장음표시 사용
101쪽
tumultuari, atque hinc, inde procul ab omni lege in , cerebro , & per nervos excurrentes , modo hac, modo illac temere evagari incipiunt. Hinc sane cogitatione S inconcinnae, dicta non congrua , motus inconditi eaque demum omnia ; quae , quia rectae rationi nequic quam cohaerere videntur , aegrotantem despere , ac delirare ostendunt. Priefatus spirituum animalium phreneticus , ut ita dicam , qui phrenitidem proxime inducit, aestus, excitatur non modo cerebro inflammato; verum etiam reliquis quandoque, diaphragmate praesertim , inflammatis. visceribus; quod secit, ut
vel i psa phrenitis , & idiopathice, & sympathice pro
creari possit. Ea autem phrenitis , quae diaphragmate inflammato sympathiee. oritur, paraphrenitis vulgo
Phrenitis morbus esse solet peracutus , ac pericu li plenus, qui, nisi propediem selvatur,septem dierum circuitibus ad summum interimit, tum quum maxime tenuis , incocta , ac limpidae profluat urina . mibus urinae albae sunt, ct se sicuα , malae , prcsertim 2ero quae in delirantibus amarent ex Ilippoerate. o Pessima sunt in phrenitide desipientia maxima , vigiliae
pervicaces, vomitus vehementiores , ii potissimum sequi aut bilem , aut atrambilem,. aut recrementa nigricantia abunde, atque ingenti egerunt cum angustia ,.
horror, item et rigor quum se per venerint Pelmum est quoque si delirando aeger jam phreneticus floccos aut festucas ex stragulis carpere , vel linteorum plicas, explicare contendat . Adolescentibus , quam senibus sicilius longe discutitur. Ubi inedia, a tu marasnoide affectis ingruerit, pene deplorata habessi de bee. -- Ira,quum in phrenitide delinium sedaverit opor, salvates erit eci eodem Hippocrate. μ). Phrenitidem ple-
102쪽
runque solvit, vel urina abunde excreta, vel sanguis, ex naribus praecipue , sponte emanaus. phrenitidi cohibendae aer purus, temperatus ,
frit diuaulus potius, quam calidus juvat. Uictus , qui
sacile digeratur , refrigerans, atque humectans, te nuis tamen, non tentris imus, convenit; phrenitidem quippe plurimum inedia exulceratam is re laterdum conjecimus. Potus refrigerans sit, quin immo et no
nihil subacidus spiritu ima animalium servorem nimium compescit . Somnus blande, si fieri potest, concilietur. Libera ut alvus. Animi solicitudines universas , eas imprimis , quas calacioribus prae caeteris facere consu vit semper libido, pro viribus avertere oportet. Cl steres satius , sordibus ventris sne turba eluendis , quam purgationes, nisi admodum lenes sint , in phreniti de , utpote quae viseerum inflammationem plerunque conjunctam habeat, adhibendos ducimus . Spirietibus animalibus intime percitis leniendis , sedandi sique , vena iterum , atque iterum opportune soluta mi rifice contulit. Conserunt quoque Optata , potiones uberrimae, decoctiones acidulae , necnon etiam pauJlulum nitratae, serum caprinum aut destit latum , aut depuratum, aut rebus idoneis medicatum &c. De opia
tis id potissimum monitum velim , Me viribus planesu sis propinentur; phrenitis nempe, Non secus ac pe
vigilium . uti ante iam innuimus , eo in casu , narcoticorum usu , licet blandiori, in arctissimum veternum perispe commutatur . Ninea commendamus , pediluvia , cataplasinata, lacte praesertim parata , Rique abrasae calvariae, uti in comate vigili quoque di ximus modice tepentia superimposita . 4mprobamus autum sinapismata , vesicantia , eaque omnia; quae corpori humani viventis orgaua concitant, nervos irritant , sermentationes Rugent, fluida colaquinant, eorumque acrimoniam exacuunt. M a Η
103쪽
Quicquid,phreis nit.di medendo,
suevimus,histo-tia declaramus.
