장음표시 사용
191쪽
Alia,id est,per alium locum. Quaes , qualibet, quacunque: per quemcunque locum.
Vtraque, per utrumque locum. Ea,per eum locum. Eadem, per eundem locum. Intus per interiorem locum. Foris,per exteriore allocum.
Senificantia locum ver . Quorsum,id est, quem locum versus componitur ex quo de versam. Adverbia significantia locum versus. Horsum, Batia dondeas esto. Iliorsum, Halsa dondet. 6ia Iliorsum, ' Haria donde aqueis Siquorsum, Hadaalguniuga Nequorsum, Havaninguniuga Aliquorsum, mUa aliun Iugari Aliorsum, Haria Otre iugari Vtroque versus, siue utroq; versum, Havalesdos Iugares. Quoquoversus,seu quoquouecsum, metia donde quiera. Introrsum,vel introIsus, Ha dentro. Extrorsum, H afuera. Surium. vel sursumuersum, vel sursumuersus, mor
Deorsum,siue deorsum versum,vel deorsumuersus, Ha Ia alaxo. Dextrorsum, mano derecba. Sinistrorsum, Amanocti qui da. Retrorsum,retrouersum. Eorsum siue eodem versum. Quocumqae versum quolibet versum. Quouis versum,aut vellas. Antrorsum. Laevorsum vix apud idoneos inuenias autores . .
Nominibus vero tam propriis , quam appellativis locum significantibus postponitur sola praepolitio versus: ut Romam, Italiam, Amanum, Orientem versus. Aliquando
192쪽
Aliquando eisdem adiungitur simul ad, vel inet ut ad Co dubam , ad oceanum, ad septentrionem versus:in Auernum,in Occidentem, in prouincIam Nerius. Significantia disque ad locum. Quousque siue usquequo, copcditum ex quo & usque, significat usq; ad quem locum, vel usq; ad quod tempus. Adverbia significantia usque ad loeum haec tere sunt. Hucusque. HaIta aqu adonde ο e lo. Istuc usque. Hasta D adonde tu estas. allucusque,vel eousque. Masta alis adaude aqueis sunt etiam qui dicunt Introusque, rasusque Nam sibcusque Necusque,Alicusque,&similia,non ausim dicere. Nomina propria locoru ponuntur in accusat vocum usq; tantum, ut usque Roma.Gobios usque. Quibus praepositio ad,vel in , quandoque additur sicut & caeterisnominibus: ut usque ad Numantiam, squead Pampliiliam, usq; in Hispaniam,vsque ad calendas vel nonasciue idus. Nomina vibium & oppidorum, in quibus propriu appellativo anteponitur,regulas superiores sequuntur:vt visuo Caesaraugustae. In quibus autem proprio anteponitur appellatiuum,praepositiones exigunt: ut Quo in Monte ressulano. De quovium consule.
LIBER INTUS DEProsodia,hoc est, Syllabarum quantitate,pedibus,carminibus,
Yllaba lon a duo consumit temDr Dicitur esse breui tempus sbi indicat unum
Syll. bal 'nga est, quaedui, rapora consumit in prolatione. Breuis vero , quae unum tempus consumit.
Ancipites profert vocales Amo Latinus: : Nam modo correptas, modo longas promit easdem.
193쪽
Omnes vocales apud Latinos mediae sunt, hoc est, quae pro due ει b: euiati p. sunt. T
V, equitur post 'i, semper semperque liquescit:
At poli s , ac g. vim seruat, vimq; remittit. V, vcio pi,si q. semper liquescit po: i g,&s plerumque.
Ex coci sonantibus Iiquescunt, l, m, n, ris, sed l, r, frequenter,m,
D ctio v ali si desina ,stique sequatur Allera vocalis, perimit synaloepha priorem: Si finitur: n m, vocalis,d inde sequatur, M, p rit Ecthlipsi cum v incali prae cunte.
