장음표시 사용
1쪽
3쪽
O M Q vini Arsoteles in libro de gener tione commune elemento , caeterarum, dissoluiiuumsi stantiarum docti inam exhibuit, egiu de alieratione, de ortu,es interitu, es permisso
ne accedit in hoc opere ad mixtorinatura ingulati cru-tirndam. Suomi ero eoru,quae permistione oriuntur,quaedam siuni mixtasecundu ablaus duntaxat viros glaciesIm na,quae videlicet retenta propriaforma alicuius elementi,quatuorprimarias quatitares,cor frigus,humorem, siccita tem obtinent atia mixtasecundum substantia,quae praeterquatuor qualitatum temperiem ropria remam ab gementariis
ecie semctam vendicant:rursusis ex hoc poseriori genere, quaedam sunt mixta animata,visi es:quaeda animae exper-n alia ita, Gilapides,es metasia scin soteles ham rerum explica subiectui
titur in lib. tum d Dibust, ut hisi quatuor Meteororum libris, mixtorum a s , a tam imperfectora ,quamperfectorum anima caretium Hsi, eisdem egit 3 nam tradat in reliqua vero,quae quidem nunc extent,Ph
a est o in operibui singies accurata tractationuserie de mixtis spataim M perfectis, es animatis dis utet;quod ipse in huius primi libri
Aib ' μ' mordio poscetur, nibus quae de Physicis rebus di seruerat, i
Agricola est quae adhuc8mracta Dpererant, breui epilogo coprehen- si ,.Vnde iam patet enonum ordine hoc opus caetera Naturalis
q R hi vero ad Uription; attine nuncupantur hi libri distriptio. τῶν με φυρω seu πιπωροογικχουν, propterea quod de rebus,quae in subdimi mussi sublunaris regione oriaturas enim αετεωροysiblinu, dis τεωρολίγ rerum sublimium ratio,ac scient a Terum cum Arsoteles hoc loco,etiam ea, quae in subterraneis Deus terrae remto nascuturi ex professo tractet;m-N optimo rogarit quiqpra, cur ab se tantum,quae insublimis ut, tota tractatio nomen acceperat Huiusice rei variae ab auctoribus Causae in a feruntur.Prima, i odori Hoteles prior loco desista R mibus disrat.Secunda, uὸ haec maiore explicationis partemo Vent,quam subterranearlicet enim lapidu est metastorum.
4쪽
multiplex naturast,eaque cresiderati in Philosephiatis ρι-
teat: horum tamen absoluta se exquistam doctrinam nonfuit Ar foteles hoc opere persequutus. Tertia, quod seras omnia,
de quibus hkagitur habeant pro materia vaporem, vel exhalationem, quae propria vi insublimeferuntur. Puarta,quod ea,quae insublimi apparent,maiorem conficientibus a Irabilitatem mouent. Dimibuit. Divior Tu a tem Aristotelica Meteorologia im qua
tuo libros suoru primo agitur potissmum de impressionibuν igneissecundo, res tertio de aqueis est aereis. quarto de terreis sed se huius magna pars impenditur in disceptatione de qualis 'ME EI uorprimis qualitatibus. Unde eum Alexandere Ammonius tu quorum libris de ortu se interitis, ad quos elementarium affectionum
contemplat opertinet,cmmngedum putarunt. Su ententia,
ut alibi commonuimus, e probabititas nen careat , vera milior tamen es ea,quamsequuntur Ohmpiodorus, se Philoponus,qui hunc bbrum inter Meteorologicos quarto loco annumerant. Nam quod Arsoteles in eo primas elementoru qualitates pertractauit,idpropterea fecit,ut doctrina rerum meta licarum,aliarums/ὰgenus, de quibu tum in eo,tum inprioribus tribu libris disseruerat, Eufruor, exactiorque maneret, issicita narratione praedictarum qualitatum, quarum opera est
interuentures Meteorologi progignuntur.
STAT vi Mus autem ob eam, quam profitemurbi e- Ratio age uitatem plane necessariam Philosophia auditoribus artium is P ά ά; curriculum praemio tempore absoluturis statuimus, inquam, e5mεiiiii, in hoc opere, quod etia in libris Parvoru naturalium fecimus,
omissa explanatione rasotelici contextus,acfere etiam com tuetudine noLira quaestiones in utramquepartem dissutandi: ex iis,qu. ab Arisoteles arsim traduntur,digniora,praestantiorag. in unu eligere, se alia ad idem insitatum perlinentia se adiungere, atque omnia arbitratu,sro in capit ummatim distributa legentibusproponem ut harum rerum, quae
perse admodum iucundaesunt, ct iucundior se compendiosior esset explicatio. Praeteribimus etiam quaesiones aliquot desiderum in xu, se dependentia sublunaris mundi a coelesti, quaeisba nonnultas tradi consueuerunt , a nobis verbis tib sis Carissatis copiose explicatae siunς. TR AC
5쪽
u.emm sit malem, quae cauis e ciens Meteorologicarum impresson m. Cap. I.