ALcestes vir ingenuus , annos quatuor et viginti
circiter ab illinc natus, temperamento calido, siccoque, idest bilioso praeditus , modicae staturae, gramellis tamen , aspectu venustus , postquam in ludis lite rariis , aeque ac equestribus sese diu exercuisset , ites facere in plagas longinquas aggressus , ac in Patriam tandem reversius nuncium permolestum de Phyllide , quam ipse in extremis.Regionibus deperierat, e X tradita sibi epistola accepit. Hinc amore inani percitus, suique propemodum oblitus, ac inedia pene conse Rus, tabe cupidinis propediem interire videbatur . In hoc rerum statu, ardente syrio, ardentissima febre correptus delirare cepit; ac furibundus tanta demum agitur vesania, ut dies noctesque assidue pervigil modo. acerbe plorans, quin immo et quandoque ejulans, intllacrymas solvitur , modo subinde , ac si prae nimio ge-st iret gaudio, in risum funditur, mod b, veluti sibi infensos torve circumspiciens adstantes, minitabundus,
variis in eos invehitur conviciis. Quicquid proserurationi minime consonat. Plurimum sitit. Splendendoculi. Rubore undique suffuse intumescunt geme.. Perquam tenues emittit urinas, easque perexiguas , ac rubicundas. Pulsus , mollis quamvis ,&quodammodo undosus sit, alte tamen , frequens una et enormi'ter micat. Dies est morbi tertia , ex quo Alcestes adeo delirans , ac plane serens nobis sese tractandumi commisit; omnem antea quippe operam medicam , quin et vi flum ipsum , praeter aquam simplicem, quan ut ardentissimam, qua impense angebatur siti, expleret , prolubitu hauriebat, obnixe rejecerat. Eam igitur, quam non invito sorbere consumerat aquam , ita,
104쪽
ut insequitur in Α, medicari cepimus, eamque Vel gelu quasi concretam , eoquod maxime oestuaret, ut Perbiberet, copiam fecimus. Interim uncias aliquot sanguinis ex memorrhoidibus, quae pridem intumue rant, eduximus; necnon etiam servidam hypochon -driorum tensionem , quae vel tactu percipiebatur , se tibus ex lacte modice tepentibus ita, ut in B, paratis νsubigere studuimus . Die quarta sub vesperam Alcmfles paullulum conquievit. Expergefactus adeo demens ut antea haud videbatur ; mortem sit quidem proximam pertimescens , ae languore pene consectum sese sentiens, ut sibi praesto forent, ab omitibus exposcebat. Quamobrem,clystere C prius injecto, potionem hanc D, sopori blande conciliando, teque ac in resectionem ei consecimus. Praefatam potionem hau sit, & a tequam praedictum clysterem rejecisset, placide obdormivit . Uberrime sudavit. In gentem urinae copiam excrmit, ac alvi torminibus subinde excitatus, bilem plurimam per inferiora dejecit. Mos iterum obdormivit. At oriente Sole experrectus, a febre non minus , quam a delirio , quibus adeo vehementer eatenus tentabatur , hilari, pacatoque animo penitus eva sit; muccus tamen, enervis, ac pene excarnis, perin
de ac si longe diutius aegrotasset. Quae res effecit, viribus fractis refocillandis , ne cibis non congruis magis adhuc opprimeretur, ut nihil aliud ad dies aliquot, permittentibus nobis, praeter optimam cochola tam lacte cum recenti ovorum vitello subactam , ac frustula panis optimi triticei per segmenta concisa de more νtorrefacta ei propinatum esset. Cocholatae margaritatum insuper addidimus dragmam , quam ter in die a telucanis, meridianis , ac vespertinis horis, pro jentaculo nimirum, prandio, ac coena sisrbebat. Et quoniam Plurimum adhuc liuebat, ut aquam. frigidam
105쪽
levi optimi cinnamomi infusione , una cum sufficienti sacchari clarificati portione non insuaviter paratam, utut ei libuisset , identidem hauriret, indui simus. Hac methodo in pristinam sanitatem brevi restitutus ,
P Assim pro delirio phrenitis indiscrete usurpatur . Nihilosecius delirium in Re medica proprie est
genus, atque adeo tanquam delirii species phrenitis in morbis habenda foret; delirium quippe qualemcun que denotare valet mentis emotionem, quae tum a phantasia, tum a ratiocinio depravatis proveniat. Hinc indiscriminatim insaniam modo designat, modo amentiam , modo desipientiain , modo mentis , ingeniique stuporem, modo melancholiam 8cc., live a febre, si vealia quavis de causa producantur; de quibus universis egregie prae caeteris Uillisus, quaeque in nobis, aut cerebri vitio organico, aut vitio spirituum animalium , succique nervet, live proximo, sive, ut ita is dicam , remoto , extare possunt. Iccirco , non secus ac pleraeque aliae affectiones, delirii species praefatae in-
106쪽
genere di videndae sunt in organicas, & humorales. Humorales longe facilius, quam organicae utplurimum Cluuntur, neque tantum, habere selent periculi .
