장음표시 사용
81쪽
tibus, aut lumbricis viscera pungentibus. Solvitur non raro uberrimo ex haemorrhoidibus in maribus,ex utero
in foeminis spontesta effusis finguine. In sortem percipe apoplexiam , epilepsiam , & lethargum commutatur; quibus in casibus utplurimitin desinit in interitum. Nis mature evincatur, immunis tametsi evaserit aeger , stupidus tamen, languens, iners , ingenii tardus, ac mentis impos vivere stibinde solat .
. Catalepsi resol Vendae, arcendaeque , aer convenit temperatus, serenus , atque exagitatus . Plurimum nocet frigidus , uliginosiis , atque impurus. ULus tenuis esse debet, quinimmo et perquam exiguus in paroxysmo . Usius vini omnino interdicatur. Motu identidem blande sese exerceat, qui catalepsi tentari consuevit. Ambulet nimirum, incedat, equitet, naviget , curru invectus peregrinetur; vita qui inpe , ut vulgo dicitur, sedentaria , sive, ut melius dicam, umbratilis, experientia teste , catalepsn nousemel aceres via. Mentis solicitudines , animique perturbationes universe , quae catalepsin interdum solae facere potuerunt, cane peius , & angue vitari debent . Quum invaserit, alvi colluvie prius eluta, si guinis copia , si ad sit, statim , non secus ac in apoplexia innuimus, minuenda est; iterum , atque iterum, quum urgeat accessio . In corporibus pituitosis, quae plurimo nimirum scatere solent sero,ut et in caehecticis non mod5,quae alvum subducunt, commendamus , Verum etiam emetica,quae tum plurimum profecisse,iestatus est usus. Conveniunt item sternutatoria, balinea, defricationes , inunistiones ex balsamo volatiliori,
vellicationes, s napisimata , & nihilosecius quum pertinax resistat, uti debemus defricationibus, item et inustionibus ; de quibus omnibus idem serme dicimus, quod in superioribus protulimus, quum nil aliud cata-
82쪽
Vrdeatur, quam species quaedam convulsionis apoplecticae, una et epilepticae, quae propterea tum in par Xysno . tum extra eadem propemodum exigit auxilia ἀ
Hortensius quidam natione Theutonicus , Vir Π d; rise,KΦ6.
bilis, ingenuus , atque eruditus, in caeteris praestare consiu-
omnibus liberalibus facultatibus, at in rebus imprim 4Misitata 'mis philosophicis, & mathematicis versatus , quin
tum , & quadragesimum aetatis vix attigerat annum , Mense Iulio Anni 17o3. cujusdam phaenomeni novi tate illectus , multo ante lucem ex editissima turri, quam una mecum ruri conscenderat, in Coelum suspexit, ac tubo optico acie admota, tum, quum 'dus quoddam non procul a Polo boreali intueretur intentus , catalepsi inopinato perculsius, in eadem plane positione tubo aptatus arctissime riguit. Temporamento praeditus erat calido nonnihil, & sicco idest biliose. opipare vescebatur, meraco insuper interdum non parcens . Pulsus in paroxysmo , aliquantulum licet febricitaret, sese tamen satis explicabat. Respiratio neque difficilis, neque anhelosa alternabatur .
Attamen stupidus , atque immobilis, nisi respirasset, ullum vix aliud vitae indicium extrinsecus dedisset . Hinc procul ab omni cunctatione, clystere acriori ex aqua hordeacea plurimum salita prius injecto , ac urina in brachio inde soluti, libram eirciter sanguinis eduximus , quem paulo post ad alteram libram ex saphena emisimus . Et quoniam nihilolacius minime ex- eutebatur aeger , sinapismatibus plantis ante admotis, 'mox cervici, ac dorso cucurbitulis infixis , iterum sanguinis libram extraximus. Quo factum suit, ut ea catalepsis , quae legitima erat, in spuriam tandem, trium
83쪽
trium circiter horarum intervallo cesserit; ex eo qui'pe tempore balbutire , deglutire, oculos movere, artus extendere, atque iuclamatus audire aliquant lum cepit, convulsus tamen , enervis, consilii expers, ac mentis prorsus obtusus . Quapropter irdibus alvi, ea , quae insequitur, purgatione A, discussis , ae balneo aquae tepentis bis in die per triduum adhibito, prorse eonvaluit. Eum vero in Patriam reversum , rescivi mus, triennio inde vix elam, apoplexi a serti co reptum, obiisse. A. Folur. senae oriental. mundat. Anc. f., cr moris tartar. dragm. Ogu. commvn. q.I. M.t refus
loc., re adde Brup. rosac. auri Iolat. unctamcap. in A., mi superis. Iritia lib. iv. ssu. Tetur. , mox tantundem
Balnea non taliis da , sed modiee tepentia adhibeti debent.
