장음표시 사용
171쪽
Dexter, lextimus,comparativum regularem habet. sinister sin isti mus, comparatiuu regularem habet. Vetus, v terrimus, comparativum regularem habet. Facilis , taci- limus , compλrativum regularcni habet. Agilis,agitimus, comparativum regularem habet. Gracilis, gracillanus comparativum regularem habet. Humilis, humillimus, comparativum regula em hahet. Similis,similli us,comparativum regularem habet. Multus,plurimus, comparativo caret. Multa,plui ima, comparativo caret. Multum,
plus, plurimum, multi, plures, plurimi, in plurali integrum est. A verbis Detero, deterior, deterrimus. Potior,potis ris, potissimus. Ab adverbiis, Extra , exterior, extimus. Intra interior intimus. Vltra, ulterior, ultimus. Infra, inferior, insimus. Citra, citerior,citimus. Supra, superior, supremus. Prope, propior, proximus. Post, posteriur,postremus. Ante,anterior, superlativo caret. Penitus, penitior, penitissimus. Ocror, ocrsiimus, positi uo
Construuntur Comparativa eum ablativo , vel alio chsu,quem coniunctio. Quam poterit pro ratione verbi subintellecti coniungere:ut Plato fuit doctior Aristotele, vel quam Aristoteles. Credo Platonem eloquentiorem D mosthene, vel quam Demosthenem:& utor te benigniore patre me vel qeam patre meo. Dicimus tamen .' Sum auidior gloriae, quam pecuniae:& non recunia: &similior patri,quam matri,& non matre : quia auidus & similis cum genitivo & dativo con
Superlatiuum nomen est , quod ad plures sui generiet
comitaratum, omnibus antefertur: vel aD lute prolatum, significat quantum positum cum hoc adverbio Valde : ut Achilles Graecorum fortissimus,& Achilles fortissimus,id est, valde fortis Nomina superlativa construuntur cum genitivo numeri pluralis, aut singularis , sed nominis tantum collectivi, qui potest mutari in ablativum cum praepost tione
172쪽
t ne ex: ut Achilles sortissimus Graecorum, fortissimus gentis Danaum:id est,Ex Giarcis,sc ex gente Danaum. Superlatiuum a comparativo hoc differt , quod comparativum exponitur per positiuu cum Magis & Quam: Superlativum per politiuum quoque cum Maxime & eravi Eloquentior Cicerone, id est,magis eloquens quam Cicero : eloquentissimus omnium,id est,maxime eloquens ex omnibus. Item Superlativo non est locus in comparatione dum rum : comparativo vero est duorum & plurium: ut Ai
cum Telamonius fuit fortior, & non fortissimus: digit rum medius est longissimus:& digitorum medius est lon
Est alia disserentia, quod omne superlativum resolui Iotest incomparativum cum relativo diuersiatis,eodemensu manente e non tamen omne comparativum in superlativum.
Comparativum a superlativo differt, quod compar tiuum ad unum & ad plures sui, de alieni generis comparatur : supralatiuum vero ad plures sui generis tantum: ve Plato est doctior Aristotele,eloquentior Cicerone,ac per inde omnibus hominibus :& Plato est doctissimus GraecoIum, non Latinorum doctissimus.
Nomina Graeca omnia sunt generis masculini, vel
foeminini, vel neutri: & referuntur ad primam, aut secundam , aut tertiam declinationem Latinam. Nominaine,& in as,dc in es, tei minata, quae ad primam declinationem reseruntur,Graeca sunt omnia: ut Pcnelope,es: A neas, ae Anchises, Anchisae. Nomina in a terminata,quae ad tertiam nominis declinationem reseruntur, Graeca sunt omnia r ut Emblema, emblematis. Quae vero ad primam , partim sunt Graeca, partim Latina: ut Aegina,ae: terra, ae. Nomina in eus, diphthongon , aut in Os, aut in on, terminata, quae ad secundam nominis declinationem Ie-
173쪽
feruntur, omnia sunt Graeca: ut Pentheus, Penthei: laeto Iogi: llion, Ilij.
