Horatii logica ad usum studiosae juventutis in quaestiones & responsiones compendiosè distributa, à J. P. de Crosa ..

11쪽

vI P RAS F A T I o. tum , nondum accurate intellectum, & mente perceptum, memoriae imprimere, ut olim fieri solebat, & adhucdum in quibusdam locis usurpatur, ego nihil propemodum novi, quod sit juventuti

perniciosius.

Tali quippe Methodo educati Adolescentes habitum , juvenili-hus annis , contrahunt, per reliquum vitae sese diffundentem, vicujus cum obscuritate familiaritatem contrahunt, & subinde acquiescunt vocibus, aut nihil aut parum admodum significantibus . quo fit ut ex Principiis, Hypothesibus, Theorematibus , non nisi imperfecte a se intellectis, consequentias deducentes, in errorem frequeoter incidant, nec raro inter se pugnantia ponant ; cujus culpae rei Viri Litterati haud pacici facile citari possent. Proterea dum Adolescentium MemoriI , hac ratione, sola exer

12쪽

PRAEPATIO. . VIIeetur, eorum Intellectus jacet incultus, atque, culturae defectu, tor

pet, hebescit, nihil potest, nihil a

se promit, indeque fit ut succede te tempore, de Memoria ornanda

unice soliciti, sibi plaudant, atquς de se magnificε sentiant, si hinc &inde corradere possint, quod, si

non recitent, legant saltem, & v Iubilitate linguae sibimet fucum fa- , cientes, praeclari & admirabiles λbi videntur, tunc cum pluribuS VCP-bis nihil dicunt, aut inanes efferunt inutilitates. IS familiaria evaserunt eadem vera reputari, Logicae est observatio, una ex verissimis & utilissimis. Quoniam igitur Primas Notiones, Conclusiones item saepius demonstratas mente facile lustramus, evenit ut quaecunque ita familiaria facta sunt, ea vel Notionibus Communibus , vel Conclusionibus accuratε demonstratis accenseantur

13쪽

vir I P AE F Λ r I O. ab incautis, nec satis circonspectε procedentibus, ab iis denique qui, ab ineunte studiorum initio, assiduo Verae & Purae Logicae usu , Clarum a Familiari secernere non didicerunt, aliqua ex parte affinia tanquam omni respeitu similia ,

cum vulgo & faece hominum reputare proni. Observationibus atque eXperi

entia, unius aut alterius anni,com

pertum habeo,quam sit noxiusille,

quem improbo & publich enarro, COMPENDIORUM ABUSUS. In Scholis quippe, LAUSANNE SIS ACADEMIAE, inferioribus,

memoriae mandabant atque Ludi Magistris suis recitabant Adolescentes Logicae, ut fit, Compendium. His vero, ad Auditoris Superiora promotis, dum Logicam serio instillare aggrederer, frustra eram, surdisque narrabam fabulas.

Ipsa Compendii Verba si iterarem, ea, utpote sibi satis familiaria ,

14쪽

adeoque suffcienter cognita, nulla attentione dignabantur. Fandem , quae talibus: Verbis continebatur, Sententiam aliis, diversoque phrasium ambitu, si tentaremeXponere, noVitate rei turbabantur, stilumque, cui non erant assueti, suae capacitati non satis attemperatum suspicabantur, adeoque, ad ejus vim assequendam, inutiliter attentionem suam fatigare verebantur. Ad Logicae Praecepta illustranda, eorumque utilitatem demonstrandam , si exempla seligerem,quae essent alicujus momenisti, ab illis Praeceptis, a me illustrandis, nimium recedere videbar, nec me, exempla ejusmodi deducentem & enarrantem, erroresque Varios hominum, errorumqUh causas, tali occasione, aperientem, Intellectus eorum c itura experS sequi poterat. Auditores attentos,& aliquos fructus ex meis Commentationibus a se colligi posse

15쪽

N P RAE F Λ T I opersuasos, tunc demum habebam,

si exemplis, ipsa sua simplicitate

inutilibus, Regulas applicarem. Mihi in illo munere praecesserat Doctor, qui viam tritam sequutus

fuerat,& ab ea, quam aperire conabar, fere toto caelo diversam. Quamobrem,Mensium numero paucorum Institutiones, mihi satis fuerunt, ut luce meridiana clarius ce nerem , Artem Compendiorum exponendorum & commendandorum, ni funditus mutaretur, Α tem esse emungendae pecuniae, Imperitorumque Parentum , simul cum miseris & innocentibus Liberis, ludificandorum. Hanc meam Mentem cum Collegis meis aperuissem eamque no-VO argumento, ab experientia ducto, confirmassem,iacile ab iis, Vitis Doctis & acute cernentibuS, Obtinui, ut inutili imo importuno onere, Scholastica Juventus liberaretur , nec deinceps in manus

