Amœnitatum exoticarum politico - physico - medicarum fasciculi V, quibus continentur variæ relationes, observationes & descriptiones rerum Persicarum & ulterioris Asiæ, multâ attentione, in peregrinationibus per universum orientem, collectæ, ab aucto

발행: 1712년

분량: 996페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

791쪽

n S umentu Per in usitata

792쪽

74 Amoeni latum exoticam praegrande ejusdem figurae aliud, ob magnitudinem haud portabile. Haec omnia non bacillis,sed digitis solum,manibusve utrinque leniter pulsantur, ita sonum redditura submissiorem, S reciproca alterni lateris dissonantia gratiorem. Utramque paginam in agresti choro absolvere videntur tympana donbeho levis structurae, cocta ex argilla. figura Sc capacitate ollarum fictilium,nisii quod fundus in brevem appendicem producitur, qua ut'. santis axillam gestata replent, oris vero hiatu vesica vel membranula tensa obducto. Hoc vel solo genere, quasi ruricolis vernaculo, festivitates suas celebrant palmic0is, sociatis plausibus & volarum coll1sionibus, quibus concinentes convivae saltantium in scena vigoremo metra pr0-

moventi Civili symphoniae interdum subsonat cythara tetrachprdoides I scarlaar, vel sola, vel aliis 0rganis polychordoidibuq conspirans. Nec raro circum dulcisonum irgreditur tympanum quoddam defappellarum, iri. g. magnitudine, figura & levitate ad assem simile cribello, quatuor in ambitu spithamarum, cujus aperto altero, unum saltem tegit latus pellicula tenumi ma, eX qua sonus irritatur saltem submisso digitorum ictu Ora eius, lignea & tenuis, quatuor habet vel quinque Parigorbiculorum, ex patriari intervallo suis quae 3 axillis pertransVersum infiga, ex sonoro aere facta, subeara &e i gu e magnitudinis, quae γncusso tympano strepitum 'tua collisione edunt cymbalorum pene similem. Inter dum orbiculorum loco annulos habet,quorum sonus con

funus est Aremissior : hoc casu, mutato nomine appellatur Diret l. Huiusmodi instrumentum saltem unicum quaevis admittit symphonia, quod esximis tractat, si iluerit in proscenio, praesultans ex levi censu DNAE,

793쪽

srequentius autem & eXtra tripudium chori phonascus, qui, eodem utraque manu comprehenso, fauces cantu hiantes Jc gesticulationem ab aliorum intuitu defendit: dum interea non modo diversos submissosque sonos ex pellis cula pulsata elicit, sed severiori motione interdum miX-t0s quoque tinnitus & clangores ex infiYis orbiculis excutit. Hic igitur praecentor raucispna & quam potest altissima voce melos suum modulatur; cui per choros, junctis

organis, respondent convivae circumsidentes, vel in circo tripudiantes, si choreae ducantur. Nonnunquam hilaritate acta concinit universa multitudo, Vocibus autem ut indoctis, ita instrumentisi quoque indo stetractatis,& nul-l s unquam harmoniae regulis etiam in Choro Aulico re-shondentibus,sed per tonos,quos vocant, unis nos Zc Οεtavos omne melos absolventibus. Qualiscunque symphonia fuerit, concors tamen, submissa & modesta est, gratiam pariens singularem varietate mensurae, quae per tot modulorum genera in concitatiores semper triplas jugi pulsit ac spiritu devolvitur, non agrestes modo S indogas aures demulcens, sed & artis mussicae bene gnaros, haud ii iuria mirantium, id plebriam hanc gentem in variandis mensiugis praestare, quo Cnostri in scholis longa artis industria edocendi sunt. Sunt plura Persis instrumentorum genera, . quibus in conviviis & privato otio demulcendis auribus, vel in militia etiam,& in foris urbium ad intimandas temporum festivitates utuntur. ixo thabiseu tympanis aciem dueit s. tympanum grande, aeneum, nostrati simile, sed ad moderandum strepitum nerveo reticulo constrictum, cui pulsando duo serviunt bacilli, eXtremitatibus incurvatis. Naghareb, ejusdem structurae & aeris tympana sunt gemina,