Tad ea, quae progressu dicenda eriant, facilior aditus pateat,quaedam Meteorologicis rebus communia ante subiiciemus. Atque in primis earum materiam crutabimur. Sciendum igitur Meteorologicas impres- siones dupucem abere materiam nam remotam, alteram proximam Materia re. mota es potissimum terram aqui haec enim materiam propinquam, ex qua fiunt Meteora,de tuo dant. M propinqua est vapor, ex balatio,ut docet Arist. cap. . lib. i. huius operis: ex his enim Meteora uniuersa oriuntur; non quide ex utraq; omnia; sed quaeda ex na,queda ex alicra,aliqua mixtim ex utraque Est aut vapor,halitus siue spiratio calida humida, quae ex humore oveo prodit,qualem vadere est ascedentem ex aqua,quae in olla flabiecto igni esseruescit. Ex hac au
tem spiratione oriuntur nebulae, rores,nubes,pluuiae,niues, gran
dines, his cognata. Exhalat est anhelitus terre calidus, siccuseontinetq; sub se duas quasi species: una,quae paruo negotio flammam concipit,&in ignem mutatur de qua proxime sunt lenitae impressiones, ut cometae, aliaeque faces ardentes:altera. qua: non ita facile incenditur, ex qua proxime venti existunt. Prior e terra pingui oritur, habetque partes sibi adhaerentes ob materiae te ira- citatem,cui proinde acriter Solis calor in uritur ideoque in altio. rem aeris tractum euolat Posterior ex aridior terra, cuius partes minorem inter se cohaesionem habent,exhalatur; unde non iantaetricacitate sese illi calor Solis imprimit, proindeque pressi pondere minus sicendit,cit dimittitur,& in venibrum satus abit. M. autem conueniunt, partim ii ter se differunt vapor
6쪽
Conueni 'M exlia latio Conueniunt primo quod tani speciem imitentur. is Item quod calida sint, non suopte ingenio,aut interna proprieta- se o nimitu virtute kessicientia Solis reliquoru-que sit deru, quibus praeeu te calore, qui attenua di vim habet,excitantur. Deinde quod sua natura frigiditarem poscat;quadoquidem,ut progressu dicemus,substantiale aquae uerrae forma retinent. Discrepant vero tu merito formaru lubstanti almi quibus co- stant;tum ratione corporii,c quibus euocatur. Vapor enim e locis humentibus exhalatio e siccis attollitur. Nec quenquam turbet,
id quod a quibus da probatis authotibus,sset tur;videlicet e terra Solis vite facta utrumq; reddi halitu id enim promere dicunt, quod terrai aqua plurimis in locis mixtaeiunt. Quo etiam fit ut saepe exhalatiori apollinc mixtim serantur: tametsi ubi ad mediam venere aeris regionem, societate diuul a plerumq; subsistat vapor,exhalatio vero altius promo 'eatu Diiser ut praeterea,quia exhalatio est calida v ccat vapor calidus 'umidus Qua de
caula Arali. a primi lib. c. alle ruit exhalationem potesate proxima ignem cure,& c. 3. porem nuncupauit ad rem postremo quia
exhalatio,ut diximus t sublime euecta ad suprema aeris plagam is frequenter deuenit: vapor aure noli item. Quod ii quispia quonaid pacto fiat,roget: siquidem terra, e qua exhalatio educitur,grauior est,quam aqua.Respondemus eius rei causam esse,quia terra natura sua minus frigi a est,qua aquae elementum, magisq; calore es excipit,& eum diutius retinere potest tum ob siccitatem que caloris amica est;tum ob maiorem seliditatem,in qua vis impressa haeret renacius soliditatem,in qua pinguedini,quasi oleaceae,intermixtam; qua tamen quaedam exhalationes plus aliae minus obtinent: proindeq; aliae aliis calorem diutius seruant,ex quo maior, aut minor leuitas oritur. Contra vero aqua modico calore dilatatur,siciaeque in aerem vertitur,anrequam loca superiora capessat. e Pi autem in disceptationem adduci consileuit, num praedictorum halituum,duae sint comunes species an plures pauciore ive Plato, referente Olympiodoro libr. i. lectione .iolum vaporem calidum tumidum ex aqua manantem posuit terrestrem vero exhalationem de medio sellulit Negabat enim terram in alia transi nutari elementa. Q Dd conis rinare nitebatur exemplo cinerum, qui nec ab ipso igni cuius tanta est votacitas. in asendo actimonia corrumpi queunt. Haec tamen sententia a veto abest, Nam cum ignitae impressiones,ut Co elae,stella volantes aliaeq; eiu simodi non fiant x vaporeaqueo, qui ψimcile ignita potest utique alia,praeter hanc, quaeri debet idonea materia videlicet exhalatio terrea uicca, quae ad flammam corripiendam C tissiliaria est. Neque obest illud de cineribus; ideo enim vel aere,
vel neutiquam ab igni cCnium poli unt, in eum conuerti,quia
imbi nihil pingue habent,quod in ignis pastum cedat.