16쪽

P RAE P A T I O. XI meas Psittaci Logici traderentur, in homines ratione valentes trans. mutandi. Inde vero res mihi ex voto fluxit, imo spem successus longe superavit. Interrogationibus quippe, sive potius familiaribus Colloquiis, Auditorum meorum Mentes solicitando, huc faciale perveni, ut Mentibus suis insculpta Logicae Principia ipsi legerent,&ex illis Principiis, veluti tecum natis & subito efflorescentibus, atquE a capsulis suis tenebrosis, in lucem prodeuntibus, consequentias iterum ipsi deducerent, a quibus ordine ad observationes & Regulas Logicae pervenirent. Has igitur , statim atque sese sistebant,

amanter amplectentes tanquam

ingenii sui foetus, laudatas, sibique, earum Auctoribus, tales Regulas commendatas supra modum laeti

audiebant, & tantum aberat ut exemplorum quibus a me applicabantur, nec multitudine nec com-

17쪽

x II P F A T I O. positione fatigarentur, quin e contra argumentorum, quibus Reg 1arum,sibi summe dilectarum, meritum illustrabatur , copiam Crescentem gratissima mente cerne

bant & excipiebant. Hac arte mihi parabam discipulos quorum, post paucos annos interjectos, colloquiis non modo recrearer, excitarer, sed ipse quoquEidentidem erudirer. Qua etenim de causa, sibi tradita Praecepta, imo ab ipsis ex parte inventa & excogitata, adeoque dilecta, probata, &utilitatibus variis commendata , e Memoria sua elabi sinerent; quod si quando eveniret, uti non est Memoriae Facultas semper tenacissima, Principia ipsi tenentes numero pauca, Unde ordine Regulae deductae fuissent, & Artem edocti usuque familiarem sibi redditam ,

Animorum obstetricem , Consequentiarumque ex Principiis suis deducendarum; quae elapsa essent

18쪽

rursus sibi praesentia sistere facithpoterant.

Dices ERUDITE LECTOR ,

Euandoquidem talibus, ct tali Methodo edoctis, Compendia supervacaneasnt, hancs probas Methodum cur compendia scribis ρ Habcas igitur quae, mea quidem sentcntia sit utilitas Compendiorum. Caput Compendiose scriptum legens , monetur, quot & quibus rebus in- . vestigandis, inculcandis, & plenius cognoscendis animum adjiccre debeat. Farum accurare tenendarum

cupiditate tactus, &, si indole valcat, etiam inflammatus, lubentius arripit Librum, in quo eadem prΟ-lixitis exposita deprehendere possit, huic diligentius attendit, cum a obscure & veluti e longinquo conspexit scopum, quo vocatur,& quo tendere debet. Attenta Compendii Lectio prima praeparatio est, qua Discipulus

19쪽

κ1' P RAE F Λ T I O. ad Prose ris explicationes cum fructu accipiendas, disponitur. Operis deinde, ubi Compendiose indicata fu sius declarantur, attenta iterum Lectio , altera praeparatio est, non minoris quam prima utilitatis. Quemadmodum Terra, ipso Agricolae labore subacta & comminuta, altius semina recipit, &arctius amplexa fovet; sic Mens Juvenis, lectione attenta explicandorum,sese ipsa Praeceptis investigandis aperit, atque observationes addendas, & exempla adjungenda, proniore animo accipit. Ex Collegio egressis, ut explicatos Articulos, quales in prolixiore

Systhemate ponuntur, ornantur, demonstrantur , attente relegant auctor omnino sum, singulorum occasione observationes adjunctas in animum revocantes. Sic demum, atque ejusmodi repetitionibus iteratis, prorsus familiaria sibi reddent, ea, quorum usus nullus

20쪽

P RAE F A T I O. TV percipitur, nisi a quo tempore in naturam ipsam Veluti conversa

sunt.

Quae omnia postquam diligem ter fecerint, Quae familiaria jam sibi evaserunt; ut ea uno quasi obtutu lustrent; discantque multa, ad Capita numero pauca, revocare, Species sub Generibus suis collocare , Consequentias intra Principia, unde fluxerunt, rursus condere, inde facilius post modum deducendas , in eo labore, Compendii usu juvabuntur. Non igitur Praeceptorem Discipulum tuterrogantem, nec Discipulum a Praeceptore responsa quaerentem, sequentes paginae sistent. Etenim neque decet a J uvene, Logicae cognoscendae cupido , non secus a Psittaco, verba memoriter recitanda exigere, neque mihi in mentem Venit, supponere Professorem adeo imprudentem, ut Logicae imperitum, suis Quaestioni-