ANIMADVERSIONES THERAPEUTICAE .
DE balneis aquae dulcis , de seribus, ae sumse
bus , id prae caeteris adnotandum, ne calida nimmis, verum modice tepentia adhibeantur , & convul. sis praesertim i iisque omnibua , qui aut viseerum in sammatione, aut doloribus spasmodicis torquentur. Calor enim nimius aquarum cutem contrahit, vires praetermodum selvit, nervos irritat, aliosque plures pessimos in corpore humano vivente praestare valet essectus, ex quibus noxam plurimam sere semper comtraxisse conjecimus . t Quicquid diximus de salneis aquae dulcis, dictum volumus quoque de thelmis, caeterisque , quae , quantum nos docuit experientia , longe nielius mediocriter repentia , quam calida percutis spiramenta sese in vasa immittunt , membranas emolliunt, humores congestos sel vunt, salia intus
84쪽
DE . CATALEPSI. concreta fundunt, ac . per urinam . blande egerunt. Quid sit aqua tetuliana , & quomodo propinanda est,
De Lethargo, or Caro. LEthargus, & carus, quum affectus plane videantur consanguinei, & quum eadem prope , ut discu- Uantur , exigant praesidia, uno , eodemque capite affectionem utranque exponendam duximus. Lethargus , latine Veternus , torpor nimirum obli viosius, si ve obliviosia desidia , nihil aliud est, quam grap s , O mo bosa in somnum proelivitas, eum oblivione, ac aliquo sen Dum svore , procedens utplurimym a Iube quadam maligna , quaesebrem leviam indueit. Caro, ζ ve carus est Iopor morbosus, quopraeter naturam arctissime ob dormis argcr , qui ave consopitus excitari pix quit in Joporem, si excitetur, satim uti prius relabitur, ob labem quandam malignam, quae in Iebrem mani famplerisque nonsuerenditur. Hinc in lethargo febricitare quodammodo, nequaquam autem in caro deprehenditur. Quae res effecit, ut lethargum Veteres pro tulerint, propensonem esse in somnum inexpugnabilem cum febre lenta, oblivione, ac torpore , objanguinem pituitosum in Muι cerebriposterioribusputresentem
Carum autem soporem eqse dixerunt arnissimum Oguas apoplectuum ab iisdem ferὰ humoribus in iisdem cerebrisnibus sine febreproductum. Quas spopomeum
dixerunt;siquidem ab apoplexia non distinguitur carus, nisi spirandi difficultate , quae in apoplectici Honge ma jor esse solet , quam in lethargo , & caro consopitis ; in quibus,aut liberam utplurimum, aut quasi liberam sese
85쪽
LIBER . IL SECT. I. CAP. X. Diagnosn ex praemissis definitionibus faeith sb. quisque elicere poterit; qualitas quippe soporis , sive
in somnum proclivitatis inter lethargum , & carum p tissimam differentiam facit. Caeterum in utroque in adest oblivio eum aliquo sensuum stupore, membro rumque torpore. Accedit insuper in lethargo febris , uti diximus, non raro manifesta, continua, & lenta cum delirio, sive potius cum variis insomniis, atque illusionibus. In lethargo , atque ac in caro adm dum languere, & fluctuare solet pulsus , lente , ac tarde sese explicans . Frequenter oscitat aeger , atque in sudorem uberrimum solvitur , & de capitis gravitat
conqueritur experrectus ἀQuicquid cerebri substantiam obstruere, vel ita comprimere valet, ut spiritus animales , libero princluso in nervos aditu , nervorum fibras rigidas, con tractasque servare nequeant, id omne soporosas hasc eaffectiones procreare , easque fovere autumamus; quum expliysicis constet, tum potissimum consopita conquiescere sensuum facultates, quum nervi ob spirituum inopiam resoluti , obiectorum sensibilium actionem ex organis ad sensorium commune deserre impares lint. Nil mirum itaque , si ut lethargus , ita et carus induci quandoque possit ob sanguinem redun dantem , Ob serum exuberans, ob lympham crassam, glutinosamque , quae vel cerebri meatus opplet , in farcitque , veI nervorum principium comprimit δquandoque tandem , quod longe frequentius contis gi sis cognovimus , in febribus praesertim malignis, ob illuviem quandam virulentam; quae aut cerebri structuram hedit , aut spirituum vim obruit , infringitque. . .. Praefata affectiones, quum de genere sint acuta-Tum , brevi solvantur, necesse est , non sine maximo tamen aegrotantis periculo . Hinc optime Hippocrates
86쪽
DE LETHARGO, ET CARO. 7scrates sa) Lethargiri intra septem dies moriuntur P s
vero hos e gerint, sampum ..Dissicilius evadunt senes a Lethargo, & caro , quam adulti ; adulti se quam adolescentes, & pueri; mares , quam foeminae . Valde