7쪽
expinationum species. Primam calidam & siccam e terra ut plutimum ortam, quae nimia caloris vi procul in sublime rapitur, aeremq; vrit;& ex ea ignitas impressiones generari vult.Secundam calida lumida, quae parum assurgit, facile si in aerem vertitur. Tertiam Ligidari sicca ex qua adde sata existant venti. Quartam deniqi rigidari humidam,quae meteotis humidis obseruiat. Hectamen opinio quo ad duas posteriores species, seu potius quoad
earum at sectiones inde resellitur, quia nulla meteotica expiratio frigida eis poteit: siqui de omnes excitantur vi caloris nec excernuntur nisi rarescente corpore eamq; rarefactione calore macilinante Item qui acu omne frigidu suapte natura sit graue:si vapor Mexhalatio frigida est ent,no ascederent. Maneat igitur duas esse, Vera m . nec plures, paucior ve comunes species expirationum,quae Meteoricis rebus materia praetinant,nim tria vaporc, Lexhalationem. v etia solet num forma vapor u Menialationia a for 'ussis quid mi elementorii, quibus erumpunt, specie, natura i distideant. ih Philoponus 2.de Gene. Com. id.& Auenroes existimat vapores V&exhalationes distingui a tuis elementis, ut quid compositum ainnplicibus,ex quibus coalescit: habere a horum quodsi bet mul
tas formas elementa res refractas tamen, a nativo proprioq; vigore deiectas. Qii de eo uadetur,quia sorinae elementorii non
videntur esse aliud, tuam calor, ligus, siccitas, humor. At in eiu Lmodi halit .us Laec omnia pariter insunt mo in sumno gradu sed depressia. Adltipulaturq; Aristotatb2.de cire. c. . text. 28. aien S mu et se exhalatione constante ex aere terra veru qua longe placitu hoc a veritate deflexerit perstuciau fiet in libris de Gu e. ubi ostendemus in ea de re haudquaqua plures sermas sibilli: ia-l reperiti item l primas quati P rq alii a te nocis elemctoria formas. Aristot alitem loco proximo citato latum vult mu clio quid codatu ex partibus terrestribus, ratione quaru couenit cumteria. ex partib aereis,quaru meruo no differt natura abactere., opinio est quor inda alentiu vapores exhala ι. mra.
tiones distingui essentia ab elemetis per aliqua forma et sentialem
mixti. Qi d hisce argumentis o probatur. Vapores exhalariones sunt i ab stati e rara calidae deues aqua ver ad terra itae, stagi Le,4 grauesae igitur alsectiones testetur naturas: alia videtur cile rina vaporia, exhalatio nutalia aquei terrae. Sccudo halitus rosarii,carnia, liorumq; similiti mistotu distinguutu specie ana istis,equit, efflatur alioqui trabitus an inolis cli et anim .il, illi Dd nemo dixerit. Ite Arist. lib. i. huius operis c.' ait vaporcppis in aqua verti nihil aut comulatu in re eiusde speciei cum omnis
coimuἰata vertetur ter diuersas 3 repugnares formas: no ergo
spiration forma, elem: et aris est. dcniq; Arist. 2.de Gener. c. . eae. 36. proba ait rem ellia calidu', quia vapor calidus est. Igitia vapor magis accedit ad natura acris, quam aquae: proindecti non vendi
8쪽
ix levit TER Ti opinio quam verisimiliotem arbitramur, asserit
nec vaporeis ab aqua, nec exhalationem a terra specie, substantia live sorma distingui, sed accidentaria tantum ratione. Hanc sequuntur Lovanienses lib. t. trictat. a.dub a . de Albertus Magnus i i tractat. l. cap. 7. Suadetur autem primitin ex eo, quia praedicti halitus facile resoluuntur in elementa. Qu*d non esset, si cum ex elementis progrediuntur, distinctas ac peculia es sermas assumerent. Secundo, quia vapores in media acris regione reuocant sese ad frigiditatem ac densitatem aqueae natura congruentem , quod sane est.itur eos aquae formam, unde ea reuocatio dimana retinere.
