장음표시 사용
11쪽
tamen, quam suprema. Incalescit autem tum vaporibus Mexhalationibus,quas e terra&aqua prodeuntes excipit: tum reflexio ne radiorum,qui in se geminati impensius calefaciunt: tum denique,Vt Senec.lib. 2. Nat.q. c. io.ait, propter ignes n6 manu factos tantum, sed opertos terras, quorum aliqui eruperunt , alij in abscondito flagrant, atque inde teporem cruciant.
et media regio perfrigida est multis de causis.Primu propter Media cur Vapores,qui cum eo perueniunt,sublatis iam impedimentis vltro et sese ad natiuum rigus reuocant,aeremque circumfusum refrigerant. Secundo, quia aer ita refrigeratus cum ex superiorii infe Am. - riori parte calido obsideatur, per antiperistasim algescit comper Dpmii mium namque est,etiam in alieno subiecto intendi qualitatem circumstante aduersario, ut calorem in aquis cisternarum hyemali tempore. Qua de re fusius in lib. de Orturi interitu. Terti b,quia nec repercusso solarium radiorum,nec elementaris ignis seruor; nec impetus, quo superior pars in orbem Versatur,ed pertingunt. Pati sientes aliam causam addueunt, videlicet coeli innuxum, qui
in eam plagam directus illie frigiditatem imprimit. Non est etiam improbabile,quod quidam inquiunt initio mundi iniectum sui Dse a Deo aeti in media plaga frigus, ad faciliorem gignendorumhmbrium commoditatem.
Vinu contra superius dicta hunc in modum opponet Obuci. aliquis Aer suapte natura est calidus igitur calore suo impediet vapores ne sese ad natiuum frigus reserant. Item nihil vio α. lentum, seu contra naturam perpetuum est, ut primo de celo, capite tertio text. ia Aristoteles docet sed nimium frigus aduertatur naturae aeris, nec ei nisi per vim potest inesse ergo media regio aeris nequit tantum rigoris perpetuo seruare. Prae-
tete sit illa pars aeris tantopere algeret, est et grauior acre quinos ambit, cum frigiditas addenset, grauitatemque inducat: at si res ita haberet , perenni reciprocatione subsideret ea pars aeris suo pondere &haec certatim ascenderet quod absurdum videtur. Non ergo media regio tantam in se frigoris vim cohibet. nitimum horum dicendum etsi aer natura sua calidus sit, Di in media tamen regioneiqn tantum caloris possidere, ut impediat ne se halitus in natiui frigoris statum vendicent; praesertim cum vapores aliquantulum crassiores sint, sua crassiti aeris actionem retardent : cum item ex se plus frigoris requirant, quam et caloris; siquidem sunt aqueae naturae , cui summum rigus debetur. Quo fit ut maior sit effficacitas formae vaporum ad pariendum in ipsis frigiditatem per naturalem manuionem, quam aeris ad calefaciendum vaporem suxtimque illurrv natiuisci goris inhibendum. Ad secundum respondetur, cum quidpiam Dil. iita est contra priuatam unius rei naturam , d alioqui con- bis ei.
sentaneum necellariumque ut naturae uniuersali , siue ordini
12쪽
Θ- 46 ac perlectioni uniuersi, quo pacto se habet frigiditas ad aerem L, . . , a medix egion d perpetuum eis polle; nee Aristotelem de hu- .s; iuscemodi violento intelligi debere.Vel dicito aerem, qui in me dia regione perfrigeratur, non manere perpetuo cum eo frigore, quo ad omines suas partes,cum semper carum alique corrumpantur, idque sat esse ad tuendam veritatem Aristotelici axiomatis. Ad tertium licet aer mediae regionis propter frigus, aliquid contrahat grauitatis grauiorem tamen est inlimam eius plagam, quod multura habeat concretionis terrae.