timendae sunt, quum aut febribus acutis, aut morbis cephalicis , aut colicae diutinae sit pervenerint, & tum potissimum , quum tremores, ac frigidi extremorum praecipue sudores accesserint. Non adeo tamen perti mescendae , quum extent a crapula , sumo ni tianae , vulgo ιabaei, a levi quodam capitis ictu , vel halire rum ab usu . Solvuntur ut plurimum,ubi insequatur aut sudor uberrimus , aut alvi profluvium , aut sanguinis per loea consueta excretiones, aut vomitus , aut salivatio , aut creberrima , quae ex naribus , oculisque
lymphae stillici dum abunde elicit, sternutatio , atat a scessus , qui prinsertim seeus aures erumpat. Verum, quum ea prospere haud cesIerint, id pessiimum praebere debet indicium. Affectionibus soporosis universis discutiendis, aer convenit sublimis , tenuis , lucidus, ventilatus , R delacatus, quem medicari etiam oportet suffiminibus odoratis . Victus perexiguus sit, necesse est, quum hisce in casibus desectu satius , quam copia peccare expediat . Potus, vino penitus amoto , confert praeca teris ex decoctione the, casse , salviae, betonicae, roris marini, hisque similium . A quam item frigidam, tum maxime , quum febris Praetermodum aestuet, Optimo cum eventu non semel propinavimus . Exercitii Ioco cutis universa quam cepissime defricetur, ac de strato in stratum, si ve de latere in latus aeger identidem deseratur. Atque id imprimis animadvertatur , ne alvi sordes quotidie non subducantur. Ad comprimendos tristes animi motus , qui morbosum inducere,
87쪽
fovere solent sonorem,atque ad excitandam hilaritatem sunt ι qui talibus an morbis probant obstrepentes
aut tubarum , aut tympanorum concentus; qui auditus Organa vehementer commovent, cerebri membra nam exagitant, ac spiritus consepitos excutiunt. In corporibus plethoricis , alvo prius exonerata , san guinis copia imminuatur, quem educere juvat tum vena secta , tum cucurbitulis , tum hirudinibus. In cache nicis, item et pituitolis commendamus purgatio nes per alvum , & quandoque, quum necessitas urgeat, item et emeticas . Commendamus quoque sinapismata, S uesicantia ; quae, uti alias diximus , particulis suis volatilioribus; quas intus immittunt, humores crassovin cerebro concretos extenuant, una et spirius Obr tos eliciunt .
ILdepboosius Sacerdos Hispanus,qui tertium,& sep
tuagesimum jam expleverat aetatis annum, temperamento praeditus calido, humidoque, sanguineo vid licet, vir sortis, vegetus, ac lacertosius, procerie staturae, sebrem malignam eκ coagulo, ut videbatur, naen se intObri anni proxime elapsi, nimirum I 723. contraxeratῆ
qua dejectus in Nosocomium Regia Domus R. M. semper Virginis M 3ntis Serrati Hispanorum Urbis, cui nos pluribus abhinc annis Natio Hispana praefecerat , se contulit . Is postquam cum ea febre ad ultimum pene vitae extremum diu collitistatus esset , lethargo prius, inde caro comprehensius obdormire arctissime cepit. Pulsus , qui vix amplius febricitare percipiebam tur , erat languens , atque undosus, respiratio facilis, cutis madore quodam tenui ubique irrorabatur, laxa erat alvus, urinae perexiguae, ac sine sedimento valde
88쪽
. tenues. Et quandoque , si per vim excuteretur, semno iterum consopitus , conses tim uti prius, in eundem Iethalem soporem relapsus obdormiebat . Dies erat cari quarta, & febris decimaoctava, quum affectio soporifera , praesidiis omnibus in cassiim adhibitis, adhuc magis invaluerat. Alvo quippe abluta, sanguine ter, aut quater ex variis locis educto, sinapi sinatibus, una et vesicantibus partibus infernis admotis , cute universa sepius in die defricata, atque alterantibus ale xi pharmacis secundum Artem praescriptis , nihil tamen profecisse videbamur. Quamobrem constituimus, reliquis universis Artis auxiliis amotis, ut omnino 'quiesceret aeger ; cui propterea nihil aliud sexta quaque hora praebuimus , quam justulum hordeaceum, in quo bis in die ovi recentis vitellum praeterea solvebatur; potestatem insuper facientes, eoquod plurimum sitiret, ut aquam gelidam nucerianam ex insu-sione corticum citri non insuaviter paratam large hauriret. Triduo post alvo, sua sponte, abunde soluta, ac maxima urinae copia egesta, uberrime sudare cepit. Inde e X pergefactus optime se habere satebatur, viribus tamem adeo destitutus, ut loqui vix posset. Quinimmo languore pene consectus propediem defeci L set, nisi quotidianis eximiae chocolatat haustibus vires jam stactas sensim in dies sibi nactus Omnino convaluisset.