ANIMADV. AD THERAP. SPECΤANTES . Non alia de causa, nisi quod lactis acidum,s inret,
alabrbuissent, margaritas prinparatas cum iacte miseu limis, quod propemodum et nos consequi pintuisse reor , si in margaritarum Ioctam vel oculos can-erorum in pulverem redactos , veI terram nucerianam,
vel cornu cervi ustum , hisque similia longe viliora ab Qrbentia substituissemus. Attamen non inficior, &margaritas , 8c alia hujusmodi non vulgaria praesidia , tacita quadam vi aliquid aliud longe nobilius intus,
deglutita praestare posse ratione sanitatis tum conserinvandae, tum reparandae in corpore humano vitam habente . At enim vero si quid aliud revera praestent , id nobis nondum innotuit o
ALI E ANIMADUERSIONES AD THERAPEUTICEN SPECTANTES.
HUmoribus ob fermentat ionem nimium excandescentibus , nisi viscerum adsint inflammationes,cobioendis, potiones ge Iidas plurimum idoneas fore, usu , atque experientia nos interdum assequuti fui muS . Qui equid autem Neapoli sirccedat, Romae fa rem in pleuritide, peripneuinonia, nephritiae , atquet hepat itide, funestas pene semper suisse conjecimus. At s colicam , voIvulum, choleram aqua veI mu concreta, tum intus, tum seris propinata , atque admina, prout vel ipse observavit Hippocrates , quandoque a discusserit, id tum selicuer contigrsse eredimus, quum
bus quandoque praebere possint. Num infl Dnmationibus se
107쪽
affectiones praedictae intestinorum inflammationem sibi conjunctam neutiquam habuerint.
ALIAE ANIMADUERSIONES AD THERAPE UTICEN SPECTANTES.
De nitrii usum T Itrum est sal quoddam, quod passim in locis
luidi .ent..ui 1 l humidis, ex ruderibus praesertim , aut cum ve gcudis conserat. teri calce immixtis, aut cum urina diu , ut ita dicam , maceratis concrescit. Si sens bus credendum , parti culis quibusdam partim volatilibus , partim si xis con grCgatur , quarum aliae acidum quoddam gustui priese- serunt, quo maximum fluidorum aestum nonnihil compescendo blande refrigerant. Et quoniam serum quo que sanguinis sendit, siudorem, aeque ac urinam leni ter promovet. Dosis in adultis .est a granis xij. ad draginam unam . A Chymicis varie praeparatur. Usi latius est inter Clinicos illud, quod dicitur de pura tum . Antiquissimus in Re medica , & solemnis etiam Priscis fuerat nitri usus. An autem Pristorum nitrues idem sit cum nitro, quo recens utimur, res in du hiis adhuc versatur. Uerum, si plura de nitro scire squispiam velit, Donrellum adeat, Ett mulierum, Le mery , caeterosque , qui de nitro ex professo verba secerunt- EO praesertim nos utimur , ubi servor febrilis praeterm Odum excandescat, neque tamen in morbi principio , neque priusquam materia peccans percincta , subacta , ac pene digesta separationis quaedani non ambigua prκbuerit indicia ; siquidem , quum cru da adhuc fuerit itenti jorem lympham in sudorem , at que ira urinam edusendo , morborum pervicaciam a ger potius, quam imminuit. Caeterum, si quid unquam in morbis extremis hodiernus aquae gelidae , nescio an dicam usus , an satius abusius, profecerit, id sine non - modo
108쪽
modo aquae facultati , quae, diluendo, salia intus concreta λlvit, eaque egerit; verum etiam nitrosis, ut ita dicam , effluviis, quae a Dive circumfusa; Vasis , ubi congelatur , sibi abripuit aqua, adstribendum du
De Mania, Cynanthropid, Deanthropi . EX nominis etymologia idem erit maniam dicere, prope ac si furorem , sive insaniam dicas; neque aliud esse videtur, quam phrenitis sine sebre; quae iccirco vulgo descrinitur, delirium esse maximὸ furem
cum alienatione mentis procul a febre . Quapropter non nisi se bre a phrenitide distat mania. Tanta quandoque Vesania aguntur maniaci, ut furibundi hac illae excursitent, sera intus perciti libidine mordendi, lacerandi , dilaniandique, pene ac si cames essent rabidi, lupique rapaces . Quo iN casu maniacus vocatur vulgo onanthropus , sive bcanthropus. Cynanthropus acane rabido. A lupo furenti lyranthropus . Et quoniam tum , noctu prit sertim, in vicis interdum, in compitis , in soris publice, ac temere concursantes debacchantur , vulgata inter mulierculas invaluit fabella dedaemone canino,aut lupino, vulgo penes nos Italos si manase , idest lupo maniam . Mania, qtue praesens est , sacile deprehenditur , quum, qui tali morbo laborant, adeo in surorem plerunque aguntur, ut serarum in modum efferati sibi o vios immaniter invadant, nec amicis , nec parentibus parcentes; quos audacter aggredi , & laedere dentibus , manibus, pedibusque contendunt, mansuetudinem nonnunquam licet mentiti ; atque gestientes Tom. II. N exul-