dum in aere, Abi e locis apparentia, quae portenta
iis similia,quae coeleitium corporum in luxu eisor mari neutiquam valent. Itaque haec aut diuina fiunt virtute, aut opera Angelorum , vel etiam daemonum. Ex utrisque vero nonnulla interdum aut insignen aliquem euentum qui iam exter, extiteritve. declarant aut impendentia mortalium generi mala, ac nonnunquam futura bona praefantur, ut suo loco dicemus. a M. Hinc M. Tullius a.de Nat Deor refert ex Cleanthe, nam et quatuor causis, per quas Numinis diuini notiones hominum mentibus insormata sunt,esie prodigia coelestia,quae inrerdum magnarum calamitatum sunt praenum tae , 4: - ἡ . ia et Nier i litia Ei autem praesignificatio bifariam intelligi potest uno modo, quia illiusmodi ignes accensi indicant magnam exhalationis calidae licca copiam,quae.non rem solum calefacit exiccat: sed in hominum etiam corporadae sevit,bilique aceensa morbos creat, in his praesertim, qui delicatiori corporis habitu sunt, uti principes. Altero, quia talia portenta ex diuino instituto al- sumuntur ad significandum licet ordinaric fiant alcitis ad id causis naturalibus Dei nutu obsequentibus , educta tetris V. G., exhalationum copia d cometas accendendos , fouendolque quas causas diuina sua prouidentia definierat, disposueratque
Deus, ut certo tempore ad hos et iectus concurrerent. Vnde D. Damascenus lib. 2. h de Orthodo.cap. 7. xiitum, inquit plerumque cometae summorum principum extremum vita diem pertendentes,qui Dei imperio certu tempori eo intum 1 si que dii mntur. Videlicet,Vt Medi. 2.lib. suae Paraeneus,cap. I. annotauit,loquitur cuino
minibus Deus non modo humana lingua per sacros vates , ut a Peccaais avocent utra reii pucant sed nonnunquam ipsis eleti mentis
13쪽
mentis in formas mimagines diuersis ad eorumdem terrorem compositis. SPECIATIM vero secundi generis prodigia, semper aliquid ironum insigne demonstrant,ut ex superiorum temporum annalibus planum est. Tale sui , quod in Christi domini natalitiis accitasse refert D. Antoninus I p. in suis Chronicis, ad hunc fere 4 , ... modum. Cum Senatus Romanus Augustum pro Deo colere de nai. creuillet, euocata in cameram Sibylla est, ut an Augusto aliquis successiurus esset, responderet: quae circulum aureum in subhini fulgentem,cusus medio Virgo erat puerum complexa Imperatori ostendit auditaque confestim vox sui , Haec est ara coeli. Tune Imperatorem Sibrila monuit, ut puerum illum adoraret: atque sobria. inde praedicta camera Ara coeli dicta est. Unde Mantuanus. Fulgentem nitido monstrauit in athere circum Irideανι inclus parua cinn prole parentem: Atque a m tendens,vultuque uia sidera versi, Id puer Dem est nquit. A Do hic Sibyllam, cuius hae narratione si mentio, non tuisse aliquam ex illis decem quae a seriptoribus celebrantur, Lactantio lib. I. Diu .instit.a D. August.lib. is .de Civit. Dei, cap. 3 a Varrone in libris rerum diuinaru ad C. Caesarem; tabaliis liquidem Cumaea, quae omnium postrema tuisse traditur. Abati C. vixit Olympiade quinquagesima tempore Tarquini Regis, Ut m . mmia refert Solinus Poli hist. cap. 8. Dici igitur potest, Sibyllae nomine Him' significatam ibi aliquam foeminam fatidicam, quae tempore Rugusti extiterit quemadmodum & Athenis tempore Socratis fuit Diotima, de qua Plato in Conuiuio. prodigiorum exempla legi possunt apud auctores,ariis in locis,apud D.Augustinum libr. a.de Civit. Dei, cap. 23.&lib. . cap.ra Tertullianum in libro ad Scalpulam cap. 3. Plinium
lib. 2. NM.histo. cap. a . Suetonium in vita C. Caelaris,cap. 88 Liuium lib. 3. De cadis primae. Iosephum de bello Iudaico lib. 7. cap.ra Nicephorum lib. 3. historiae Ecclesiasticae,cap.A.