Ss finit: iri in , aut in vocalem : sequiturque dictio incipiens ab a itera vo . i: vocalis iis aptior a carmine abiicitur, vel
Syllada, uim seribis diphthongo,longa notetui: , bd si vocalis sequitur, breviabis eandem . .
siue breuis, seu longa tibi vocalis habetur, P arrectam dices, si duplex consona subsit. - 'Haec tria sint et ementa tibi geminantia vires. I
Zeta valet Signia, cum Delta, X thappa,sigma, Atque duae inter vocales tota repertum Pro duplici numera modo sit tibi dictio simplex.
syllaba quae pi)s vocalem duas habet cooma intes, aut unam vim duarum habentem longa eii positione: ut gens, pax. Conso nanteS vim duarum Labentes sunt x, pro s': aut g, s, Τ, pro duplicis,in medi duarum vocalium posita pro duplic r, consonante.
τέ laba si breuis est natui ,sc muta sequatur Cum liquia a semper breviabit λrmo solutus: ri Ar carmen pse erit producere, seu breuiare.
Q da si post hin bam natura bretiem sequatur muta cum liquida, in prosa orati m c syllaba illa semper est breuis,in carmine' . o i. ii serens cst: vi ten rae pharetra.
Si post , ocalem vocalis & aI era subsit, Illa pilo: breuis est,dum sint modo verba Latina:
194쪽
Nam Graeci variant, nec certa lege tenentur.' Syllaba quae post vocalem arteram habet vocalem, breuis est:
idq; in dictionibus. Latinis . nam in Barbaris S Graecis aliam rationem seqitimur, partam enim producunt,ut Argous, Argia : Aeneas, aer, spondaeus, dius, Elegia, ironia, Brauium, ratius. Partim breuiant: ut tragoedia, comoedia, Symphonia, phia.
Fio producit distyllabo n. Et geniti ui . Longa penulti ina fit quintae: cui iunge dativum, Sed breuiant tantum tria, rc sque, si Esque, fidest quo.
Fii, ctim est disyllabum, semper produci Lur. Genltiviis quoque S dativus quintae declinationis , e, ante i, producunt:vi dier, diei, praeterquam res,rei Mes.spei, fides, fidei.
Si genitivus erit, quem dat pronomen in ius, Scu nomen, longam poteris proferre, breuόmque. Corripit alterius semper producit alius.
Nomina vero S pro nomina mittentia genitivum in ius, penultimam habent indifferentem, praeterquam alterius, quod semper breuiat. Diana quoque primam habet mediam , atque com
E, de,prae, se, di, componens non breui abis, Sed breuiant, si vocalis subiciatque disertus. Tenditur a, nostium: sed Graecisa,breuiatur. E, de, prae se, di, praei' sitiones in compositione prodii euntur ut eligo, eligis: de ligo, deligis: pretligo, pr ligis: seligo seligis: litigo,
diligis. Breviant tamen si vocalis sequatur: ideorsum, seorsum, dehinc:dehisco dchiscis: praeuro, praeuiis. Dirimo quoq; α discrtus breuiant.
Re breuiat semper, nisi duplex conssina subsit. , Refert pro res fert, seu distat, porrige semper.
Re, in c0m pristionc breuiariir: ut refero, refers. Producunt vero, quae post se duplicem habent consonantem ρ ut resto, respondeo, reiicio,refero.
Sed pro, componens debes producere starpe: His amen exceptis proficiscor, siue profanus: a. ' Profiteor addatur profor,atque profundo,profundus, Et profugus,profugitq; , procella, procuro, prosectus, Et propero proneposque, Pr pertius,atque proneptis:
195쪽
clis,petos teor prostem, prosor prosaris, profugio profugis : pr fugus,profuga,profugum: prosundus, profunda, protundum : pro festus, professa, profestum : profanus, profana, profanum: pronepos,pronepotis, proneptis propero properas: propertius, proper tii: Propontis,ontidis propino, propinas. Breviant quoque vocalisubseqtiente: vir roauus, ui . prohibeo, prohibes.
Composiluin nomen si finit parte priori In Ioza, auto, micron, semper breviabit easdem: Sed produc cibicen,ibidem,iungis ubique.
Dictio composita terminans in i, vel in o ad primam partem compositionis breuiat illud i, vel o: ut omnipotens, Archigenes, carpophorus , Democritus. Excipitur ubique, ibidem, tibicen, meridies.
Omnia praeterita profer dis llaba longa: Findo fidit bieuiat,scindo scidit,& dedit a do: Et bibo dat bibit,& feio dat tulit,& stetit a sto. Sed si vocalis praecedit,corripiatur.