NOmina in an, &in on terminata,quae ad tertiam n minis declinationem referuntur, omnia sunt Graeca ut Titan,is: delphinas canon λ. Nomina Graeca crescentia in genitivo, mittunt geni tiuum in os, & accusativum in a. Non crescentia vero mittut accusativum inn,vel in m :vt Pallas,Pallados,Pallada. Aeneas,Aeneae, Aenean, vel Aeneam. Nomina Graeca terminata in is, si mittunt genitivum in idos, mittunt accusativum in ida, dc ablativum in ide. Si veto mittunt genitivum in is, vel ios, vel eos, mittunt accusativum per in, vel perim:& ablativum peri:vt Tholis,Thecidos, Thetida,Thetide. Thetys, Thetyos,Thetym,vel Thelyn,Thety. Memphis , Mempheos, vel Memphi, , Memphim, vel Memphin, Memphi.
. Vocativus a nominibus Graecis terminatis in f, plerunque abiicit s, nominatiui ut Paris, , Pari. : Nomina Graeca mittunt genitivum pluralem in Qn, puscunque generis & declinationis sint: ut Logos, log On:
Nomina Graeca masculina & foeminina , quae ad ter tiam nominis declinationem referuntur, mittunt accus a riuum per es,vel as: ut lampas, lampados, lampades, Veilampadas.
DI minutiva non habent certam rationem, q ponsint formari. Sed illud tantum hoc loco dicendum
est , exire in varias terminationes , sed plerurque in ulus, uia, ulum: ut frater, fraterculus: soror, sororcularinus usi munusculum: aliquando in io,vi homo, homuncio: senex, senecto.
Aliquando in aster, astra, astrum : ut pinus, pinaster: silia, filiastra: apium, apiastrum. . Aliquando in Olus,Ola, tum : ut Sergius, Sergiolus corcina, coicilla: pallium. palliolum.
174쪽
palliolum. Aliquando in ellus ella, ellum: ut tener, a,umrrenellus, ella, ellum. Aliquando in illus, illa, illum: xttantus,ta,tum: tantillus, tantillum. Aliquando in leus: Hequus, equuleus. Aliquando iniscus: ut pan,paniscus basileus,iscus.
RElatiuum est,quod rem antecedentem resert. Et in duplex substantiae,& accidentis Relatiuum substa tiae est , quod refert antecedens substantinum. Qualia sunt : Qui, quae, quod: sui, suus, sua, suum : ipse, lea,
ipsum : ille, illa,illud: is,ea, id: idem, eadem,idem: alius, alia , aliud: alter, altera, alterum: reliquus, reliqua,reli
'uum: ccxera, ceterum : nam ceter vix reperitur. Horum
septem priora sunt relativa identitatis , quatuor poste riora sunt diuersitatis. Relativum accidentis est, quod rinfert antecedens adiectivum: Qualia sunt, hic & haec: qua lis,dc hoc quale: quantus, quanta, quantum. Plurali no minatiuo quot, quotus, quota, quorum: hic & haec quo- tennisin hoc quotenne: cuius, cuia, cuium: hic& haec &hoc cuias: quotuplex,quo tu pla,quotu elum: hic & bare &hoc quotuplex. Relativum accidentis cum substantivo sequenti debet concordare: ut est animal varium,qu*lis est mulier. Templum magnum,quantus est mons. Hesati ulltamen in Epodo relativum accidentis antecedenti retur lit. Sed incitat me pectus, & mammae putres equina qua
Rulatiuum vero substantiae eum antecedenti plerunq; debet qonuenire: ut Dedi tibi libros,sed illos a te acceperit. Si tamen quis vel qui ponitur inter duo substantiua , virlaque potest referri: vi Est anim liquod appellant orygem, vel quem appellant orygem. Si tamen alterum ex duobus substanti uis est proprium, semper ad illud recurrendum est: vi Sallustius: Est locus in Carcere,quod Tullianum appellatur. Est locus, Hesperiam Grai j cognomine dicunt : via beluius dicit debere subin-.telligi quam,& nullo modo quem.