VONIAM ex lin pre IItombus quaeda ignitae sunt: quaedam nόn primo loco de ignitis, ac de iis etiam prius incommune, deinde particulatim disseremus. Earum magna varietas existit praecipuae tamen hae se e sunt flamma,
14쪽
caprae saltantes,lancea,sidera,discurrentia, stellae cadentes, ignis perpendicularis,ignis saluus,ignis lambens,draco volans, Castor. ω nux,Helena,migura,fulmina,cornetae. - . concretiones multis modis inter se dilueranum agnitu
ris . ne,colore, figura,motu,loco,tempore. sagnitudine,quia quaedam ampl. tria all.e exiguae. Figura,qma aliae rotundae, aliae quadratae,aliae oblongae sunt aliae alia em e. Saepe veto quae angulosae sunt,procul aspicietitibus longae videntur, propter loci intercapedinem,quae impedit ne angulorum eminentiae internoscantur: sicuti accidit iis,qui quadratam turrim procul intuentur qui-Curor bus non quadrata sed rotunda apparet,Colore, quia quaedam videntur obscurae4 sumidae ob densitatem aliae lucentes: can-Mρ -- didae oli raritatem aliae alias coloribus. Motu,quia quaedam in o bem eunt raptu coeli Mignis: quaedam sursum seruntur, qui est naturalis carum motus quaedam ad latus declinant propter occursum corporum superiorum,alia sue causas , quae rectam inhibent lationem. Item quaedam lento gradu pergunt, ut nonnulli cometae; quaedam magna rapiditate,ut fidera cademia ubi aduerte ex Aristotcle . cap. primi libri. ideo quorumdam ignium traiectiones videri celeritate sua Lunae Solis cursum longo interuallo vincere. cum tamen aliter rem habere certa ratione constet;
Geui quia nobis multo propinquiores sunt quam Lunari Sol aoco, quia aliae in supremo aeris tractu, aliae in medio, aliae in infimo,
aliae etiam interret visceribus,na scutur. Na quod no niti insta Lunam generentur probat Aristoteles loco citato,ex motus pernicitate, quae in eis visiturisi enim in ipso corpore coelesti volitaretimulto segnior nobis appareret earum motus, ut in syderu connisi a uersione liqueta Idem edineta Seneca lὶbr. I. at . quaest.cap. I. alans stultum esse existi mare, veras stellas decidere aut transilire,
aut aliquid illis auferri, abradi quia si hoc sui sieti iam de sui sienti Nulla enim nox est,qua non plurimae ire,vi in diuersura videantur abduci.Et tamen quo solent quaeque inueniuntur loco, suaque magnitudo singulis constat Adde quod si praedictae mutationes coelestibus corporibus acciderent, sequeretur non eis illa interitus expertia cuius oppositum demonstratum est ab Aristotele . de Coelo cap. 3. .raua. DE NIDr duratione dit Terunt quia quaedam non patiuntur moram, sed transvolant, evanescunt paulo post aliae diuturnae sunt: quaedam noctu sunt aliae interdiu : et si raro de die appareant quia ut loco citato animaduertit Seneca quemadmodum stellae perpetuae sunt: tamen interdiu hitent quia Solis fulgore obumbi antur, sic saces transcurrunt interdiu,sed abscondit eas diuturni luminis claritas. Quod si aliquando tanta vis emicuit, ut Maduersos diem vindicare suum fulgorem possinti
apparent. Quod veto ad harum impressionum causas attinet ea rarum alcII semcta est corpu5 terrestre Pro1imae, sunt ex bala
15쪽
tiones Eiticiens principalis sunt astra. Minus praecipua cla instru Gςi m. mentaria sunt asor,frigus circumstans,in motus cui petiua notavimus. Forma est ea,quae cuique earum ex sua natura debetur. Finis est in primis consumptio tumosarum expirationum ad Tisu. viventium incolumitatem, salutem , set enim huiusnodi anhelitus noxij sunt,quibus iccirco purgari aerem oporteat. Secim- do, praesignificatio aliquorum eventuum ex diuino instituto, ut superius diximus.Tertiδ,ut quibusdam visum est,naturae aequalitas, quia cum ignis regnante rigore per hiemem diminutus sit, inferiora creuerint elementa, conatur natura ad aequalitatem omnia reducere plures igneas concretiones generando.
De aliquot meteres ignitas particulatim. CAPUT II.