Praeterita duarum sellabarum producunt ex illis priorem: ut se-ci,legi.Breuiant tamen bibo, bibis, bibi: scindo , scindis, scidi: sindo, findis, suli: do,das, dedi : sto itas. steti: sero, fers, tuli.
Longa supina manent dissyllaba sede priori: Haec breuiant primas,& quae componis ab illis: Et status,atque datus, ratus,& rutus,& fatus: hisq; Et situs,& litus,& citus,& quitus,atque itus adde.
Supina duarum syllabarum producunt ex illis priorem: ut lauo lotum, moueo motum, nuo nutum. Breviant vero do datum, sto statum,ci eo citum, seio satum, sino situm,ruo rutum, reor ratum, lino litum, eo ixum.
Ex vi praeterito, vi in tum, faciente supinum: Praeter sex tantum iam dicta, penultima longa est.
Quod si praeteriti geminetur syllaba prima,
Vtraque corripitur: nisi duplex consona tardet. Caedo caecidi dat,cui iunges pedo pepe di: Quae si compones ex his,dispunge priorem.
Praeterita geminantia primas syllabas , habent illas utrasque breues,nisi in secunda sequantur duae consonantes : eaedo igmensκcidi,& pedo pepedi,nihilominus candem producunt, .
196쪽
Dictio composita derivativaque simplis, Et pii mogenitis aequalia tempora seruat: Sed sunt multa, uibus non seruit reguli semper, Illa tamen qdae sint primas mediasque require.
Dictio derivata de composita aequalia retinent temporc suis primi liuis & simplicibus , etiam si vocalis in vocalem mutetur, dummodo eadem consonans maneat. Q ira si consonans mutetur, ad regulas particulares recurrendum est. Nihi Iominus tameti patitur hare regula exceptionem: ut tego, tegula rego,regula et se deo, tedes: lateo, laterna. In primitivis breuiat, in derivatis pr ducit. E contrario est in dico dicax:duceo,sueerna areo,arista: OLD,ostella: mamma, mammiu .
Genitivus singularis crescens super nominatiuum, quandoque breuiat, quandoque producit crementum.
EX a, mittitatis genitivus,&est breuiand .
In a breuiant: ut dogma,atis toreuma, alis.
Onis,& enis, ab O,producit. Inis breuiatur.
In o. exeuntia in onis,uel enis, productitur: ut cerdo, onis:Macedo,onis: Anio, enis. In inis, vero breuiant: ut virgo,virginis.
At,alis,neutrum producit: sed breuiat mas
In at,neutra producunt: ut animai,animalis. Mascalina ver. breuiant: ut sal, sitis: Annibal, Annibalis.
Nomen in et elis protendit: dic & Hebrarum.
In et barbara sunt quae producuatrvi Michael elis.
unus in ol, est Sol,crementum porrigiturque.
In Oi,unum est quod producitur: ut Sol, solis.
Il breviabit ilis, vel ulis,cui iungere debes. ιIn it, breuiant ut vigil ilis: pugit,ilis. - In vi, breuiant:vt coiisul, cousulis:praesul,praesulis.
An, anis, produc: atqueen, si mittit in enis. Q Mod si mittit in is, breuiat.In porrigit inis.
In an, producunt: ut acarnanianis: Paean, paeanis. In en, exeuntia in enis producunt ut splen, enis. In inis, vero breuiant, ut numen,inis. In in producunt: ut Delphin, tuis.
On modo producit,modo corripit o,genitivi. si tenet 5, magnum producit: si breue,cuitat.
In on, partim breuiat:vt canon,onis: daemon, cynis. Partim Pro ducunt, ut Platanon, onis. Simon, Onis.
Nomen quod fit in ar,genitivo protrahit aris:
197쪽
Sed breuiat Carfar,cum nectare, parque,tubarque: Atque Arar,& Baccar,peregrinaque nomina quaedam.
Iaar producunt: ut puluinat,aiis torcular, aris'. Breviant vero Caesar aris Arar, aris: iubar, aris:par, aris: nectar, aris: Baccar,aris; ci nomina pio pria Barbarorum: Vt Amilcar, aris.
Tertia quod nomen declinat, siue secunda, Si finitur in er, breviabis. Demis iber, vensi raecum nomen in er, modo curtat,yt aether,& aer: Et modo producit, ut crater, a ue character.