eXiguae molis, valido nexu invicem copulata, & ab usico

tractanda artis tympanizandi perito. theble baas,

794쪽

Fig. iti) i. e. tympanum falconum, parVUlum est, fineum, in appendicemsrodu stum, reticuloque dentissime munitum, ita dictum, quod falcones in aucupio emissi, ejus lano revocentur; inde singula ephippiis: ad sinistrum latus assiga gestantur a nobilibus atque ipso Rege. Adest aliud genus tympani ligneum, majusculum , fi- ur e O Vatae oblongioris, inprimis familiare Mutthanis inoe regno habitantibus,& ut mihi videtur eXoticum, utraque simul nuda & inermi manu pulsandum, hinc dextra, Hinc sinistra. Ex-Νefiirissive buccinis, prima h0rrisona est Rha ahna, El. uo duarum. Orgyiarum

longitudinis, figura 11milis instrumento acustico. Altera Fig. i . subtilioris toni, generis nomen retinet, recta, gracili ma, orgyjam longa. Tertia Syach Nestir,

i. e. buccina cornuta, grandis pariter & aenea est, in figuram cornu ingentis arcuata. Exo ud, seu Chelidibus, quae nervis resonant ex intestinis ovium elab0ratis) communissima est colli longissimi, Ventris eXigui ovati, ponticulo membranaceo. Sunt, quae ch0rdis quatuor, quinque & pluribus instruunturieX quarum ςensu palmaris est Tyehesdeb, PO/7 )magnitudinem & figuram utcunque nostratium referens,nerVis dotata octo, vel novem, geminis semper in uni lano conspirantibus, postremis etiam tribus, si nervos Π0'Vem habeat. Ex Violis, quas vocant, principem l0cum Vendicat tribus Jc aliquando chordis quatuor instrucist, maantseb dicta, '. iδ.) nam scite tractata Or'g'norum quodcunque genus oni submissa dulcedine an te enit ; arcu plectitur pilis armato equinis, dum ima pari humi reponitur inta violae digamba vocant. Μa'DVbrium ei fracile est A cono simile,verticillis pso fidium

795쪽

numero instructum, obesis ade0 capitibus, ut manum tendentis impleant. Venter rotundus est , spithamalis di imetri, ponticulo obductus membranaceo; Imam faciem stylus terminat ferreus, artificiose sculptus, sesquispilli malis longitudinis. Tota cum stylo machina quin longitudine spithamas exhibet, concha margaritifera aureisque filis pretiose vermiculata, digno suavitate sua artiscio. Est& alius structurae Pindura,quatuor intenta cho dis, fortasse exotica, quae pari situ deposita, arcu quoque plectitur; collum ei compressum est& breve,venter duplicatus, superiori parte oblongior,amplior & ape

tus, ima minor, rotundus & ligneo ponticulo clausus. Cithararum,quemadmodumTestudinum,Varietates sunt, diverso chordarum numero discrepantes, eXquibus unicam saltem ob figurae insolentiam hic delineavimus Fig. αο

sambucarum T seu communissima est, ct ab indocto facile traAabilis, sex chordis instructa, figur

triangularis amblygoniae; Rarior est altera multis pollens choros, ast utcun , quaqrata,utral bacillis incurvis, V et pennis plectenda, a nostratibus figura & tractandi arte

parum differentes. Omitto machinam octo tubuloruM sicaar dictam ore inflandam; omitto tibias,utriculos, arundines, crepitacula, ne historiae telam moremur. Tam lepidos advenas,poetas, musicos, praestigiatores, quae putas a toparcha dc corona hospitum referre muneras an pecuniam,dolosi Mercurii tesseramἶ Apage a manibus tam continentibus praemia hujus nominis. Caryotae dantur; munera, quae ipsa genuit auspicata, innocens Abenefica arborum Regina, Palma. g. IIL Labores.

existimet agrophil's nostros, nil nisi gaudia in palmetis agere, ranarum Modali incuria totam perdere aestatem quin horas etiam in versandis dactylis. Bbbbb imis v