VNc impressiones ignitas, si non singulatim omnes, at saltem eas, quae in Meteorologica doctrina celebriotes habentur, pertractabimus. Harum varietatem resert Aristoteles cap. . huius libri in materiam ex qua incenduntur. Enim vero ex multiplici dispositione halituum secundum raritatem,densitatem, subtilitatem, crassitiem.
magnitudinem, paucitatem, maiorem, minoremque leuitatem
diuersarum figurar ignes accenduntur,ita talis hanc, si aliam effigiem repraesentent. . E , hinc ordiamur. Prima concretio ignita dicitur fiamma, iam . seu fax,quae tunc apparet, cum multa olidatio in longumcla s.- . tum aeque distensa, ita subtilis, ut tota simul insana mari possit, igni correpta subit,inardescit,hoh nunquam tanto splendore, ut diei species noctu luceat. 54 c dicitur a Graecis αι 'ς, Latinis Caprae saltantes C se quae tunc eueniunt cum ii lateria in longum massis , quam in latum protensi, ac neutiquam interrupta est, habctque ad latera quasi fila quaedam interie distincta ad quae cum simul accenditur,excurno res quas dari vehati saltus flamma est icit modo scin
rillarum emicantium quae tamen cum tota materia continuentur Appellantur vero hae concretiones caprae saltantes, qud dpropter excursiones illas in morem capraru desiliant: quo etiam modo medici pulsum salientem caprinum vocant. Vc certe ut Olympiodorus,Philoponus, Mali in ciuiunt, similitudo caprae in eo est,quod appendices emicantes,vigorum ac barbulae caprae in morem a reliqua materia pendeant. Alisistiusmodi impressionem liter declaram aiunt enim tunc ficti capras saltantes cum diuersae sunt exhalationes inter se ita disiunctae, ut subtilioribus pauibus cohaereant,per quas una alteri fammam celeriter communicet, quod cum si videtur flamma illuc transilire, more saltanti iam caprarum, maxime cum partes illae subtilio te serinam pedum repraesentant. TERT A
16쪽
Lancea,tris est lancea H.ec fit, cum materies breui ex aequali
crassitie in altitudinem porrigitur 'uasi immobilis stare vide Aris. ωρ. . tur. Quidam hunc ignem trabem appellant: alij iaculum, quod
hqrum omnium reserat similitudinem. sit ra disc- sunt sidera dii currentia Hec, dupliciter accidunt Aris ea . vno modo cum anima inexhalatione ad longum pro tensa ac-Mrai cenditur, per successivam aggenerationem sunditur , dum una pars alteri ignem celeriter communicat, inuitante nimirum ab uno extremo ad aliud mater ia, sicuri contingit,cum duae lucernae, superior una,altera interior,iuxta sepotriae sunt illa accensa, ham paulo ante extinctas istius sumus ex ilia ad c d celeriter ignem corripit, ut illius flamma ad hanc descendisse videatur. Alici mo do cum exhalatio ipsa ab uno loco ad alium fertur, vel quia accensa fit leuior,& nullo obsistete in altum commeat, videturque fidus iam sidus volans, siue ascendens vel quia aeris, nubisve rigore compressa repente concepto igni aut in latus fertur quod tunc e ni cum impetus naturalis, quo in locum superum nitebatues, ac
violentia oblistcntis aetas non admodum se vincunt aut deorsum
Steno ς' resilit descenditque tanta vi et emissi de loco superiori iaculi speciem exhibeat, unde apparent sydera in mare, vel terram cadentia,de quibus Latinus poeta'. Georgicon: Saepe etiam stellas vento impendente videbis
stilιul. . Pracipit, A labi nocti , per umbra b. Flammarum longos a tergo assescere tractus.
Qu niam vero in suprema aeris regione neque nubes sunt, neq; tanta ipsius aeris frigiditas , ut anti peristasim, qua exhalationem comprimat, essicere queat, planum fit non posse accendi praedictio modo sydera cadentia nisi insta supremam aeris plagam.
