias cum inflammatione conjunctas. Nos veterum significationi , quam huic voci tribuerunt , adhaerentes, quando opthalmiam dicimus, non alium morbum intellim imus, quam oculorum inflammationem. Nolumus enim Pro arbitrio vetusta nomina immutate .

89쪽

A. CCCI. Ophthalmia, quam dixi, in tres veluti gradus,

live species, sit communiores ab auctoribus distin istiones sequi lubet, dividitur. Primus gradus dicitur Taraxis, quasi turbatio a ', Γαρασσο turbo . Et autem , cum in tunica adnata, Live Conjuncti Va levis rubor, si1ve inflammatiuncula se ostendit. In ea oculus humidior fit, calet leviter, rubet Pie, & nota nihil dolere incipit. Id contingit a caussis plerumque evidentibus, solis ardore, igne, Πlmo, Vento, pulvere, vini potu , similibusque. Tam levis vero esst ista inflammatio, ut GALENUS Tara n potius inflammationis initium, quam Ueram inflammationem reputaverit . Hinc nonnulli tam Veterum, quam recentiorum, inter quoSNI

puriam nominarunt. Alterum gradum facit ophthalmia prope dicta, in qua nimirum inflamma tio manifestior cernitur , oculi. magis rubent , magis calen T,. magisque dolent, & non modo humescunt, sed uberiores lacrymas fundunt; & praeterea Caussae, quae originem morbo dederunt, plerumque graviores, vehementioresque sunt. Tertius denique adesse dicitur, cum non solum adnata, verum etiam solerotica tanta inflammatione intumescunt, ut super corneam lucidam attollantur, hiatumque quasi in ea relinquant. Praeterea in hac inflammationis oculorum specie plerumque pali e-brae invertuntur, acceditque immanis capitis do-or, ac nocturna vigilia. Dicitur obem s a Xαιαν 'l e at tu S . non desino, IUNCKER UMhunc graviorem ophthalmiae gradum a seros , hurim. n. . F

tres veluti gradus.' Taras1 . Primust gradus Paraxis Secun iustophthairimia .

90쪽

sa CAP. X. DA OpΗΤALNIA n ore oriri posse credid i se, atque ideo adriam ophthalmiam retulisse.

a) De morb. cognosc. is curaud. l. I. c. 26. v. qOο

λὶ Conspect . med. theor. pract. Tab. XXIV.

Alii olitὰρ Alii hosce ophthalmiae gradus, sive differentias eum divi- . CCCI. ) diversa ratione exprimunt ό prim m appellant ophth liniam Doem; alterum ophthalmiam graTem; gravi nimam deinde tertium. Neque eiulat; qui chemossis nomine eam oculorum inflammationem speciatim intelligant, quae ad interior suique oculi membranas , contento que humo, es Protenditur, omniumque gravissima est. Qui V dro non isto, sed priore modo eam accipiunt, cogun tur aliam imponere denominationem inflammationi, quae Occupat interiores oculi partes , choro idem Videlicet, uveam, retinam, capsulam humori S crystallini, aut vitrei. Quapropter hanc PLATNERUS oculorum a) speciatim oculorum phlegmonem vocat . ot Ipa- gMρβς tur autem gravissimis symptomatibus, do i Ol e nem

pe, & calore capitis, oculorumque intollerabili, febre vehemente, vigiliis, interdum delirio, lucis intolerantia, imo omnimoda adversatione, pupilla restricta , & lacrymis uberioribus. Ingens haec tOtius fere bulbi inflammatio, praesertim cum a re pentina caussa originem ducit , tanto plerumque Impetu oculos invadit, ut eos quasi e sede sua depellere videatur. Id mali, quia bulbus oculi pro- . tuberat, & quasi procidit, προπτωσιν Graeci,

V qt ' CL so teste, appellant b). Quando in hocce grη vissimo oculi in sortunio retina quoque assicitur ; id ostendi putat 'PIT CARNIUs a muscis, pulvisculis alii i-