796쪽

timi diluculo sponte dilapsos colligunt; mox Ex arboribus

decerpunt,vel eXcutiunt maturos, deinde insolatos torculari exprimunt, &ssi quid aliud ad hanc operam requiritur, ua methodos quam supra narraVimus, sed lo eXpediunt: p od autem labori intercedit otium ut quod pem sum consequitur, id inquam animi recreationi is dari, id choreis S ludis expleri dicimus. , PauperioreS pariter,

quoS fortunae tenuitas a commerciis arborum secludit, xebtas suis non indormiunt, sed matutino dactylorum, ut

sic loquar, spicilegio indies occupati, momiae suae. cohsu- sunt; sub crepusculum vero locustas capiunt, eo temp0 re turmatim volantes, alii eas explicatii retibus intercipientes, alii in arboribus,dum subsi dent, flamma accensa ustulant . . .am turn recentem praedam ollae ictili albterrae immittunt,& super igne, sale intersper frigunt,rudicula stibinde agitandam; malunt eandem his aqua prius percoquere, ut nidorem penitius eliminet. Si e praepa Tatam seryant placandis ventribus,alis cruribus i abjectis; eXhiecum dc foedum, meo sensu, obsonium. S. Johannes Baptista hoc cibo vitam in deserto dum sustentavit, tetro corpus jejunio macerasse credendus est. QUi pro coturnicibus haecinsecta substituunt, quibus in eodem deserto quod iisdem mire abundat) caelitus nutriti sint Israelitae, Videant, ne in textum impingant Hebraicum sacri Cu-

Discessus. g. IV. Aistus nunc autumnus est. Q propteriumentorum

magistri Aos TMaarreadaar undecunque in palmeta

ex compacto reduces facti, perinde nobis, ubi interim la tuerint) receptui canunt, & abducendis diem discossus in

dicant. Tum pro felicitanda via Dpus innumeris

797쪽

enirn iaspiria sunt Per faxurn) ex devotiqne invocatur,replentur vasa, .colliguntur 6rcin*, aues, vepales revisen dy animu&-:0pera idi rigitur. i Tandem, onerantur jumenta mellifluo mercium, quas quisque comparaVerat, apparatu,utribusi impacto m0di capacitatis, vel,eorum J0co, qRalis ingenti hius: Dblongjs,ex foliis olvestris palmae s*ntea ta nuses, βὰς Garusi, si utres,utrinque ex tergis camelmis ad aequi fidium suspendunt binos vel singulos , peculii quicquid attulerintlaesupercimponentes sine ordine. Nec pauperes suas omittunt. I9custas friXas,un, 9yctDigcl si spicuegio acquisi Verant,camelinis oneribus insinuandas: gemino hoc alimenti genere omne peni docuitates felicite susperaturi, partem etiam locustarum vendituri aliis; non care quidem, sed olio libras

798쪽

748 Amoenitatis ex Icarum pretio unius sextarii. id multis 3 Permixtis votis dooscaeis, disceditur. Atqui nunc rursus,ut in accessu, selequamvis remissiore dῆcli vi die aut sublustri nocte 4nce ditur, diaetis ob onera , cum aqua suppetit , brevioribus. Demum ad Penates delati , surgu stia sua per diuturnam absentiam semiruta, impigre adoriuntur, novisque ostiis, tectis, vacerris resecta rursus occupant, postquam seris

in thghum pene mestre egerant : m'raMXtra proprios Lares mire tonstri &cum rebus ceconomiae, nostratis m, ni me congruente.

RELATIO X.

Palmae usus triplex. Historiae epilogus

Restant utilitates & varii usus arboris: quotquot e0rum hodie dactylifer Oriens cum Occidente novit. breviter memorandi. Audiverat Brobo d. S. 0. Lib. XVI, carmine quodam Persico decantari utilitatum gene ra trecenta & seXaginta; Plutarchus Sympos . Lib. VIII. qu. 4, refert totidem celebraria Babylonii . Tantum vero numerum hodie non reperio,omnes utut partes eXcu'tiam diligentissimL Usus autem o is vel est Oeconomicus, vel Medicus, Vel Magicus. Oeconomicum internum praessalit qukcuti queeXar ibore edulia depromisossunt qualia sunt,tum tenella par'tium principia Sc primordia, vulgb caseus palmeus dicta,tum ipsi fructus. Cibum primi generis spurius sid. tali. i. Et ij. e frondium aXillis nascens, de quo Relat. 2. f. s. in fine memoravimus, c0pia non contemnenda eΣhibet ; cujus demptis impedimentis