Currv autem magna copia stellabum discurrentium apparet, truces denunciantur venti quia signum est materiam ad ventum idoneam ascendere licet enim venti minus, istosam expirationem requirant quam ignitae concretiones , eadem tamen caula virosque halitus e terra euocat. Quod si e diuersis mundi regionibus stellae exiliant, portenduntur plures venti, qui aerem turbent. Porrd si petas cur cui stella transvolant,videantur longum iter porrigere Respondet Seneca r. Nat. quaest. cap. I .hallucinationis causam esse celeritatem, quae taciti acies nostra non discerna earum transitum ab una patrie ad aliam,sed simul Vnde exilierint,& qud peruenerint .aspiciens, quacunque cucurrerunt, totum continuata sanima ignitum aestimet. Qu*d item accidit
in fulmine, cuius ignis longo tractu susus videtur Uimmensam velocitarc m.
atriis h. 1 Qui NT A est ignis perpenicularis,ita dictus, quod figuram
duo a M. perpendiculi vel pyramidalis columnae pias serat. Fit autem cum materia est bene cohaerens, habetque partes sublimitate
crassitie inter sese dissimiles, ita ut lubtiliores partes eleuentutsimulque
17쪽
simulque accendantur & quae crassiores sunt, deorsum commeent. Vnde pars inserior figuram balis superior vero colurnnae ad perpendiculum eleuatae ostendit. S est ignis fatuus. Hic generatur cum exhalatio, istosis, quo fluui ac bene conglutinatis in se partibus constat. est in infima aeris retioni, ibique accenditur per antiperistasim nocturni rigoris, vel per collitionem partium exhalationis inter se. Porro istius modi concretio ita accensa facile ad motum aeris cietur: unde est quod homines modo insequi, modo fugere videtur. Nam cum nos antecedit pulse anteriori aere pellitur:cum a tergo est, euocato ad nos posteriori aere,simul trahitur: sed enim aliude etiam agitato aere, aliorsum terri consueuit. Frequenter vero apparent consimiles ignes super coemeteria capita eorum,qui in patibulis pendent,quod e cadaueribus viscone exhalationes prodeant. I M A est ignis lambens .Hic nihil est aliud,quam fiam Ioi, tim ma genita ex rara subtilique exhalatione,quae per aerem dispersa mi. a Tolet aliquando hominumi equorum capillis inhaereicere: oriturque nonnunquam ex sudore animalium praecalidi temperamenti, cum velociori agitatu incalescunt, linguem, visco
sumque humorem ex se proserunt, qui similiter atque ignis fatuus incenditur.
O c T AN A est draco volans Hic prouenit ex halitu non ad Draco is
modum calido,nec valde coagulatovi compresso,qui dum in se blime vehitur oceurrens rigida nubi ab ea truditur,4 vel motu,vel per antiperistasim accenditur. Quia verystigidae nubis impulsu flectitur curuaturque tanquam draconis venter quia item subtilior est ex parte anteriori,videturque scintillas ardentes tanquam ex ore vomere,& pars posterior quae nubem rigidaria attingit,repraesentat quasi constrictam caudam: fit inde, ut concretionem hanc draconem appellent. s. e bb. i. est Castor, Pollux, Helena Haec concretio prouenit Castor. Nut.qu.e. i. echalitu admodum viscoso lingui. Inflammatur anti peristas ρα x.
circumfusi acris stigidi, vel per calisionem. Nonnunquam na uigantibus tempore tempestatum apparere solent ex his luminibus duo, interdum unum tantum Ethnici ut erant infinitis
implicati superstitionibus cum istiusmodi inflammationes, binae
conspiciebantur, credebant esse Castorem& Pollucem cum una dunxat, Helenam: unam quidem infaustum exitum fgnificate, binas prolperum drauci,inquit Plinius lib. 2. c. 37. cum sta Pliuisi. raria venere nergentesinauigia etsi in carinae ima deciderint, extirem te gemma autem statares, prosteri cursa praenuntia quarum a uem
tu fugari diram idam ac minacem,appellatam ii Helena Aunt est ob id Pollae orca Dri id, en assignam eo in mari Deos inuocant. Haec ille. Quae dillinctio duorum luminum, vel unius, quoad fausi, vel inrausti euentus significationem , vana videtur nec eius vlla Physica ratio satis idonea asserti solet eis eam nonnulli
18쪽
reddere conati sint. Certe cum hae concretiones huc illuc ducurrunt, tempestatis vim turbulentos ventorum flatus, quibus agitantur,indicant: si vero in antennis, aliisve nauium partibus insideant, suturae serenitatis signa habentur: quia argumentum
est frangi tempestatem laesinere ventos, qui iam exhalationi
Et gnu Philosephorum placita de generatione tonitrui lege apud Aristotelem libro secundo huius
operis cap. vltimo,Senecam lib. 2. Nat.quaest.cap. 7.