In er, bleuiant, ut puer, eri: mulier, eris:an set, eris. Producunt velo ver, veris:& nomina Grica ,Vt Iber, Iberi: Celtiber, eri: Byzer, eris: crater, eris: pre, byter,eris: clister, eris elimater, eris character.eris: cremaste eris: Luter,eris patriher.eris: stater, eris : io ter, eris: praester, eris.
Sed breuiat Trevir,& vir, cum martyre, Gadir.
In tr. breuiant: ut vir virum artyr, martyris.
Porrigit oris ab or: Breuiant sed marmor & aequor. Et memor, atque arbor. Graeςum quoq; iungitur illis: Et quod componit, corpusque, colorque, decusque.
In Or, producunt: ut amor, amori S: dolor, doloris. Bieuiant Vero arbor .arboris:aequor, aequoris: marmor, ris: memor,Oris. Et composita a puero, corpore,&decore:vt publipor, oris. tri corpor, trico pori si fide cor,oris Tt nomina Graeca, ud Nestor, oris.Hector,oris.1 hetor, oris.
V, breviabit Vri,vel uris: sed fur dabituris.
In ur, breuiant. Vt satur, turi. vultur, vultu is. . I
AS, atis, produc. Breviant sed vas, vadis,& mas. His addatur anas & ad os capientia Graeca.
Es, breviabit et is . vel itis. Sed deme quietis, Et magnes, locuplesque,& Graecum quod facit elis, Merces, murcedis, illis iungatur,& haeres: Datque Ceres,Cereris,quod solum in iris breviabit.
In , breuiat, ut stipes. ios. milcs,itis. abies, i s. producunt Veis r a quies, evis. Hillule .eti . locuples , elis. maRnes, elis. haeres, dis. merces edis. Et nomina Graeca exeuntia uietis,.ut Dares, elis. zane . tapetib. Iebes .etis.
Nomen in is, quod mittit idis, vel eris,breviabit: illud producit , quod mittit in itis A iris.. Et quae
198쪽
It quaedam in inis, de sanguis sanguinis exit.
In is, mittentia genitivum in idis, vel in is vel in eris, breuiant rvt cuspis, cuspius s.languis sanguinis. vomis, eris. Producunt vero quae mittunt genitivum in tris vel itis: ut elis, gliris. li , liti Et nomina Graeca in in vel in is . sinita, quae mictunt genitivum in inia: ut salamin, vel mis .inis delphini v l pira , is .is.
Protrahe nomen in os,quod mittit in oris,& otis. Custos custodis producit,bos bovis arctat: Et quae componit potis & pote, compos & impos.
In os, mit etia geniti uim in ii iis .vcl in clis et in odis, producunt ut lepos,leporis .Rhinoceros Otis .ci stos, custodis. Breuianr vero' os, bovis. impo, , impotis .ci inpos,c m potis.
Vs, breviabit eris,dc oris: pecus haec,pecudisque, iDe pus exit odis, tibi sit pro teste Melampus: Sed palus,& subscus, atque incus,& quod iri utis, Tendunt obliquos, intercus ut is, tibi praebςt. Telluris, Veueiisq; dabunt, vestusque, Venusque. Si monosyllaba sunt, genitivus porrigit VIis .
In uS,mittenma genitivum in oti , vel ei is . brei rarit: ut frigus, frigoris. vulnus, vulneris. Producunt vero mitteritia gemitu via inutis, via udis . vel uris. ut virtus, virtutis. incus, incudss. it s iuris, Breuiant ve: o e x. abeuntibus in viis, intercus, utis: rx abeuntibus in udis, pecus, pecudi . . '.
Crementum breuiat s, consona si praeit illi: Porrige seps & plebs: dii thongo Graeca notentiar: Tenditur ex illis pars quaedam pars breuiatur.
Sed capitis breuiat caput & sua compositiva. . . . .
Quod fit in ax, nomen producitur. F ax breviabii, Ex Graecis putim producunt. pars quoque curtat
Nomen in ex breuiat. Produc in gis, duo, rex, lex Et b: bex, halex,& vervex Graeca notentur. Iti cx, breuianet. v et iudex. iudicis. remi gis. producunt vero
199쪽
Protrahitixacis. Nonnulla tamen breuiantur: Sunt ea coxenai hystrixqu filixque, Iarixque, Atque calix,& pix, c onix,varixque,saliaque, Bebryx atque calix,&esia,natrix,quoque serpens: His numeres in gi mittentia,nix niuis addes.