799쪽

Fasciculus M. exterioribus delicatissima pars est ima basis nurdicta , nam quae succediti rapae saporem refert cum amaritudine,palato non aeque gratum. Eiusdem notae & no- rhinis est medulla ipsius comae, ἐνῆαρλον Sc ἐγ- φοιλον Graecis dicta; quam verin ambrosiam non obtinemus, nisi cuni

damnoso totius arboris excidio, prout in fine s. Σ. Rel. 4. docuimus. Par locus inter cibaria debetur frondibus in Ialmae adolescentis fastigio recens nascentibus, ct in coni figuram convolutis; quousque illae cum folio um rudimentis in materno isnu absconduntur. His bonitate nil

cedit novelli spadicis in utro Φ sexu principium, ad unius palmae longitudinem; quod palmicolae ignoto etymo

Kuurahhenginato tarat. Nec postremas inter bellaria laudes merentur eYςisi illi foetus cim masculini, tuna staminei, quos stib titulo 2 anbsar, thalehhi nimia supra suis locis laudavimus: Dictae inquam partes omnes mariducari Zc crudae possunt,&ςum carne Vervecina coctae: ut taceam, ex iisdem Varia belloxia earari ab iis,qui coquinariam artem eXercent. Omnem vero palmeas inter cupedias absolvunt paginam ipsa Pru- fructus. Praestant illi in popularium oeconomia etοολον , si V ut Latini loquuntur,olusi panem: panem, inqUam, quem Honimis medullam hominum, lacri Codices robur cordis appellant; adeo solis Dactylis,quicquid lautitiarum ab homine in agris degente excogitari potes , clauditur Jc continetur. Fercula equidem non unius formae, sed varietatem suppeditant non contemnendam; cum enim mensibus aestiris dactyli fere crudi & r centes, ceteris vero insolati&e ressi ventres vulgi exsi tient, tum vero in utroque genere multiplex differentia est in pinguedine, mollitie, colore, sapore, aliiSque Virtu tibus, tum nativis, tum ab inductae siccitatis, conditurae&

800쪽

Amoentiatum emit arum expressionis gradu dc modo conciliatis. Alimentum, quod praestant, nec pondere aliquo , nec mora longi0ri gravat Ventriculum; nec etiam,quod nostri auctores scri-hunt,inebriante Vapore caput turbat, sed aquae hibulis per quam salutare est&maxime temperatum, De e siccatis idem non sentio, quod cum duritie compagem nacti sint

firmiorem, styptiςam dc concoctu dissicilem. Vidi, per deserta profectus, asinis oneri succubituris oblatos fuissedas Ilos, prius in massam, demptis ossibus, subact 0s: quihus illi defiςiente pabulo promptissime instaurati, labores

didetae feliciter stiperabant. osta ad aliquam excocta mollitiem, deiugatis bobus dantur pxo pabulo. Syrupo e da, ctylis elicito, plebs in crustulis butyri loco, in oryza ct pulte pro condimento utitus, non indies: sed. in conviviis .ct ivitatibus, quibus stent aliter epulandum erat. Car- monia septentrionalis butyrum quod copiosum utribus dimittit, ab aere liquens instar olei) hoc syrupo perc0- qui qui illud a corruptione falis vice conseryat, δc in fui d0 tandem Instar muriae subsidet. Vinum ex dactylis aqua perfusis fermentabant veteres, ut testantur Struo dc Dioscorider; nec artis hodie oblita est ΝΟ toltu, quae

eam rarius & clanculum eXercet, rigore prohibita religi0

'reb, i. e. decem impuritates reposuit. Spiritus Ver0 licet vetitorum decuriam subeat; frequentius tamen de stillatur sub medicamenti nomine, ad ventriculi cruditartes c tormina levanda; quod ut praestet eficacius,addun tur ante des illationem, ae ditioribus radix Chinae, ambra

dc aromata; a plebejis radix S cyrrhigae dc herbari nihiln, id est, Absinthium Persicum, planta a nostrate

Absinthio prorsus heterogenea, sivς haec, sive ill Abon

SEARCH

MENU NAVIGATION