Plutarchum libro tertio de Placitis capite 3 Plinium libro secundo, capite 3. Lucretium libro S. Magnum Alta tract. S.uidicia ii 3 lib. . cap. 2. Celebris sui opinio Empedoclis de Anaxagoraepedoclii, si existimantium tonitruum fieri extinctione ignis nubibus inter-ju i. ' cepti quemadi nodum candente ferro in aquam demetsi sumi- dus vortex voluitur,sbnitusque auditur verum haec sententia ea eo refellitur, quia si tonitruum fieret extinctione ignis in nube, non appareret nobis corustatio ignita sed sumida de obseura, quod negat experientia. olim, secundum Aristotelis doctrinam generatio tonitrui solabi hunc in modii se habet. Cum siccari calida expiratio in nubem magnam& lateribus crassam,ac desam includitur, accidit vi per nubis cauitatem huc illuc dit fugiat,& vel motu, vel anti peristatu, vel ab utraque cauta simul incalescat, rarefiat,proindeque ampliorem locum poscat. Tum vero dum nubes magis magis que friuore coarctatur, spiritus incitato impetu fugam quaerens cibi vehementi in nubem impingit,eamque disrumpit, sicque ingens sonitus existit quem tonitruum vocant. Ao uberiorem huiusce rei intelligentiam aduertendum erit siccam exhalationem frequenter in nubes recipi primum quia facile eas sua tenuitate pervadit: item quia mixtim una cum vapore,qui in nubem concrescit,subvolat tertio, quia dum ae in nuben cogitur mediam exhalationem intercipit. Dis i ta notanda est similitudo,qua Aristoteles loco citato
expliciat modum , causam-ve, cur tantum sonum exhalatio edit.
Nimirum quemadmodum cum ligna multum siccae inspirationis
in meatibus continentia uruntur, crepitum mouent exhalatione
in apertum prodeunte,lignaque disrumpete: sic in nubibus multo spiritu Decundis tacta earum disiectione vehemens ille sonitus existit. Quam similitudinem expressit Lucretius libr. sui poemat. hisce versibus. Lucriti M. Aridior porro si nubes accipi ignem, risu ingenii nitu censerepente:
19쪽
Lauricomos oner montufamma vagetur Turbine ventorum comburens impetu magno. Nec res vlla magis, psem Phoebi Delphica laurus Terribillsinii flamma crepitante crematur. Fiama vero tonitrua interuentu praedictarum exhalationum argumento est , quod ea tunc potissimum accidant, cum magna suppetit exhalationum copia: in iis regionibus, quae eiusmodi spirationibus abundant.Non est tamen necessarium accendi semper de ignescere exhalatione ad tonitruum cum ad num edendum suiliciat ictus vehemens in corpore idoneo, qui ictus sine conflagratione dari potest: vel eo argumento, quod non quoties nubes intonuere, fulgetrae apparent, aut igneae nubium rirnae
sciendum,ex quorumdam sententia,poste etiam quιθι, absque exhalationum eruptiones conflictu magna inter senti tonitrua alisbium collisione tonitruum essici, quod Lucreti, Senecae locis ρ ρ antea citatis placet.Nec id certe alienii videtur a ratione. Si enim nubes cum a spiritu disi inpuntur sonum excitant,curbaon idem inter se magno impetu colli saerifracst aesessicient 'Nec obstat, ait Seneca, quod nubes impactae montibus sonum non edant primum quia non quocunque modo impulsa tonant,sed si apte sint compositae ad sonum edendum sicut nec aueri .e inter se manus cum colliduntur ita magnum plauium edula sed cum palma palmam percutit. Deinde quia mons non scindit nubem, sed sibi eam circumfundit. QP o,addimus verum omnino videri id, quod nonnulli, in quibus sui Asclepiodorus referente Seneca libro a Nat. quaest. cap. i. arbitrati sunt,etiam absque nube, quorundam corporum concursu posse edi tonitrua,qualia aliquando audita fuere,cum mons Elna ingentem adustae aren. copiam eructauit iis ilia.