ANIMADVERSIONES PHYSIOLOGIC M.
Non secus ac reliqua animalia identidem cessat te in Or=zo homo vel in statu naturali, & quandoque prae
ter voluntatem a plerisque corporis organici, qui i nus,&vigiliae.
hus defatigari solet, operationibus, sipore placide consopitus et id profecto, ut in organis agentibus spirituum
89쪽
tuum animalium,aeque ac Vitalium peropportune reparetur dispendium . Cessatio ista somnus proprie, sive sopor nuncupatur. Uigilia ex ad vetio dicitur , ubi vel
exercet expergefactus , vel easdem saltem exercere viare actiones. Hinc non perperam somnus desicribebatur a.
Galenicis inserem esse,spe cessationem sensuum insereorum , aequὰ ac GLernorum ad recreationem eorporis humani viventis, non secus ac vigiliam esse affrmabant eseerellium eorundem sensuum liberum. Quia autem sensius exercemus spirituum animalium ope, qui per nervos libere fluunt, refluuntque a cerebro ad reliqua coryoris organa, & a reliquis corporis organis ad cerebrum, concludendum videtur , Qmnum naturalem exoriri a
compressione quadam blanda , ac leni ejusdem cerebri, praesertim fibrarum, sue substantiae corporis callosi, qua spiritus animales per nervos effunduntur ad organa , se ab organis repelluntur in sensorium commune ;quod luculentissime, ut opinor, in epistolis nostris typis olim e vulgatis declaravimus. Id Veteres fieri autumabant Vaporibus, qui attolluntur e visceribus subjectis, cerebri subeunt substantiam, ventriculos limplent, eorumque parietes extendunt , ac fibras adeo comprimunt corporis callosi , ut spiritibus prae-
satis animalibus suxus , refluxusque in nervis praecludatur . Hinc tandiu, ex eorum sententia, sopore quiescimus, quandiu in ventriculis cerebri vapores congesti commorantur; neque ex rrecti vigilamus, nisi prius calor nativus ipsius cerebri eos extenuaverit, . iresolverit,ac dissipaverit.Nos autem,ut affectiones universas , sive alte rationes, quae in corpore humano v tam habente, ratione tum somni , tum vigiliae recte einponamus,credendum potius ducimus,in somno ideo cerebri blande comprimi substantiam , quia laxe subside M. et proprio, ut ita dicam, concidat pondere, quum
90쪽
primum diutinus labor , atque organorum exercitium indeficiens, eam dissipaverit spirituum animaliun quantitatem, quae in eidem cerebri substantii interiori requiritur , ut ea consistat, & quodammodo intumescat , ne fibras comprimendo , meatus minimos occludat, per quos iidem spiritus libere transire queunt ad organa &c. Quo possito expergisci nequaquam deberet qui dormit, nisi tum , quum tanta eorundem spirituum copia in cerebrum per glandulas corticales iterum influxerit, quanta satis sit, ut denuo substantiam cerebri , uti prius , rarefacere , extendere , ut ita dicam , attollere potuerit.
ALIAE ANIMADVERSIONES PHYSIOLOGICAE.
SPiritus animaIes tum, quum, dormientibus nobis, sensim excernuntur a glandulis , colliguntur , item et augentur paullatim in substantia centri Ovalis , necnon etiam in sensorio communi, motum quendam ibi aliquando, ebulliendo, ut ita dicam, concipere Valent, quo iccirco praeter voluntatem dor mientis rerum excitant species, si ve phantasmata, vel ideas. Hinc profecto varia insurgunt insomnia , quae propterea antelucanis horis , sub finem nimirum somni, idest in limine vigiliae, menti humanae utplurimum
L Ethargus, item et earus frequentissime oritur,
cerebro aut concusso , aut vulnerato , aut con
tu ita , aut compreta , aut alio quovis pacto ., ratione structurae, laeso, uti ex ictibus, vulneribusque eapitis
Quomodo inter dormiendum excitentur in. somnia . Affectiones Bisporosiae , licet organieae, fac istius plerunqu. Iv ntur,quin si fuissent hu--Ialma