T, quia nulla ratio cogit ponere in vaporibus &χxhalationibus nouam sol mam substantialem,cum omnia , quae iis competunt, citra eruscemodi sormam se tuam ac defendi queant. Accedit testimonium Aristotelis lib. I. cap. I. ubi appellat vaporem, aqua secretionem, id est , partes aquae segregatas cap. A. v bi ait is huiusce infirmae regionis naturam vapor obtineret, uti
Veteres purabant, futurum ut aqua caetera elementa nimio excessu vinceret: qu. probatio nullius esset momenti, nisi pro conseis sumeret vaporem queat naturae esse.
Soluti artu contrariae ver,partis argumenta, ita respondendum erit. Q primum vapores: exhalationes non ab intrinsecori ex sua' ' propria forma raritatem, calorem kleuitatem, obtinere sed ab extrinseco ex impressione Solis, Maliorum corpor , quae aquam teriam ex calfaciunt. At sorina cuiusque rei intrinseca non solet indicari dignoscive quibustibet affectionibus, sed iis quae germanae, ac natiua sunt. Ad secundum: halitus corporum mixtirum plerumque listingui specie amixtis idq; ex eo a nobis coniici, quia non apparent in iis ea indicia naturalis conuenientiae quae pauid ante in vaporibus exhalationibusque notauimus praestet tim quod sublatis impedimentis non se reuocant ad mixtorum qualitates sicuti a potes Mexhalationes ad qualitates aquae terra : quod in re proposita ad specifica natura identitatem colligendam maximuin habetur argumentum. Non asserimus tamen omnium mixtorum halitus ab iis natura distingui, quia nonnulli sunt eandem retinentes formam, ut sumus in quem abit argentum vivum igni correptum sis enim ut in idem argentum vivum paulo post facile concreicit, ita eius naturam serua is existimandus est. Adtettin m ideo vaporem nonnunquam, dici ab Aristotele in aquam verti quia depositis extraneis qualitatibiis, accidentaria' dam velut conoersione natiuas affectiones induit. Ad ultimum argumentari philosephum a muro. ad maius , quasi dicat, si vapor, per quem natura ad gignen-
b, dum ac zm pergit calidus est, multo maiori iure aerem ipsumi calidum ore. - . de causa etsiciente Meteorologicatu implessionum
9쪽
sc habeto. Quoniam ad earum generationem, ut ex superioribus liquet,concurrunt uti materia proxima vapor exhalatio id erit in primis causa emciens earum impressionum , quod istiusmodi materiam ab elementis euocat, in sublime tollit. Hoc vero maxime praestant sua vid influxu corpora coelcitia. Vnde Aristoteles primo libro huius operis cap. 2. docet oportere mundum inferiorem superis lationibus id est,coelestibus corporibus, quae in
orbem agitantur,continentem esse, ut inde omnis eius vis admianistretur,& regatur. Caula vero initrumentaria, qua corpora coclestia ad haec effecta utuntur,ei potissimum calor,qui aquam , ac terram pervadit, easque attenuando in halitus soluit quos parue in sublime et Ter interuentu leuitatis, quae calorem ipsum raritatem consequitur , ut in superioribus elementis conspicimus. SVNT tamen,qui putent vapores exhalationes haud qua μυ-uquam in se recipere leuitatem , cuius impulsu in altum ferantur ' sed trudi extrinsecus a calore, quem Sol in ac infima regione
reciprocantibus in se radiis congeminat. At non recte Philol phantur. Primum quia calor non est virtus per se loco mouens. Secundo quia cum praedicti halitus sint tenues calidi, qua ex
complicatione leuitas oritur, cur non habeant leuitatem tibi inhaerentem,cuius vi sursum commeentiCaula vero, quae ipsasmet impressiones,vci cometam,rorem,pluuiam coagmentat ac perficit,communis quidem sunt eadem corpora coelestia: particularis vero proxima sunt calor, frigus, motus, aliaque eiusmodi,de quibus in progressu. Nam calore supremae lage aeris ignescit exhalatio in cometam, mediae regionis frigore concrescit vapor in nubem,& aquai rs,saepeque rapida agitatione collisa nubes sulgurat.Qujbus accedit actio peranti peristasim,quae in hiscere Acti. h. bus multum momenti habet, ut alibi itendemus ti risias .