Non enim verisimile est in eo tractu, ita aere effervescente, ullas tunc fuisse nubes;sed dumtaxat obluctante, magno si impetu effundente e terrae cauernis piritu,sulphureaque materia, acrem crepuit se. Pos TREM o,nec illud praetereundum,quod inter alios disserit Aristoteles libr. 1 .cap. s. D.Damascenus in suis Physicis cap. ., irata .viIT. M. Albertus lib. . tract. et .varia sellia tonitruorum dit Terentias; fierenti .
quae quidem potissim lina nascuntur ex diuersitate concretionum ipsus nubis,vel ex densitate,raritate aut multitudine expirationum:inde enim vati ac dispares seni existunt. Verum isthaec discrimina non eodem modo a Philos phis traduntur. Quidam ea tripartito diuidunt;quia aut exhalatio nubem et Tringit, aut non: si erfringit . uno ictu, fit crepitus similis es, quem edit membra na, quaeripiti tu intenta rumpitur; si diuersis ictibus, alia tunc datur species multiplici crepitu resonatis: si non effringit, sed intus rixatur,4 ad latus declinat, oritur tumultuosus quidam ib-
20쪽
scurior senus.Seneca loco citato aliam at fert distributionem quae ita se habet. Quoddam tonitrui genus est, cuius graue existit murmur, quale terrarum motum antecedit clauso vento: ste- .a cni rnente. Nam cum spiritus inter se clausere nubes,in cocauis par-t - libus earum volutatus aer similem agit mugitibus sonum raucum&aequalemi continuum. Et huiusmodi tonitrua venturi orae nuntia imbris sunt. Aliud genus est acre, quod crepitum magis quis dixerit, tuam sonum,qualem audire solemus, cum super caput alicuius dirupta vesica est. Talia eduntur tonitrua, cum
globata dii luitur nubes kspiritum,quo distenta suerat,emittit. Hoc proprie fragor dicitur subitus . vehemens.
oltu fulguris diuersae extiterunt Philosophorum
ententiae, quas commemorat Aristoteles libro le-cundo capite ultimo Anaxagoras existimauit fulgur esse ignem, qui ex aethere distillat Empedocles esse ignem radiis Solis accensum. Vtraque tententia palam conuincitur.Prior,quia ex aethere,hoc est e celesti mundo, qui corruptionis expers est,&alterius naturae, quam igneae, non porcst ignis defluere.Deinde quia esto posset, non deesarat Anaxagoras cur in quibusdam potius nubibus , quam in aliis ignem micare videamus: posteriorem vero ea ratio consutat, quia noctu cum iam solaris lux ex aere de nubibus euanuit, apparent sui ge-tra, quod plane indicat eam lucem non esse a sole communicatam obsistente ei communicationi umbra terrae. Nec dici potestillam a diurno tempore in nocturnum perseuerare: si quidem lux ad sui conseruationem requirit praesentiam corporis lucidi, a quo genita est: tum quia saepe nubes, quae sulgurascunt, noctu gignuntur.
Id ira ergo sententiis reiectis, dicendum iecundum Aristotelem fulgur non elle aliud quam exhalationem in nube accensam es igneo colore tinctai quae acceriso potissimum fit vehementi spiritus ad nubes collisione. Non semper autem haec deflagratio contingit, quia non semper materia ad ardorem concipiendum Gnea est: quare nec semper ante tonitruum nubes sulgurant. au'niam vero collisone ac motu exhalatio inardescit fulget tam exhibet,planum est tonitruum quod per motum edic 'M tur,prius tempore else,quam fulgur & tamen siil guc prius con-. Ja, . . . spicitur , quam tonitruum audiatur. Causam reddit Aristo-ρuois in i es , Plia aspectus auditum anteuectit, ut in remigatione patet , in qua dam rem aquam feriunt, ex ea tolluntur, posterior