175쪽
ΡAtronymica masculina in nominibus primae declin tion is formantur a genitivo, ar, finali mutata in des:
ut Aeneades. In nominibus secundae declinationis fiunt a genitivo addita defrut Aeacus, Aeaci, Aeacides. Quae tamen.in eus,diplirhongon terminantur, cum duplicem habeant genatiuum, ei, &in i, tar ant patronymicum a genitivo secundo addita des: ut PentheuI, Penthei, vel Penthi: Pecthides. In omnibus tertiae declinationis, Patrony
mica formantur a dativo addita des: ut Nestor, Nestoris, Nestori Nestorides. Sed non haec regula est usquequaque vera. Nam autores aliquando addunt aliquid , aliquando detrahunt: ut Atlanti , Atlantiades , pro Atlantides. Amphitryoni, Amphitryoniades , pro Amphitryonides : Meneclades, pro Menecides: Memniades,pro Memnides. Aenides quoque Virgil. dicit pro Aeneades. lib. 9. Sit satis Aenide t lis impune Numarum oppetiisse tuis. Idem quoque scipiades formauit pro Scipionides: Deucalides, pIO Deucalionides. Declinaturque per primam nominis declin
Patronymica forminina fiunt a masculinis patronymicis ablata de, ut ab Aeolides, Aeolide, Aeolis, Aeolidis veThesides, Theseis, Theseidis:a Peliades. Pelias, Peliadis.
Declinaturque per tertiam nominis declinationem. Reperiuntur pauca nomina Patronymica foeminina in e , desinentia , per primam nominis declinationem variaIa : ut
Nerine,illia Nerei: Adrastine, filia Adrasti: Acris e,filia Acriiij. Cum Patronymica proprie a nominibus patrum deri-
uentur, aliquando trahuntur a nominibus matrum, aliquando ab auis paternis, siue materius: aliquando a fratribus,aut sororibus aliquando ab urbibus, siue urbium condixoribus. De quibus passim exempla reperies apud au
176쪽
De Adverbiis localibus. Cap. i8.
AD uerbia localia in quadruplici sunt disserentia, hoc
est,aut in loco, aut de loco, aut ad locum , aut per
Vbi, & ubinam, quaerunt de loco in quo, ut ubi est Amtonius3 Quo & quorsum,quaerunt de loco,ad quem, ut quo proficiscetis3Vnde,quaerit de loco a quo,ut unde veniso Antonis Qua,quaerit de loco per quem, ut qua iturus est Interrogantibus per haec adverbia , aut respondemus aeque per adverbia, aut nomina propria locorum adverbialiter posita. Si rei pondere velis per nomina propsia locorum , interroganti ubi est aut sit aliquid. si ciuita illa, si- Re sit oppidum , siue inunxcipium, siue castellum , siue pagus , sue vicus, declinantur pa primam aut secundam nominis declinationem in numero singulari,cunc ponun tur in genitivo, ut est Salmanticae, est Toleti. Si per tertiam , aut pluraliter declinantur, ponuntur in ablativo, siue 't vu:t seruius in in dativo,Vt est Hispali, est septi- mancis,est Burgis,est Trallibus. Illa quoque nomina appellativa, togae, militiae, domi, ruri, rationem nominuIn. propriosum iequuntuI, ponunturque adverbialiter , si cui illa. Si per adverbi , per unum ex iis quae sequuntur, responderi oportet. Fingamus igitur , eum, quocum loquimur, esse Hispali, & de quo loquimur, este Toleti, is vero qui loquitur sit Salmanticae. Quaerenti itaque ubi est Antonius Z Respondebis , hic , id est, Salmanticae,ubi ego sum. Istie,id est,Hispali, ubi tu es. Illic,id est,ioleti, Ubi aliquis est. Ibi, id est,in loco, ubi aliquis est. Sicubi,id est, ii in aliquo loco aliquis est. Nec ubi, id est,ne in aliquo loco aliquis est. Alicubi,id est,in aliquo loco.
bi uis,id est,in quovis loco. ubiquea
177쪽
Signi cantia de loco. Interroganti unde venimus , si per urbium nomina respondemus,illa ponimus in ablativo adverbialiter: ut venio Salmantica, l oleto, Hispali, Septimancis,Burgis,Trallibus, Rure, Domo: sed non militia,& toga sed per aduerbia respondemus sic.
Hinc,id est ab eo loco ubi ego sam. -
Istinc id est ab eo loco ubi tu es. Illinc,id est,ab eo loco ubi aliquis est. Sieunde id est,si ab aliquo loco. Necunde, id est,ne ab aliquo loco. Alicunde,id est,ab aliquo loco. Aliunde,id est ab alio loco. Vtrinque,id est,ab utroque loco. Vndique,id est,er Omni loco. Vnde libet, id est, ex quolibet loco.