De locis in qui alementaria impressones contingunt.
Ri conceptacula, seu loca sunt, ubi elementaria Nauea -- impressiones quae ad praesentena conten plationem si a tinent, gigni consueuerunt. Primus locus est sinus terrae, qua quidem ex sua natura siccitatem summe intensam, trigiditatem in excellenti, non tamen in summo radu,poscit. Sed alias praeterea accipit at Tectiones, quarum merito
quibusdam in partibus magis prompta eit, idonea ad impres
siones; in aliis minus. Eit enim cauernos , fungosa, solida concreta uliginosa, sulphurea,bituminosa. Atque . . ubi cauernosa est ibi concussiones subit, cum ii .i litus interceptas, nec inire valens, magno conatu exitum molitur,vi terram concutit. Vbi Conc. Comm .in Meteor. B
10쪽
vero uliginosa humidaque existit, ibi sontium caturigines , aut
riuulos et fert AParre S EG munus locus est gremium quae quae ex nativa pro-
- , prietate in summo gradu stigida, excellenter tantum humida eiLVerum alias similite affectionum subit differentias: quandoquidem hie calida inuenitur,illic rigida; hi dulcis,illic salla, nitros luminosi,sulphurosa,bituminosa. Atque bi,exempli causi sulphuros est , expirationem edit vivuntibus perniciolam, ac lethalem , ut tu lacu Aduerno , a linque nonnullis , de quibus alibi. 'lAem ς: regneti s locus est receptaculum aeris, in quo oriuntur, 1 ἡ rixi proprie Meteora nuncupantur. Diuiditur autem uniuersus euiari , ae: in tres regiones,infimam, mediam, supremam. Infima est ea, quae nos ambir,porrigiturque vique ad eam partem,quae iam racliotum Solis repercussu non incalescit. Suprema dicitur, quae uitet auiana ignis, pati id insta altissimorum monti lim saltigia intercepta est Media, quae inter duas illas iacet. Quod veto haec iit aliquantulurn insta editissimorum montium iuga ex eo probati solet,quia summa altitudo quam nubes,imbres,& ventito tinent,est medius ille aeris tractus:at haec, praedicta iuga non a Motu Obm tingunt,ut ostendi olet exemplo montis Olympi qui est in TheDt' salia,& Athonis, qui in Macedonia, in quorum cacumine ferunt I . sebisa
cineres relictos toto anno nec ventis distiari, aut dissipata,nec im- φρ.i4btibia elui. Quo pertinet illud Lucani: Nubes excedit Olympiuga isb. P-D. Auis mma tenent. Addit quoque D. Augustinus libro tertio de Ge se . 'nes ad lit.cap. 1 perhiberi in vertice Olympi aerem esse adeo tenuem , ut neque aliter sustinere valeat, neque ipsos homines s liri sorte vel lactificandi, vel inspiciendorum siderum causa illuc aleenderint crassioris aurae spiritu alere possit:eosque ferre secum i litos spongia plenas aqua inde surant identidem humorem ad testigerandum cor aliter enim ob summam illius aeris tenui- ratem,& siccitatem vivere non pollent. P . ridici AN vero sit prosunditas aeris, quaenam eius figura, quae item maxima altitudo vaporum , explicatum a nobis est . lib. de Coelo ad cap. .quaest. 3.atticui. a.& ad cap. g. eiusdem libri
PORRO totum aeris elementum suapte natura humidum est in summo gradu:calidum in excellenti non tamen summo, ut in libris de Genes.ostendemus. Verum ex accidente varie immu- - - e latur circa has aliasque ipsius' a lectiones. Nam suprema regio,
ultra quam eius na tura postulet,calida est. Primum ob ignis vicinitatem. Seeundo ob flammulas ab igni,ut quidam volunt, non nunquam decidentes.Tetti δ,quia exhalationibus calidis exsubeuntibus assidue conspergitur.Quarto,quia coeli,&ignis circum-
Ius, ex uectiora quae calorem ciet, continentet rapitur Innma verbis
tum c. m. a calida est plusquam natiua eius conditio poscat minus