Ox,ocis,producit ut atrox. Gis breviabit. Cappadocis breuiat,& praecox iungitur illi.
In o producunt: ut velox,velocis. Breviant vero Cappadox. Cappadocis. IV aecox praecocis..
Porrige nomen in ux,quod mittit in vcis & vgis. Quinq; tamen breuiant haec, nux,crux,du ducis, A trux. Atque volux volucis deconiux ccmiugis exit.
In ux. producunt:vt lux, lucis: Pollux. Pollucis. Breviant vero crux,crucis: dux,ducis: 'nucis: tru trucis: lux, volucis: coniux ita cremento breuiat.
A Plurale,vel o,crementum protrahit. Eque. L Sed breuis esti,vel u,patribus,probat hoc verubusq;
A, e, Θ, in eremento nominum plurali producuntur tui Muta. Musa Musarum : dies, diei, dierum: dominus domini dominorum. i,& u, im cremento nominum plurali breuiantur: ut pater,patris, patri bus : p ortus,portus, portubus.Irregulari ter declinata sequuntur proportionem regulariter declinatorum.
De Crinentis Verborum. Cap. yDErsonam primi praesentis verba secundam
ae si numero vincunt,dicas crementa tenere. Crementum verbi primum dic,quod posituram Aequat, bis superans dicatur habere secundum. . Quod si ter vincit, tria tunc crementa notabis. Nam finem vel bi specialis regula signat.
Crementum verborum fit, quoties ratio declinaudi superat secundam perlodam singularis praestatis indicatiui modi vocis activae.
200쪽
A,crescens Verbum producere debet ubique. Ex do fit a,breuis cum primae compositivis.
Α, igitur in crementis verboria producitur, ut amamus, amaba mus, amaueramus. In primo tamen cremento huius verbi do, sem per breuiatur,ve damus,dabam,dabo.
Ε,nisi cum subit r,debes producere semper. Cum subit ricurtam dant plurima,plurima longa Omne lego praesens breuiat,quartiq; secundum. Plusquam perfectum per quamlibet est breuiandum. . Semperero,vel eris breviabis,quaeque sequunt P. Curta sit in prima beris,& bere siue secunda. Longum paniuo reris,uel rer notato. Ε,verbum crescens alibi producit ubique.
E,in cremento verborum producitur,ut amemus,doce in sar niat tamen primum crementum tertiae coniugationis in omni tepore praesenti, R in praeterito imperfecto subiunctivi: ut legerem. legere, legeris. Breviat quoque e, ante r, in praeterito plusquam perfecto indicativi, di in praeterito persecto & futuro subiunctivi activae vocis, in futuro indicativi vocis passiuae, primae dc secun
dae coniugationis,ut amaueram,docueram : amauerim,docuer metam auero,docuero: amaberis , doceberis. Breviant ςtiam praete
ritum perfectum , & futurum indicatiui huius vςrbi Sum , vo
I, tibi producunt quartae crescentia prima. - Primi praeteriti reperitur, imus,breuiari. Rimus, vel ritis, verbum producit ubique, Sed primi praesens breuiat,i, praeteritumque: Atque erimus, eritis,ab ero, semper breviabunt. Inque,vel in produc crementa priora,vel in sim. I,breuies aliis si non, v, consona subsit.
Ι, in incremento verboru breuiatur, ut legimus, legitis:amavi mus, .amabimus. Producunt tamen in primo cremento verborum quartae coniugationis: vi audimus, auditis. In praeterito veto,nisi sequatur u consonans, nihilominus breuiatur. Quoi si v,cons nans sequatiir,in hac & in tertia coniugatione producitur et ut a di u i, cupiui. quaesiui. Producunt quoque velimus, velitis, volo. Vis: nolit 3, nolite,nolimus , nolitis, a nolo, nonuis: simus,sit ista sum,es, sui.
O, crescens, semper producitur. V, breuiatur.
O, in cremento verborum producitur, ut amatote, docetote V,in Gemento verborum breuiatur,ut quaesumus, volumus.