Vndeuis,id est, ex quovis loco. Vnde unde,pro ex quocunque loco. Vndecunctue,pro ex quocunque loco. Inde,id est,ab eo loco.
Indidem,id est,ab eodem ipso loco.
Intus, id est,a loco interiori. Foris,id est a loco exteriori. Supernδ. id est,a loco superiori. Inferne, id est, a loco inferiori. Caelitus,id est,a caelo.
Significautia per Ioeum. Interroganti qua profecturi sumus, si per urbium n
mina respondemus, ponimus illa aeque in ablativo: ut Salmantica, Toleto, Hispali, Septimancis, Burgis, Trallibus, Rure,Domo: sed non dicimus militia,toga. Si per adverbia,respondemus in hunc modum. Hae,id est per locum ubi ego sum.
Istae,id est, per locum ubi tu ev. ' .
Illae,id est,per locum ubi aliquis est. Siqua,id est,si per aliquem locum. Nequa, id est,ne per aliquem locum.
178쪽
Alia id est,per alium locum. Quauis,qualibet, quacunqueler quemcunque locum
Vtraque,per utrumque locum. Ea,per eum locum.
Intus per inletiorem locum. Foris,per exterioremlocum. Additio.
Senificantia locum versin. Quorsum,id est, quem locum versus componitur ex quo dc versiim. Adverbia significantia locum versus. Horsum, Ande Isso. Ithorsum, Harsa tandetis fias. Illoisum, '. metia donde aquei epa. Siquorsum, mUaalguniugari quorsum, Habaninguntagari Aliquorsum, Maria aliun iugari Aliorsum, Haria otre Iugari Vtroque versus, siue Vtroq; versum, metiatos dos Iugarer. Qiloquoversus,seu quoquovectam, metia donde quiera. Introrsum, vel introIsus, Harya dentro. Extrorsum, mis uera. Sursum. vel sursumuersum, vel sursumuersus, met a
Deorsum,siue deorsum versum,vel deorsumuersus, metia abaxo. Dextrorsum, mano derecha. Sinistrorsum, AmanUt quieria. Retrorsum,retrouersum. Eorsum, siue eodem versum. Quocumque versum quolibet versum . . Quouis versum,aut versus. Antrorsum. Laruorsum V1x apud idoneos inuenias autore . .
Nominibus vero tam propriis , quam appellativis locum significantibus postponitur sola praepolitio versus: ut Romam, Italiam, Amanum, Orientem versus. Aliquando
179쪽
sYLLABIS. Aliquando vilem adiungitur smul ad, velinet ut ad Cordubam, ad oceanum, ad Septentrionem versus:in Auernum,in Occidentem,in prouinciam venus. Significantiarusque ad locum.
Quousque siue usquequo, copcllium ex quo & usque, senificat usq; ad quem locum, vel usq; ad quod tempus. Ad uerbia significantia usque ad loeum h fere sunt. Hucusque. Hanta aqu adonde Io esto. Istuc usque. Ha la o adonde tu est . 'Illucusque,vel eousque. Masta alb adonde aqueis Sunt etiam qui dicunt Introusque, rasusque Nam Stiacusque, Necusque,Alicusque,& similia, non ausim dicere. Nomina propria locoru ponuntur in accusativo cum usq; tantum, ut usque Roma Gobios usque. Quibus praepositio ad,vel in , quandoque additur sicutdi caeterisnominibus: ut usque ad Numantiam, squead Pamphiliam, usq; ' i'pa'iam,v luead calendas et non alueidus. Nomina urbium &oppidorum, in quibus propriu appes latruo anteponitur,regulas superiores sequuntur:vt v Duo Caesaraugustae. In quibus autem proprio anteponitur appellatruum,praepositiones exigunt: ut vivo in Mont reflulano. De quo usum consule.
I IBER QUINTUS DEProsodia,hoc est, Syllabarum quan- 'titat pedibus,carminibus,
De quibusdam regulis ne libus. Co
--e Yllaba lomo duo consumit temp- α quα Dicitur esse breuis,tempus sbi dicat unum.
Syu ba longa est, quet duo -mpora consumit in prolatione. Breuis vero sul uua est, quae unum tem-Pirs consumst.
Ancipi res profert vocales Amo Latinus: A Nam modo correptas, modo longas promit eatam,