109쪽
98. LIB. II. SECT L CAP. XIII.
exultent, sive ovantes hilaritatem ridendo, saltando,. eanendo praeseserre studeant . Interdum mirum in modum corporis exagitant membra. Aspeetii interdum turbulenti, aeque ac oculorum acie torvi, inten lique, necnon etiam inverecundi, ac meditabundi,
aliquid secum mali , insensique intus moliri videntur . Vigilias quantumvis contumati is mas pervigiles pie rique citra noxam perserunt. Inedia, licet diutina, aut nihil, aut parum heduntur. Tempestatis inclementiam, omnesque aeris tum diurni , tum nocturni injurias subdio aspernati, vegetioribus , quas non immpune provocaveris , viribus pollent &c. Non secus ac phrenitis , ex nostra sententia, eonsurgit mania ob motam quendam tumultuarium,ac pe ne dicam enormem, quo spiritus animales ita cerebro per substantiam medullarem ejusdem cerebri , sive centri Ovalis temere hac illac vehementer concitati pravas suscitant cogitationes , ac motus provocandinem brorum inconcinnos. Veraim, quoniam mani acu. haud febricitare solent, inferre non erit abs re, sata guinem in maniacis immunem ab iis recremetatis fore, quae fermentationem febrilem procreare, & so Vere ovalent. Quinimmo potius opinari juvabit, causam, quae affectionem maniacam proxime inducit, stam e Gse in labe quadam organica ipsius cerebri, quae spiritus animales in eadem cerebri substantia praetermodum incalescunt, ebulliunt, effervescunt, & debac-cbantur. Enim vero maniam ut plurimum insequutam esse habemus aut vehementiores iracundias , aut me
tum , aut diutinos amores , aut Zelotypiam , aliasque mentis impensas Qlicitudines , animique emotiones ἡin quibus,prae caeteris visceribus, cerebrum impensius afficitur , & validius quasi concutitur . Mania, quae altas egerit radices, curatu perquam
110쪽
DE MANI A. difficilis;quum, quae in cerebro jam impresse reliquerit
vestigia , deleri vix unquam posse, censeamus. Si ma niacus ad plures dies pervigil somnum nequaquam sibi conciliare quiverit, id maniam pene insanabilem sore indicat. Desipientia in maniacis quo major , eo
pejor. Cum risu non adeo mala. Cum temeritate,
propemodum insolubilis . In maribus sangu me ex haemorrhoidibus , in foeminis ex pudendis profluente, eam solutam nonniinquam suisse liquet. Insaniem kus si varices , vel haemorrhoides supervenerint, ins niae solusio , ex Hippocrate ca). Maniaci non raro vere stulti perenniter fiunt ; aut saltem in melanch
liam maxime semper proclives , in veram maniam eκ intervallo quamsaepissime relabuntur. Maniacis curandis aer confert temperatus,ad hu-V 3xi.
midum , frigidumque potius inclinans. Vidius confert quoque tenuis , humectans , refrigerans , &quandoque subacidus . Motus, corporis videlicet exercitatio , lenis esse debet. Sopor et arte conciliandus. Univeris animi sblicitudines , & praecrpue molestae , quantum possit, arceantur . Purgationes, nisi placidissimae sint, abluentesque , plurimum semper nocuisi se conjecimus. Sanguis ex partibus insernis emissus furoribus potissimum maniacis leniendis, cohibendisique va de conducit. Conducunt in eundem finem alterantia, quae diluunt , humectant, emolliunt, restigerant, ac soporem blande alliciunt. Bianis, inquam; maniaci quippe , temporis processu , spiritibus exhaustis , in lethargum proni evadunt; qui propterea accersitur, si narcoticis obruantur . A quam dulcem, vel gelidam, large haustam mirum in modum hisce in casibus profuisse non semel experti sumus; item et balnea, quae tamen modice sint tepentia; quum eorum praxin ,